
局米旁大师教言集MP3中观根本颂疏·明显实义·龙王意趋庄严
1-3-1a
中观根本颂疏·明显实义·龙王意趋庄严
序分
༄། །ནཱགེནྡྲཱཤཡཱལངྒཱརནཱམམདྷྱཱམཀམཱུལབྱཉྫནབྲྀཏྟིབིཥམསྡྱིཏིསུཔྲཀཊཱསྟི། །༄༅། །དབུ་མ་རྩ་བའི་མཆན་འགྲེལ་གནས་ལུགས་རབ་གསལ་ཀླུ་དབང་དགོངས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
1-3-1b
༄༅༅། །བླ་མ་དང་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གི་ཟབ་ཡངས་མཁྱེན་པའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ། །རྟག་ཆད་མུན་སྟུག་བསལ་བའི་འོད་སྟོང་པ། །མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ཉིན་བྱེད་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས། །ཀུན་མཁྱེན་ཐུབ་དབང་སྟོན་པ་ཟླ་མེད་མཆོད། །ཐོག་མེད་སྙིང་ལ་ཉལ་བའི་སྲིད་པའི་གདོན། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འཆིང་བའི་དྲྭ་བ་བརྒྱ། །ཡེ་ཤེས་རལ་གྲི་རྣོན་པོས་གཅོད་མཁས་ལྷ། །འཇམ་
1-3-2a
དཔལ་མཁྱེན་པའི་གཏེར་གཅིག་གཙུག་ན་མཛེས། །དབུ་མ་རྩ་བའི་མཆན་འགྲེལ་གནས་ལུགས་རབ་གསལ་ཀླུ་དབང་དགོངས་རྒྱན། ཆོས་དབྱིངས་རྒྱ་མཚོར་བདེན་དོན་ནོར་བུའི་ཐོར་ཚུགས་མཛེས། །ཟབ་མོ་བཟོད་པའི་གདེངས་ཀས་རབ་བརྗིད་རྟེན་འབྱུང་གི། རིགས་ཚུལ་འབུམ་བརྒྱན་སྟོང་ཉིད་ཕུགས་སྒྲ་ཆེར་སྒྲོགས་པ། །ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་བརྒྱུད་པར་བཅས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །དབུ་མའི་རྩ་བ་ལེགས་བཤད་པའི། །གཞུང་མང་བཅུད་བསྡུས་འཇ༷མ་དཔ༷ལ་དབྱངས། །དགྱེ༷ས་པ༷འི་བློ་མཆོག་མངའ་བ་ཡི། །ཕྱག་བཏབ་མཆན་འགྲེལ་འདི་ན་དགོད། །
1-3-2b
དེ་ལ་འདིར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་འདི་འཆད་པ་ལ། ཀླད་དོན། གཞུང་དོན། མཇུག་དོན་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ། མཚན་སྨོས་པ་དང་། འགྱུར་གྱི་ཕྱག་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྒྱ༷་ག༷ར་སྐ༷ད་དུ༷། པྲ༷ཛྙཱ༷་ནཱ༷་མ༷་མཱུ༷་ལ༷་མ༷་དྷྱཱ༷་མ༷་ཀ༷་ཀཱ༷་རི༷་ཀཱ༷། བོ༷ད་སྐ༷ད་དུ༷། དབུ༷་མ༷་རྩ༷་བ༷འི་ཚི༷ག་ལེ༷འུ༷ར་བྱས༷་པ༷་ཤེས༷་ར༷བ་ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་ཐད་ཀར་བསྒྱུར་ན། པྲཛྙཱ་དང་། ན་མ་དང་། མཱུ་ལ་དང་། མདྷྱཱ་མ་ཀ་དང་། ཀཱ་རི་ཀཱ་དང་ལྔ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན། ཤེས་རབ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྩ་བ་དང་། དབུ་མ་དང་། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་དབུ༷་མ༷་ནི་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །རྩ༷་བ༷་ནི་གཞུང་རིགས་ཚོགས་རྗེས་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། །དེའི་ཚི༷ག་ལེ༷འུ༷ར་བྱས༷་པ༷འང་། ལེའུ་གྲངས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཤོ་ལོ་ཀ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པས། ངག་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་བསྡེབས་པའོ། །ཤེ༷ས་ར༷བ་ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷་མིང་སྒྲོགས་པ་སྟེ་གཞུང་འདི་ལ་ཐོས་བསམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་ན། 
1-3-3a
མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་དེ་དང་ལྡན་པས། །གཞུང་ལམ་དག་ལ་དེ་སྒྲས་བཏགས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྷ་འཇ༷མ་དཔ༷ལ་གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་ཕྱག༷་འ༷ཚལ་ལོ༷། །ཞེས་སྔ་འགྱུར་གྱི་སྐབས་འགྱུར་བྱེད་པའི་དང་པོར་དེའི་བར་ཆད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོ་ཙཱ་བས་ཕྱག་མཛད་པའོ།

中观根本颂疏·明显实义·龙王意趋庄严
序分
龙王意趋庄严名中观根本颂疏明显实义。中观根本颂疏·明显实义·龙王意趋庄严是也。
向上师和至尊文殊师利以三门恭敬顶礼！于其深广智慧虚空界，除遣常断浓重黑暗的千道光芒，无边中观日轮圆满展现，顶礼无与伦比、遍知导师佛陀！
无始以来安住心中的轮回恶魔，实有非有百种束缚之网，善巧以智慧锋利宝剑断除的圣尊，文殊智慧唯一宝藏庄严顶髻。中观根本颂疏·明显实义·龙王意趋庄严。
法界大海中真理宝珠发髻庄严，深奥忍辱威严光彩照人的缘起，以理论千百装饰空性深处广大宣说，向龙树父子及传承弟子恭敬顶礼。
中观根本善说之，众多论典精华集，文殊妙音，欢喜殊胜智者，所立注释今当述。
此处解释大师圣龙树所著的大论《中观根本智慧》时分三部分：前言、正文、结语。第一部分包括：标题说明和译者礼赞。
第一，梵语：प्रज्ञा नाम मूल मध्यामक कारिका（Prajñā-nāma-mūla-madhyamaka-kārikā）。藏语：དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ（dbu ma rtsa ba'i tshig le'ur byas pa shes rab）。
若直译梵文则为五部分：प्रज्ञा（prajñā）、नाम（nāma）、मूल（mūla）、मध्यामक（madhyamaka）、कारिका（kārikā），依次翻译为藏语则为：智慧、所谓、根本、中观、颂。
其中"中观"是指远离八边的自性。"根本"是指作为后续著作源头的论典。"颂"则包含章节数目的划分和偈颂的格式两层含义，即以诗偈形式编排的语言。"智慧"是名称的宣说，意为通过闻思此论，能生起通达远离一切边的实相无误的智慧。如云："智慧波罗蜜无二，彼智慧即是如来，所证义具有彼故，论与道以彼名称。"
第二，"敬礼文殊童子"，这是早期翻译时译者为消除障碍而作的顶礼，意为"顶礼正确显示一切法胜义实相的智慧尊文殊童子"。


 །
正文
གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དངོས་དང་། བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱག་མཆོད་དང་གསུམ།
着论支分礼敬
དང་པོ་ནི། མགོན་པོ་ག༷ང་གི༷ས་ཆོས་རྣམས་རྟེན༷་ཅི༷ང་འབྲེལ༷་བ༷ར་འབྱུང༷་བའི་ཚུལ་ཇི་བཞིན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་འཕགས་པའི་རིགས་ཤེས་ངོར་མཐར་འག༷ག་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་། དང་པོར་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་། ངོ་བོའི་རྒྱུན་ཆ༷ད་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་། ངོ་བོ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའི་
1-3-3b
རྟག༷་པ་མེ༷ད་པ༷་དང་། གཞན་ནས་འདིར་འོ༷ང་བ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་འདི་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ༷་བ་མེ༷ད་པ༷་དང་། དོན་སོ་སོ་པའམ་ཐ༷་ད༷ད་པའི་དོ༷ན་མི༷ན་པ་དང་། དོ༷ན་གཅི༷ག་པ་ཡང་མི༷ན་པས། བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲོས༷་པ༷་ཉེ༷་བར་ཞི༷་བ་དང་། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པས་སྐྱེ་རྒ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་འཚེ་ཞི༷་བའི་ལམ་གང་དེ་བསྟན༷་པར་མཛད་པ༷། རྫོག༷ས་པ༷འི་སང༷ས་རྒྱས༷་ཞེས་གྲགས་པ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ༷་བ་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་མཆོག་ད༷མ་པ༷་དེ༷་ལ༷་གུས༷་པ༷ས་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷། །ཞེས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོས་ཐོག་མར་ཕྱག་མཛད་པའོ། །འདིས་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་སྤྲོས་མཐའ་བརྒྱད་བྲལ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ལ་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དག་འགག་མེད་སོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དངོས་བསྟན་གྱི་བརྗོད་བྱར་སོང་ཟེར་ཡང་། འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་
1-3-4a
བྱ། གཞུང་འདིར་བཤད་པའི་རིགས་པས་དོན་དེ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པ་དགོས་པ། ཞིར་བསྟན་པ་ཞེས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ནི་ཉིང་དགོས། དགོས་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ཐབས་ཐབས་བྱུང་གིས་འབྲེལ་བས་ན་འབྲེལ་བའོ། །
论典正文
གཉིས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དངོས་ལ། རབ་བྱེད་སྤྱིའི་འབྲེལ། ག་ལས་འཇིགས་མེད་དང་། སངས་རྒྱས་བསྐྱང་ལྟར་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལས། དང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་འཇུག་ཚུལ་བསྟན་ལ། ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇུག་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ལ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ནི། ཐ་མ་གཉིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ལོགས་སུ་བསྟན་པར་མི་བཞེད་ལ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལས།
第一辨缘品
དང་པོ་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། ཐོག་མར་འབྲེལ་བཀོད་པ་ལས། མདོ་ཡི་འབྲེལ་ནི། མ་དྲོས་པས་ཞུས་པ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་
1-3-4b
དེར་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་ནི། མཆོད་བརྗོད་དུ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པའི་དོན་རིགས་པས་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པའོ། །འབྲེལ་འདི་གཉིས་རབ་བྱེད་ཕྱི་མ་རྣམས་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བའོ། །
广说论义
དང་པོ་ལ་གསུམ། མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་གཞན་སྐྱེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ། རྐྱེན་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །
破四边生有之个别破他生有
དང་པོ་ནི། ཆོས་གང་ཡང་བད༷ག་ལ༷ས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ན། སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་། ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞ༷ན་ལ༷ས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མི༷ན་ཏེ། མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་སོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

正文
第二正文有三部分：著论支分礼敬、支分论典正文和忆念恩德礼敬。
着论支分礼敬
第一，"依怙主了悟诸法缘起之理如实证入后，在圣者智慧前无终息，无初生，无断灭，无常住，无来去，非异非一，息灭一切边戏论，超越心识所知名言，宣说寂灭生老等苦之道，圆满佛陀称为诸宗派之最胜圣者，我恭敬顶礼"，这是论著作者首先所作的礼敬。
此中也表明四种关联：有些人主张以离八边戏论的无遮为所诠，而有人则主张以无灭等八者所限定的缘起为所诠，称此为世俗谛的直接所诠，但此处是指缘起真谛离八边戏论的实相寂灭戏论为所诠；通过本论所说的推理轻易通达该义为必要；寂灭所示即无住涅槃为究竟必要；必要与论典以能生所生相关为关联。
论典正文
第二支分论典正文有总的品摄。根据噶拉无畏和佛护，二十七品中，前二十五品说明大乘道的进入方式，后两品说明声闻道的进入方式。阿阇黎清辩不认为最后两品单独讲述声闻道的进入方式，月称论师也与此相符。具体而言，二十七品中：
第一辨缘品
第一《辨缘品》首先建立联系。经典联系是：《无热恼请问经》中说："凡从缘生者即不生，彼无生之自性，依缘者即是空，知空性者即谨慎。"以及《般若波罗蜜多经》中"色无生"等义的阐述。品章联系是：礼敬文中所说"无生"之义通过推理确定而作解释。这两种联系也适用于后面的各品章。
此品分两部分：广说论义和以名摄义。
广说论义
第一部分分三：破四边生、别破他生和破缘的能立。
破四边生有之个别破他生有
第一，"任何法皆不从自生，若生则生无义且成无穷故。同样，也不从他生，否则火焰可生黑暗等一切可生一切之过故。"


 །བདག་གཞན་གཉི༷ས་ཀ་ལ༷ས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ༷་མེ༷ད་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་མི༷ན་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་རྟག་ཏུ་ཡོད་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་རྒྱུ་
1-3-5a
རྐྱེན་གྱི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བརྟེན་པ་དངོ༷ས་པོ༷་ག༷ང་ད༷ག་རྟེན་ཡུལ་དུས་གྲུབ་མཐའ་ག༷ང་ན༷་ཡ༷ང་། སྐྱེ༷་བ༷་དུས་ནམ༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །འདིར་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ལྟར་ན། དངོས་པོ་གང་དག་ཆོས་ཅན། ཡུལ་དུས་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ནའང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་བདག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་འགོད་དེ། འདིའི་ཕྱོགས་ཆོས་རང་རྒྱུད་དུ་ཁས་ལེན། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱིས། དངོས་པོ་གང་དག་ཆོས་ཅན། ཡུལ་དུས་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ནའང་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སོགས་སོ། །འདི་ལ་དངོས་པོ་གང་དག་བདག་ལས་སྐྱེ་བ། གང་ནའང་ནམ་ཡང་མེད་ཅེས་སོགས་དམ་བཅའ་བཞི་ཀའི་མཇུག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བས་བཀག་པ་ལ། ལེགས་ལྡན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བཀོད་པས་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཟེར་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་རང་གི་འདོད་པ་ཁས་བླང་འགལ་བས་དེ་བཟློག་པས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མི་དགོས་ཞེས་ཟླ་བས་གསུངས། ཚིག་
1-3-5b
གསལ་ལས་དབུ་མ་པ་ཡིན་ན་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཞན་ཁས་བླང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་ལྷས། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་དང་། རྩོད་ཟློག་ལས། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེས་ན་ང་ལ་སྐྱོན་དེ་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་དྲངས་ཏེ་དགག་བྱ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་པར་སྦྱར་བ་ལ་དགག་པ་མཛད་དོ། །
破缘能立
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ། འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའོ། །
说他宗
དང་པོ་ནི། དེ་ལ་རང་སྡེ་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། སྐྱེ་བ་གཞན་གསུམ་བཀག་པར་རིགས་ནའང་གཞན་སྐྱེ་ནི་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་རང་ལས་དོན་གཞན་པའི་རྐྱེན༷་ནི་རྣམ༷་པ་བཞི༷་སྟེ༷། མྱུག་སོགས་འབྲས་བུའི་སྐྱེད་བྱེད་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་རྒྱུ༷་ཡི་རྐྱེན་ད༷ང་ནི༷། དམི༷གས་པ༷་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་གང་གིས་
1-3-6a
མིག་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ད༷ང་ནི༷། རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་དེ༷་མ༷་ཐ༷ག་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་འགགས་མ་ཐག་པ་མྱུ་གུ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བད༷ག་པོ༷་ཡ༷ང་ནི༷་དེ༷་བཞི༷ན་ཏེ༷་རྐྱེན་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་པས་གང་འབྱུང་བ་མིག་དབང་ལས་མིག་ཤེས་ལྟ་བུ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་སོགས་རྐྱེ༷ན་ལྔ༷་པ༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞེས་ཟེར་རོ། །
说能破正理
གཉིས་པ་ལ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་གཞན་དུ་འདོད་པ་དགག་པ། རྐྱེན་གྱི་འཇོག་བྱེད་དོན་ལྡོག་དགག་པ། ཡོད་མེད་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་དགག་པ༷། རྐྱེན་བཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དགག་པའོ། །
破因果为别
དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྐྱེན་རྫས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ། བྱ་བ་རྫས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་འབྲས་བུའི་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ནི༷་རང་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྐྱེན༷་བཞི་ལ༷་སོ༷གས་པ་ཞེས་སོགས་སྒྲས་མུ་སྟེགས་པའི་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཀུན་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པའམ་སོ་སོ་བ་སྟེ་རེ་རེ་ལ༷་རང་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་གཟུང་དུ་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དོན་
1-3-6b
མེད་པར་འགྱུར་རོ།

"任何法也不从自他二者生，因为会有两种过失。也不无因而生，因为有果永远存在或不存在的过失，以及因缘造作成为无义的过失。因此，承许无论何处何时何种见地中，依存的一切事物都绝不会有生"，这是立宗。
此处，按照清辩的观点，将"一切事物"作为有法，"无论何处何时何种见地中，都从未以自性而生"作为所立，因为"胜义中既不从自生"等而安立，此中承许自续的有法性质。
胜者月称则认为："一切事物"为有法，"无论何处何时何种见地中皆不生"为所立，因为"不从自生"等。在此，"一切事物从自生，任何处所任何时候皆不存在"等，将这四种承诺分别放在结尾。
对此，佛护用"生成无义"的过失来破斥，而清辩则说因为没有立出因和喻，所以有过失。但月称说，由于对方自己的承许相互矛盾，通过遮除这点便不需要因和喻。《明句论》中说："若是中观师，则不应当有自续的推理，因为没有承认其他立场故。正如圣天所言：'非有非无非亦非，非非二者之本性，从四边中得解脱，此即中观师所悟。'又如《廻诤论》中说：'若我有所立，则我有彼过，因我无所立，我唯是无过。'"引用此等论典后，对添加"胜义"这一限定进行了破斥。
破缘能立
第二分两部分：说明他宗观点，宣说能破的正理。
说他宗
第一，有说："虽然合理破除其他三种生起，但他生是存在的，因为诸事物必须从他缘而生。异于自果的缘有四种：作为苗芽等果的生因而住于种子体性的是因缘；所缘境色等能生眼识等的是所缘缘；由于因灭后果立即产生，如种子灭后苗芽生起的是等无间缘；还有增上缘，即除三缘外的事物，由其存在而产生他法，如眼根生眼识。除此之外，如常住自在天等第五缘是不存在的。"
说能破正理
第二部分分四：破因果为异的观点，破缘的安立为义反体，以有无观察破生，破四缘各自的性相。
破因果为别
第一又分两部分：破从实质为异的缘而生，破从实质为异的作用而生。
第一，"果之诸事物的自性，对于异于自的四缘等"，此处"等"字也包括外道的所有缘，"不论是缘的聚合还是单独的每一缘，在自身生起前都不存在"，因为若存在则可取或生便成无义。
;


 །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་བད༷ག་རང་གི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རྐྱེན་སོགས་གཞ༷ན་གྱི་དངོ༷ས་པོའང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་ཕ་རི་མེད་པའི་ཚུ་རི་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱམས་པ་ཉེར་སྦས། ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་བྱར་རུང་ན་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་ནམ་ཡང་མི་མཉམ་པས་གཞན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཁོ་ན་རེ། མིག་དང་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མིག་ཤེས་སོགས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། མིག་ཤེས་སོགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དེས་མིག་ཤེས་སོགས་དངོས་སུ་སྐྱེད་དོ་སྙམ་ན། བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའམ། འོན་ཏེ་མི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་གང་དུ་བརྟགས་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། དང་པོ་ལྟར་ན་བྱ༷་བ༷་ནི། རང་མེད་པས་དེ་རྐྱེན༷་ད༷ང་ལྡན༷་པ་སྲིད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བ་ལང་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་བཞིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་ན་རྣམ་ཤེས་སྐྱེས་ཟིན་ལ་བྱ་བ་མི་ལྡན་ཏེ། བྱ་བ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ན། དངོས་པོ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་དེ་མི་དགོས་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ལའང་མིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་བྱེད་པོ་
1-3-7a
མེད་པར་རིགས་པའི་ངོ་བོའང་མིན། ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ལའང་མི་སྲིད་དེ་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་གཉིས་ཀ་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་དོན་དུ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་མིན། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སྙམ་ན། རྐྱེན༷་དང༷་མི༷་ལྡན༷་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ༷་བ༷་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་སུ་ནི་ནམ་ཡང་མེ༷ད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་མེ་སོལ་སོགས་རྐྱེན་མིན་རྣམས་ལས་ཀྱང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འབྱུང་བའམ།ཡང་ན་བྱ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་བྱ་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །སྣལ་མ་མེད་ན་སྣམ་བུ་མེད་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱ་བ་མི་འཐད་ཀྱང་རྐྱེན་རང་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བྱ་བ་མེད་ན་བྱ༷་བ༷་དང་མི༷་ལྡན༷་པ་ནི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་སོ། །བྱ༷་བ༷་དང་ལྡན༷་པའི་རྐྱེན་ཡོ༷ད་ན་འོ༷ན་ཏེ༷་ན༷་ཞེས་དེས་བསྐྱེད་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེ་མེད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མདོར་ན་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མི་ལྡན། རྐྱེན་བྱ་བ་དང་ལྡན་མི་ལྡན་བཞི་གང་ཡང་མི་འཐད་
1-3-7b
དེ། ཕན་ཚུན་མི་ལྡན་པ་གཉིས་པོ་ནི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ལ། ལྡན་པ་གཉིས་པོ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་གང་ལའང་རྐྱེན་མི་དགོས་པས་མི་འཐད་ཅེས་འགོག་སྟེ་དེ་ནི་འོག་ན་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །
破立缘事反体
གཉིས་པ་རྐྱེན་གྱི་འཇོག་བྱེད་དོན་ལྡོག་དགག་པ་ནི། འོན་ཀྱང་བྱ་བ་ལྡན་མི་ལྡན་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་ཅི་དགོས་ཏེ་མིག་སོགས་འདི༷་དག༷་ལ༷་བརྟེ༷ན་ནས་མིག་ཤེས་སོགས་སྐྱེ༷་བ༷ས་ན༷། དེ༷་ཕྱིར༷་མིག་སོགས་འདི༷་དག༷་རྐྱེན༷་ཅེ༷ས་གྲག༷་གོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟགས་ན་ཇི༷་སྲི༷ད་མིག་ཤེས་སོགས་མི༷་སྐྱེ༷་བ་དེ༷་སྲི༷ད་དུ་ནི༷་མིག་སོགས་འདི༷་དག༷་དེའི་རྐྱེན༷་མིན༷་པ་ཇི༷་ལྟར༷་མིན༷་ཏེ་ཡིན་པར་འདོད་དགོས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་དུ་བཞག་ན་འདིས་མི་སྐྱེད་པའི་དུས་སུ་རྐྱེན་མིན་པ་དང་ནི་མཚུངས་ལ། དེ་ལྟ་ན་བྱེ་མ་ལས་ཏིལ་མར་བཞིན་དུ་རྐྱེན་མིན་པ་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྔར་རྐྱེན་མིན་པ་དེ་ཕྱིས་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་རྐྱེན་ཕྱི་མ་དེ་ལའང་བརྒལ་བརྟག་མཚུངས་པས་སོ།

如果果之自体不存在，那么与之相对的缘等他之实体也不存在，就像没有彼岸就没有此岸一样。若如弥勒、近护所说，即使相互差别可以称为彼此，但因果在时间上永不同时，所以"从他生"是不合理的。
第二，又有人说："眼和色等并不直接产生眼识等，而是为了完成眼识等生起的作用而成为缘，由此作用直接产生眼识等。"但作用是否与缘相应，这两种情况都不合理。按照第一种情况，作用由于自身不存在，所以不可能与缘相应，如同说"石女儿具有牛"一样。为什么作用不存在呢？对于已生的识，作用不相应，因为作用是成立事物的因，而已成立的事物不需要它，已生的不再生故；对未生的也不相应，如说"此生不可能无作者"；对正在生的也不可能，因为除了已生和未生外，实际上不可能有"正在生"的事物，如说"无差别则无差别者"。
如果说作用与缘不相应呢？"不与缘相应而能产生果的作用"也从未存在，若存在，则从非缘的炭等也会产生苗芽的作用，或者作用成为无因，因此作用本身不可能存在，如同无纱就没有毛毯一样。
若说虽然作用不合理，但缘本身能成为事物的生因。那么，若无作用，不具作用者则不是产生事物的缘，因为缺乏产生事物的作用。若有具作用的缘，则让其产生吧，但已说明其不存在。
总之，作用与缘相应或不相应，缘与作用相应或不相应这四种情况都不合理：两种不相应的情况不能成为缘，两种相应的情况则对于存在或不存在的果都不需要缘，因此不合理。这将在下文详细解释。
破立缘事反体
第二，破缘的安立为义反体："然而何须详细分析作用相应不相应等，依于眼等而生眼识等，因此这些眼等称为缘"，这是前宗观点。
若是如此，考察因时，只要眼识等不生，眼等如何不是其缘？应该承许是缘。若依眼识生起后来安立缘，则在不产生时不是缘的情况也相同，这样一来，就像从沙子中提炼芝麻油一样，非缘不应成为缘。若想着先前非缘后来由其他缘变成缘，对于后缘也有同样的质疑和检验。


 །
辨有无破生有
གསུམ་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། འབྲས་བུ་ལ་བརྟགས་ན་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེད་དམ། འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་བསྐྱེད་བརྟགས་ན་མེ༷ད་
1-3-8a
པ་དང༷་ཡོ༷ད་པ༷འི་དོ༷ན་གཉིས་ཀ་དག་ལ༷་ཡ༷ང་། རྐྱེན༷་ནི༷་རུང༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མེ༷ད་ན༷་ག༷ང་གི༷་རྐྱེན༷་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་མེད་པས་སོ། །ཡོ༷ད་ན༷་རྐྱེན༷་གྱིས༷་ཅི༷་ཞིག༷་བྱ༷་སྟེ་གྲུབ་ཟིན་པས་སོ། །
破四缘各别定义
བཞི་པ་རྐྱེན་བཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དགག་པ་ལས། རྒྱུའི་རྐྱེན་དགག་པ། དེ་ལ་རང་སྡེ་རྣམས་ན་རེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་དེ་མེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མེད་པ་ལྟར་ཡིན་ནའང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཞག་ཏུ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྲགས་ངོར་ཡིན་གྱི་རིགས་པས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་འགྲུབ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ནའང་། གང༷་ཚེ༷་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷་གྲུབ་ཟིན་པས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པ་ད༷ང་། མེད་པ་ནི་སྒྲུབ་མི་ནུས་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེ༷ད་པ་ད༷ང་། ཡོ༷ད་མེ༷ད་གཉིས་ཡིན་པ་འགལ་ཞིང་མི་སྲིད་པས་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་བྱར་མི༷་འ༷གྲུབ་པ༷་ཡིན་ན་ཇི༷་ལྟར༷་དེ་དག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ཀྱི་རྒྱུ༷འོ་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་དེ༷་ལྟ༷་བུ་ཡི༷ན་ན༷་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དེ་མི༷་རི༷གས་སོ༷། །ཡང་དམིགས་
1-3-8b
རྐྱེན༷་དགག་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་པས། གཟུགས་སོགས་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་དམ། མེད་པ་ལ་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་དམིགས་བྱེད་ཡུལ་ཅན་ཡོ༷ད་པ༷འི་ཆོ༷ས་འདི༷་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དམི༷གས་པ༷འམ་གཟུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི༷་དོན་མེ༷ད་པ༷་ཁོ༷་ན༷་ཉེ༷་བ༷ར་བསྟ༷ན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ཟིན་པས་དམིགས་རྐྱེན་དོན་མེད་པ་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཅི༷་སྟེ༷་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཆོ༷ས་ནི༷་དམི༷གས་པ་མེ༷ད་པའམ་མེད་ན༷། དེའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དམི༷གས་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དམིགས་བྱེད་མེད་པས་སོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ཡུལ་ཅན་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པ་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་སམ་མེད་པ་ལ་དམིགས། ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ། དུས་མཉམ་པའི་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་མི་སྲིད་པས་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ལ། མེད་པ་དམིགས་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དེ་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཉིས་གང་ལྟར་ཡང་མེད་པའི་དཔེ་མོ་གཤམ་བུ་སྟེ་མོ་གཤམ་ལ་དམིགས་རྐྱེན་མེད་པའམ་མོ་གཤམ་བུ་ཉིད་དམིགས་རྐྱེན་
1-3-9a
དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དགག་པ་མྱུ་གུ་སོགས་འབྲས་བུའི་ཆོས༷་རྣམ༷ས་སྐྱེས༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི་ས་བོན་སོགས་རྒྱུ་འགག༷ས་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །འགག་པ་མེད་པ་དེའི༷་ཕྱིར༷་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ༷་མ༷་ཐ༷ག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི༷་རི༷གས་ཏེ། མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་གོང་དུ་ས་བོན་འགག༷ས་ཟིན་ན༷་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན༷་གང་ཞིག་ཡིན་ལ་ས་བོན་འགགས་པའི་རྐྱེན་ཡ༷ང་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཏེ་འདི་གཉིས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །འགགས་ནའང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ་འགགས་པ་ནི་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་མེད་པ་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བས་སོ་ཞེས་ག་ལས་འཇིགས་མེད་ལས་སོ། །ཡང་ན་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་སྐྱེས་པ་མེད་ན་དེ་ཅི་ཞིག་འགགས་ཞེས་ཚིག་གསལ་ལས་སོ། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་འདིས་སྐྱེ་འགག་གི་རྐྱེན་གཉིས་མེད་པས་དེ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་དུ་ཚིག་གསལ་ལས་བཤད་དོ།

 །
辨有无破生有
གསུམ་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། འབྲས་བུ་ལ་བརྟགས་ན་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེད་དམ། འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་བསྐྱེད་བརྟགས་ན་མེ༷ད་
1-3-8a
པ་དང༷་ཡོ༷ད་པ༷འི་དོ༷ན་གཉིས་ཀ་དག་ལ༷་ཡ༷ང་། རྐྱེན༷་ནི༷་རུང༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མེ༷ད་ན༷་ག༷ང་གི༷་རྐྱེན༷་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་མེད་པས་སོ། །ཡོ༷ད་ན༷་རྐྱེན༷་གྱིས༷་ཅི༷་ཞིག༷་བྱ༷་སྟེ་གྲུབ་ཟིན་པས་སོ། །
破四缘各别定义
བཞི་པ་རྐྱེན་བཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དགག་པ་ལས། རྒྱུའི་རྐྱེན་དགག་པ། དེ་ལ་རང་སྡེ་རྣམས་ན་རེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་དེ་མེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མེད་པ་ལྟར་ཡིན་ནའང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཞག་ཏུ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྲགས་ངོར་ཡིན་གྱི་རིགས་པས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་འགྲུབ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ནའང་། གང༷་ཚེ༷་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷་གྲུབ་ཟིན་པས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པ་ད༷ང་། མེད་པ་ནི་སྒྲུབ་མི་ནུས་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེ༷ད་པ་ད༷ང་། ཡོ༷ད་མེ༷ད་གཉིས་ཡིན་པ་འགལ་ཞིང་མི་སྲིད་པས་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་བྱར་མི༷་འ༷གྲུབ་པ༷་ཡིན་ན་ཇི༷་ལྟར༷་དེ་དག་སྒྲུབ༷་བྱེ༷ད་ཀྱི་རྒྱུ༷འོ་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་དེ༷་ལྟ༷་བུ་ཡི༷ན་ན༷་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དེ་མི༷་རི༷གས་སོ༷། །ཡང་དམིགས་
1-3-8b
རྐྱེན༷་དགག་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་པས། གཟུགས་སོགས་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་དམ། མེད་པ་ལ་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན་དམིགས་བྱེད་ཡུལ་ཅན་ཡོ༷ད་པ༷འི་ཆོ༷ས་འདི༷་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དམི༷གས་པ༷འམ་གཟུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི༷་དོན་མེ༷ད་པ༷་ཁོ༷་ན༷་ཉེ༷་བ༷ར་བསྟ༷ན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ཟིན་པས་དམིགས་རྐྱེན་དོན་མེད་པ་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཅི༷་སྟེ༷་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཆོ༷ས་ནི༷་དམི༷གས་པ་མེ༷ད་པའམ་མེད་ན༷། དེའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དམི༷གས་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དམིགས་བྱེད་མེད་པས་སོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ཡུལ་ཅན་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པ་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་སམ་མེད་པ་ལ་དམིགས། ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ། དུས་མཉམ་པའི་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་མི་སྲིད་པས་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ལ། མེད་པ་དམིགས་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དེ་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཉིས་གང་ལྟར་ཡང་མེད་པའི་དཔེ་མོ་གཤམ་བུ་སྟེ་མོ་གཤམ་ལ་དམིགས་རྐྱེན་མེད་པའམ་མོ་གཤམ་བུ་ཉིད་དམིགས་རྐྱེན་
1-3-9a
དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དགག་པ་མྱུ་གུ་སོགས་འབྲས་བུའི་ཆོས༷་རྣམ༷ས་སྐྱེས༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི་ས་བོན་སོགས་རྒྱུ་འགག༷ས་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །འགག་པ་མེད་པ་དེའི༷་ཕྱིར༷་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ༷་མ༷་ཐ༷ག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི༷་རི༷གས་ཏེ། མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་གོང་དུ་ས་བོན་འགག༷ས་ཟིན་ན༷་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན༷་གང་ཞིག་ཡིན་ལ་ས་བོན་འགགས་པའི་རྐྱེན་ཡ༷ང་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཏེ་འདི་གཉིས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །འགགས་ནའང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ་འགགས་པ་ནི་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་མེད་པ་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བས་སོ་ཞེས་ག་ལས་འཇིགས་མེད་ལས་སོ། །ཡང་ན་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་སྐྱེས་པ་མེད་ན་དེ་ཅི་ཞིག་འགགས་ཞེས་ཚིག་གསལ་ལས་སོ། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་འདིས་སྐྱེ་འགག་གི་རྐྱེན་གཉིས་མེད་པས་དེ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་དུ་ཚིག་གསལ་ལས་བཤད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
辨有无破生有
第三，经过有无的检验来否定生起，是这样的。若对果进行检验，那么是生起一个不存在的果，还是生起一个已存在的果呢？若进行检验，对于不存在和存在的这两种情况，缘是不适合的。为什么呢？若是不存在，那么它会成为什么的缘呢？因为没有缘所依故。若是存在，缘能做什么呢？因为已经成立了。
破四缘各别定义
第四，从否定四缘各自的定义中，首先否定因缘。对此，自宗（佛教徒）说：因缘是存在的，若不存在，就像不能为石女儿讲授特征一样。然而，因缘是有特征的，因为世尊说"能够成立的是因"，故可以安立因缘的特征。对此，这也只是从世间共识的角度而言，若从理性角度检验则不合理。如果所立法能够成立，那么能立也应成立，然而当所立法已经存在时，已经成立故不需要再立；若不存在则无法成立，故无法成立；若二者皆是，则相互矛盾且不可能，故两者都不能成为所立。如此，怎么能说它们是能立的因呢？这种情况下，说"因缘存在"是不合理的。
再者，否定所缘缘：若问什么是有所缘的法，答曰是一切心心所法。对此说，色等所缘是所缘缘。那么，是对已存在的能取心作所缘缘，还是对不存在的能取心作所缘缘？若是第一种情况，说"对于这已存在的能取法，有作为因的所缘或所取"的主张只是徒劳的说明，因为在因之前已经存在，所缘缘就没有意义了。若是第二种情况，如果能取法没有所缘或不存在，那么作为它的缘的所谓"所缘"又怎么可能存在呢？因为没有能取故。这是对果——能取的有无进行的检验。
同样，是对已存在的境进行所缘，还是对不存在的境进行所缘？对已存在的法进行所缘是不可能的，因为同时的缘和所缘不可能存在，故不适合作为缘；不存在的所缘缘也不合理，如同石女儿一样。无论哪种情况，都如同不存在的例子"石女儿"，就像石女没有所缘缘，或者石女儿本身不能作为所缘缘一样。
再者，否定等无间缘：如果芽等果法没有生起，则种子等因的灭亡就不合理。因为没有灭亡，所以说"刚刚灭去的是等无间缘"这一说法是不合理的。若种子在芽生起之前已经灭去，那么什么是芽生起的缘，什么又是种子灭去的缘呢？这两者将变成无因。而且，若已灭去也不适合作为缘，因为灭去只是不存在而已，不存在不能作为缘。这出自《无畏论》。
或者，针对已否定的四边生起而言，如《明句论》所说："若法未曾生，它能灭什么？"若灭去，又是什么缘呢？这表明生灭二缘皆不存在，因此二者无因，如《明句论》所述。


 །བདག་རྐྱེན་དགག་པ། གདུགས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད་པའི་གྲིབ་མ་ས་ལ་བབ་པ་ལྟར་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བ་དེ་བདག་རྐྱེན་དུ་འདོད་
1-3-9b
པ་ལ། འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོད་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བ་སོགས་ག་ལ་སྲིད་དེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་སོགས་དངོ༷ས་པོ༷་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཞིག་ར༷ང་བཞི༷ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེ༷ད་པ་འདི་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཡོ༷ད་པ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང༷་ཕྱིར༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་རྒྱུ་འདི༷་ཡོ༷ད་པ༷ས་ན༷་འབྲས་བུ་འདི༷་འབྱུང༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་འདི༷་ནི༷་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་རྐྱེན་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མེད་ཀྱང་། རྒྱུ་སྣལ་མ་སོགས་ལས་སྣམ་སོགས་སྐྱེ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པས་སྣལ་སོགས་སྣམ་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མིན་ཏེ། སྣལ་མ་སོགས་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་སོ༷་སོ༷་བ་རེ་རེ་ལ་འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་སོགས་ཡོད་ན་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དུ་མར་ཐལ་བས་ན་སྣལ་མ་ཐག་བཟང་སོགས་རེ་རེ་ལའང་མེད་དོ། །རྐྱེན་རྣམས་འ༷དུས་པ༷་ལ༷འང་འབྲས༷་བུ༷་དེ༷་ནི༷་མེ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དེ། རྒྱུ་རེ་རེ་ལ་མེད་པས་དང་། ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གཅིག་དུམ་བུར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བས་སོ། །མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་རྐྱེན་མིན་འཇག་མ་སོགས་ལས་ཀྱང་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བར་
1-3-10a
ཐལ་ཏེ་དེ་གཉིས་གང་ལའང་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན་རང་རང་གི་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ལ༷་ནི༷་ག༷ང་མེ༷ད་པ༷་ཡི་འབྲས་བུ་དེ༷་ནི༷་རྐྱེན༷་ལ༷ས་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེ་སྟེ༷་མི་སྐྱེའོ། །ཅི༷་སྟེ༷་འབྲས་བུ་དེ༷་ནི༷་རྐྱེན་དེ་ལ་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་རྐྱེན༷་དེ༷་དག༷་ལ༷ས་འབྲས་བུ་དེ་དག་སྐྱེ༷་བར་འགྱུར༷་བ་ཞིག་ན༷་ནི། འོ་ན་རྐྱེན༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་གཞན་དག༷་ལ༷ས་ཀྱང༷་། ཅི༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་སྐྱེ༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཡིན་ན། རྐྱེན་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་མེད་བསམ་པར་འགྱུར་མོད། རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མེད་པས། འབྲས༷་བུ༷་ནི་རྐྱེན༷་གྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ནམ་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་དུ་འདོད་དོ་ཞེ་ན༷། དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་སྣལ་མ་སོགས་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་བད༷ག་གམ་རང་གི༷་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་སྣམ་བུར་འགྱུར་ནའང་། རྐྱེན་དེ་དག་ཆ་ཤས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་གྱི། ར༷ང་བཞི༷ན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མི༷ན་ལ། དེ་ལྟར་བདག༷་གི་དངོ༷ས་པོ་མི༷ན་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལ༷ས་འབྲས༷་བུ༷་གང༷་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་རྐྱེན༷་གྱི་རང༷་བཞིན༷་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་བུམ་པ་
1-3-10b
ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་རང་བཞིན་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ༷་ཕྱིར༷་འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན༷་གྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ཅན་ཡང་མི༷ན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྣམ་བུ་རྒྱུ་ལས་འགྲུབ་འགྱུར་ཅིང་། །རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལས་འགྲུབ་འགྱུར་བས། །གང་ཞིག་རང་གིས་གྲུབ་མེད་པ། །དེས་གཞན་བསྐྱེད་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་རྐྱེན་མིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྐྱེན༷་མི༷ན་པའི་ར༷ང་བཞི༷ན་ཅན་གྱི་འབྲས༷་བུ༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ་སྣམ་བུ་སྣལ་མའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་ན་འཇག་མའི་རང་བཞིན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། ཁོ་ན་རེ། འབྲས་བུ་དཔྱད་ན་མེད་ཀྱང་རུང་རྐྱེན་རྐྱེན་མིན་ནི་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱང་། ཞེས་པ་སོགས་ཁས་བླང་བ་མིན་ནམ། དེ་ཡོད་ན་འབྲས་བུའང་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཟེར་ན། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་སྣམ་བུ་ལ་རྐྱེན་སྣལ་མ་དང་། རྐྱེན་མིན་འཇག་མ་སོགས་སུ་རྟོག་གྲང་ན། འབྲས༷་བུ༷་སྔར་ཇི་སྐད་དཔྱད་པ་ལྟར་དཔྱད་ན་མེ༷ད་པ༷ས་ན༷། འདིར་ནི་རྐྱེན༷་མི༷ན་པ་དངོས་པོའི་རྐྱེན༷་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ༷་བཞག་པར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།

否定增上缘
对于增上缘的否定：如同伞在空中时影子落在地上一样，认为某事物存在时某果生起，那么该事物就是增上缘。对此，"这是存在的"这种存在是不可能的，那么从它产生的等等怎么可能存在呢？如此，种子等事物是缘起的，没有丝毫的自性成立，这些的"存在"是什么呢？因为不是存在，所以"因为这个因存在，所以这个果产生"这种说法是不合理的。
第三，否定缘的成立因：如上所述，通过理性分析缘虽然不存在，但由于因——纱线等产生毛毯等是由现量成立的，所以纱线等是毛毯的缘。对此回答说，不是这样的。如果在纱线等各个缘中，存在果——毛毯等，则应当是可见而未见，并且会导致多果的过失，因此纱线、织机、熟练工人等各自中都没有果。在诸缘聚合中也没有该果，因为在每一个因中都没有，若存在，则果一体将分成多份而生，这是不合理的。若说虽然不存在但仍能生起，则非缘的芦苇等也应当能产生毛毯，因为这两者中都没有果，没有丝毫差别，所以"在各自的缘中不存在的果，怎么能从缘中生起呢？"不能生起。如果果虽然不存在于该缘中，但仍能从那些缘中生起，那么为什么不能从非缘中也生起呢？应当生起。
对此，有人说：若缘与果是各别的，则可以考虑缘中果的有无。但果是缘的自性，这两者不是各别的，"果是缘的自性或只是其变化形态"这是我们的主张。
对此回答说，这是不合理的。如果纱线等缘以自性或自体或自性成立，则可以变成毛毯，但缘只是部分的自性变化，而非以自性成立的存在。如此，从非自性的事物中，果怎么能成为缘的自性呢？不会成为，如同瓶子不是空中花的自性一样。因此，果也不是缘的自性，如所说："毛毯由因成就，因也由他成就，凡是自己不成立者，怎能生他？"
那么，果是否成为非缘的自性呢？果不是非缘的自性，毛毯若不是纱线的自性，怎么可能是芦苇的自性？
有人说：虽然分析时果不存在也无妨，但缘与非缘是存在的。你不是也说"从非缘中也"等话语吗？若那些存在，为什么果不存在呢？
回答：若果存在，可以考虑毛毯的缘是纱线，非缘是芦苇等。但因为果经过前面的分析是不存在的，所以如何能在这里区分"这不是缘，这是事物的缘"呢？不能区分。


 །ཡང་ན། འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་འདོད་ན། རྐྱེན་རྣམས་ནི་
1-3-11a
འབྲས་བུ་ལྟར་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། རྐྱེན་རྣམས་རང་བྱུང་མིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་གང་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞེས་གཞག་ཏུ་མེད་པ། དེ་ཡི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ། རྐྱེན་མིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་པ་མིན་པས། དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་དེའི་རྐྱེན་མིན་དང་རྐྱེན་དུ་ཞེས་པར་ཡང་དག་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ག་ལས་འཇིགས་མེད་དུ་འདི་ལྟར་གསུངས་པ་ལགས་སོ། །
以名总结
གཉིས་པ་མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྐྱེན༷་བ༷རྟག་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་རབ༷་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ད༷ང་པོ༷འོ༷།། །།
第二辨来去品
གཉིས་པ་འགྲོ་འོང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ། གཟུགས་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། མཆོད་བརྗོད་དུ། འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཞེས་པའི་དོན་སྟོན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་གི་ཚིག་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རིགས་པའི་འཐད་པ་རྒྱས་པར་
1-3-11b
བརྗོད་པ་དང་། རིགས་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། བསྒྲུབ་བྱ་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རིགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ་ལས་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་འགྲོ་བ་པོ་གང་ཟག །འགྲོ་བ་བྱ་བ། བགོམ་པ་ལས་སོ། །རེ་ཞིག་གི་སྒྲས་དགག་པའི་རིགས་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་དུས་གསུམ་སོ་སོ་ནས་དགག་པའི་དོན་ཏེ། སོང་ཟིན་པ་འདས་པ་དང་། མ་སོང་བ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྲོ་བ་པོ་གང་དུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་བརྒལ་ན་སོང་ལ་མ་བརྒལ་བ་མ་སོང་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་ཞིག་ནི་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྐང་པས་མནན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་བགོམ་པའོ་སྙམ་ན། རྐང་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོར་རྩེའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སོང་བའི་ཁོངས་དང་། རྟིང་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་མདུན་ཕྱོགས་མ་སོང་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དཔྱད་པས། ཕྱེད་སོང་ཕྱེད་མ་སོང་བའི་བགོམ་པ་ཞེས་
1-3-12a
ཕུང་གསུམ་པ་ཞིག་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།

或者，
若主张果从缘产生，诸缘不像果那样是从自己产生的，从非自生的诸缘产生的果如何能安立为"从缘产生"呢？因此，既非从缘产生，也非从非缘产生的果是不存在的。如此分析，果不存在，因此怎么能正确地称为"非缘"和"缘"呢？不能。这是《无畏论》中所述。
以名总结
第二，从名称总结义理：这是"观察缘"，即第一品。
第二辨来去品
第二，关于观察去来的品，首先是与经的联系：《胜思惟梵天所问经》说："胜力降伏，于色不见来去"等义理。与前品的联系是阐述礼敬偈中"无来亦无去"的意义。分为两部分：广释论文义及以名总结义理。
第一部分分两个方面：广述理证正确性及总结理证成立的义理。第一方面又分三点：破除所立、破除能立和以观察的理证破除。第一点又分为两部分：以考察业而破除和以考察作者而破除。
首先，在这里，去者是人，去是动作，所走是业。"首先"一词表明破除的理证，意思是从三时各别来否定：已去是过去，未去是未生起的去动作，因此不合理。
在这里，去者超越了所去之处则为"已去"，未超越则为"未去"，除此二者外别无其他可能。若想：正在走时脚所踏的方向是"正走"。但脚也是由极微尘组成的，脚趾尖的微尘后部属于"已去"范畴，而脚跟的微尘前部属于"未去"范畴，经过详细分析，所谓"一半已去一半未去"的"正走"作为第三种情况是绝不可能存在的。


 །རེ༷་ཞི༷ག་དང་པོར་འགྲོ་བ་ལ་དཔྱད་ན་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འགགས་ཟིན་པས་ན་སྔར་སོ༷ང་བའི་ལམ་ལ༷་མི༷་འགྲོ༷་སྟེ༷། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མ༷་སོ༷ང་བ༷་ཡི་ལམ་ལ༷འ༷ང་འགྲོ༷་བ༷་མི༷ན་ལ། སོ༷ང་ཟིན་པ་ད༷ང་དེ་སྔ་མ༷་སོ༷ང་བའི་ལམ་གཉིས་མ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་ད་ལྟ་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་ཟིན་པའི་བགོ༷མ་པ༷་ཞེས་པ་ཚད་མས་ཤེས༷་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །ཁོ་ན་རེ། ག༷ང་ན༷་ལུས་རྐང་པ་འདེགས་འཇོག་གི་གཡོ༷་བ༷་ཡོད་པའི་ཡུལ་དེ༷་ན༷་འགྲོ༷་བའི་བྱ་བ་ཡོད་ལ་དེ༷་ཡ༷ང་གང་ཟག་གང༷་གི༷་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་བགོ༷མ་པ༷་དེ་ཁོ་ན་ལ༷་གཡོ༷་བ༷་ཡོད་ཀྱི་གཡོ་བ་དེ་སྔར་སོ༷ང་བ་ཡང་མི༷ན་ཅིང་མ༷་སོ༷ང་བ་ལ་མི༷ན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་བགོ༷མ་བཞིན་པ་ལ༷་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ༷་བ༷་ཡོ༷ད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་ལས་མེད་ལ། གཅིག་པོ་དེ་བགོམ་པ་ཞེས་པ་ལས་ཚིག་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་བྱ་ཚིག་གཉིས་ལས། བགོམ་པ་ལ་སྦྱར་ན་ནི་བགོམ་པ་དང་འགྲོ་བ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་བགོམ་པ་ལ་ཞེས་པ་ཙམ་ལས་འགྲོའོ་ཞེས་སྨྲོས་པ་མི་འཐད་དེ། བགོ༷མ་བཞིན་པ་ལ༷་འགྲོ༷་བ༷་རང་
1-3-12b
བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡི༷ན་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་འཐ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ག༷ང་ཚེ༷་ལམ་གསུམ་དུ་བརྟགས་ན་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷་བགོ༷མ་པ༷་འཐ༷ད་པ༷་མེ༷ད་དེ་བྱ་ཚིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གལ་ཏེ་ག༷ང་གི༷་བགོ༷མ་པ༷་ལ༷་འགྲོ༷་བ༷་ཞེས་བྱ་ཚིག་དེ་འགྲོ་བ་དང་སྦྱར་ན་ནི། དེ༷་ཡི༷་བགོ༷མ་པ་ལ༷་ནི་འགྲོ༷་བའི་བྱ་བས་སྟོང་པའམ་མེ༷ད་པ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར༷་ཏེ༷་ག༷ང་གི༷་ཕྱིར༷། བགོ༷མ་པ་རང་ལ༷་ནི་འགྲོ༷་བ༷་མེད་པ་ཡི༷ན་པས་ལས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །ཡང་བགོ༷མ་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀ་ལ༷་ཡང་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་ཡོ༷ད་པར་འདོད་ན༷་ནི༷། འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་གཉི༷ས་སུ་ཐལ༷་བར་འགྱུར༷་ཏེ༷། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ག༷ང་གི༷་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་དེ༷་བགོ༷མ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་འགྱུར༷་བ་ཡི་བྱ་བ༷་ད༷ང་གཅིག་བགོམ་པ་དེ༷་ལ༷་ཡོད་པའི་འགྲོ༷་བ༷་རང་གི་བྱ་བ་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དང་གཉིས་པའོ༷། །འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་གཉི༷ས་སུ༷་ཐལ༷་བར་འགྱུར༷་ན༷་འགྲོ༷་བ་པོ༷་ཡ༷ང་གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་གང༷་ཕྱིར༷་རྟེན་འགྲོ༷་བོ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་རྟེན་ཅན་འགྲོ༷་བ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷བའི་ཕྱིར༷་རོ། །མདོར་ན་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ། འགྲོ་བའི་ངོ་བོ། རྟེན་
1-3-13a
གང་ཟག །རྒྱུ་རྩོམ་པ་གསུམ་དགག་པ་དང་། སྡོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་ཀྱང་དགག་གོ །།གཉིས་པ་བྱེད་པ་པོ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དེ་འགྲོ༷་བ་པོ༷་མེ༷ད་པར་གྱུར༷་ན༷། འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ༷་འཇིག་རྟེན་ན་ལྷས་བྱིན་སོགས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་མཐོང་བས་སོ་སྙམ་ན། དེ་མི་སྲིད་དེ་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འཇོག་ན་འདིར་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་མེ༷ད་ན༷་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ལྷས་བྱིན་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཁར་བ་མེད་ན་འཁར་བ་ཅན་དུ་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་དོན་རང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་མཐའ་གསུམ་པོ་འདི་གང་རུང་དུ་ཡོད་དགོས་པས་དེར་བརྟགས་ན། རེ༷་ཞི༷ག་འགྲོ༷་བ་པོ༷་ནི་མི༷་འགྲོ༷་སྟེ༷་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་མི༷ན་པའང་འགྲོ༷་བ༷་མི༷ན་ཏེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་སོ། །འགྲོ༷་པོ༷་དང་འགྲོ༷་པོ༷་མི༷ན་པ་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཕུང་པོ་གསུམ༷་པ༷་ག༷ང་ཞིག༷་འགྲོ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ།

首先若考察去行为，由于在路上行走的动作已经停止，所以不会在已走过的路上行走。由于去的动作尚未产生，所以也不在未走之路上行走。除了已走过和尚未走过的路之外，现在正在进行的所谓"正走"是无法通过有效认识手段来了解的。
有人说：在有身体抬腿放下等移动的地方，那里有行走的动作，而且那只存在于正在行走的人的"正走"中，这移动既不在已走过的路上，也不在未走的路上，因此，在"正走"中有向其他处所的行走。
对此回应：行走的动作只有一个，这一个动作中"正走"是名词，"行走"是动词。若将"行走"用于"正走"，则"正走"与"行走"是同义异名而已。如此，就不应该在"在正走中"之后再说"行走"，因为这不合理。正在行走中有自性存在的行走怎么会合理呢？理由是：当分析三种路（已走、未走、正走）时，没有行走动作的"正走"是不合理的，因为动词的含义为空。
如果"在其正走中行走"的动词"行走"是与"行走"相连，则应理解为：在其正走中没有行走动作，因为正走本身没有行走，故名词的含义为空。
又如果认为在"正走"和"行走"两者中都有行走动作，则行走动作将成为两个：一个是在其路上行走而被称为"正走"的动作，另一个是在正走中存在的行走本身的动作。若行走动作成为两个，则行走者也将成为两个，因为没有所依的行走者，所依的行走就不合理。
总之，在这些情况下，应当否定行走的本质、所依的人、因缘的开始三者，以及静止的因果等也应当否定。
第二，以考察作者而破除：若有人说：行走的动作是存在的，如果没有行走者，行走的动作就不合理，但事实并非如此，因为在世间中看到天授等人在路上行走。
对此回答：这是不可能的。行走者是依赖行走动作而安立的，在这里如果没有行走动作，行走者怎么可能存在呢？不可能存在。
若说：如果没有行走，则不能称不具行走的天授为"行走者"，如同没有手杖时不能称为"持杖者"一样。
回答：若"行走"一词的含义作为实体存在，则必须存在于这三种情况之一，对此进行检验：首先，行走者不行走，如后文将解释。非行走者也不行走，因为缺乏行走动作。除了行走者和非行走者之外，还有什么第三者会行走呢？这是不可能的。
;


 །གལ་ཏེ་ཕྱི་མ་
1-3-13b
གཉིས་མི་འགྲོ་ཡང་དང་པོ་འགྲོའོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་འགྲོ་ཞེས་པའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལས་མེད་ལ། བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འབྲེལ་ལམ། འགྲོ་ཞེས་པའི་དོན་དུ་འབྲེལ་ལམ་གཉིས་ཀ་ལ་འབྲེལ། དང་པོ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཙམ་བརྗོད་རིགས་ནའང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཙམ་ནི་མི་སྲིད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་ལ། གསུམ་པ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པས་བྱེད་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་སོགས་སྔར་བཞིན་དཔྱད་པ་མཛད་ལ། འདིར་རང་གི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་དུ་ལྡན་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། ག༷ང་ཚེ༷་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་འགྲོ༷་པོ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ན༷་དེ་ལྟ་ན་རེ༷་ཞིག༷་འགྲོ༷་བ་པོ༷་འགྲོ༷འོ༷་ཞེ༷ས་པ་འདི་ཇི༷་ལྟར༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ་འགྱུར༷་ཏེ་འགྲོ་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒོལ་བ་གང༷་གི༷་ཕྱོག༷ས་ལ༷་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་འགྲོ༷་བ་སྟེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་དེ༷་ལ༷་འགྲོ༷་བ་མེ༷ད་པ༷འི་འགྲོ༷་པོ༷་ཉིད་ཡི༷ན་པ༷ར་
1-3-14a
ཐ༷ལ་བར་འགྱུར༷་ཏེ༷་འགྲོ༷་པོ༷་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་མིན་ལ་ད་གདོད་འགྲོ༷་བ༷ར་འདོ༷ད་ཕྱིར༷་རོ༷། །ག༷ལ་ཏེ༷་དེ་གཉིས་ཐ་དད་ཀྱང་འགྲོ་པོ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྲོ༷་པོ༷་འགྲོ༷་བར་གྱུར༷་ན༷་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བའང་གཉི༷ས་སུ༷་ཐལ༷་བར་འགྱུར༷་ཏེ༷་གང་ཞེ་ན་གང༷་གི༷ས་འགྲོ༷་བ་པོ༷ར་མངོ༷ན་པ༷་ཡི་བྱ་བ་གཅིག་ད༷ང་། འགྲོ༷་པོ༷ར་གྱུར༷་ནས༷་སླར་ཡང་ག༷ང་འགྲོ༷་བ༷་ཡོད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པའོ༷། །དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་སོགས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་བརྟགས་ན་མི་རྙེད་པའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་སྡོད་པ་བཏང་ནས་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མེད་ན་རྩོམ་པའང་མི་སྲིད་དེ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་མེད་ན་དེས་གོས་རྩོམ་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །ཞེས་ཟེར་ན། རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་ན་དུས་གསུམ་གང་རུང་ལ་ཡོད་དགོས་ན། བགོམ་པའི་བྱ་བ་སོང་བ་ལ་མི་སྲིད་དེ་རྩོམ་པ་ད་ལྟ་བ་ཡིན་པས་སོ། །མ་འོངས་པ་ལ་དེ་མི་སྲིད་དེ། དུས་འགལ་བས་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྟེན་མེད་ན་དེ་མི་འཐད་པས་སོ། །ད་ལྟ་བའི་བགོམ་པ་ལའང་རྩོམ་པ་དེ་མེད་དེ་འདས་མ་
1-3-14b
འོངས་གཉིས་མིན་པའི་བགོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དེ་ཡོད་ན་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བས་བྱེད་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བས་སོ། །དེས་ན་སོ༷ང་ཟིན་པ་ཡི་ལམ་ལ༷་འགྲོ༷་བ༷འི་རྩོམ༷་པ་མེ༷ད་དེ༷་འགགས་ཟིན་པས་སོ། །མ༷་སོ༷ང་བ༷་ལ༷འ༷ང་འགྲོ༷་བའི་རྩོམ༷་པ་མེ༷ད་དེ་མ་འོང༷ས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་འགལ་བས་སོ། །ད་ལྟ་བགོ༷མ་བཞིན་པ་ལ༷་རྩོམ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་རྩོམ་མེད་པ་དེས་ན༷་ལམ་ག༷ང་དུ༷་འགྲོ༷་བ༷་རྩོམ༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་ལམ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་འགྲོ་རྩོམ་མི་འཐད་པའོ།

若认为后两者不行走，但第一者行走，对此：行走这个动作只有一个，这个动作是与行走者相关，还是与行走义相关，或是与两者都相关？若是第一种情况，则应该可以表述没有行走的纯粹行走者，但没有行走动作的纯粹行走者是不可能存在的。若是第二种情况，则行走者因为缺乏行走动作，将成为没有行走的行走者。若是第三种情况，则存在两个行走动作，因此将导致两个作者等过失，如前所述。
在此，自己的行走动作与行走者是一体的，还是以不同方式结合的？若是第一种情况，当没有行走动作时行走者不合理，那么"行走者行走"这一说法怎么合理呢？因为行走本身未成立。
若是第二种情况，行走者本身将与行走动作分离，对于主张"行走者行走"即行走者与行走结合的论辩者，将导致行走者本身是没有行走的过失，因为"行走者"一词本身不是行走，而是想要行走的缘故。
即使这两者不同，若行走者不离行走动作而行走，则行走动作将成为两个：一个是使其成为行走者的动作，另一个是成为行走者后又有的行走动作。
因此，行走者与行走等是相互依存的假立而已，若考察其自性则不可得，这是其含义。
第二，否定能立：
有人说：天授放弃静止开始行走，因为有开始行走，所以行走存在；若行走不存在，开始也不可能，如同没有龟毛，就不可能用它开始制衣一样。
回答：所谓"开始"若存在，必须存在于三时之一。在已走过的路上不可能有开始，因为开始是现在时。在未来时不会有开始，因为时间相违，未生之法没有所依则不合理。在现在的正走中也没有开始，因为除过去未来外，正走不以自性存在，若在其中有行走的开始，则会导致两个动作，因而有两个作者的过失。
因此，在已走过的路上没有行走的开始，因为已经停止。在未走的路上也没有行走的开始，因为未来与现在相违。在正在行走中也没有开始，因此在任何情况下都没有行走的开始，所以在哪条路上开始行走呢？即使路存在，行走的开始也不合理。


 །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ། ཞུགས་པ་དང་། འཇུག་བཞིན་པ། མ་ཞུགས་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་གསུམ་དུ་བསྙད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ལྷས་བྱིན་འདུག་བཞིན་པ་ལས་འགྲོ་བ་རྩོམ་དགོས་ན། རྩོམ་པ་དེ་ལ་མ་རྩོམ་པའམ་འགྲོ༷་བ༷་རྩོམ༷་པ༷འི་སྔ༷་རོ༷ལ་ལྷས་བྱིན་བསྡད་པའི་དུས་ན༷་ལམ་ག༷ང་དུ༷་འགྲོ༷་བ༷རྩོམ༷་པར་འགྱུར༷་བ༷་ནི་ལམ་དེ་ལ་འཇུག་བཞིན་པའི་བགོ༷མ་པ༷་མེ༷ད་ཅི༷ང་ལམ་ལ་སོ༷ང་ཟིན་པ༷་མེ༷ད་དེ། དེ་ལྟ་ནའང་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། མ༷་སོ༷ང་བ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་རྩོམ་པ་ཡིན་པས་
1-3-15a
དེ་ལ་འགྲོ༷་བ༷་རྩོམ་པ་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ། མི་འདུག་བཞིན་པ་ལམ་དུ་སོང་བ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་རྩོམ་ཞེས་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་རྩོམ་པ་དེ་མ་སྐྱེས་བར་དུ་འགྲོ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་དེ། སོང་བ་དང་བསྡད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལམ་གསུམ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་ཀྱང་། སོང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ནི་ངེས་པར་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་མེད་ན་འདི་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འགྲོ༷་བའི་རྩོ༷མ་པ་རྣམ༷་པ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དུ༷་ཚད་མ་ལ་སྣང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འམ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ན༷་སྔར་སོ༷ང་བ༷་ཅི༷་ཞི༷ག་ད་ལྟ་བགོ༷མ་བཞིན་པ༷་ཅི༷་མ༷་སོ༷ང་བ་ཅི༷་ཞིག༷་སྟེ་འདིའོ་ཞེས་རྣམ༷་པ༷ར་བརྟག༷་ཏུ་མེད་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དུས་གསུམ་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཁོ་ན་རེ། འགྲོ་བ་ཡོད་དེ་དེའི་ཟླ་བོ་སྡོད་པ་ཡོད་པས་ཏེ། གང་ལ་གཉེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། སྣང་མུན་དང་ཕ་རོལ་ཚུ་རོལ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྡོད་པའམ་གནས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་གསུམ་ལས་མི་འདའ་བས་དེ་ལ་བརྟགས་ན་རེ༷་ཞི༷ག་འགྲོ༷་པོ༷་ཉིད་ནི་མི༷་སྡོད༷་དེ༷་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་མི༷ན་པ་གཞན་སྡོད༷་པ༷་མི༷ན་ཏེ་དེ་ནི་སྡོད་པར་
1-3-15b
གྲུབ་ཟིན་ལ་སྡོད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་ན་སྡོད་པ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས། དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་ཝ་ར་ཎ་སིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དེར་འགྲོ་བ་པོ་མིན་པས་དེ་སྡོད་དོ་སྙམ་ན། མཆོད་སྦྱིན་གང་དུ་བསྡད་ཅེས་དྲིའོ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུའོ་ཞེ་ན་དེར་སོང་ངམ་མ་སོང་ཞེས་དྲི་བར་ཡང་བྱའོ། །ལར་འགྲོ་བ་མིན་པ་ལ་བསྡད་པ་ཞེས་མི་བསྙད་དེ། ནམ་མཁའ་བསྡད་ཡོད་ཟེར་རམ། དེ་ལ་སྡོད་པ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན་འགྲོ་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་དགོས་ལ། སྡོད་པོ་ནི་སྡོད་པ་མིན་ཏེ། བྱེད་པོ་དང་བྱ་བ་མི་གཅིག་པས་སོ། །དེས་ན་སྡོད་མཁན་མེད་པས་སུ་ཞིག་སྡོད་དེ། འགྲོ༷་བ་པོ༷་ཡིན་པ་དང་འགྲོ༷་པོ༷་མི༷ན་པ་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཕུང་པོ་གསུམ༷་པ༷་ག༷ང་ཞིག༷་སྡོད༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་མི་སྡོད་ཀྱང་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་སྙམ་ན་གང༷་ཚེ༷་འགྲོ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་འགྲོ༷་བ་པོ༷་ཞེས་བྱ་བར་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་བས༷་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་སྡོད་པོར་མི་འགྱུར་ན༷་རེ༷་ཞི༷ག་འགྲོ༷་པོ༷་སྡོད༷་དོ༷་ཞེས༷་ཇི༷་ལྟར༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་འགྲོ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དེ་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཡོད་ལ་དེ་ལས་གནས་རྩོམ་པས་སོ་སྙམ་
1-3-16a
ན། དེ་མིན་ཏེ་ལྡོག་པ་གསུམ་དུ་བརྟགས་ན། བགོམ་བཞིན་པ་ལས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མི་ལྡོག་སྟེ། བགོམ་པ་ཉིད་སོང་མ་སོང་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་། བགོམ་པ་ཉིད་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བ་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་འགྲོ་ལྡོག་གཉིས་དུས་གཅིག་ལ་འགལ་བས་སོ། །འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ལམ་ལ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་ལྡོག་པའང་མེད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཤི་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

对此，有人说：行走是存在的，通过已进入、正在进入和未进入的方式可以说明三种路。
回答：即使承认行走者存在，若天授从静坐状态开始行走，那么对于这个开始，在未开始或开始行走之前天授静坐的时候，在哪条路上开始行走呢？在那条路上既没有正在行走的"正走"，也没有已经走过的"已走"。若认为在未走的路上有开始，"未走"一词指的是行走动作未生起且未开始，那么在其上怎么会有行走的开始呢？如同不是正在坐着的人并未走在路上一样。
因此，"开始行走"是指行走动作已经产生，在这个开始未产生之前，没有行走的名称，如同已走和已坐一样。
虽然在三种路上没有行走的开始，但已走、未走、正走这三种说法肯定是存在的，若无行走，这就不合理了。
回答：当行走的开始在各方面都不显现于有效认识手段或不可被认知时，什么是已走，什么是正在走，什么是未走？无法确定"这是什么"，错误地分析三时有什么用呢？
有人说：行走是存在的，因为它的对立面静止存在，凡有对立面的事物都存在，如同明暗和彼岸此岸一样。
回答：如果静止或安住以自性存在，不出三种情况，对此进行检验：首先，行走者本身不静止，如后文将解释；非行走者也不静止，因为它已经成立为静止者，若有两个静止动作，则会导致两个静止者的过失。
对此，有人想：天授是前往瓦拉纳西的行走者，而祭施不是去那里的行走者，所以他静止。但问：祭施在哪里静止？若答"在王舍城"，则应进一步问：他去那里了吗还是没去？
总之，对非行走者不应称为静止，难道说虚空静止存在吗？如果静止以自性成立，则必须与行走者有所不同，但静止者不是静止，因为作者与动作不是一体的。因此，没有静止者，那么谁在静止呢？除了行走者和非行走者之外，还有什么第三者会静止呢？这是不可能的。
若说后两者不静止，但行走者静止，当没有行走时，称为"行走者"是不合理的，如果有行走就不会成为静止者，那么"行走者静止"这一说法怎么可能合理呢？不可能合理。
又有人认为：行走以自性存在，因为有从行走中停止，由此开始静止。
回答：不是这样的，若分析停止有三种情况：从正在行走中不会停止行走动作，因为正走本身除了已走和未走外不可见，而且即使承认正走存在，如前所述，行走动作在其中不合理；即使承认动作合理，行走和停止两者在同一时间相互矛盾。在过去和未来的路上没有行走动作，因此也没有停止，如同石女儿没有死亡一样。


 །དེ་ཡང་བགོ༷མ་བཞིན་པ་ལ༷ས་ལྡོག༷་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ༷་སོ༷ང་ཟིན་པ་ད༷ང་། མ༷་སོ༷ང་ལ༷ས་ཀྱང༷་ལྡོག་པ་མི༷ན་ཡང་གནས་པ་དེ་སྒྲུབ་ཕྱིར་དེའི་ཟླ་བོ་འགྲོ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་དེ་ལ་འཇུ༷ག་པ༷་ཡི་རྩོམ་པ་ད༷ང་། གནས་པ་དེ་ལས་ལྡོག༷་པ༷་ཡ༷ང་ནི༷་འགྲོ༷་བའི་དེ་གསུམ་བཀག་པ་ད༷ང་མཚུ༷ངས་ཏེ། རེ་ཞིག་གནས་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་སོགས་དང་། གནས་ལ་གནས་པའི་རྩོམ་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་དང་། གནས་བཞིན་པ་ལ་མི་ལྡོག་སྟེ། །ཞེས་སོགས་འདོན་པ་བསྒྱུར་བས་འགྲུབ་བོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རིགས་པས་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་ལ་གཅིག་དང་དུ་མར་བརྟགས་
1-3-16b
པས་དགག་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མར་བརྟགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ལམ་གསུམ་སོགས་སུ་བརྟགས་ན་འགྲོ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་བུའི་རྐང་པ་གོམ་པ་འདོར་བའི་བྱ་བ་མངོན་སུམ་མཐོང་བས་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་དོ་ཟེར་ན། བྱ་བ་དེ་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ཀ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ཡོད་ན་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཞེས་དྲིའོ། །དེ་གཉིས་གང་དུའང་མི་འཐད་དེ། འགྲོ༷་བ༷་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དེ༷་ད༷ང་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་དེ༷་ཉི༷ད་དེ་གཅིག་ཅེས༷་ཀྱ༷ང་བྱ༷ར་མི༷་རུ༷ང་ལ། འགྲོ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་དེ་གཉིས་གཞ༷ན་ཐ་དད་ཉི༷ད་ཅེས༷་ཀྱ༷ང་བྱར༷་མི༷་རུ༷ང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མི་རུང་ན་ག༷ལ་ཏེ༷་བྱ་བ་འགྲོ༷་བ༷་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཉི༷ད་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་ཡང་ཡི༷ན་གྱུར༷་ན༷་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ད༷ང་ལ༷ས་ཏེ་དེའི་བྱ་བ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་གཅི༷ག་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདི་བྱེད་པ་པོའོ། །འདི་བྱ་བའོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་ཤེས་པར་མ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་མི་སྲིད་དེ། བཅད་པའི་བྱ་བ་དང་གཅོད་པ་པོ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པའང་མིན་པས་སོ། །དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ན། ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་བུམ་སྣམ་ལྟར་གཅིག་མེད་པའི་གཅིག་ཤོས་
1-3-17a
ལོགས་སུ་ཡན་གར་བར་འཛིན་དགོས་ན་དེ་མེད་དེ། ག༷ལ་ཏེ༷་འགྲོ༷་བ་ད༷ང་འགྲོ༷་བ༷་པོ༷་གཞ༷ན་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་རྣམ༷་པར་བརྟག༷ས་ན༷་ནི་འགྲོ༷་པོ༷་མེ༷ད་པའི༷་འགྲོ༷་བ༷་རྐྱང་པ་ད༷ང་། འགྲོ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འི་འགྲོ༷་པོ༷ར་ཏེ་འགྲོ་པོ་རྐྱང་པ་ཙམ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར༷་ལ། གང༷་དག༷་དེ་གཉིས་དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་པ༷་ཡི་རང་བཞིན་ད༷ང་དངོ༷ས་པོ༷་གཞ༷ན་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་ནི༷་གྲུབ༷་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་དེ༷་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་ནམ་དངོས་པོ་གྲུབ༷་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་བྱ་བ་བརྟགས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། བྱ་བྱེད་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲའོ། །བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བཞིན་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འགྲོ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་འགྲོ༷་བ༷འི་བྱ་བ་ག༷ང་གི༷ས་འགྲོ༷་བ་པོ༷ར་མངོ༷ན་ཞིང་གསལ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ན་དེ་འདྲ་བའི་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་དེ༷་ཡིས་ནི༷་འགྲོ་བ་པོ་དེ༷་འགྲོ༷་བར་བྱེད་པ་མི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ནི་ག༷ང་ཕྱིར༷་
1-3-17b
འགྲོ༷་བ༷འི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེ༷ད་པ་དེས་ན་འགྲོ་པོ་ག༷ང་ཞིག་ཡུལ་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་ག༷ང་ཞིག་ཏུ༷་འགྲོ༷་བ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེས་འགྲོ་བ་པོར་མཚོན་པས་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཡིན་པས་ན་ཕན་ཚུན་མཚོན་པས་མི་སྐྱོན་སྙམ་ན། དེ་མིན་ཏེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་བར་དུ་འགྲོ་པོ་མིན་ལ་སྐྱེས་ནས་བྱ་བ་ནུས་པ་ན་འགྲོ་པོ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་འགག་གཅིག་པས་སོ།

同样地，正走中不会停止，也不会从已走和未走中停止。为了证明静止，其对立面行走、行走的开始以及从静止中停止这三者，与前面所破的三者相同。即"首先静止者不行走"等等，"静止中没有静止的开始"等等，"静止中不会停止"等等，更改文字顺序即可成立。
第三，以观察的理证破除分为两个方面：
以所依的一和多进行观察而破除，以动作的一和多进行观察而破除。
第一，虽然通过前述对三种路等的观察发现没有行走，但因为能够现量看到人的脚步迈出的动作，所以行走者和行走动作是存在的。对此回答：若这动作和作者都以自性成立存在，则问是一体还是异体？这两者都不合理，因为行走这一动作和行走者两者互为一体也不合理，行走和行走者这两者为异体也不合理。
为什么不合理呢？若行走动作即是行走者，则作者与业即其动作将成为一体，这样就无法分别"这是作者"、"这是动作"，但这是不可能的，因为切割的动作和切割者并非没有差别。
若这两者以自性成立为异体，则应如瓶子和毛毯一样，不相互依赖，可以独立把握一者而没有另一者，但这不存在。若观察行走和行走者为异体，则将有无行走者的纯粹行走，和无行走的纯粹行走者。当两者既非一体的自性，也非异体时，这两者怎么会有自性或实体的成立呢？不存在。
第二，观察动作分为两部分：
分析两种情况和从多方面的动作与作者来否定。
第一，又想：行走者天授行走，说话者说话，作者作业，如世间所说，行走者即是行走，因此没有前述的过失。
对此回答：若行走者和行走动作以自性存在，则使其成为行走者并明显彰显的那个行走动作，不能使行走者行走，理由是：在行走动作未生起之前没有行走者，因此哪个行走者会向哪个村庄或城市行走呢？因为没有行走动作。
又想：由于行走动作使其成为行走者，它们是同时的，因此相互彰显不会有过失。
对此回答：不是这样的，因为在行走动作未生起之前不是行走者，生起之后能够行动时，行走者也随之同生同灭为一体。
;


 །ཡང་འགྲོ་བ་པོར་འགྲོ་བ་དེས་མངོན་པར་བྱེད་ན་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་པོར་གྲུབ་ཟིན་ན་དེ་བྱེད་པོར་མི་འགྱུར་ལ་འགྲོ་པོ༷་མིན་པ་ནི་དེས་འགྲོ་པོར་ནམ་ཡང་མཚོན་མི་ནུས་ལ། འགྲོ་པོར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བརྟགས་པས་མི་རྙེད་པས་དེས་གང་ཟག་དེ་འགྲོ་བ་པོར་གསར་དུ་མཚོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་ག༷ང་གི༷ས་འགྲོ༷་པོ༷ར་མངོ༷ན་ཞིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཐ་དད་པ༷་ཞིག་གིས་འགྲོ་བ་པོ་དེ༷་འགྲོ༷་བར་བྱེད་པ་མི༷ན༷་ཏེ་གང༷་ཕྱིར༷་འགྲོ་པོ༷་གཅི༷ག་པུ༷་ལ༷་རང་ཉིད་འགྲོ་པོར་མཚོན་པའི་བྱ་བ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་ག༷ཉིས་སུ༷་
1-3-18a
ཡོང་བ་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ནི། འགྲོ༷་པོ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི༷་འགྲོ༷་བྱའི་ཡུལ་སོང་མ་སོང་བགོམ་པ་རྣམ༷་པ་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོ་བ་པོ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་ནི༷་གྱུར༷་དེ༷་ཡ༷ང་འགྲོ༷་རྣམ༷་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་དེ། འགྲོ་བ་ཡི༷ན་པ་ད༷ང་མ༷་ཡི༷ན་པ་གཉིས་ཀར་གྱུར༷་པ༷་ཡ༷ང་འགྲོ༷་རྣམ༷་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་དོ། །དེ་ལ་ཚིག་གསལ་ལས། འགྲོ་རྣམ་གསུམ་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་ཀར་གྱུར་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་བྱེད་བརྒྱད་པ་ལས་དང་བྱེད་པོ་བརྟག་པ་ན། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད་སོགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་གསུངས། བུདྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། སོང་མ་སོང་བགོམ་པ་གསུམ་ལ་ཞེས་འཆད། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་པོར་གྲུབ་ཟིན་པས་དང་སོགས་སྔར་ལྟར་བརྟགས་པས་སོ། །འགྲོ་བ་མིན་པ་ནི་ལམ་གསུམ་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་དང་། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་རིགས་པས་གནོད་པའམ་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །ཕར་འགྲོ་བ་དང་ཚུར་
1-3-18b
འདིར་ལྷགས་པ་ཙམ་ལས་གཉིས་ཀའང་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འོང་བ་ལ་རིགས་པ་ལོགས་སུ་མི་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ༷་ཕྱིར༷་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་འགྲོ༷་བའི་བྱ་བ་དང༷་འགྲོ༷་བ་པོ༷་དང༷་། བགྲོད༷་པར༷་བྱ༷་བ༷་ཡི་ལམ་གསུམ་ཀའང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེས་ན་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བགོམ་པ་སོགས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ནམ་ཡང་མི་འཐད་པས། རྒྱ་ལས་རྒྱ་ཡི་འབུར་དང་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་ཆོས་འདི་འདི་ནས་འདིར་འོང་བ་ནས་འདིར་འགྲོ་ཞེས་པའི་འགྲོ་འོང་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །རྩ་བའི་གཉིས་པ་ནི། འགྲོ༷་བ༷་དང༷་འོང༷་བ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་རབ༷་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་གཉི༷ས་པ༷འོ༷།། །།
第三辨处品
གསུམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཡུམ་ལས་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སོགས་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཅེས་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་དང་། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་
1-3-19a
པས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་སྟོན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ལྟ་བ་པོ་འདོད་པ་དགག་པ་དང་། བདག་གམ་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བ་པོ་འདོད་པ་དགག་པ་དང་། ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པའོ།

 །ཡང་འགྲོ་བ་པོར་འགྲོ་བ་དེས་མངོན་པར་བྱེད་ན་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་པོར་གྲུབ་ཟིན་ན་དེ་བྱེད་པོར་མི་འགྱུར་ལ་འགྲོ་པོ༷་མིན་པ་ནི་དེས་འགྲོ་པོར་ནམ་ཡང་མཚོན་མི་ནུས་ལ། འགྲོ་པོར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བརྟགས་པས་མི་རྙེད་པས་དེས་གང་ཟག་དེ་འགྲོ་བ་པོར་གསར་དུ་མཚོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་ག༷ང་གི༷ས་འགྲོ༷་པོ༷ར་མངོ༷ན་ཞིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཐ་དད་པ༷་ཞིག་གིས་འགྲོ་བ་པོ་དེ༷་འགྲོ༷་བར་བྱེད་པ་མི༷ན༷་ཏེ་གང༷་ཕྱིར༷་འགྲོ་པོ༷་གཅི༷ག་པུ༷་ལ༷་རང་ཉིད་འགྲོ་པོར་མཚོན་པའི་བྱ་བ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ༷་བ༷་ཡི་བྱ་བ་ག༷ཉིས་སུ༷་
1-3-18a
ཡོང་བ་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ནི། འགྲོ༷་པོ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི༷་འགྲོ༷་བྱའི་ཡུལ་སོང་མ་སོང་བགོམ་པ་རྣམ༷་པ་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོ་བ་པོ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་ནི༷་གྱུར༷་དེ༷་ཡ༷ང་འགྲོ༷་རྣམ༷་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་དེ། འགྲོ་བ་ཡི༷ན་པ་ད༷ང་མ༷་ཡི༷ན་པ་གཉིས་ཀར་གྱུར༷་པ༷་ཡ༷ང་འགྲོ༷་རྣམ༷་གསུམ༷་དུ༷་འགྲོ༷་བར་མི༷་བྱེ༷ད་དོ། །དེ་ལ་ཚིག་གསལ་ལས། འགྲོ་རྣམ་གསུམ་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་ཀར་གྱུར་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་བྱེད་བརྒྱད་པ་ལས་དང་བྱེད་པོ་བརྟག་པ་ན། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད་སོགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་གསུངས། བུདྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། སོང་མ་སོང་བགོམ་པ་གསུམ་ལ་ཞེས་འཆད། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་པོར་གྲུབ་ཟིན་པས་དང་སོགས་སྔར་ལྟར་བརྟགས་པས་སོ། །འགྲོ་བ་མིན་པ་ནི་ལམ་གསུམ་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་དང་། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་རིགས་པས་གནོད་པའམ་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །ཕར་འགྲོ་བ་དང་ཚུར་
1-3-18b
འདིར་ལྷགས་པ་ཙམ་ལས་གཉིས་ཀའང་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འོང་བ་ལ་རིགས་པ་ལོགས་སུ་མི་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ༷་ཕྱིར༷་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་འགྲོ༷་བའི་བྱ་བ་དང༷་འགྲོ༷་བ་པོ༷་དང༷་། བགྲོད༷་པར༷་བྱ༷་བ༷་ཡི་ལམ་གསུམ་ཀའང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེས་ན་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བགོམ་པ་སོགས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ནམ་ཡང་མི་འཐད་པས། རྒྱ་ལས་རྒྱ་ཡི་འབུར་དང་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་ཆོས་འདི་འདི་ནས་འདིར་འོང་བ་ནས་འདིར་འགྲོ་ཞེས་པའི་འགྲོ་འོང་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །རྩ་བའི་གཉིས་པ་ནི། འགྲོ༷་བ༷་དང༷་འོང༷་བ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་རབ༷་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་གཉི༷ས་པ༷འོ༷།། །།
第三辨处品
གསུམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཡུམ་ལས་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སོགས་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཅེས་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་དང་། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་
1-3-19a
པས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་སྟོན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ལྟ་བ་པོ་འདོད་པ་དགག་པ་དང་། བདག་གམ་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བ་པོ་འདོད་པ་དགག་པ་དང་། ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您请求的藏文完整直译：
第二章节（部分）
如果行走者通过行走而显现，那么行走者在行走未生起之前就已经存在，则其不能成为作者，而非行走者也绝不能被行走所标识。由于自性存在的行走经过两个方面的观察不可得，因此它不能执行新标识该人为行走者的行为。若说通过行走行为来显现并标识行走者，除此之外，又有另一个不同的行走使那行走者行走，这是不合理的，因为一个单独的行走者不可能同时有标识自己为行走者的行为和另一个行走行为。
第二点是：已成为行走者，即具有行走行为的人，不会在已走、未走、正走三种方式中行走；而不是行走者，即缺乏行走行为的人，也不会在三种方式中行走；既是行走者又不是行走者的人，也不会在三种方式中行走。对此，《明句论》中说："三种行走指的是业已成为、未成为和两者皆是三种。在《观业品》第八品中，将会解释'已成为者无行为'等内容。"而《佛护论》中解释为"已走、未走、正走三种"。对于已成为行走者的情况，由于行走者已经成立，如前所述进行观察。不是行走者不会在三道中行走，因为缺乏行走行为，如同静坐者；既是又不是两者，由于两方面的理由都不成立，或者这种情况不可能存在。至于往彼处行走和来此处的情况，仅仅是行走的另一种形式，不需要另外的理论来解释。
第二，总结所证明的要点：因此，经过这样的分析，行走行为、行走者和所行走的道路，三者都不存在。所以，从一处到另一处的移动等，本质上成立的情况永远不可能合理，如印章上的凸起、镜中的影像等，总之，所有"此物从此处来到此处"、"从此处去"等来去活动都不存在，就像虚空一样的无相智慧清晰显现。
根本论的第二部分：《观去来品第二》。
第三辨处品
第三辨处品论述：经典关联，《般若经》中说"眼以眼空"等；与品的关联，十二处存在，即"见、闻、嗅、尝、触、意"等六根，以及这六种的对境，色等六种境处存在。对此解释有两部分：广释本文义和依名摄义。第一部分分三：破除认为根是见者的观点，破除认为自我或识是见者的观点，以及以此方法破除其他观点。


 །དང་པོ་ནི། འདིར་འགྲོ་བ་སོགས་བཀག་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ནའང་། ཆོས་མངོན་པ་ལས། བ༷ལྟ་དང༷་ཉན༷་པ་ད༷ང་སྣོམ༷་པ༷་ད༷ང་མྱོང༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ་ད༷ང་རེ༷ག་པར་བྱེ༷ད་པ་དང་ཡི༷ད་ཀྱི་བར་མིག་སོགས་དབ༷ང་པོ༷་དྲུ༷ག་སྟེ༷་དེ༷་ད༷ག་གི༷་སྤྱོ༷ད་ཡུ༷ལ་གཟུགས་ལ་བ༷ལྟ་བ༷ར་བྱ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ་ཡུལ་དྲུག་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་གསུངས་པས་ན་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་མིག་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་མེ་ལ་ཚ་བ་དང་ཆུ་ལ་ན་ལྟར་མིག་རང་གི་སྟེང་ན་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ལྟོས་མེད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་དགོས་ཏེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ཐོག་མར་བདག་ལ་སྣང་གྱུར་ན། །མིག་ཉིད་ལ་ནི་མིག་གིས་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་འཛིན་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ནི་མིག་རང་ལ་རང་གིས་བལྟ་
1-3-19b
ན་ལྟ་བ་དེ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་ཆུ་ལ་ཚ་བ་དང་མེ་ལ་རླན་ལྟར་དེ་མི་སྲིད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་གཞན་ལ་མི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ལ་ལྟ༷་བ་མིག་གི་དབང་པོ་དེ༷་ར༷ང་གི༷་བད༷ག་ཉི༷ད་ནི༷་དེ༷་ལ༷་སྟེ་རང་གིས་རང་ལ་ལྟ༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་ཉི༷ད་དེ་ཡུལ་མེད་པས་སམ་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་གང༷་ཞི༷ག་བད༷ག་ལ༷་མི༷་ལྟ༷་བ༷འམ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་དེ༷་ད༷ག་གིས་གཞ༷ན་གཟུགས་སྔོན་པོ་སོགས་ལ༷་ཇི༷་ལྟ༷ར་བལྟ་སྟེ་རྣ་བ་བཞིན་ནོ། །རང་ལ་མི་བལྟ་ཡང་གཞན་ལ་བལྟ་བ་མི་འགལ་སྟེ། དཔེར་ན་མེས་རང་མི་སྲེག་ཀྱང་གཞན་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། རང་ལ་མི་བལྟ་ཡང་གཞན་ལ་བལྟ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ར༷བ་ཏུ༷་བསྒྲུབ༷་པའི༷་ཕྱིར༷་བཀོད་པའི་མེ༷་ཡི༷་དཔེ༷ས་ནི༷་དེ་འགྲུབ་པར་ནུས༷་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་འདི་ལྟར་སྔར་སོ༷ང་དང༷་མ༷་སོ༷ང་བགོ༷མ་པ༷་གསུམ་གྱིས་འགྲོ་བ་བརྟགས་པ་ཡིས༷་མེ་དཔེ་དེ༷་དང་ནི༷་དོན་ལྟ་བའང་ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་པས་ལྟ༷་བ་དང་བཅ༷ས་པའི་ལ༷ན་དོན་གྱིས་བཏ༷བ་བོ༷་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན། མེས་ཀྱང་བསྲེགས་པ་མི་བསྲེག་མ་སྲེག་པ་ལ་མི་བསྲེག་ཞེས་སོགས་བསྲེག་བྱའི་ལས་བུད་ཤིང་དང་། ཡང་རེ་ཞིག་བལྟས་ལ་མི་ལྟ་སྟེ་
1-3-20a
ཞེས་སོགས་བལྟ་བྱའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་དུས་གསུམ་དུ་དཔྱད་པ་དང་རིགས་པའི་གནད་གཅིག་པས་སོ། །ཡང་རེ་ཞིག་སྲེག་པོ་མི་བསྲེག་སྟེ་སོགས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་པོ་མེ་དང་། ལྟ་པོ་མི་བལྟ་སྟེ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་མིག་ལ་རྣམ་གསུམ་སྦྱར་རོ། །ག༷ང་ཚེ༷་རང་དང་གཞན་ལ་ཅུང༷་ཟ༷ད་མི༷་བལྟ༷་བ༷་དེ་ནི་ལྟ༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོས་ཡོད་པའི་ལྟ༷་བ༷ས་གཟུགས་ལ་བལྟ༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་ཅེ༷ས་བྱ༷་བར་བརྗོད་པ་དེ༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷ར་རི༷ག༷ས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཀ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ལྟ༷་བ༷་ཡི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་བལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཉི༷ད་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷། མིག་རང་བཞིན་གྱིས་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ཞིག་བལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་མི་རིགས་ཏེ། བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བས་བྱེད་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བས་སོ། །མིག་ལྟ༷་བ༷་ཡི་རང་བཞིན་ཅན་མི༷ན་པ༷་ཡང་མི༷་ལྟ༷་བ་ཉི༷ད་ཡིན་ཏེ་བལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་ཕྱིར་སོར་རྩེ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྷས་བྱིན་གྱི་སྟ་རེས་ཤིང་གཅོད་ཅེས་པ་ལྟར་མིག་རྐྱེན་ཙམ་ལས་ལྟ་པོ་དངོས་ནི་བདག་གམ་རྣམ་ཤེས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བལྟ༷་བ༷་འགོག་པ་དེ་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་བདག་གམ་རྣམ་ཤེས་ལྟ༷་བ༷་པོ༷་ཡིན་པར་
1-3-20b
འདོད་པའ༷ང་འགོག་པའི་རིགས་པའི་ཚུལ་རྣ༷མ་པ༷ར་བཤ༷ད་ཟིན་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ། ལྟ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་བལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཞེས་སོགས་བསྒྱུར་ཏེ་འགོག་གོ།

直译
第一，此处虽然已否定行走等，但即使如此，《阿毗达磨》中说："见、闻、嗅、尝、触、意等六种根，以及它们的境界，即色等六种对象，共十二处。"这是否表明它们存在？
这是不对的。例如，说眼睛是见者，如同火的热性和水的湿性，眼睛应当在自身上有独立不依赖的本质性的"见"。如《四百论》所说："若一切事物，最初自性现，眼睛自身为何，不被眼睛所见？"
这意味着，如果眼睛能自见，那么"见"应当成立，但如同水不可能有热性、火不可能有湿性一样，这是不可能的，因此"见"根本不成立。因此，它也不能见其他物，因为见色的眼根，不能见自己，由于没有对象或因为自己对自己作用是矛盾的。如此，不能见自己或缺乏见的能力的眼根，怎能见到其他如蓝色等外境呢？就像耳朵一样。
若想：虽然不能见自己，但不矛盾于见他物，如同火不能烧自己但能烧其他柴火一样。为了成立虽不能自见但能见他物的本质存在而提出的火的例子，不能成立这一点。正如前面通过已走、未走、正走三种方式分析行走一样，火的比喻和见的对象也是依赖而成，因此以见的回答已实质上给出了。怎么说呢？因为火也不烧已烧、不烧未烧等，对于所烧对象柴火，以及"首先对已见不见"等对所见对象色的三时分析，理论要点是一致的。又如"烧者不烧"等对火作为烧者，和"见者不见"等对眼作为见者的三种情况也是相通的。
当不能见自己和他物时，就不是见者。因此，说以自性存在的见能见色，这怎么合理呢？就像柱子一样。在此，具有见本性的眼睛不能与见的行为相关联而见色，因为若眼睛本性就是能见的，再与见的行为关联不合理，这会导致有两个行为，也就导致两个作者。不具有见本性的眼睛也不能见，因为它缺乏见的行为，就像指尖一样。
第二，如果认为像"提婆达多用斧头砍树"那样，眼睛只是条件，真正的见者是自我或意识，那么，前面否定见的同样道理也否定了认为自我或意识是见者的观点，应当理解这种论证方法已经解释过了。可以转换为"见者自身，不能见自己"等来进行否定。


 ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་དེ་དེའི་ལས་དང་བྱེད་པ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། ལྟ་པོ་ཡོད་ན་དེའི་ལས་དང་བྱེད་པ་ཡོད་པར་རིགས་ནའང་དེ་མེད་དེ། བལྟ་བའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པའམ། མི་ལྟོས་པའི་བྱེད་པོ་ཡོད་པར་འདོད། དང་པོ་ལྟར་ན། བལྟ་བའི་བྱ་བ་མ༷་སྤང༷་བའམ་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ལྟ༷་བ་པོ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ༷། དེ་ལ་ལྟ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཟིན་ཞིག་གམ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ལྟོས། གྲུབ་ཟིན་བལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་འགལ་ལ། མ་གྲུབ་པ་མི་ལྟོས་ཏེ་རི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་བལྟ༷་བ༷འི་བྱ་བ་སྤང༷ས་པ༷ར་གྱུར༷་པའི་ལྟ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང༷་མི་འཐད་པར་སྣང་ངོ༷་སྟེ་བལྟ་བའི་བྱ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ལྟ་པོ་མེད་དེ་བལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལྟ༷་བ་པོ༷་མེ༷ད་ན༷་དེ༷ས་བ༷ལྟ་བྱ༷་གཟུགས་ལས་ད༷ང་ལྟ༷་བ༷་མིག་གམ་བྱ་བ་དེ༷་དག༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །ཡང་བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་
1-3-21a
འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་དང་། གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་ཕ་དང་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་བལྟ༷་བྱ༷་དང་ལྟ༷་བ༷་གཉིས་ཀ་མེ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར༷་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷་དང་ལ༷་སོ༷གས་པས་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་བཞི༷་པོ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ལ། དེས་ན་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ་དང་ལ༷་སོ༷གས་ཀྱི་སྒྲས་སྲེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་རྣམས་ཀྱང་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །གསུམ་པ་ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལྟ༷་བ༷ས་ནི། ཉན༷་པ་ད༷ང་སྣོམ༷་པ༷་ད༷ང་མྱོང༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ་ད༷ང་རེ༷ག་བྱེ༷ད་དང་ཡི༷ད་དེ་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཉན༷་པ༷་པོ༷་ད༷ང་སྣོམ་པ་པོ་སོགས་རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་། མཉན༷་པར་བྱ་བ་ལ༷་སོ༷གས་པའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པའང་ཚུལ་དེ་ལྟར་རྣམ༷་པ༷ར་བཤ༷ད་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ། ཉན་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་ཉན་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་སོགས་སྦྱར་རོ། །རྩ་བའི་གཉིས་པ། འདི་ལ་འགྲེལ་ཆེན་གཞན་
1-3-21b
གསུམ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པ་དང་། ཚིག་གསལ་ལས་དབང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་གསུངས། དབ༷ང་པོ༷་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་མེད་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་གསུ༷མ་པ༷འོ༷།། །།
第四辨蕴品
བཞི་པ་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ཤེར་ཕྱིན་ལས། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་དེ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྟན་པས་སོ། །དེའི་ཁོངས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་འདུས་པས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དགག་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་དང་། རྩོད་ལན་གྱི་ཚུལ་ལ་བསླབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ་དམ་བཅའ་དང་། དེའི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས༷་ཀྱི༷་རྒྱུ༷་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ནི༷་མ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་དེ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འབྲས་གཟུ༷གས་ཡུལ་ལྔ་དབང་ལྔ་ནི༷་དམི༷གས་པར༷་མི༷་འགྱུ༷ར་རོ༷། །འབྲས་བུའི་གཟུ༷གས་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་མ༷་
1-3-22a
གཏོག༷ས་པ༷ར་དེ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས༷་ཀྱི༷་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་ཡ༷ང་ལོགས་སུ་མི༷་སྣང༷་ངོ༷་། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཟུ༷གས་ཀྱི༷་རྒྱུ༷་ནི༷་མ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འབྲས་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན༷་འབྲས་གཟུ༷གས་ནི༷་རྒྱུ་མེ༷ད་པ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ༷་བུ༷མ་སྣམ་ལྟར་འབྲེལ་མེད་དུ་འགྱུར་བའམ། ངོ་བོས་ཡོད་པ་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ།

直译
又有人说，见者存在，因为他的业和作用存在。回答：若见者存在，其业和作用理应存在，但它们并不存在。你认为依赖于见的行为，还是不依赖于见的行为的作者存在？若是第一种情况，不舍弃见的行为或依赖于行为的见者不存在，因为此时，见者要么已经以自性成立，要么未成立。已成立者依赖于见是矛盾的，未成立者不依赖，如同兔角一样。若是第二种情况，舍弃见的行为而存在的见者也不合理，因为不依赖见的行为的见者不存在，由于缺乏见的行为，就像虚空中的花朵一样。
如此，若因见者不存在，那么所见色法、能见眼根或见的行为这些又怎么可能存在呢？根本不存在。
又有人说，所见和能见以自性存在，因为它们二者的果——识、三和合触、由此产生的受、以及由此为缘的爱都存在。其譬如父母为缘生子一样。回答：如前所述，由于所见和能见二者皆不存在，因此它们的果识等，包括触、受、爱四者不存在。因此，取等（"等"字所表示的）爱、生、老死等又怎么可能存在呢？因为没有因。
第三，以此方法也能破斥其他：如前所述的见，也能以同样的方式破斥闻、嗅、尝、触、意等五种根，以及闻者、嗅者等五种识，和所闻等五种境，应当理解此破斥方法，如"闻者自身，不能自闻"等来应用。
此处根本论第二部分，在另外三大注释中称为"辨处品"，而《明句论》称为"辨根品"。关于以根为主的处是否以自性成立的辨析，名为《辨根品第三》。
第四辨蕴品
第四辨蕴品中：经典关联，《般若经》中说"色以色空"等；与品的关联，五蕴存在，因为阿毗达磨中说明了它。处也包括在其中，所以它存在。为了证明它不存在，分两部分：广释本文义和依名摄义。第一部分分三：否定色蕴，将此理论应用于其他，以及学习辩论回答的方法。第一部分分二：立宗和成立理由。
首先立宗：除色因四大种外，不可见以自性异于四大的果色，即五境、五根。除所谓的果色外，以自性异于果色的色因四大种也不独立显现。
第二部分分二：解释第一和第二宗的理由。第一理由是：若除色因外，果色能以自性独立存在，则果色将成无因，如瓶子、毛毯一样成为无关联，或者说以自性存在者不依赖于因。


 །དེས་ན་དོ༷ན་གྱི་དངོས་པོ་ག༷ང་ཡ༷ང་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ༷་ནི༷་ཡུལ་དུས་གང༷་ན༷འ༷ང་མེ༷ད་དེ། རྟག་ཏུ་ཡོད་མེད་སོགས་སུ་ཐལ་བས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་འབྲས་བུའི་གཟུགས༷་ནི༷་མ༷་གཏོག༷ས་པ༷ར་གཟུ༷གས་ཀྱི༷་རྒྱུ༷་ཞི༷ག་ཡོ༷ད་པར་འདོད་ན༷་ནི༷་འབྲས༷་བུ༷་མེ༷ད་པ༷འི་རྒྱུར༷་འགྱུ༷ར་ཏེ༷། རྒྱུ་རྒྱུ༷་ཉིད་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འབྲས༷་བུ༷་མེ༷ད་པ༷འི་རྒྱུ༷་ནི་ནམ་ཡང་མེ༷ད་དོ༷། །ཡང་གལ་ཏེ་འབྲས་གཟུ༷གས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་གཟུ༷གས་ཀྱི༷་ནི༷་རྒྱུ༷་ཡ༷ང་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་བ་ཉི༷ད་དེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་རྒྱུ་མི་དགོས་པས་སོ། །འབྲས་གཟུ༷གས་དེ་མེ༷ད་ན༷་ཡ༷ང་གཟུ༷གས་ཀྱི༷་ནི༷་རྒྱུ༷་ཡ༷ང་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་
1-3-22b
བ་ཉི༷ད་དེ་མེད་པ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་ལ༷་རྒྱུ་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷་གཟུག༷ས་ད༷ག་ཡོད་པར་ནི༷་འཐ༷ད་པ༷ར་ནམ་ཡང་མི༷་རུ༷ང་རུ༷ང་མི༷ན་ཉི༷ད་ཅེས་དགག་པ་ལན་གཉིས་སྨྲོས་པ་ནི་ཡང་ཡང་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་དུ་སྨྲ་བ་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་པར་སྟོན་པ་སྟེ། མངོན་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་ཚད་མས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་དོན་གཟིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་སོགས་དང་སྔོ་སེར་སོགས་གཟུགས༷་ཀྱི༷་རྣམ༷་པ༷ར་རྟོག༷་པ་འག༷འ་ཡ༷ང་རྣམ༷་པ༷ར་བརྟག༷ས་པར་མི༷་བྱ༷་སྟེ་དེ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་རྟོག་ན། དེས་རང་དང་འདྲ་བའམ་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་བསྐྱེད། འབྲས༷་བུ༷་རྒྱུ༷་དང༷་འདྲ༷་བ༷་འབའ་ཞིག་བསྐྱེད་དོ་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་ནི་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་རྒྱུ་སྲ་གཤེར་སོགས་དང་འབྲས་བུ་དབང་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་ས་མྱུག་བཞིན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའམ་མི་འདྲ་བས་སོ། །ཡང་འབྲས༷་བུ༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་གཏན་ནས་མི༷་འདྲ༷་བ་ཞིག་བསྐྱེད་དོ་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷འ༷ང་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་མི་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་བ་དང་རྒྱུ་
1-3-23a
འབྲས་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་ངེས་པ་བཞག་ཏུ་མེད་པར་ཐལ་བས་སོ། །གཉིས་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་ཚོ༷ར་བ་ད༷ང་རྒྱུ་རེག་པ་འ༷དུ་ཤེས༷་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྣམ་ཤེས་འདུ༷་བྱེ༷ད་ད༷ང་མ་རིག་པ། སེ༷མས་རྣམ་ཤེས་ད༷ང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་སོགས་དངོ༷ས་པོ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱང༷་རྣམ༷་པ༷་དག༷་ནི༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དུ༷འམ་སྒོ་ཀུན་ནས་གཟུ༷གས་ཉི༷ད་ཀྱི༷་ནི༷་རང་བཞིན་འགོག་པའི་རིགས་པའི་རི༷མ་པ༷་མཚུང༷ས་སོ། །དེ་ཡང་། རེག་པ་མ་གཏོགས་ཚོར་བ་མེད། །ཚོར་བ་མ་གཏོགས་རེག་པ་མེད། །ཅེས་སོགས་འདོན་པ་བསྒྱུར་རོ། །གསུམ་པ་རྩོད་ལན་གྱི་ཚུལ་ལ་བསླབ་པ་ནི། ཆོས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། གཟུགས་རང་བཞིན་མེད་པར་དམ་བཅས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་ངག་གིས་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས༷་བརྩ༷ད་པར་བྱས༷་ཚེ༷། གང༷་ཞི༷ག་ཕ་རོལ་པོས་དེ་མི་སྟོང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཚོར་
1-3-23b
བ་སོགས་གང་དང་གང་བཀོད་དེ་ལ༷ན་འདེ༷བས་པའི་ཚིག་སྨྲ༷་བར་བྱེ༷ད་པ༷་དེ༷་ཡི༷ས་རྣམ་པ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དུ་ལན་བཏབ༷་པ་ཉིད་དོན་དུ་འགྱུར་བ་མི༷ན་ཏེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལན་དེ་དང་དེ་ཡང་བསྒྲུབ༷་པར༷་བྱ༷་བ་དང༷་མཚུང༷ས་པ༷ར་གྱུར༷་པས་དགག་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
因此，任何实存之物皆不可能无因，在任何时空中都不存在无因之物，因为这将导致恒常存在或不存在等过失。
第二，若有人主张除了果色外还有色因存在，那么这将成为无果之因，因为它缺乏使因成为因的根本理由，就像虚空中的花朵一样。因此，无果之因永远不存在。
再者，若果色以自性存在，色之因也不合理，因为已成立的东西不需要因。若果色不存在，色之因也不合理，因为无法产生不存在之物。如此观察，色因不存在，而无因之色也永不合理，这里重复否定两次，表明强调断然否定，说明无因论是极其低劣的观点，被现量和比量两种量所严重违背。
如此，当分析色时，从一切方面看都不存在，因此，见道的瑜伽行者不应当对有碍无碍等，以及蓝黄等色的任何分别进行思考，因为它们缺乏自性。
此外，若认为四大种是色的因，那么它们产生的果是与自己相似还是不相似？若说"果只产生与因相似之物"是不合理的，因为因是坚、湿等，而果是五根五境，如同种子和芽一样，特征不同或不相似。若说"果产生与因完全不相似之物"也不合理，因为这将导致一切不相似者都成为因果关系，以及无法确立因果的随行逆转规律。
第二，将此理论应用于其他：其他如果受和因触，想蕴和与之同生的识，行蕴和无明，心识和与之同生的行，以及特征和所表征物、支分和具支分者# 直译
因此，任何实体都不可能无因，在任何地方时间都不存在无因之物，因为会导致常有、常无等过失。
第二，若认为除了果色外有色因存在，那将成为无果之因，因为缺乏使因成为因的理由，就像虚空中的花朵。因此，无果之因绝不存在。又如果果色以自性存在，那么色因也不合理，因为已成立者不需要因。如果果色不存在，那么色因也不合理，因为不能产生不存在的东西。
如此分析，色因不存在，而无因的色也绝不合理，这里两次否定表示反复强调，表明无因论是极其恶劣的观点，因为它被现量和比量两种量所严重违背。
因此，当分析色时，从各个方面都不存在，所以见道的瑜伽行者不应该分别有碍无碍等以及蓝黄等色的任何相，因为它们缺乏自性。
此外，若认为元素是色的因，它产生的是与自己相似的果还是不相似的果？若说"只产生与因相似的果"是不合理的，因为因的坚硬湿润等与果的五根五境如同种子与芽一样有不同特性或不相似。又若说"产生与因完全不相似的果"也不合理，因为这会导致一切不相似者都成为因果关系，以及因果之间的遍行与返遍关系将无法确定。
第二，将此理论应用于其他：此外，果受及其因触，想及其伴生的识，行及无明，心识及其伴生的诸行，以及相与所相、支分与有支分等，一切事物也都以与色完全相同的理论次第从一切方面或各个角度予以否定。这可以转换为："无触则无受，无受则无触"等说法。
第三，学习辩论回答的方法：因为一法的空性本质适用于一切法，所以立色无自性宗，用破斥色有自性方的语言，当中观者以空性进行辩论时，对方为了证明非空而提出受等任何论点，对此进行回答的言论，在任何情况下都不能成为有效的回答，因为那些证据的回应也与所立宗同样可被否定。


 །ཡང་གང་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས༷་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་འདིའོ་ཞེས་བཤ༷ད་པར་བྱས༷་ཚེ༷་ག༷ང་ཞིག༷་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་དེ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་དུ་སྐྱོན༷་འདོ༷གས་སྨྲ༷་བར་བྱེ༷ད་པ༷། དེ༷་ཡི༷ས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྐྱོན༷་བཏག༷ས་པར་འགྲོ་བ་མི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་སྐྱོན་བཏགས་པ་དེའང་བསྒྲུབ༷་པ༷ར་བྱ༷་བ་ད༷ང་མཚུང༷ས་པ༷ར་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་ནུས་པར་འགྱུར༷་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མཚན་ནི། ཕུང༷་པོ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཞི༷་པ༷འོ༷།། །།
第五辨界品
ལྔ་པ་ཁམས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཤེར་ཕྱིན་ལས། སའི་ཁམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་
1-3-24a
ལ་གསུམ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་དགག་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་དང་། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་སྨད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། མཚན་གཞི་དགག་པ། མཚན་ཉིད་འཇུག་ཚུལ་དགག་པ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དགག་པ། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྲ་གཤེར་དྲོ་གཡོ་མི་སྒྲིབ་པ། སོ་སོར་རྣམ་པར་རིགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གྲུབ་ན་མཚན་གཞི་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་མོད། དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ་སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་ཤིང་། མཚན་མཚོན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་ཡིན་གྱི་ངོ་བོས་མི་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ལས་མི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ༷་མཁ༷འི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མི་སྒྲིབ་པའི་སྔ༷་རོལ༷་ན༷་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་གཞི་ན༷མ་མཁ༷འ་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚ༷ན་གལ༷་ཏེ༷་མཚ༷ན་ཉིད་ལ༷ས་སྔ༷་བར་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་གྱུར༷་ན༷་སྔ་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྒྲིབ་མེད་
1-3-24b
ནི་མེ༷ད་པ༷ར་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཡང་མི་སྲིད་དེ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷འི་མཚན་གཞིའི་དངོ༷ས་པོ༷་ནི༷་འག༷འ་ཡ༷ང་སྟེ་གཅིག་ཀྱང་ཡུལ་དུས་ག༷ང་ན༷འ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷འི་རྟེན་མཚན་གཞིའི་དངོ༷ས་པོ་ནམ་ཡང་མེ༷ད་ན༷་བརྟེན་པ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འདི་གཞི་གང༷་དུ༷་འཇུག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་ན། སྔར་ནས་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པ་ཞིག་གམ། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་འམ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་བརྟགས་ན། སྔར་མཚ༷ན་ཉིད་དེ༷་མེ༷ད་པ་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནི༷་འཇུག་མི་སྲིད་པས་མི༷་འཇུག༷་སྟེ་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ་རི་བོང་རྭ་བཞིན་ནོ། །མཚ༷ན་ཉི༷ད་དང་བཅ༷ས་པ་ལ༷འང་འཇུག་པ་མི༷ན་ཏེ་གྲུབ་ཟིན་ལ་སླར་ཡང་གྲུབ་པར་བྱར་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་དགོས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་དགོས་ན་ཐུག་མེད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འགྲུབ་པ་དང་མཚན་གཞི་ཡང་དུ་མར་ཐལ་བ་སོགས་འབབ་བོ། །མཚ༷ན་ཉིད་དང་བཅ༷ས་པ༷་དང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་ལ༷འ༷ང་འཇུ༷ག་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་ཏེ་དེ་གཉིས་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་དེ་
1-3-25a
གཉིས་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་ནམ་གཉིས་ཀ་མིན་པའང་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་ན་ཡང་མཚན་གཞི་ནི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། གང་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འཇུ༷ག་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་མཚ༷ན་གཞི༷་ཞེས་བྱ་བ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་ཏེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཚན་གཞིར་བཞག་དགོས་པས་སོ།

 །ཡང་གང་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས༷་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་འདིའོ་ཞེས་བཤ༷ད་པར་བྱས༷་ཚེ༷་ག༷ང་ཞིག༷་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་དེ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་དུ་སྐྱོན༷་འདོ༷གས་སྨྲ༷་བར་བྱེ༷ད་པ༷། དེ༷་ཡི༷ས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྐྱོན༷་བཏག༷ས་པར་འགྲོ་བ་མི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་སྐྱོན་བཏགས་པ་དེའང་བསྒྲུབ༷་པ༷ར་བྱ༷་བ་ད༷ང་མཚུང༷ས་པ༷ར་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་ནུས་པར་འགྱུར༷་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མཚན་ནི། ཕུང༷་པོ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཞི༷་པ༷འོ༷།། །།
第五辨界品
ལྔ་པ་ཁམས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཤེར་ཕྱིན་ལས། སའི་ཁམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་
1-3-24a
ལ་གསུམ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་དགག་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་དང་། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་སྨད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། མཚན་གཞི་དགག་པ། མཚན་ཉིད་འཇུག་ཚུལ་དགག་པ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དགག་པ། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྲ་གཤེར་དྲོ་གཡོ་མི་སྒྲིབ་པ། སོ་སོར་རྣམ་པར་རིགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གྲུབ་ན་མཚན་གཞི་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་མོད། དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ་སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་ཤིང་། མཚན་མཚོན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་ཡིན་གྱི་ངོ་བོས་མི་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ལས་མི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ༷་མཁ༷འི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མི་སྒྲིབ་པའི་སྔ༷་རོལ༷་ན༷་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་གཞི་ན༷མ་མཁ༷འ་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚ༷ན་གལ༷་ཏེ༷་མཚ༷ན་ཉིད་ལ༷ས་སྔ༷་བར་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་གྱུར༷་ན༷་སྔ་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྒྲིབ་མེད་
1-3-24b
ནི་མེ༷ད་པ༷ར་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཡང་མི་སྲིད་དེ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷འི་མཚན་གཞིའི་དངོ༷ས་པོ༷་ནི༷་འག༷འ་ཡ༷ང་སྟེ་གཅིག་ཀྱང་ཡུལ་དུས་ག༷ང་ན༷འ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷འི་རྟེན་མཚན་གཞིའི་དངོ༷ས་པོ་ནམ་ཡང་མེ༷ད་ན༷་བརྟེན་པ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འདི་གཞི་གང༷་དུ༷་འཇུག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་ན། སྔར་ནས་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པ་ཞིག་གམ། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་འམ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་བརྟགས་ན། སྔར་མཚ༷ན་ཉིད་དེ༷་མེ༷ད་པ་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ནི༷་འཇུག་མི་སྲིད་པས་མི༷་འཇུག༷་སྟེ་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ་རི་བོང་རྭ་བཞིན་ནོ། །མཚ༷ན་ཉི༷ད་དང་བཅ༷ས་པ་ལ༷འང་འཇུག་པ་མི༷ན་ཏེ་གྲུབ་ཟིན་ལ་སླར་ཡང་གྲུབ་པར་བྱར་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་དགོས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་དགོས་ན་ཐུག་མེད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འགྲུབ་པ་དང་མཚན་གཞི་ཡང་དུ་མར་ཐལ་བ་སོགས་འབབ་བོ། །མཚ༷ན་ཉིད་དང་བཅ༷ས་པ༷་དང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་ལ༷འ༷ང་འཇུ༷ག་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་ཏེ་དེ་གཉིས་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་དེ་
1-3-25a
གཉིས་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་ནམ་གཉིས་ཀ་མིན་པའང་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་ན་ཡང་མཚན་གཞི་ནི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། གང་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་འཇུ༷ག་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་མཚ༷ན་གཞི༷་ཞེས་བྱ་བ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་ཏེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཚན་གཞིར་བཞག་དགོས་པས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您提供文本的直译：
那些宣说空性的中观派，当解释一切法皆无自性的意义时，如果有人对此怀疑并认为这是不合理的，提出责难，那么这并非对一切提出责难，因为提出责难的理由也同样可以被证明是无自性的，与所需证明的相同。第二，标题为：《蕴的观察》，即第四品。
第五辨界品
关于第五界的观察品，有经的联系，如《般若经》中说："地界无自性"等的含义，以及品的联系，如"地等界是存在的，因为已经建立了它们的定义特征"的说法。为了显示它们不存在，分为正文和标题两部分。正文中有三：否定虚空界、将此理由应用于其他界、呵斥执著边见的见解。第一部分有四：否定所相（定义对象）、否定相（定义特征）的适用方式、否定有与无、总结通过否定而成立的含义。
首先，世尊也曾说："大王，此人，此补特伽罗是六界的。"这些界的特征分别是坚性、湿性、暖性、动性、无障碍性和各别了别。对此，如果特征成立，那么所相也可以成立，但特征不能成立，因为能立与所立相等，且能相和所相相互依赖而非本性成立。因此，无法用"无障碍"这一特征来证明虚空的存在。
因为在虚空的特征"无障碍"之前，作为特征适用基础的虚空丝毫也不存在。其原因是，若特征之前所相虚空就已存在，则此先前存在的虚空应无"无障碍"特征，但这不可能。没有特征的实体在任何时空中都不存在，如石女之子。因此，若没有无特征的所依所相实体，则能依的特征将在何处适用呢？
其次，如果特征要适用，那么它适用于先前没有此特征的东西，还是已具此特征的东西，或者两者之外的东西？经分析，特征不会适用于先前无此特征的对象，因为缺乏特征，即便在名言上也不可能存在，如兔角。特征也不适用于已具特征的对象，因为已经成立的不需再成立，若需要则导致无穷追溯，特征永不成立，所相也将成为多数等过失。特征也不适用于既有特征又无特征之外的对象，因为这两者是直接矛盾，不可能有共同基础或两者都不是的情况。
如此，若特征不适用，你可能认为所相仍可存在，但若特征不适用，则所相之说不合理，因为必须基于特征的适用才能确立所相。


 །ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ལ་འཇུག་པ་བཀག་གི་མཚན་ཉིད་དངོས་ནི་མ་བཀག་པས་མཚན་ཉིད་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པས་མཚན་གཞི་འང་གྲུབ་བོ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། རྟེན་མཚ༷ན་གཞི༷་ཉིད་ཡོད་པར་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་བརྟེན་པ་དེའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱང༷་ནི༷་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མོ་གཤམ་བུ་མོའི་རྣམ་འགྱུར་བཞིན། དེ༷་ཕྱིར༷་རྟེན་མཚ༷ན་གཞི༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ༷། དེ་མེད་པས་བརྟེན་པ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱང་མེད་པས་གཉིས་ཆར་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་སོ། །གསུམ་པ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་དེ་ལྟར་མཚན་མཚོན་རེ་རེར་བརྟགས་ན་མེད་ཀྱང་རུང་། ནམ་མཁའ་རང་གི་དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་ནི་མཚན་མཚོན་ཡང་
1-3-25b
གྲུབ་བོ་སྙམ་ན། དེ་མིན་ཏེ་བཀག་ཟིན་པའི་མཚ༷ན་གཞི༷་དང་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དེ་གཉིས་མ༷་གཏོག༷ས་པ༷འི་ནམ་མཁའི་དངོ༷ས་པོ༷་ཞེས་བྱ་བ་ཡ༷ང་ནི༷་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་གོ་འབྱེད་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ནའང་ནམ་མཁའ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དངོ༷ས་པོ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་དགག་བྱ་གང༷་གི༷་དངོས་མེད་ཡི༷ན་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ནི། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་དུའང་དངོས་པོ་ཞེས་པ་མ་གྲུབ་ན་དེའི་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་སྲིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དངོས་དངོས་མེད་ཡོད་དེ་འདིར་དེ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་པོ་ཁྱོད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་དེ། དངོ༷ས་པོ་དང༷་། དངོ༷ས་མེ༷ད་དང་། དེ་གཉིས་དང་མི༷་མཐུ༷ན་པའམ་དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོ༷ས་གཞི་གཅིག་པའི་ཕུང་གསུམ་པའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་གང༷་གིས༷་དངོ༷ས་དང༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་དུ་ཤེས༷་པའམ་རྟོགས་པར་བྱེད། དེ་གསུམ་
1-3-26a
གང་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པས་དངོས་པོ་ཙམ་དང་དངོས་མེད་ཙམ་སྤྱིར་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་འགལ་ལ་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུང་གསུམ་མི་སྲིད་པས་སོ། །བཞི་པ་བཀག་པས་གྲུབ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་ན༷མ་མཁ༷འ་ནི་དངོ༷ས་པོ༷་མི༷ན་ལ་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཀྱང་མ༷་ཡི༷ན། མཚ༷ན་གཞི༷་མི༷ན་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། ས་ཆུ་སོགས་ཁ༷མས་ལྷག་མ་ལྔ༷་པོ༷་གཞན༷་གང༷་ད༷ག་ཀྱང༷་ནམ༷་མཁ༷འ་ལ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་དང་མཚུང༷ས་ཏེ། ས་ཡི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ས་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་མ་ལྟར་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་བརྟག་གོ། དངོས་པོ་ལ་སྐུར་འདེབས་རྒྱང་འཕེན་པའི་ལུགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། ཤེར་སྒྲོན་ལས་ངོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པར་བྱས་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་སྨྲས་སོ། །འདིར་ནི་ཡོད་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ། །མེད་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མིན། །ནག་པོ་མིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། །དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་མ་བརྗོད་བཞིན། །ཞེས་གསུངས། བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། ཕུང་
1-3-26b
པོ་སོགས་མེད་པར་མི་སྨྲ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

这些是您提供文本的直译成简体中文：
如果你认为虽然你否认了特征适用于所相，但并未否认特征本身，因此特征存在，特征存在则所相也成立，那么这是不正确的。如果所依所相本身不合理存在，则能依的特征也不存在，如同石女女儿的容貌。因此，所依所相不存在，所依不存在则能依特征也不存在，所以二者都不存在。以此总结。
第三，否定有和无分为两部分：否定所证和否定能证。
首先，即使逐一考察时所相和能相不存在，但虚空自身的实体存在，若虚空存在，则所相和能相也能成立，有人如是认为。但这不对，除了已被否定的所相和能相之外，所谓的"虚空实体"，就像空中花朵一样，即使在名言上也不存在。
有些人认为，虽然虚空不是一个开放空间的实体，但它作为非实体的本性是存在的。对此，如果实体不存在，那么非实体是哪一法的非实体呢？正如将要解释的："若实体不成立，非实体也不能成立。众人说'非实体'..."。如此分析，若连名言中的"实体"都不成立，其"非实体"怎么可能存在呢？不可能。
第二，有人说有和无是存在的，因为在此有思维有无二者的你等人存在。对此回答：思维者是以实体、非实体，或者与这两者不同的第三种人（既非有也非无的第三种情况）来了知或认识有和无的呢？这三种情况都不合理，因为刚才已经总体上否定了实体和非实体，而且对于直接矛盾，不可能有第三种情况。
第四，总结通过否定而成立的含义：因特征适用不合理，所以虚空既非实体也非非实体，既非所相也非能相。
第二，将此理由应用于其他界：其余五界（地水等）也与虚空一样，可作相同的分析，即"在地的特征之前这些是您提供文本的完整直译：
又如果你认为虽然否定了特征对所相的适用，但未否定特征本身，所以特征存在，而特征存在则所相也成立，这是不对的。因为若所依所相本身不合理存在，则能依的特征也不存在，如同石女女儿的神态一样。因此，所依所相不存在；所依不存在，则能依特征也不存在，故二者都不存在。这是结论。
第三，否定有与无，分两部分：否定所立和否定能立。
首先，你可能认为，虽然分别考察能相所相时它们不存在，但虚空的实体本身是存在的，若它存在，则能相所相也成立。这是不对的，因为除了已被否定的所相和特征两者之外，所谓的虚空实体也如同虚空之花一样，即使在名言中也不存在。
又有人说，虽然虚空不成立为开放空间的实体，但虚空存在为无实体的本性。对此，若实体不存在，则无实体之说是什么法的无实体呢？这不成立。正如后面将解释的："若实体不成立，则无实体也不能成立。人们说'无实体'..."。如此思考，若连名言中的实体都不成立，其无实体又怎能存在？这是不可能的。
其次，有人说有与无是存在的，因为有你等能分别这两者的人存在。对此，是实体者、无实体者，还是与这两者不同的第三种人能了知有与无？无论哪种情况都不合理，因为刚才已经否定了一般的实体和无实体，且直接矛盾没有否定方面的第三种情况。
第四，总结通过否定而成立的含义：因特征的适用不合理，所以虚空既非实体也非无实体，既非所相也非特征。
第二，将此理由应用于其他界：其余五大界（地、水等）也与虚空的分析相同，如"地的特征之前，地丝毫不存在"等，对一切都按前例变通分析。
这难道不是在阐明损减实体的顺世外道的见解吗？《般若灯论》中说：是为了否定自性存在，而不是说不存在。"此中否定存在性，而非完全执著无；如说'不是黑色'，并非声称是白色。"《佛护论》中说："不说蕴等不存在，只是遣除自性存在。"


 །མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སྐྱོན་ཏེ། འོག་ཏུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །ཞེས་སོགས་ཚིག་བཅད་འཐད་པའི་དོན་དུ་དྲང་ངོ་། །འདིར་ཏིང་རྒྱལ་ལས། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མཐའ། །དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤོང་ནས། །མཁས་པས་དབུས་ལ་གནས་པར་ཡང་མི་བྱེད། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་མཐའ་ཐམས་ཅད་བཀག་པའི་རིགས་ཤེས་དེས་སྤྲོས་བྲལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཞེན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཀྱི་མྱུ་གུའི་སྟེང་དུ་ཡོད་མེད་སོགས་གང་ཡང་མ་མཐོང་བ་ལ་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་པ་གང་དུའང་གདགས་པ་མེད་པས་སྤྲོས་བྲལ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་སྨད་པ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ནོན་པའི་བློ༷་ཆུ༷ང་ག༷ང་ད༷ག་དངོ༷ས་པོའི་ཆོས་རྣམ༷ས་ལ༷་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་དུ་མི་ཤེས་པར་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དང༷་། ཡང་ན་མེ༷ད་
1-3-27a
པ་ཉི༷ད་དུ༷་ལྟ༷་བ༷་དེ༷་ནི༷་དོན་དམ་པའི་བལྟ༷་བར་བྱ༷་བ༷་རྣམ་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་ཉེ༷་བ༷ར་ཞི༷་བ༷། སྡུག་བསྔལ་སོགས་གཏན་དུ་ཞི་བ་ཆོས་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་མི༷་མཐོ༷ང་སྟེ་མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ནི། ཁམ༷ས་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ལྔ༷་པ༷འོ༷།། །།
第六辨欲与贪品
དྲུག་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཡུམ་ལས། འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དེ་དེའི་རྟེན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དགག་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྔ་ཕྱི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དགག་པ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དགག་པ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དེ། དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་དེ་རྟེན་མེད་ན་བརྟེན་པ་མེད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ཉོན་
1-3-27b
མོངས་པ་བཞིན་དང་། ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྟག་པར་ལྷུང་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ་སྙམ་ན། དེ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིད་འོང་ལ་སྲིད་པའི་རྣམ་ཅན་གྱི་སེམས་བྱུང་ཡིན་ལ། ཆགས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་སམ་གང་ཟག་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་ཆགས་པ་སྔར་ཡོད་པ་འམ་མེད་པ་ཞིག་ལ་ཡོད། དང་པོ་ལྟར་ན། གལ༷་ཏེ༷་འདོ༷ད་ཆ༷གས་ཀྱི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན༷་འདོ༷ད་ཆག༷ས་མེ༷ད་པའི༷་ཆག༷ས་པ་ཞིག་ཡོ༷ད་ན༷། ཆགས་པ་དེ༷་ལ༷་བརྟེན༷་ན༷ས་འདོ༷ད་ཆག༷ས་ཀྱང་ཡོ༷ད་པར་རིགས་ནའང་། ཆག༷ས་པ་ཞིག་སྔར་ཡོ༷ད་མི་སྲིད་པས་འདོ༷ད་ཆག༷ས་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་པ་ཞིག་ཡོད་སྲིད་ན་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཆག༷ས་པ༷་སྔར་
1-3-28a
ཡོ༷ད་པ༷ར་མ༷་གྱུར༷་ན༷འ༷ང་། འདོ༷ད་ཆ༷གས་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ཐོག་མེད་ན་དེའི་སྨིན་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
执著二边是过失，以下面所说的"有，是执著常"等偈颂为证。此处，《定胜》中说："有与无二者皆是边，净与不净这也是边，因此舍弃二边后，智者也不住于中。"如此所说，以遮遣一切边的理智不执著"这是离戏论"，而是在芽上不见有无等任何相，后得智慧了知不可安立为有无等任何戏论，故称"离戏论"，如是善说。
第三，呵斥执著边见的见解：虽然诸法的实相如是安住，但被无明翳障蒙蔽的小智者们，不了知诸法离有无边的本性是离戏论，而执著有或无，他们不见应观照的胜义，即远离分别戏论、永息苦等的法身空性，因为他们具有执著边见的分别心。
第二，标题为：《界的观察》，即第五品。
第六辨欲与贪品
关于第六欲与贪的观察品，经的联系，《般若经》中"以贪欲清净故，色清净"等的意义，以及品的联系，"蕴界处是存在的，因为依赖于它们的烦恼存在"的见解。为了显示它们不存在，分为正文和标题两部分。正文中有二：否定贪欲等烦恼和将此理由应用于其他法。第一部分有三：否定前后相继生起，否定同时生起，及总结其义。
首先，有人认为蕴界处存在，因为依赖它们的烦恼存在，若无所依则无能依，如同不存在石女之子的烦恼；又烦恼所缘的对象是存在的，经中说："诸比丘，无闻愚夫常陷落者，以眼见色后，执著于可意之境而生贪"，由此可证。这是不合理的。
关于欲贪，欲是对有漏可意境产生希求相的心所，贪是对境贪著的心或补特伽罗，即欲的所依。若欲自性存在，则它依赖的贪是先前存在的还是不存在的呢？若是第一种情况，如果欲之前有无欲的贪，则依于该贪，欲也应当存在，然而不可能先有贪，所以欲也不存在。因为若无欲的贪存在，则阿罗汉也应有贪，这是不合理的。
若是第二种情况，贪先前不存在，则欲怎能存在呢？因为无所依，如同没有果实则无其成熟。


 །ཡང་ཆགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་སྔར་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་ལ་ཡོད་ཅེས་བརྟགས་ན། ཆག༷ས་པ༷་ལ༷་ཡ༷ང་འདོ༷ད་ཆག༷ས་ནི༷་སྔར་ཡོ༷ད་ད༷མ་འོན་ཏེ་མེ༷ད་ཀྱང༷་རུང་། དཔྱད་ན་མི་འཐད་པས་རིམ༷་པ༷ར་སྔར་དང་མཚུང༷ས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད། །འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའང་། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལྟོས་མེད་དུ་ཐལ་བས་དགག་པ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྔ་ཕྱིར་ཡོད་པ་མི་འཐད་པས། དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་སྟེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཆགས་པར་བྱས་པས་ན་དེ་གཉིས་ཡོད་དོ་ཟེར་ན། འདོ༷ད་ཆ༷གས་ད༷ང་ནི༷་ཆ༷གས་པ༷་ད༷ག་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་
1-3-28b
ནི་སྐྱེ༷་མི༷་རི༷གས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི༷་ལྟར༷་འདོ༷ད་ཆ༷གས་དང་ཆ༷གས་པ༷་ད༷ང་ཕ༷ན་ཚུན༷་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས༷་པ༷་མེད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་དང་ཐ་དད་གཉིས་ཀ་འགོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཐ་དད་ལ་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་གཉིས་གཅི༷ག་ཉི༷ད་ཡིན་པ་ལ་ནི་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཉི༷ད་མེ༷ད་དེ༷། འདོད་ཆགས་དེ༷་ཉི༷ད་དེ༷་དང༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་མིན༷་པ་བ་ལང་རང་ཉིད་རང་དང་ལྷན་ཅིག་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི༷་སྟེ༷་ཐ༷་ད༷ད་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ན༷འང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྣང་མུན་དང་འཁོར་འདས་བཞིན། ཐ་དད་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྷན་ཅིག་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་ན་ལྷན་ཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ངོ་བོ་གཅི༷ག་པུ༷་ཉིད་ལ་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡིན་པར་འདོད་ན༷་གང་ན་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཡོད་པས་གྲོག༷ས་གཞན་མེ༷ད་པ༷་ཡང༷་ལྷན་ཅིག་པ་དེ༷་རུ་འགྱུར༷་རོ༷། །གལ༷་ཏེ༷་ངོ་བོ་ཐ༷་ད༷ད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན༷་ཅི༷ག་པ་ཉིད་འདོད་ན༷། ཤར་ནུབ་ཀྱི་རིའི་རྟ་བ་ལང་ལྟར་ཕན་ཚུན་གྲོག༷ས་སུ་གནས་པ་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་ལྷན་ཅིག་དེ༷་ཡོད་པར་འགྱུར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་པ་དང་། རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པར་ཐལ་བའོ།
1-3-29a
།དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་མི་རུང་ཡང་ཐ༷་ད༷ད་པ་དག་ལ་ལྷན༷་ཅི༷ག་འཇོག་སྟེ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་རྟ་དང་བ་ལང་ལྟ་བུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན༷འང་། ཅི༷་གོ༷་ཞེས་བོས་ནས་འདོ༷ད་ཆ༷གས་དང་ཆག༷ས་པ༷་དག༷་སྟེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་ཐ༷་ད༷ད་ཉི༷ད་དུ༷་གྲུབ༷་པར་འགྱུར༷་ར༷མ་སྟེ་མི་འགྱུར་བ་དེ༷ས་ན༷་དེ༷་གཉི༷ས་ཐ་དད་ཀྱི་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར༷་ཏེ། ལྷན་ཅིག་ལ་གཉིས་མེད། གཉིས་ཐ་དད་ན་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་གནད་འདྲའོ། །གལ༷་ཏེ༷་འདོ༷ད་ཆག༷ས་དང་ཆ༷གས་པ༷་དག༷་ཕན་ཚུན་ལྟོས་མེད་ཀྱིས་ཐ༷་ད༷ད་པའི་ངོ་བོ་ཉི༷ད་དུ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཡིན་པར་གྱུར༷་ན༷་དེ༷་དག༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་ནི༷་དགོས་པ་ཅི༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་ཡོ༷ངས་སུ༷་རྟོག༷་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་འདིས་ཆགས་ལྡན་འདི་ཡུལ་འདི་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་འགྲུབ་དགོས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་ལྟོས་མེད་དུ་ཡོད་ཟིན་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་མཁོ་བས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྟོག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ཐ༷་ད༷ད་པ་ཉིད་གྲུབ༷་པ༷ར་མ༷་གྱུར༷་པ༷ས་དེ༷་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོ༷ད་པར་བྱེ༷ད་ན༷། དེ་ཐ་དད་མིན་པ་ལ་མེད་པས་ལྷན༷་ཅི༷ག་ར༷བ་
1-3-29b
ཏུ༷་གྲུབ༷་པ༷འི་ཕྱིར༷་ཐ༷་ད༷ད་ཉི༷ད་དུ༷་ཡ༷ང་འདོ༷ད་དམ༷་སྟེ་འདོད་པར་བྱ་དགོས་པས་ཐ་དད་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་ཕན་ཚུན་རྟེན་པར་འགྱུར་རོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
又若贪自性存在，则它依赖先前存在的欲还是不存在的欲？经分析，对于贪，欲是先前存在还是不存在都不合理，分析方法与前相同："若贪之前，无贪的欲存在，依此有贪，欲贪应当存在。若欲不存在，贪怎能存在？"如是配合。
第二，否定同时生起有二：以成为无所依而否定，否定同时成立。
首先，若说既然贪与欲不能前后存在，那么它们同时存在，即与心同时生起的欲使心生贪，故二者存在。对此，欲与贪同时生起不合理，因为这样欲与贪将互不依存，如同牛的左右角。
第二有二：同时否定一与异，特别否定异。
首先，若二者是一，则不成同时，因为欲不能与自身同时，如同牛不能与自身同时。若是异，又怎能同时？如明暗、轮回涅槃。异的相反是同时，若本性上异，则不可能同时。
若认为唯一体性上成立同时，则凡一物所在之处就有同时，那么没有伴侣者也将成为同时。若认为异体性上成立同时，则东西山上的马牛等互不为伴也将成为同时。
第二有二：显示不能同时成立，思维互相依存之过。
首先，若说虽然一性不能同时，但异性可立同时，如已成异的马牛可见为同时。对此质问：欲与贪二者能否不相互依存而成立为异？若不能，二者怎能成为异性之同时？同时无二，二若异则同时亦无，道理相同。
若欲与贪互不依存而成立为异体性，那你为何思维它们为同时？若你说是为了向他方证成"此贪者因此欲而贪著此境"，但既然二者已是异体互不依存，一者不需另一者，互相思维为同时有何用？
其次，若二者不成立为异，为成立异而说它们同时，那么是否因同时已极成立而认为它们是异？如此，异与同时成立互相依存。
;


 །དེའི་ཕྱིར་ཐ༷་ད༷ད་པའི་དངོ༷ས་པོ༷་མ༷་གྲུབ༷་པས༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་པ་ཞེས་པའི་དངོ༷ས་པོ༷་འགྲུབ༷་པར་མི༷་འགྱུར༷། དེའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པའི་ཐ༷་ད༷ད་དངོ༷ས་པོ༷་གང༷་འདི་ཞེས་བསྟན་དུ་ཡོ༷ད་ན༷་ནི་ལྷན༷་ཅི༷ག་དངོ༷ས་པོ༷ར་འདོ༷ད་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ་ཡོད་རུང་ངམ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་མི་འགྲུབ་པའང་། ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གྲུབ་མི་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ཐ་དད་དངོས་པོ་འདོད་པར་བྱེད། །ཅེས་འདོན་པ་བསྒྱུར་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཕན་ཚུན་རྟེན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་གྲུབ་སྟེ་གཉིས་ཀ་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་གསལ་ལོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ༷་ལྟར༷་འདོ༷ད་ཆག༷ས་དང་ཆ༷གས་པ༷་དག༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷ན་པ་སྔ་ཕྱིར་ཡང་མི༷་འགྲུ༷བ་བོ། །གཉིས་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། འདོ༷ད་ཆ༷གས་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞི༷ན་དུ༷་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས༷་རྣམ༷ས་ཀུ༷ན་ལྷན༷་ཅི༷ག་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་མི༷ན་པ་སྔ་ཕྱིར་ཡང་མི༷་འགྲུབ༷་སྟེ། 
1-3-30a
གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྔ་རོལ་ན། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སྡང་ཡོད་ན། །ཞེས་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་རྨོངས་སོགས་ལ་ཁ་བསྒྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་གིས་འདོད་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་།གང་གིས་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་ལ་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་གིས་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ནི། འདོ༷ད་ཆ༷གས་ད༷ང་ཆ༷གས་པ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་དྲུ༷ག་པ༷འོ༷།། །།
第七辨有为品
བདུན་པ་འདུས་བྱས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་དཀར་ནག་ཆོས། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བཤིག་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཚེ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། འདུས་བྱས་ཡོད་དེ་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ་གསུམ་
1-3-30b
སྟེ། འདུས་བྱས་དགག་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགག་པ། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་དགག་པ་དང་། སོ་སོར་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དཔྱད་པ་དང་། རེ་རེ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་དཔྱད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་སྟེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པར་ཡང་མངོན། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་མེད་པ་ལ་རི་རྭ་ལྟར་སྐྱེ་སོགས་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་མཚན་ཉིད་སྐྱེ༷་བ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འ༷དུས་བྱས༷་སམ། འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་ན༷། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན། དེ༷་ལ༷འང་སྐྱེ་གནས་འཇིག་པའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གསུ༷མ་ལྡ༷ན་པར་འགྱུར༷་ཏེ། འདུས་བྱས་ཡིན་
1-3-31a
ན་དེར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་ན་དེ་མཚན་གཞིར་འགྱུར་རོ། །ཅི༷་སྟེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་འདུ༷ས་མ༷་བྱས༷་ཡིན་ན་དེ་ཇི༷་ལྟར༷་འདུ༷ས་བྱས༷་ཀྱི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ཏེ་མིན་པ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གནས་པ་སོགས་ལའང་སྦྱར་རོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
因此，由于异体实物不成立，"同时"这一实物也不能成立。因此，如果能指示"这是"不可能存在的异体实物，那么还能认为有同时实物吗？
同样，依赖同时而不成立异体也可以这样理解："由于同时实物不成立，异体实物也不能成立。若有同时实物，则承认异体实物。"这是通过转换措辞而得知的。
因此，凡是在一切方面互相依存的，哪一个成立才能使另一个成立呢？两者都没有以自性成立，这是明显的。
第三，总结义理：如此，欲与贪既不同时也非不同时，前后也不成立。
第二，将此理由应用于其他法：如同欲一样，一切烦恼法既不同时也非不同时，前后也不成立。例如"若嗔恨之前，有无嗔的恨"等，同样地也可应用于痴和蒙昧等。
因此，世尊说："贪欲者、所贪欲境、能贪欲者，嗔恨者、所嗔恨境、能嗔恨者，愚痴者、所愚痴境、能愚痴者的法，皆不能如实观见，亦不可得。"等等。
第二，标题为：《欲与贪的观察》，即第六品。
第七辨有为品
关于第七有为的观察品，经的联系，"当以智慧摧毁有为、无为及黑白诸法，连微尘许也不可得时"等的含义，以及品的联系，"有为是存在的，因为生住灭三相被宣说"的见解。为了显示它们不存在，分为正文和标题两部分。正文中有三：否定有为，否定无为，解答与经典矛盾的疑问。第一部分有二：详细解释和总结。详细解释有二：总体否定和分别否定。总体否定有三：考察有为与无为，考察单一与和合，考察有无其他特征而否定。
首先，蕴界处的有为自性存在，因为有为的特征生等存在。世尊也曾对比丘们说："此三是有为的特征：有为之生显现，灭亦显现，住异亦显现。"因此，不存在的法如同兔角一般，不可能有生等。
若问特征"生"是有为还是无为？若生是有为，则它也应具备生住灭三特征，因为若是有为，则必定具有能标识的三特征，这样它就成为所相了。若生是无为，则它怎能是有为的特征呢？不能，如同虚空一样。同样也可应用于住等。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ་རེ་རེ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་དཔྱད་པ་ནི། གོང་དུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རེ་རེ་བར་དཔྱད་དེ་བཀག་པས་གསུམ་ཀ་ལ་སྒོ་བསྟུན་ཏེ་བཀག་མོད། འོན་ཀྱང་ཡང་དངོས་པོ་སྟེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རེ་རེའམ། ཡང་ན་གསུམ་ཆར་འདུས་ནས་དངོས་པོ་མཚོན་བྱེད་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་ནས་དགག་དགོས་སོ། །དང་པོ་ནི། དངོ༷ས་པོ༷་རེ༷་རེ༷་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གསུ༷མ་ཀ༷་ནི༷་མི༷་སྲིད་དེ། དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ལ་སྐྱེ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་ད༷ག་དུ༷ས་གཅིག་ཏུ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་གཉིས་འགལ་བས་སྣང་མུན་བཞིན་ནོ། །དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ལ་སྐྱེ༷་ད༷ང་གན༷ས་པ༷་ད༷ག་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་སོ། །དངོ༷ས་པོ༷་གཅི༷ག་ལ་གན༷ས་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་ད༷ག་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པའང་སྔར་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཅི༷་སྟེ༷་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་རེ༷་རེ༷་བ༷ས་མཚོན་མི་ནུས་ན་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་གསུ༷མ་ཅ༷ར་ཚང་བས་འདུ༷ས་བྱས༷་མཚོན་ནུས་སོ་ཞེ་ན། ཅི༷་གོ༷་ཞེས་བོས་ནས་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྐྱེ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་གན༷ས་པ༷་ད༷ང་། འཇི༷ག་པ༷་ད༷ག་ཇི༷་ལྟར༷་ཅི༷ག་ཅ༷ར་སྟེ་དུས་གཅིག་ལ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་
1-3-31b
འགྱུར་བ་ནི་གསུམ་ཀ་མཚན་ཉིད་དངོས་ཡིན་པས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སྐྱེ་གནས་འགལ་སོགས་ཡིན་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལྟར་དུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་འཇིག་ལའང་གནས་པའི་གནས་པ་སོགས་མེད་ཀྱང་གཞི་ལ་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་ཀ་ཡོད་པས་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་ནུས་སོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་ད༷ང་གན༷ས་ད༷ང་འཇི༷ག་ལ་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོ༷ད་མི༷ན་ན༷། དེ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་ན་མཚན་གཞི་དེ༷་ད༷ག་ཅི༷་ལྟར༷་འདུ༷ས་བྱས༷་ཀྱི་མཚོ༷ན་བྱེ༷ད་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཡི༷ན་ཏེ་མིན་པ་ཤིང་ཚིག་པས་མེ་མི་འཚིག་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྱོད་འཇུག་ཏུའང་མཚོན་བྱེད་མ་ཡིན་ན། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་ད༷ང་གན༷ས་ད༷ང་འཇི༷ག་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་མཚན་ཉིད་ཡོ༷ད་མི༷ན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་འཇིག་ལ་སྐྱེ་གནས་ཀྱང་མེད་ཅིང་གནས་འཇིག་ལའང་སྐྱེ་འཇིག་མེད་ལ་གཅིག་ལའང་གསུམ་ཆར་མེད་ན། སྐྱེ༷་བ༷་ལ༷་སོགས་རང་མཚན་མེད་པ་དེ༷་ད༷ག་ཀྱང༷་ཅི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ། གང་གི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། མཚན་ཉིད་སུན་
1-3-32a
ཕྱུང་བས་མཚན་གཞི་ཡང་སུན་ཕྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདུ༷ས་བྱས༷་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་ཡོད་པར་འཐད་ན་མཚན་གཞི་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཡོ༷ད་ཅི༷ང་སྐྱེ་སོགས་མེད་ན་འདུས་བྱས་ཀྱང་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། གནས་འཇིག་ལ་ཡང་རིགས་པ་འདི་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ༷་བ༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་ཡང༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་མིན་པའི་ཕུང་གསུམ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་སྐྱེས་ཟིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། སྐྱེ༷ས་ཟི༷ན་སྐྱེ༷་བ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། མ༷་སྐྱེས༷་པ་ཡ༷ང་སྐྱེ༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འཐད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་མེད་ལ། མ་སྐྱེས་པ་འདིར་དངོས་པོ་ཡིན་པས་མི་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་སྒྲོན་
1-3-32b
མ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། །ཞེས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པའམ་སྐྱེས་ཟིན་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་གང་རུང་དུ་ཡོད་དགོས་ལ། དེ་གསུམ་གང་དུའང་མི་རུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཉིད་དོ།;


 །གཉིས་པ་ནི། ཡང་གལ་ཏེ་སྐྱེ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉི༷ད་དུ་རྟོག་ན། སྐྱེ་སོགས་རེ་རེ་བ་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནམ། འདུས་པ་གང་ཡིན། དེ་གཉིས་གང་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ། སྐྱེ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ་གསུམ་པོ་སོ༷་སོ༷་བ་རེ་རེ་ཡི༷ས་འདུ༷ས་བྱས༷་ཀྱི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་བྱ༷་བར༷་ནི༷་ནུས༷་མི༷ན་ཏེ་དེ་དེའི་རང་དུས་ན་གཞན་གཉིས་པོ་མེད་པས་གནས་འཇིག་བྲལ་བའམ་སྐྱེ་འཇིག་བྲལ་བ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །དངོས་པོ་གཅི༷ག་ལ༷་དེ་གསུམ་དུས༷་སྐད་ཅིག་མ་གཅི༷ག་ཏུ༷་འ༷དུས་པ༷་ཡ༷ང་ནི༷་སྣང་མུན་ལྟར་འགལ་བས་ན་ཇི༷་ལྟར༷་རུ༷ང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་། །གསུམ་པ་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་དེ་དགག་པ་ལ་གཉིས། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག་པ། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་
1-3-31b
པ་ལ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་མི་རུང་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ༷་བ་ད༷ང་གན༷ས་པ་ད༷ང་འཇིག༷་པ་རྣམ༷ས་ལ༷་ཡང་འདུ༷ས་བྱས༷་སུ་མཚོན་པའི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྐྱེ་སོགས་གཞ༷ན་ཞིག༷་ནི༷་གལ༷་ཏེ༷་ཡོ༷ད་ན༷་མཚན་ཉིད་དེ་ལའང་གཞན་ཡོད་དགོས་པས་ཐུག༷་པ་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ལ་དེ་ལྟ་ན་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་སོགས་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་མེ༷ད་ན༷་དེ༷་དག༷་འདུ༷ས་བྱས༷་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བས་འདུས་བྱས་མི༷ན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉེས་སྤོང་དང་པོའི་ལན་དགག་པ་དང་། གཉིས་པའི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་བཀུར་བ་སོགས་ན་རེ། དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་གཅིག་སྐྱེན་བཅོ་ལྔ་སྐྱེ་སྟེ། མཚན་གཞིའི་ཆོས་དེ་ཉིད་དང་།དེའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ། ལྡན་པ། གནས་པ། རྒ་བ། མི་རྟག་པ་སྟེ་ལྔ་དང་། ཆོས་དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་བདུན། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། དགེ་བ་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་བདུན། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་
1-3-32a
ན། ངེས་འབྱུང་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བདུན། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ངེས་འབྱུང་མིན་པ་དེ་ཉིད་དང་།དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་བདུན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མཚན་གཞི་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེའི་འཁོར་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སོགས་བདུན་ནི་འཁོར་གྱི་འཁོར་ཡིན་ཅིང་གཙོ་འཁོར་བཅོ་ལྔ་ཡིན་པས། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མཚན་གཞི་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་བདུན་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་སོགས་བདུན་ཏེ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས། སྐྱེ༷་བ༷འི་སྐྱེ༷་བ༷ས་རྩ༷་བ༷་ཡི༷་སྐྱེ༷་བ༷་འབ༷འ་ཞིག༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་ལ། རྩ༷་བ༷འི་སྐྱེ༷་བ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ཡི༷་སྐྱེ༷་བ༷་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་བཅུ་བཞི་པོའ༷ང་བསྐྱེ༷ད་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་དང་གནས་པ་སོགས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ་ཉེས་པ་གཉིས་པ་མེད་ལ་ཐུག་མེད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་ལྟར་ན་སྐྱེ༷་བ༷འི་སྐྱེས༷་ཞེས་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ༷་བ༷འི་སྐྱེ༷་བ༷་སྐྱེད༷་པར་བྱེ༷ད་དུ༷་ཆུག༷་ན༷འ༷ང་།
1-3-32b
ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་རྩ༷་བ༷ས་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྔར་མ༷་བསྐྱེ༷ད་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས༷། རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ། བྱེད་མི་རིགས་ཏེ་རང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
第二，若思维生等为有为的特征，是单独的特征还是和合的？这两种情况都不合理。生等三者各自单独不能作为有为的特征，因为在各自的时间中缺少其他二者，如缺少住灭或缺少生灭等。在一个事物上，三者在同一刹那和合也如何合理？不合理，因为如同明暗般相违。
第三，考察有无其他特征而否定分二：以过度推论而否定，驳斥解答过失的回答。
首先，若说生是有为，则它应具有三特征，对此若承认，有什么不妥？如果有为的特征生、住、灭也有其他的有为特征，则会导致无穷追溯，这样根本特征就不能成立。如果生等没有其他特征，则它们不具有有为特征，将成为非有为。
第二分二：驳斥第一种解答和第二种解答。
首先，大众部等说：一个善法或烦恼法生起十五法：所相法本身，及其特征生、相应、住、老、无常等五，如果是烦恼法，则加上烦恼自身和它的邪解脱共七法；同样，若是善法，则加上善法自身和它的正解脱共七法；若是出离法，则加上出离自身和它的出离共七法；若是非出离法，则加上非出离自身和它的非出离共七法。这些是所相有为法的眷属，而生之生等七法是眷属的眷属，主伴共十五法。
这些特征和随顺特征互相成立，即所相有为法自身，特征生等七法和随顺特征生之生等七法，共十五法，其中生之生仅生起根本生，而根本生则生起除自身外的其他十四法。同样也适用于相应和住等，因此既无第二种过失，也不会导致无穷追溯。
对此，即使按你所说，生之生能生起根本生，但你的根本，即根本生，如何能被之前未生起的生之生所生起？这不合理，因为它自身未生起。


 །མདོར་ན་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ལ་རག་ལས་པ་དེའི་རྒྱུ་གྲུབ་ཟིན་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རེ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། དེའི་རྒྱུ་རང་ཉིད་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་མེད་ལ། རྒྱུ་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུའང་མི་སྲིད་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གང་བསྒྲུབ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་མི་གྲུབ་པས། དེ་གཉིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ལ་བརྟགས་ན་མི་སྲིད་དོ། །སྐྱེ་སྐྱེས་མ་བསྐྱེད་བར་དུ་རྩ་སྐྱེ་ནམ་ཡང་མི་གྲུབ་ལ། རྒྱུ་སྐྱེ་ཆུང་ཡོད་ཟིན་ལ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སོ། །གལ༷་ཏེ༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷ས་རྩ༷་བ༷་ཡི༷ས་བསྐྱེ༷ད་པ༷་ཡི་སྐྱེ་ཆུང་དེ༷་ཡི༷ས་རྩ༷་བ་ཡི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད༷་དོ་སྙམ་ན༷་སྐྱེ་ཆུང་དེ༷ས་རང་གི་སྔ་རོལ་ཏུ་མ༷་བསྐྱེ༷ད་པ༷འི་རྩ༷་བའི་སྐྱེ་བ༷་དེ༷ས། སྐྱེ་ཆུང་དེ༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་མི་བྱེད་པར་ཐལ། རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། དེ་གཉིས་ཅིག་ཤོས་སྔར་སྐྱེས་ནས་ཕན་ཚུན་བསྐྱེད་པ་མིན་ཡང་། དེ་གཉིས་སྐྱེ་བཞིན་པས་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་ཁྱོད་ཀྱི༷་མ་སྐྱེས༷་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ༷་དེ༷་ཡི༷ས་རང་འབྲས་
1-3-33a
དེ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་ནི༷་བྱེ༷ད་ནུས༷་ན༷་ནི། ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་དེ༷་ཡི༷ས་དེ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་ནི༷་འདོ༷ད་ལ༷་ར༷ག་སྟེ་འདོད་རུང་ནའང་དེ་མི་སྲིད་དེ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་གྱི་གང་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་སླར་སྐྱེ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སྐྱེ་བཞིན་པ་མིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་མེད་ན་དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་སང་ཕོད་ཀྱི་ལོ་ཏོག་གིས་ད་ལྟའི་བཀྲེས་པ་མི་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་གནས་པ་སོགས་ལའང་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དང་། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཁོ་ན་རེ། སྐྱེ་གནས་འཇིག་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་འཇིག་པ་གཞན་མེད་པས་ཐུག་མེད་དམ་འདུས་བྱས་སུའང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཇི༷་ལྟར༷་མ༷ར་མེ༷་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ར༷ང་ད༷ང་གཞ༷ན་བུམ་སོགས་གཉིས་ཀ་དུས་གཅིག་ཆར་སྣང༷་བར་བྱེ༷ད༷་པ༷་དེ༷་བཞི༷ན་དུ༷་སྐྱེ༷་བ༷འ༷ང་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ར༷ང་ད༷ང་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ་གཉི༷ས་ཀ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ་ཡི༷ན་ནོ༷་ཞེ་ན༷། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དཔེ་མ་གྲུབ་པ་དང་། དོན་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ་དང་། ཧ་ཅང་
1-3-33b
ཐལ་བའི་སྐྱོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མ༷ར་མེ༷་རང་ཉིད་དང༷་ནི༷་ག༷ང་ད༷ག་ན༷་མར་མེ་དེ༷་འདུ༷ག་པའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ༷་དེ་ན༷་མུན༷་པ༷་ཅུང་ཟད་མེ༷ད་ན་མ༷ར་མེ༷ས་ཅི༷་ཞི༷ག་སྣང༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་འདི་ལྟར་མུན༷་པ༷་སེ༷ལ་བ༷ས་ན་སྣང༷་བྱེ༷ད་དུ་འཇོག་པ་ཡི༷ན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་རུང་། མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བས་ཡོད་དགོས་ཏེ་མེད་ན། བུམ་སོགས་བཞིན་དུ་མར་མེ་ཡོད་ཀྱང་མུན་པ་མི་སེལ་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་པས། མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་བསལ་ལོ་སྙམ་ན། དེ་གཉིས་གཅིག་ཡོད་ན་ཅིག་ཤོས་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་པ། དཔེར་ན་གླིང་བར་གྱི་མུན་པ་དང་ཉི་མའི་འོད་དམ། ཁར་སང་གི་མུན་པ་དང་དོ་ནུབ་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་བཞིན་དུ། ག༷ང་ཚེ༷་མ༷ར་མེ༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་མུ༷ན་པ༷་ད༷ང་ནི༷་ཕྲ༷ད་པ་མེ༷ད་དེ་མར་མེ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་མུན་པ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་མེད་ལ་མུན་པ་ཡོད་དུས་མར་མེ་མེད་ན༷་ཇི༷་ལྟར༷་མ༷ར་མེ༷་སྐྱེ༷་བ༷ཞིན་པ༷ས་མུ༷ན་པ༷་སེ༷ལ་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མིན་ནོ། །མ༷ར་མེ༷་མུན་པ་ཕྲ༷ད་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་གལ༷་ཏེ༷་མུ༷ན་པ༷་སེ༷ལ་བྱེ༷ད་ན༷་གླིང་བར་ལ་སོགས་འཇི༷ག་རྟེན༷་ཀུ༷ན་ན༷་གན༷ས་པ༷འི་མུ༷ན་པ་ཐམས་ཅད་འདི༷་ན༷་ག༷ནས་པ༷་ཡི་མར་མེ་གཅིག་པུ་དེ༷ས་སེ༷ལ་བར་འགྱུ༷ར་
1-3-34a
བར་ཐལ་ལོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
简言之，若结果依赖于某因，即使暂且承认该因已成立而其果也存在，但若该因自身无因，则不存在；若因不存在，其果也不可能存在。因此，当互相依存而成立时，能立本身不成立，所以若考察二者以自性成立，是不可能的。
在生之生未生起之前，根本生永不成立，而若根本生已存在，则再生起不合理。
若你认为根本生所生的生之生能生根本生，则生之生如何能生起其先前未生起的根本生？不能，因为它自身尚未生起。
又有人说：两者不是一方先生起后互相产生，而是正在生起时互相产生。
若你的未生而正在生起的能生起其果，则你的正在生起是否能生起它取决于你的认可，尽管可以认可，但这是不可能的。因为"正在生起"是未来的，而任何已成立的都不需要再生起，所以不是正在生起，因为生的作用已完成。如果未来现在不存在，它永远不能产生果，如明年的庄稼不能解除现在的饥饿。这也适用于住等。
第二分二：解答过失的回答和驳斥。
首先，有人说：生住灭没有有为的特征生住灭，所以既不会导致无穷，也不会变成有为。就像灯火以光明为自性，能同时照明自身和他物如瓶等二者；同样，生以生为自性，能生起自身和他物二者。
第二分二：证明比喻不成立和义理不合理。
首先分二：无周遍之不见和过度推论之过。
其一，灯火自身和灯所在处的光覆盖处，若无丝毫黑暗，那灯照明什么？因为通过驱除黑暗而被称为照明者。
若认为灯驱除黑暗虽经分析不合理，但必须存在，因为若不存在，则如同瓶等，即使有灯也不应驱除黑暗，而这不可能，所以认为正在生起的灯驱除黑暗。
对此，这两者一方存在时另一方永不可能存在，如洲际间的黑暗和日光，或前天的黑暗和今晚的灯光。当灯正在生起时不与黑暗相遇，灯未生时有黑暗，生起后则无；黑暗存在时灯不存在，则灯正在生起如何驱除黑暗？不能。
若灯不与黑暗相遇也能驱除黑暗，则此处一盏灯将驱除存在于洲际等整个世界的所有黑暗。


 །ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་མ་ཕྲད་པར་འཇོམས་པ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཁབ་ལེན་གྱིས་ཡུལ་རུང་བ་ན་གནས་པའི་ལྕགས་མ་ཕྲད་པར་འདྲེན་པ་བཞིན་དུ་མ་ཕྲད་པར་མུན་པ་སེལ་ལོ་སྙམ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པས་དེས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁྱོད་དེ་ལྟར་མ༷ར་མེ༷་སྣང་བྱེད་ཡིན་པས་ར༷ང་ད༷ང་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ་ག༷ལ་ཏེ༷་སྣང༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ་འགྱུར༷་བར་རྟོག་པ་ན༷་མུན༷་པ༷འ༷ང་མུན་པ་ར༷ང་ད༷ང་བུམ་སོགས་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ་གཉིས་ཀ་སྒྲིབ༷་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ཐེ༷་ཚོ༷མ་མེ༷ད་དེ་སྒྲིབ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་མུན་པ་མི་སྣང་བར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་དོན་མི་འཐད་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་ཕྱོགས་ནས་དགག་པ་དང་། འབྲས་ཕྱོགས་ནས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་བསྐྱེད་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཞན་བསྐྱེད་པ་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་འདིས་རང་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་ཅེས་བརྟགས་ན། སྐྱེ༷་བ༷་འདི༷་ནི༷་རང་ཉིད་མ༷་སྐྱེས༷་པ༷ས་ན་ར༷ང་གི༷་བ༷དག་ཉི༷ད་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་དེ་ནམ་
1-3-34b
མཁའི་མེ་ཏོག་གིས་རང་སྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི༷་སྟེ༷༷་རང་ཉིད་སྐྱེས༷་ཟིན་པ༷ས་རང་སྐྱེས༷་པར་བྱེ༷ད་ཟེར་ན༷་རང་ཉིད་སྐྱེས༷་ཟིན་ན༷་ཅི༷་ཞི༷ག་བསྐྱེ༷ད་དུ༷་ཡོ༷ད་དེ་བསྐྱེད་དུ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་མེད་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་བ་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་འདིས་གཞན་བསྐྱེད་ན་དེ་སྐྱེས༷་ཟིན་པ་ད༷ང་། མ༷་སྐྱེས༷་པ་དང་། སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷། ཇི༷་ལྟ༷་བུ༷ར་ཡ༷ང་མི༷་སྐྱེད༷་པ༷་ཡི་ཚུལ་དེ༷་ནི༷་སོང༷་ད༷ང་མ༷་སོ༷ང་ད༷ང་། བགོམ༷་པ་བརྟགས་པའི་རིགས་པས༷་རྣམ༷་པ༷ར་བཤ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ། རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། སྐྱེས་མ་སྐྱེས་གཉིས་མི་སྐྱེ་ཡང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་པ་དེ་འགྲུབ་ན་དེ་སྐྱེར་ཆུག་ནའང་དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ག༷ང་ཚེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོ༷ད་པ༷་ཞིག་ན༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ་ཞེས་པ་འདི༷་འབྱུང༷་རིགས་ནའང་སྐྱེ་བ་རང་ཉིད་བརྟགས་ནས་མེ༷ད་པ༷འི་ཚེ༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེ༷་བ་ལ༷་བརྟེན༷་ནས༷་ནི༷་བཞག་པའི་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ་
1-3-35a
ཡོད་དོ་ཞེས༷་པ་ནི༷་ཇི་ལྟར་བརྗོ༷ད་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ་རྒྱལ་བས་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་རྟེན་འབྲེལ་གསུངས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་མེད་པར་བཀག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྟེན་འབྲེལ་བཀག་པ་མིན་ཏེ། རྟེན་འབྱུང་གི་དོན་ཟབ་མོ་གསལ་བར་བྱས་པ་སྟེ། སྐྱེ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྟེན་འབྱུང་མི་རུང་སྟེ། རྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ན་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ། ཆོས་གང་ཞིག་རྟེན༷་ཅི༷ང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༷་བ༷་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའམ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་ཞི༷་བ་ཡིན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ་ཉི༷ད་ད༷ང་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་ཡ༷ང་ནི༷་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི༷་བ༷་ཉི༷ད་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་དེ་བུམ་པ་མ་འོངས་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་མི་སྲིད་དེ་ག༷ལ་ཏེ༷་དངོ༷ས་པོ༷་མ༷་སྐྱེས༷་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་འག༷འ་ཞི༷ག་ཕྱོགས་སམ་མ་འོངས་པའི་དུས་སོགས་ག༷ང་ན༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པར་དམིགས་སུ་རུང་བར་གྱུར༷་ན༷། འགྲེལ་པ་གཞན་གསུམ་ལས།
1-3-35b
དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་འགྱུར། །ཡོད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ད་ལྟ་ཡོད་ན་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་སོ།

这些是您提供文本的完整直译成简体中文：
又若认为智慧不与无明相遇而能摧毁它，眼睛不与色相遇而能见到它，磁石不与处于适当位置的铁相遇而能吸引它，同样地，不与黑暗相遇也能驱除黑暗，那么这些论证方法与所要证明的事物相同，因此不能成为有效的证明。
其二，若你如此思维灯是照明者，能照明自身和他物，那么黑暗也毫无疑问地能遮蔽自身黑暗和瓶等他物二者，因为它是遮蔽者。若承认，则应该推论黑暗不可见。
第二，从义理上不合理分二：从因方面否定和从果方面否定。
首先分二：自生不合理和他生不合理。
第一，若生能生起自身，则应考察它是未生起时生起自身，还是已生起时生起。生未生起，如何能生起自身？如同虚空之花不能生起自身。若说已生起而能生起自身，那已经生起，还有什么可生？没有可生的。
第二分二：从三时考察和考察生有无其他生。
首先分二：总体否定生和特别否定正在生。
第一，生若生起他者，则已生、未生、正在生，皆不能生起，其理由如同已去、未去、正去的考察方法所解释的。首先，已生不再生，对未生等也可类推。
第二，有人说：虽然已生未生二者不生，但正在生唯独可生。若正在生成立，则暂且承认它能生，但它不成立，因为当生存在时，正在生这一概念才能生起，然而若通过考察而知生自身不存在，那么怎能说依靠生而安立的正在生存在？不合理。
又有人说："胜者说'此有故彼生'，宣说缘起，而你否定一切生，就是否定缘起。"不是否定缘起，而是阐明了缘起的深义，即生等若自性成立，则缘起不合理，因缘起而证明寂灭。如解释的：凡是缘起的法，以无自性生或不成立的自性而寂灭，因此，正在生和生都是无自性的，息灭戏论，而非自性成立时有缘起。
又若认为正在生存在，因未来的瓶通过生而生起，这不可能。若未生的事物在任何方位或未来时间等处可见为存在，则如其他三释所言："为何它还会生？若已存在则不会再生。"意为现在已存在则不会再生。


 །ཕྱི་འགྱུར་འདིར། དེ༷་ལ་ནི༷་ཇི་ལྟར་སྐྱེ༷་འགྱུར༷་དུ་བཞག་རུང་མོད། དངོ༷ས་པོ༷་དེ༷་འདྲ་བ་ཡུལ་དུས་གང་ནའང་མེ༷ད་ན༷་ཅི༷་ཞི༷ག་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་ཡུལ་མེད་པས་སོ། །གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་དོན་གཞན་པ་དེ༷་ཡི༷ས་ནི༷་དངོས་པོ་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་ནི༷་སྐྱེད༷་པར་བྱེ༷ད་ན༷། སྐྱེ༷་བ༷་དོན་གཞན་པ་དེ༷་རང་ནི༷་སྐྱེ༷་བཞིན་པ༷་ལྟ༷་བུར་གང༷་ཞི༷ག་གི༷ས་ནི༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་ཅེས་དྲིའོ། །དེ་ལ་གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་གཞ༷ན་ཞི༷ག་གི༷ས་དེ༷་ཉིད་སྐྱེད༷་ན་དེའི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དགོས་པས་ཐུག༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་ཟ་བ་ལ་གཡོས་དགོས། དེ་ལ་མེ་དགོས། དེ་ལ་མེ་ལྕགས་དགོས་སོགས་ནམ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་ན། ཟས་ཟ་བའི་དུས་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི༷་སྟེ༷་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ༷་བ༷་གཞན་མེ༷ད་པར་སྐྱེ༷་ན༷་དངོས་པོའི་ཆོས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་མེད་ཀྱང་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ་འབྲས་ཕྱོགས་
1-3-36a
ནས་དགག་པ་ནི། རེ༷་ཞིག༷་འབྲས་བུ་ཡོ༷ད་པ་ལ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བ་ད༷ང་། མེ༷ད་པ༷་ལ་ཡ༷ང་སྐྱེ༷་བ༷ར་རི༷གས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཞིང༷་ཡོ༷ད་མེ༷ད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་མི་སྲིད་པས་སྐྱེ་རིགས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་གོ༷ང་དུ༷། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པས་བསྟན༷་ཟིན་པ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ནོ༷། །གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་གསུམ། སྐྱེ་བ་དགག་པ། གནས་པ་དགག་པ། འཇིག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ད་ལྟ་བའི་དངོ༷ས་པོ༷་འག༷ག་བཞི༷ན་པ་ཉི༷ད་ལ༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་འགལ་བའི་འགགས་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ༷། །ག༷ང་ཞི༷ག་འག༷ག་བཞི༷ན་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་པར་མི༷་འཐ༷ད་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དཔྱད་པ་དང་། འགགས་མ་འགགས་ལ་དཔྱད་པ་དང་། སྔར་གྱི་རིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གནས་པའི་བྱ་བ་དོན་གཞན་དེས་དངོ༷ས་པོ༷་གན༷ས་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོ་གནས་པ༷་ནི་མི༷་གན༷ས་ཏེ༷་གནས་པོ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་
1-3-36b
འགྲོ་པོ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །དངོ༷ས་པོ༷་མི༷་གན༷ས་པ་ཡང་གན༷ས་པ༷་མི༷ན་ཏེ་གནས་པའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གན༷ས་བཞིན༷་པ༷་ཡ༷ང་མི༷་གན༷ས་ཏེ༷་གནས་མི་གནས་གཉིས་ལས་ལོགས་སུ་དེ་མེད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་མ༷་སྐྱེས༷་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང༷་ཞི༷ག་གན༷ས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡང་དངོ༷ས་པོ༷་འག༷ག་བཞི༷ན་ཉི༷ད་ལ༷་ནི༷་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གན༷ས་པ༷་ཡོད་པ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །ག༷ང་ཞི༷ག་འག༷ག་བཞི༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷ར་མི༷་འཐ༷ད་ན་དེ་ལ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ༷། །དེས་ན་དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དུས༷་ཀུ༷ན་ཏུ༷་རྒ༷་བ་ད༷ང་འཆི༷་བ༷འི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ནའི་ཆོ༷ས་ཡི༷ན་ན༷་ག༷ང་ད༷ག་རྒ༷་བ་ད༷ང་འཆི༷་བ་མེ༷ད་པ༷་སྟེ་དེ་གཉིས་དང་འགལ་བར་གྱུར་པའི་གན༷ས་པ༷འི་དངོ༷ས་པོ༷་གང༷་ཞི༷ག་ཡོ༷ད་དེ་མི་སྲིད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། གན༷ས་པ༷་ཉིད་ལ་གན༷ས་པ༷་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་གཞ༷ན་ད༷ང་ནི༷་གནས་པ་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་ཀྱ༷ང་རང་གན༷ས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མི༷་རི༷གས་ཏེ། ཇི༷་ལྟར༷་ན་གོང་དུ་སྐྱེ༷་བ༷་ར༷ང་ད༷ང་ནི༷་གཞ༷ན་གྱི༷ས་བསྐྱེ༷ད་པ༷་རིགས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞེས་བསྟན་པ་
1-3-37a
བཞི༷ན་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་རང་ལ་བྱ་བྱེད་འགལ་བའི་ཕྱིར། གནས་པ་འདི་ནི་མི་གནས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་འདོན་པ་བསྒྱུར་རོ།

 །ཕྱི་འགྱུར་འདིར། དེ༷་ལ་ནི༷་ཇི་ལྟར་སྐྱེ༷་འགྱུར༷་དུ་བཞག་རུང་མོད། དངོ༷ས་པོ༷་དེ༷་འདྲ་བ་ཡུལ་དུས་གང་ནའང་མེ༷ད་ན༷་ཅི༷་ཞི༷ག་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་ཡུལ་མེད་པས་སོ། །གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་དོན་གཞན་པ་དེ༷་ཡི༷ས་ནི༷་དངོས་པོ་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་ནི༷་སྐྱེད༷་པར་བྱེ༷ད་ན༷། སྐྱེ༷་བ༷་དོན་གཞན་པ་དེ༷་རང་ནི༷་སྐྱེ༷་བཞིན་པ༷་ལྟ༷་བུར་གང༷་ཞི༷ག་གི༷ས་ནི༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་ཅེས་དྲིའོ། །དེ་ལ་གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་གཞ༷ན་ཞི༷ག་གི༷ས་དེ༷་ཉིད་སྐྱེད༷་ན་དེའི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དགོས་པས་ཐུག༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་ཟ་བ་ལ་གཡོས་དགོས། དེ་ལ་མེ་དགོས། དེ་ལ་མེ་ལྕགས་དགོས་སོགས་ནམ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་ན། ཟས་ཟ་བའི་དུས་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི༷་སྟེ༷་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ༷་བ༷་གཞན་མེ༷ད་པར་སྐྱེ༷་ན༷་དངོས་པོའི་ཆོས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་མེད་ཀྱང་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ་འབྲས་ཕྱོགས་
1-3-36a
ནས་དགག་པ་ནི། རེ༷་ཞིག༷་འབྲས་བུ་ཡོ༷ད་པ་ལ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བ་ད༷ང་། མེ༷ད་པ༷་ལ་ཡ༷ང་སྐྱེ༷་བ༷ར་རི༷གས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཞིང༷་ཡོ༷ད་མེ༷ད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་མི་སྲིད་པས་སྐྱེ་རིགས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་གོ༷ང་དུ༷། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པས་བསྟན༷་ཟིན་པ༷་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ནོ༷། །གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་གསུམ། སྐྱེ་བ་དགག་པ། གནས་པ་དགག་པ། འཇིག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ད་ལྟ་བའི་དངོ༷ས་པོ༷་འག༷ག་བཞི༷ན་པ་ཉི༷ད་ལ༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་འགལ་བའི་འགགས་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ༷། །ག༷ང་ཞི༷ག་འག༷ག་བཞི༷ན་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་པར་མི༷་འཐ༷ད་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དཔྱད་པ་དང་། འགགས་མ་འགགས་ལ་དཔྱད་པ་དང་། སྔར་གྱི་རིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གནས་པའི་བྱ་བ་དོན་གཞན་དེས་དངོ༷ས་པོ༷་གན༷ས་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོ་གནས་པ༷་ནི་མི༷་གན༷ས་ཏེ༷་གནས་པོ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་
1-3-36b
འགྲོ་པོ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །དངོ༷ས་པོ༷་མི༷་གན༷ས་པ་ཡང་གན༷ས་པ༷་མི༷ན་ཏེ་གནས་པའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གན༷ས་བཞིན༷་པ༷་ཡ༷ང་མི༷་གན༷ས་ཏེ༷་གནས་མི་གནས་གཉིས་ལས་ལོགས་སུ་དེ་མེད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་མ༷་སྐྱེས༷་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང༷་ཞི༷ག་གན༷ས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡང་དངོ༷ས་པོ༷་འག༷ག་བཞི༷ན་ཉི༷ད་ལ༷་ནི༷་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གན༷ས་པ༷་ཡོད་པ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །ག༷ང་ཞི༷ག་འག༷ག་བཞི༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷ར་མི༷་འཐ༷ད་ན་དེ་ལ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ༷། །དེས་ན་དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དུས༷་ཀུ༷ན་ཏུ༷་རྒ༷་བ་ད༷ང་འཆི༷་བ༷འི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ནའི་ཆོ༷ས་ཡི༷ན་ན༷་ག༷ང་ད༷ག་རྒ༷་བ་ད༷ང་འཆི༷་བ་མེ༷ད་པ༷་སྟེ་དེ་གཉིས་དང་འགལ་བར་གྱུར་པའི་གན༷ས་པ༷འི་དངོ༷ས་པོ༷་གང༷་ཞི༷ག་ཡོ༷ད་དེ་མི་སྲིད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། གན༷ས་པ༷་ཉིད་ལ་གན༷ས་པ༷་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་གཞ༷ན་ད༷ང་ནི༷་གནས་པ་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་ཀྱ༷ང་རང་གན༷ས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མི༷་རི༷གས་ཏེ། ཇི༷་ལྟར༷་ན་གོང་དུ་སྐྱེ༷་བ༷་ར༷ང་ད༷ང་ནི༷་གཞ༷ན་གྱི༷ས་བསྐྱེ༷ད་པ༷་རིགས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞེས་བསྟན་པ་
1-3-37a
བཞི༷ན་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་རང་ལ་བྱ་བྱེད་འགལ་བའི་ཕྱིར། གནས་པ་འདི་ནི་མི་གནས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་འདོན་པ་བསྒྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是外传部分。至于在此处如何解说为生起而安置，然而，若那样的事物在任何地方和时间都不存在，那么会生起什么呢？不会有所生起，因为生起的行为没有可执行的对象。
第二，对生起是否有另一个生起的考察：如果这个别的生起使得事物正在生起，那么，这个别的生起自己正在生起时，是由什么产生的呢？对此，如果由另一个生起产生，那么为了产生那个生起，又需要另一个生起，因此将导致无穷尽；例如，为了吃饭需要烹饪，为了烹饪需要火，为了火需要打火机等等，如果这些因素链无穷无尽，吃饭的时间将不可能到来。如果那个生起不需要另一个生起就能生起，那么所有事物的法则也应该同样不需要另一个生起就能生起，因为理由相同。
第二，从果的角度否定：首先，对于已存在的果，由生起而生起是不合理的，对于不存在的，生起也不合理，而同时既存在又不存在也是不可能的，所以生起不合理，如前文所述："对于不存在或存在的事物，缘都是不适合的。"这已经确定了。
第二，分别否定有三：否定生起，否定住留，否定灭亡。
第一，正在灭亡中的现在事物，生起是不合理的，因为生起的行为与灭亡的行为相互矛盾。那些不正在灭亡的，不能成为事物，因此也不能有生起。
第二，有三部分：对三种行为的考察，对已灭未灭的考察，以及与前理相同的方式。
第一，如果别的住留行为使事物住留，那么事物的住留不会住留，因为一个住留者不可能有两个住留行为，就像行走者行走一样。不住留的事物也不住留，因为没有住留行为。正在住留的也不住留，因为除了住留和不住留外，没有其他可能性。此外，未生的事物怎么能住留呢？由于它不存在，所以与住留相矛盾。
第二，对于正在灭亡的事物，住留是不合理的，因为它们相互矛盾。那些不正在灭亡的，不能成为事物，那么它们怎么会有事物的特征住留呢？因此，所有的事物在任何时候都只具有衰老和死亡的本质，那么有什么事物能够没有衰老和死亡，即与这两者相反的住留事物存在呢？不可能。
第三，住留本身由别的住留使其住留，或由自己使自己住留，两者都不合理。正如前面所说，生起不能由自己或别的产生，同样道理，会导致无穷尽和自身中行为与行为者的矛盾，如"此住留不住留，如何住留自身？"以及"若由其他住留使其住留，将导致无穷尽。"等，经文可以改变诵读方式。


 །གསུམ་པ་འཇིག་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། རང་ལ་མཚུངས་པ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། བྱ་བ་ལ་བརྟག་པ། རྟེན་ལ་བརྟག་པ། རྒྱུ་ལ་བརྟག་པ། དངོས་པོ་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པ། སྔར་བཤད་ཀྱི་རིགས་པ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། དུས་གསུམ་དུ་དཔྱད་ན་འག༷གས་པ༷་ནི༷་འག༷ག་པ༷ར་མི༷་འགྱུ༷ར་ཏེ༷་འགགས་ཟིན་པས་སོ། །མ༷་འགག༷ས་པ༷་ཡ༷ང་འག༷ག་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་འགགས་པའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་སོ། །འག༷ག་བཞི༷ན་པ༷་ཡ༷ང་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བ་མི༷ན་ཏེ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་མེད་པས་དང་། མ༷་སྐྱེས༷་པ་ནི་ག༷ང་ཞི༷ག་འག༷ག་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་མེད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རེ༷་ཞིག༷་དངོ༷ས་པོ༷་གན༷ས་པ༷་ཞིག་ལ༷་ནི་འག༷ག་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་སྟེ་དེ་གཉིས་འགལ་བས་སོ། །དངོ༷ས་པོར༷་མི༷་གན༷ས་པ༷་ལ༷་ཡ༷ང་འག༷ག་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར༷་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་སྟེ་གནས་པ་མེད་པས་སམ་འགོག་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ། །རྒྱུ་འགགས་ནས་འབྲས་བུ་འབྱུང་
1-3-37b
བར་འདོད་ན། རྒྱུ་འོ་མའི་གན༷ས་སྐབ༷ས་དེ༷་ཡི༷་རྒྱུ་འོ་མའི་གན༷ས་སྐ༷བས་ནི༷་དེ༷་ཉི༷ད་འག༷ག་པ༷་ཉི༷ད་མི༷་འགྱུ༷ར་ཏེ་རང་གིས་རང་ལ་བྱ་བྱེད་འགལ་བས་སོ། །འབྲས་བུ་ཞོའི་གན༷ས་སྐ༷བས་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ཀྱང་གན༷ས་སྐ༷བས་ནི༷་གཞ༷ན་རྒྱུ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཡ༷ང་འག༷ག་པ༷་ཉི༷ད་མི༷་འགྱུ༷ར་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། གང་ཚེ་འབྲས་བུ་ཞོ་སྐྱེ་བ་མཐོང་བས་རྒྱུ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་འགག་པ་ཅི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། ག༷ང་ཚེ༷་ཆོ༷ས་རྣམ༷ས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་སྐྱེ༷་བ༷་སྔར་དཔྱད་པ་བཞིན་དུ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུ༷ར་བ༷་དེ༷་ཡི་ཚེ༷་ཆོ༷ས་རྣ༷མས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་འག༷ག་པ༷་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་བཞག་དགོས་ན་དེ་མེད་པས་འགག་པ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུ༷ར་རོ༷། །བཞི་པ་ནི། རེ༷་ཞི༷ག་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ལ༷་ནི་འག༷ག་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་གཞི༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་ན༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོད་པ་ད༷ང་། འགག་པ་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ༷་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་འཐ༷ད་པ༷་མེ༷ད་པས་སོ། །འདིར་སྔ་འགྱུར་ལྟར་ན། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག །གཅིག་ཉིད་ལ་ནི་འཐད་བ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་ལ༷འ༷ང་འག༷ག་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུ༷ར་རོ༷་སྟེ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མགོ་གཅིག་པའི་གང་ཟག་ལ་མགོ༷་གཉི༷ས་པ༷་
1-3-38a
མེད་པས་དེ་ལ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ན༷་གཅ༷ད་དུ༷་མེ༷ད་པ༷་དེ༷་བཞི༷ན་ནོ༷་ཞེས་མགོ་གཉིས་ཡོད་མ་མྱོང་བས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། འགག་པ་འགག་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་མི་རིགས། །ཞེས་པའི་འགྱུར་རམ། འག༷ག་པ༷་དེ་ར༷ང་གི༷ས་བད༷ག་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་འགག་པར་བྱེད་པ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ལ་དེ་ལས་འག༷ག་པ༷་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ཀྱང་མི༷ན་ཏེ་ཇི༷་ལྟར༷་ན༷་སྐྱེ༷་བ༷་ར༷ང་ད༷ང་ནི༷་གཞ༷ན་གྱིས༷་སྐྱེད༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་བཞི༷ན་ཏེ་འདོན་པར་བསྒྱུར་བས་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ༷་ད༷ང་གན༷ས་པ་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་དག༷། རིགས་པས་མ༷་གྲུབ༷་པའི་ཕྱིར༷་ན༷་འ༷དུས་བྱས༷་ཀྱི་དངོས་པོ་གཟུགས་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེ༷ད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་འདུས་མ་བྱས་དགག་པ་ནི། འདུས་བྱས་ཡོད་དེ་དེའི་འགལ་ཟླ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པས་སོ་སྙམ་ན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དཔྱད་ན་འདུ༷ས་བྱས༷་ར༷བ་ཏུ༷་མ༷་གྲུབ༷་པ༷ས་དེ་འགག་པའི་འདུ༷ས་མ༷་བྱས༷་པ་ཡང༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷ར་འགྲུ༷བ་སྟེ་མི་འགྲུབ་བོ། །གསུམ་པ་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན་ནོ།

第三，否定灭亡有二部分：陈述能破的理由，以及避免对自己的论点同样适用。
第一部分有五：考察行为，考察所依，考察因，考察事物存在与否，应用前述理由。
第一，以三时间考察：已灭者不会灭，因为已经灭尽。未灭者也不会灭，因为灭的行为尚未产生。正在灭的也同样不会灭，因为除了这两者外别无他途，而未生的又怎会灭呢？因为它不存在。
第二，首先，对于正住留的事物，灭是不合理的，因为二者相互矛盾。对于不住留的事物，灭也不合理，因为没有住留或没有可灭的事物。若认为因灭而果生，则因牛奶的状态不会由自身导致灭亡，因为自身对自身的作用与被作用相矛盾。另一状态酸奶也不会导致其他状态即牛奶状态的灭亡，因为二者不相接触。
第三，若问为何当见到果酸奶生起时，因牛奶状态的灭亡为何不存在？当一切法的生起如前所考察那样不合理时，一切法的灭亡必须建立在有生起的基础上，而生起不存在，所以灭亡不合理。
第四，首先，对于存在的事物，灭是不合理的，理由是同一基础上，事物存在与灭亡为无事物二者不可能同时成立。在此，按照早期译本，表述为："事物与非事物，于一中不合理。"对于已成为不存在的事物，灭也不合理，因为没有依处，例如对于只有一个头的人，第二个头并不存在，所以无法砍下第二个头，因为从未有过第二个头。
第五，"灭由其他灭和自身灭均不合理"的译法，或者"灭不能由自身灭亡，也不能由其他灭所灭，如同生起不能由自身或他物所生"，通过改变诵读方式可知。
第二，总结：如此，有为法的特征：生、住、灭，通过理性分析不成立，因此有为事物如色等自性是不存在的。
第二，否定无为法：若认为有为法存在，因为它的对立面无为法存在，那么如前所述方式考察，有为法完全不成立，则作为其对立的无为法又怎能成立呢？不能成立。
第三，解答与经文矛盾的疑问：世尊说："诸比丘，有为法显现为生起，也显现为灭亡、住留和变异。"


 །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་
1-3-38b
ངེས་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་སོགས་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེ་གནས་འགག་པའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྨི༷་ལ༷མ་ཇི༷་བཞི༷ན་པ་དང་སྒྱུ༷་མ༷་བཞི༷ན་དང་དྲི༷་ཟ༷འི་གྲོང༷་ཁྱེར༷་ཇི༷་བཞི༷ན་དུ༷་དེ༷་བཞི༷ན་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ༷་ད༷ང་དེ༷་བཞི༷ན་གན༷ས་པ་དང་དེ༷་བཞི༷ན་དུ༷་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་ཡིན་པར་གསུང༷ས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ༷་བ༷་ད༷ང་གན༷ས་པ༷་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བདུ༷ན་པ༷འོ༷།། །།
第八辨造者及业品
༈ བརྒྱད་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། ཡུམ་ལས། གང་ན་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན། རབ་བྱེད་འབྲེལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པོ་ཡོད་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་
1-3-39a
གསུམ། དོན་དམ་པར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དགག་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རིགས་པ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་བྱ་བྱེད་དགག་པ་དང་། ཕྱོགས་མི་མཐུན་གྱི་བྱ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་འདོད་པའམ་འཇུག་བྱའི་ལས་ཞིག་བྱེད་པ་ན་ལས་དང་བྱེད་པོ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན། ལས་དེ། བྱེད་པོའམ། བྱེད་པོ་མིན་པའམ། གཉིས་ཡིན་ཏེ་གསུམ་གང་གིས་བྱེད། དེ་བཞིན་ལས་ཀྱང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་སོགས་གསུམ་གང་བྱེད་སོགས་བརྟག་པ་ལ། བྱེད་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ལས་དེ་བྱེད་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ། བྱེད་པ་པོར་གྲུབ་ཟིན་པ་དེས། སླར་ཡང་དེར་འགྲུབ་པའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས། ལས་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ལས་མིན་པས་ན། བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་མོ་གཤམ་བུས་བྱས་པའི་བུམ་པ་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱེད་པོར་འཇོག་ལ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་ལས་ཀྱང་འཇོག་པ་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་ན། བྱེད་པོའི་ལས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ལས་མེད་ཀྱང་བྱེད་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་འབྱུང་སྟེ། ལས་དེའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱེ༷ད་པ་པོ༷་ཡི༷ན་
1-3-39b
པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་དེ༷་ཉིད་ཀྱིས་ལ༷ས་སུ༷་གྱུ༷ར་པ༷འམ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་དེ་ངོ་བོས་མི༷་བྱེ༷ད་དོ༷། །དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་བྱེ༷ད་པོ༷་མ༷་ཡི༷ན་པར་གྱུ༷ར༷་པ༷་ཡ༷ང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའམ་ལ༷ས་སུ༷་མ༷་གྱུར༷་པ་མི༷་བྱེ༷ད་དོ༷་ཞེས་དམ་བཅའ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་འཐད་པ། བྱེད་པོ་ཡི༷ན་པ༷ར་གྱུར༷་པ་ལ༷་ནི་ལས་དེ་བྱེད་པའི་བྱ༷་བ༷་མེ༷ད་དེ། བྱེད་པོར་གྲུབ་ཟིན་པ་དེས་སླར་ཡང་དེ་འགྲུབ་པའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་ལས་མིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ༷ད་པོ༷་མེ༷ད་པ༷འི་ལ༷ས་སུ༷འ༷ང་འགྱུར༷་རོ། །དེ་བཞིན་ལས་ཡི༷ན་པ༷ར་གྱུར༷་པ་ལ༷་བྱེད་པ་པོའི་བྱ༷་བ༷་མེ༷ད་དེ། ལས་ཡིན་པ་ནི་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའམ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་སླར་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་པ་མི་སྲིད་པས། ལས་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་གསར་དུ་བྱ་མི་ནུས་པས་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་འདོད་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ལས་ནི་ནམ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ལ༷ས་མེ༷ད་པའི་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་ཡ༷ང་འགྱུ༷ར་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་དེ་འཇོག་བྱེད་མེད་པས་སོ།

如此说法与经文相矛盾吗？那并非是确定之义所说，而是由于自性不生，如同梦境、幻术等，在世间显现为生住灭的样子，基于此义而如是说法。虽然没有有为法和无为法，但所缘如同梦境一般，如幻术一样，如同干闼婆城一般，法即如是生起，如是住留，如是灭亡，经中如是所说。
第二，这是《观生住灭品》，即第七品。
第八辨造者及业品
第八，观察作者与业的品章有：与经的关联，《般若经》中说："何处不见作者，彼处也不见业。"等的含义。与品章的关联，有为法自性存在，因为其因业与作者存在。世尊也说："无明相续的人、补特伽罗，也造作福德的有为。"等，所以认为存在。为了显示这不存在，分为两部分：正文和标题。
第一分三：胜义中否定业与作者，仅依名言安立，以及应用其他理由的方式。
第一分二：否定同类的能作与所作，否定不同类的能作与所作。
第一，关于此，若补特伽罗作者以何种意愿或行为去做某事，若业与作者自性成立，则此业是由作者、非作者或二者所作？同样，业也可分为是业、非业或二者，如何造作等考察。
对于已成为作者的，没有造作该业的行为，因为已成为作者的，不需要第二个使其成为作者的行为，所以该业不是作者的业，将成为无作者的业，如此一来，将导致石女之子制造的瓶子存在的荒谬后果。
因此，具备行为而安立为作者，具备行为而安立为业，若这两者自性成立，则会导致不成为作者的业，以及无业却是作者的后果。具备该业行为的作者本身不会成为业，或具备行为的业不会被造作。同样，不具备行为的非作者也不会造作不具备行为或非业的东西，这是论断。
其理由或合理性：对于已成为作者的，没有造作该业的行为，因为已成为作者的，不需要第二个使其成为作者的行为，所以该业不是作者的业，因而将成为无作者之业。
同样，对于已成为业的，没有作者的行为，因为已成为业的，即业自身的本质已具备行为或已经成立，不可能再有第二个行为，所以该业不能被任何人重新造作，若认为是该业的作者，本质上对它而言业是永远不存在的。如此一来，将成为无业的作者，但这是不可能的，因为没有安立者。


 །མདོར་ན་བྱེད་པོ་དང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འཇོག་དགོས་ལ། ལྟོས་པ་མེད་པར་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ལས་མེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པོ་བྱེད་པོ་དང་ལས་ཀྱང་ལས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་
1-3-40a
རོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་བྱེ༷ད་པོ༷ར་མ༷་གྱུར༷་པ༷་ཡིས་ལ༷ས་སུ༷་མ༷་གྱུར༷་པ་བྱེ༷ད་པར་འདོད་ན༷་ནི༷་བྱེད་པ་པོར་མ་གྱུར་པས་ན་ལ༷ས་ལ༷་ལས་སུ་བསྙད་པ་ཉིད་རྒྱུ༷་ནི༷་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཞིང་ལས་མེད་པས་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ཡ༷ང་བྱེད་པོར་བསྙད་པའི་རྒྱུ༷་ཡང་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་ལས་དང་བྱེད་པོ་གཉིས་ཀ་ལ་རྒྱུ༷་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་སྤྱིར་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་འབྲ༷ས་བུ༷་བུམ་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ད༷ང་། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ༷་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཡ༷ང་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ༷། །རྒྱུ་འབྲས་དེ༷་དག་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་བུམ་པ་བསྒྲུབ་པའི་བྱ༷་བ༷་ད༷ང་། བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་རྫ་མཁན་ད༷ང་། སྒྲུབ་པར་བྱེ༷ད་པ་འཇིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི༷་རི༷གས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱ༷་བ༷་ལ༷་སོ༷གས་གསུམ་པོ་མི༷་རི༷གས་ན༷་ཁྱབ་བྱེད་མེད་པས། བླང་བྱ་དཀར་པོའི་ཆོ༷ས་ད༷ང་སྤང་བྱ་ཆོ༷ས་མི༷ན་ཀྱི་ལས་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ལ། ཆོ༷ས་ད༷ང་ཆོ༷ས་མི༷ན་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་དེ༷་ལ༷ས་བྱུང༷་བ༷འི་འབྲས༷་བུ༷་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཡང་མེ༷ད་དོ། །འབྲས༷་བུ༷་མེ༷ད་ན༷་འབྲས་བུའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཐ༷ར་པ༷་ད༷ང་། མཐོ༷་རི༷ས་སུ་འགྱུར༷་བ༷འི་ལ༷མ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི༷་འཐ༷ད་དོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞིང་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱ༷་བ༷་ད༷ག་ནི༷་ཐམ༷ས་
1-3-40b
ཅ༷ད་ཀྱང༷་རྩོམ་པ་དོ༷ན་མེ༷ད་ཉི༷ད་དུ༷་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ན་དེ་མི་འཐད་པས་བྱེད་པོ་མིན་པས་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་སྐུར་འདེབས་འདི་མི་བྱའོ། །ཡང་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་གྱུར༷་པ་དང་མ༷་གྱུར༷་པ༷་གཉིས་འདུས་ཀྱིས་ལས་སུ་གྱུར༷་པ་དང་མ༷་གྱུར༷་གཉིས་འདུས་དེ༷་བྱེད་དོ་སྙམ་ན། དེ་མི༷་བྱེ༷ད་དེ༷་ཡི༷ན་ད༷ང་མ༷་ཡི༷ན་གྱུར༷་པ་གཉིས་བྱེད་པོ་གཅི༷ག་དང་ལས་གཅིག་ལ༷་སྣང་མུན་བཞིན་ཕ༷ན་ཚུན༷་འག༷ལ་བ༷ས་ན་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ཕྱོགས་མི་མཐུན་གྱི་བྱ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གསུམ། བྱེད་པ་པོ་རེ་རེས་རེ་རེ་བྱེད་པ་དགག་པ། རེ་རེས་རེ་རེ་དང་གཉིས་འདུས་བྱེད་པ་དགག་པ། གཉིས་འདུས་ཀྱིས་རེ་རེ་བྱེད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་ནི༷་གྱུར༷་པ༷་ཡི༷ས་མ༷་གྱུར༷་ལ༷ས་ཏེ་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་ནི༷་མི༷་བྱེ༷ད་དེ༷། བྱེད་པ་པོར་མ༷་གྱུར༷་པ༷ས་ཀྱ༷ང་ལས་སུ་གྱུར༷་པ་མི༷་བྱེ༷ད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ། དེའི་འཐད་པ་ནི། འདི༷ར་ཡ༷ང་གོང་གི་སྐྱོན༷་དེ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ཞེས་པ་སྟེ། བྱེད་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་དང་། བྱེད་པོར་མ་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་གྱུར་པ་བཞི་ལ་རིམ་པ་ལྟར། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་ན་ནི། །ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་
1-3-41a
དང་། བྱེད་པོར་མ་གྱུར་བྱེད་ན་ནི། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །ཞེས་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་ནི༷་གྱུར༷་པ༷་བྱ་བ་ད༷ང་བཅ༷ས་པ༷་དེས་ལ༷ས་སུ་ནི༷་མ༷་གྱུར༷་པ་ད༷ང་། གྱུར༷་པ་དང་མ༷་གྱུར༷་པ༷་གཉིས་འདུས་ཞིག་མི༷་བྱེ༷ད་དེ༷་ཞེས་དམ་བཅའ།དེའི་གཏན༷་ཚི༷གས་གོ༷ང་དུ༷་བསྟན༷་ཕྱིར༷་རོ༷་ཞེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་དང་། ལས་སུ་མ་གྱུར་དང་། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་གཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

总之，作者与业必须相互依赖而安立，如果它们无需依赖而存在，就会导致无业的作者和无作者的业。如此一来，作者将不是作者，业也不是业。
如果认为非作者造作非业，那么由于非作者，就没有将业称为业的原因，而无业也使作者没有被称为作者的原因。这样一来，如果作业和作者两者都无因，那么一般由因所生的果，如瓶子等，和能产生果的因，如轮盘等，也将不合理，因为理由相同。若无因果，则制作瓶子的行为，作者陶工，以及作为材料的泥土也不合理。如此一来，若行为等三者不合理，则由于遍及者不存在，可取的白法和应舍的非法之业也不存在。若无法与非法，则由它们所生的果，无论可欲或不可欲也不存在。若无果，则属于果类的解脱和转生善趣之道也不合理。
如此因果不存在，则世间的农耕等一切行为都将变成毫无意义的尝试，这是不合理的，所以不应作出非作者造作非业的诽谤。
再者，如果认为既是作者又非作者的二合体造作既是业又非业的二合体，这是不可能的，因为"是"与"非"在一个作者和一个业中相互矛盾，如同明暗，怎能存在呢？不存在。
第二，否定不同类的能作与所作分三：否定单一作者造作单一业，否定单一作者造作单一及二合体业，否定二合体作者造作单一业。
第一，已成为作者的不会造作未成为业的，未成为作者的也不会造作已成为业的，这是论断。其合理性是：在此也将导致前述过失，即对于已成为作者、未成为业、未成为作者、已成为业四种情况，依次是："已成为者无行为，将成为无作者之业"，以及"若造作未成为业，业将无因"，以及"若未成为作者造作，作者也将无因"，以及"已成为者无行为，也将成为无业之作者"，这些都已经解释过了。
第二，已成为作者具备行为的，不会造作未成为业的，也不会造作已成为与未成为二者结合的业，这是论断。其论据如前所述，按顺序即是已成为者，未成为业，以及"是与非二者于一中，相互矛盾怎能有"等所述。
;


 །ཡང་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་ནི༷་མ༷་གྱུར༷་པ༷ས་ལ༷ས་སུ་ནི༷་གྱུར༷་པ་བྱ་བ་ད༷ང་བཅ༷ས་པ༷་ད༷ང་། གྱུར༷་པ་དང་མ༷་གྱུར༷་པ༷་གཉིས་འདུས་ཀྱི་ལས་མི༷་བྱེ༷ད་དེ༷་ཞེས་དམ་བཅའ། དེའི་གཏ༷ན་ཚི༷གས་གོ༷ང་དུ༷་བསྟན༷་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷་ཞེས་རིམ་པ་ལྟར། བྱེད་པོར་མ་གྱུར་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་དང་། ཡིན་དང་མ་ཡིན་སོགས་གོང་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷ར་གྱུར༷་པ་དང་མ༷་གྱུར༷་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་གཉིས་འདུས་ཀྱིས་ནི༷། ལ༷ས་སུ༷་གྱུར༷་པ་ད༷ང་མ༷་གྱུར༷་པ༷་རེ་རེ་ནས་མི༷་བྱེ༷ད་དེ་ཞེས་དམ་བཅའ། འདི༷་ལ༷་ཡ༷ང་གཏན༷་ཚི༷གས་ནི༷་གོ༷ང་དུ༷་བསྟ༷ན་པ༷ས་ཤེ༷ས་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ། 
1-3-41b
རིམ་པ་ལྟར། ཡིན་དང་མ་ཡིན་དང་། ཡིན་པར་གྲུབ་ལ་དང་། ལས་སུ་མ་གྱུར་སོགས་ཐམས་ཅད་རྐང་པ་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་དང་བྱེད་པོ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་མི་འཐད་པར་བཀག་པས་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་བོ་ཞེ་ན། གང་གིས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ལས་འབྲས་མི་འཐད་ཅིང་། སྔར་ཡོད་ཕྱིར་འཇིག་པ་སོགས་བྱེད་པོ་དང་ལས་མི་འཐད་ལ། རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལྟར་ན། བྱེད་པོ་དང་ལས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇོག་པས་ཆེས་འཐད་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་མེད་པར་ལས་འབྲས་དང་བྱ་བྱེད་སོགས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཆེས་བདེའོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ཞེས་པ་ནི་ལ༷ས་ལ་བརྟེན༷་ནས་བཏགས་པར་བྱས༷་ཤི༷ང་ལ༷ས་ཀྱ༷ང་བྱེ༷ད་པ་པོ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ལ༷་བརྟེན༷་ནས༷་འབྱུང༷་བ༷་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཙམ་མ༷་ཏོག༷ས་པ༷་རང་གི་ངོ་བོས་འགྲུབ༷་པ༷འི་རྒྱུ༷་མཚན་ནི༷་ནམ་ཡང་མ་མཐོ༷ང་ངོ༷་། །གསུམ་པ་རིགས་པ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། དེ༷་བཞི༷ན་ཉེར༷་ལེ༷ན་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དང་བླང་བྱ་ཕུང་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་ཤེས༷་པ༷ར་བྱ་སྟེ་གོང་དུ་
1-3-42a
ལ༷ས་ད༷ང་བྱེ༷ད་པོ༷་བས༷ལ་བའི་རིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །དེར་མ་ཟད་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ད༷ང་ལ༷ས་ལ་དཔྱད་པའི་ཚུལ་འདི་དག༷་གི༷ས་དངོ༷ས་པོ༷་ལྷག༷་མ༷་བསྐྱེ༷ད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་འགྲོ་དང་འགྲོ་བྱེད་བལྟ་དང་ལྟ་བྱེད་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་སོགས་ཀྱང་ལྟོས་གྲུབ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་ཤེས༷་པ༷ར་བྱ༷འོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ད༷ང་ལ༷ས་བརྟག་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བརྒྱ༷ད་པ༷འོ༷།། །།
第九辨本有品
དགུ་པ་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། འདུ་བྱེད་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་དང་། སེམས་ཅན་མེད་ན་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་ལྦུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། མང་བཀུར་བ། གནས་མའི་བུ། བཟང་ལམ་པ། བླ་མ་པ། ཆོས་སྦས་པ་ལྔ་པོས་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བར་རྟོག་གེ་འབར་བར་བཤད། དེ་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་སྔ་དགོད་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ།

再者，未成为作者的不会造作已成为业具备行为的，也不会造作已成为与未成为二者结合的业，这是论断。其论据如前所述，依次为未成为作者、已成为者、是与非等，与前面相同。
第三，已成为作者和未成为作者相互矛盾的二者结合，不会造作已成为业和未成为业的任何一种，这是论断。对于这一点，论据也如前所述可知，依次为是与非、已成为者、未成为业等，所有这些都是用每两句经文表述的，如前所述。
第二，仅依名言安立：若问，你否定因果和作者与业的建立为不合理，是否诽谤了它们？
对于主张实有的说法，因果不合理，由于已经存在，所以灭等作者与业不合理；而依照主张无自性的说法，作者与业仅依相互关系而安立，极为合理，即使在世俗中也没有诽谤事物，因此因果和作用等的建立非常恰当，为了显示这点：
如此，所谓作者是依赖于业而假立的，业也依赖于那个作者而生起，除了相互依存而成立外，从未见到它们以自性成立的理由。
第三，应用于其他理由：同样，取者（即近取者，自我）和所取（蕴），二者相互依存而成立，应知无自性成立，因为与前面破除业与作者的理由相同。
不仅如此，通过考察作者与业的这些方法，其余事物如所生与能生、行走与行走者、观看与观看者、部分与部分所属者、量与所量等，也应知仅是依存成立，而非自性成立。
第二，《观作者与业品》，即第八品。
第九辨本有品
第九，观察前际中存在的品章：与经的关联，"有为法空无我我所"等，以及"无众生则命亦不得，此法如泡沫芭蕉，如幻如空中闪电，如水中月亮也如阳焰"等所说的意义。与品章的关联，在《思择焰》中说，多闻部、犊子部、正量部、上座部和法藏部五部主张补特伽罗实有。为显示其不合理，分为正文和标题。第一分二：陈述前宗，及其破斥。
;


 །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ལྟ༷་བ༷་ད༷ང་ཉན༷་པ་མྱོང་བ་དང་རེག་པ་ལ༷་སོ༷གས་
1-3-42b
པ༷་དབང་པོ་ལྔ་ཡུལ་བཅས་གཟུགས་ཕུང་ད༷ང་། ཚོ༷ར་རེག་ཡིད་བྱེད་སོ༷གས་སེམས་བྱུང་ད༷ང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཡ༷ང་། མདོར་ན་དབ༷ང་དུ་བྱས༷་པ༷་ཅན་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་གི༷ས་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཡི༷ན་པ༷་ལྟ་སོགས་དེ༷་ད༷ག་གི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ༷་ཡོ༷ད་ཅེས་ཁ༷་ཅི༷ག་མང་བཀུར་བ་སྨྲ༷་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་གམ་གང་ཟག་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ལྟ༷་བ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ་བླང་བྱར་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་དེ༷་ཕྱིར༷་བླང་བྱ་དེ༷་དག༷་གི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན༷་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་གི་དངོ༷ས་པོ༷་གན༷ས་པ༷་དེ༷་ཡོ༷ད་དོ༷་ཞེས་འདོད་དེ། འདི་ན་ལྷས་བྱིན་ཡོད་པས་ནོར་སོག་པར་བྱེད་ཀྱི།དེ་མེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་ནི་ནོར་སོག་པ་མིན་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་མེད་ན་ལྟ་སོགས་སུ་ཞིག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལེན་པ་པོའི་བདག་དགག་པ་དང་། ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་དང་། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལེན་པ་པོ་བླང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ། རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ། རྒྱུའི་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་དགག་པ། བདག་ཏུ་གདགས་
1-3-43a
པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉེ་བར་བླང་བྱ་ལྟ༷་ད༷ང་ཉན༷་པ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ད༷ང་། ཚོ༷ར་བ༷་རེག་པ་སེམས་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ་ཉི༷ད་ཀྱི༷་ནི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་གི་དངོ༷ས་པོ༷་ག༷ང་གན༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་རྒྱུ་མཚན་ག༷ང་གི༷ས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་གད༷གས་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་གཅིག་པུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་མེད་དུས་སུའི་ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་ཅེས་བསམས་ཏེ་ལྟ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པོར་ཡོད་ན། སྤྱིར་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་ཏུ་དང་། བྱེ་བྲག་ལྟ་བ་པོ་སོགས་སུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། ནོར་མེད་ན་ནོར་ཅན་མེད་པ་བཞིན་དུ། འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ། །འདི་འདིའི་བླང་བྱ།འདི་འདིའི་ལེན་པ་པོ་ཞེས་མ་བཟུང་བར། དེ་ཡན་གར་བར་ཡོད་ན་གང་གིས་ལེན་པོ་དང་། གང་བླང་བྱ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན། ལེན་པོ་དང་བླང་བྱ་མིན་པའང་དེར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་བླང་བྱ་ལྟ༷་བ༷་ལ༷་སོ༷གས་ཕུང་པོ་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་ག༷ལ་ཏེ༷་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དེ༷་ནི༷་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པའམ་གན༷ས་པར་གྱུ༷ར་ན༷། ཉེ་བར་ལེན་པོ་དེ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་བླང་བྱ་དེ༷་དག༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་
1-3-43b
འགྱུར༷་བར་ཐེ༷་ཚོ༷མ་མེ༷ད་དེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ་བླང་བྱ་ཅི༷་ཡི༷ས་ལེན་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཏུ་འདོགས་པའམ་གས༷ལ་བ༷ར་བྱེ༷ད་ལ་ལེན་པོ༷་ག༷ང་གི༷ས་བླང་བྱ་ཅི༷་ཞི༷ག་ཏུ་འདོགས་པའམ་གས༷ལ་བ༷ར་བྱེ༷ད་དེ། གང་བླང་བྱ་ཅི༷་ཡང་མེ༷ད་ན་དེའི་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་ལ་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་མེ༷ད་ན་དེའི་བླང་བྱ་ཅི༷་ཞི༷ག་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ལྟ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་མི༷ན་ནོ།

 །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ལྟ༷་བ༷་ད༷ང་ཉན༷་པ་མྱོང་བ་དང་རེག་པ་ལ༷་སོ༷གས་
1-3-42b
པ༷་དབང་པོ་ལྔ་ཡུལ་བཅས་གཟུགས་ཕུང་ད༷ང་། ཚོ༷ར་རེག་ཡིད་བྱེད་སོ༷གས་སེམས་བྱུང་ད༷ང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཡ༷ང་། མདོར་ན་དབ༷ང་དུ་བྱས༷་པ༷་ཅན་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་གི༷ས་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཡི༷ན་པ༷་ལྟ་སོགས་དེ༷་ད༷ག་གི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ༷་ཡོ༷ད་ཅེས་ཁ༷་ཅི༷ག་མང་བཀུར་བ་སྨྲ༷་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་གམ་གང་ཟག་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ལྟ༷་བ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ་བླང་བྱར་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་དེ༷་ཕྱིར༷་བླང་བྱ་དེ༷་དག༷་གི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན༷་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་གི་དངོ༷ས་པོ༷་གན༷ས་པ༷་དེ༷་ཡོ༷ད་དོ༷་ཞེས་འདོད་དེ། འདི་ན་ལྷས་བྱིན་ཡོད་པས་ནོར་སོག་པར་བྱེད་ཀྱི།དེ་མེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་ནི་ནོར་སོག་པ་མིན་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་མེད་ན་ལྟ་སོགས་སུ་ཞིག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལེན་པ་པོའི་བདག་དགག་པ་དང་། ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་དང་། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལེན་པ་པོ་བླང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ། རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ། རྒྱུའི་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་དགག་པ། བདག་ཏུ་གདགས་
1-3-43a
པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉེ་བར་བླང་བྱ་ལྟ༷་ད༷ང་ཉན༷་པ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ད༷ང་། ཚོ༷ར་བ༷་རེག་པ་སེམས་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ་ཉི༷ད་ཀྱི༷་ནི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་གི་དངོ༷ས་པོ༷་ག༷ང་གན༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་རྒྱུ་མཚན་ག༷ང་གི༷ས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་གད༷གས་པ༷ར་བྱ༷་སྟེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་གཅིག་པུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་མེད་དུས་སུའི་ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་ཅེས་བསམས་ཏེ་ལྟ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པོར་ཡོད་ན། སྤྱིར་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་ཏུ་དང་། བྱེ་བྲག་ལྟ་བ་པོ་སོགས་སུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། ནོར་མེད་ན་ནོར་ཅན་མེད་པ་བཞིན་དུ། འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ། །འདི་འདིའི་བླང་བྱ།འདི་འདིའི་ལེན་པ་པོ་ཞེས་མ་བཟུང་བར། དེ་ཡན་གར་བར་ཡོད་ན་གང་གིས་ལེན་པོ་དང་། གང་བླང་བྱ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན། ལེན་པོ་དང་བླང་བྱ་མིན་པའང་དེར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་བླང་བྱ་ལྟ༷་བ༷་ལ༷་སོ༷གས་ཕུང་པོ་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་ག༷ལ་ཏེ༷་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དེ༷་ནི༷་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པའམ་གན༷ས་པར་གྱུ༷ར་ན༷། ཉེ་བར་ལེན་པོ་དེ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་བླང་བྱ་དེ༷་དག༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་
1-3-43b
འགྱུར༷་བར་ཐེ༷་ཚོ༷མ་མེ༷ད་དེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ་བླང་བྱ་ཅི༷་ཡི༷ས་ལེན་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཏུ་འདོགས་པའམ་གས༷ལ་བ༷ར་བྱེ༷ད་ལ་ལེན་པོ༷་ག༷ང་གི༷ས་བླང་བྱ་ཅི༷་ཞི༷ག་ཏུ་འདོགས་པའམ་གས༷ལ་བ༷ར་བྱེ༷ད་དེ། གང་བླང་བྱ་ཅི༷་ཡང་མེ༷ད་ན་དེའི་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་ལ་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་མེ༷ད་ན་དེའི་བླང་བྱ་ཅི༷་ཞི༷ག་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དགག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ལྟ༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་མི༷ན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第一是，对此，观见、听闻、体验和接触等五种感官及其对象是色蕴，而感受、触、作意等是心所及其余蕴。总之，那些能成为所取对象的，如观见等，在它们之前，存在一个能取者（主体），有些胜论派如此主张。其理由如下：若能取者——自我或人——不是实有，那么观见等如何成为所取对象呢？不会成为。因此，在那些所取对象之前，自我的实体是存在的。就像这里因为天授存在所以能够收集财物，若他不存在，石女之子则不能收集财物一样；若在观见等之前不存在作为能取者的人，那么谁来取用观见等呢？没有人能取用。第二分三部分：否定能取者的自我、以此方式也否定其他、总结通过否定而成立的意义。第一部分又分三：否定能取者在所有所取对象之前存在、否定在各个所取对象之前存在、否定因性的能取者存在。第一部分又分二：因无法安立为自我的因而否定、否定不依赖安立为自我的因。
第一，所取对象——观见、听闻等内六处，以及感受、触、思等——之前，所谓存在的能取者自我的实体，有什么理由可以被安立为能取者呢？因为没有安立的因——观见等。对于认为存在一个受用六境的能取者自我的观点，这样想：没有对境时也是能取者。若所有观见等齐备时存在能取者，则因没有可安立为一般能取者（人）和特殊观者等的因，就像没有财物就没有财主一样，若不执取"此是此因，此是此果，此是此所取，此是此能取"，而认为它独立存在，那么由何而成为能取者，取何为所取呢？若是如此，则非能取者和所取者也会变成能取者。
第二，若即使没有所取对象如观见等诸蕴，能取者自我仍在之前存在或住留，那么即使没有能取者，所取对象也应无疑存在，因为理由相同。不能承认这点，因为由什么所取对象来指称或显明何种能取者，由何种能取者来指称或显明何种所取对象？若全然没有所取对象，其能取者怎么可能存在？不存在。若没有能取者，其所取对象又怎么可能存在？不存在。
第二，否定在各个所取对象之前存在：有人说，并非在所有观见等之前存在能取者自我。


 །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྟ༷་བ་ལ་སོ༷གས་པ་རྣམས་ཀྱི་ན༷ང་ན༷ས་ལྟ་སོགས་ལས་གཞ༷ན་ཉན་པོ་སོགས་ཞི༷ག་གི༷ས་གཞ༷ན་གྱི༷་ཚེ༷་སྟེ་ལྟ་བ་མེད་པའི་དུས་ན༷་ལེན་པ་པོའི་བདག་ཏུ་གས༷ལ་བ༷འམ་འདོགས་པར་བྱེ༷ད་པས་བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ལྟ༷་བ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ལེན་པ་པོ་དེ་ག༷ལ་ཏེ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་ལྟ༷་བ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་རེ༷་རེ༷་ཡི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་ཡང་དེ༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ། ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནགས་མེད་ན། ཤིང༷་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །རེ་རེ་ནས་སྔ་རོལ་ཏུ་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཡང་ཅི་སྟེ་མེད། དཔེར་ན་བྱེ་མ་ཐམས་ཅད་ལ་སྣུམ་མེད་ན་རེ་རེ་ལ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ལྟ༷་བ་པོ༷་ཡི་
1-3-44a
བདག་དེ༷་ཉི༷ད་ཉན༷་པོ༷་ཡང་དེ༷་ཡིན་ཅིང་གལ༷་ཏེ༷་ཚོ༷ར་པོ༷འ༷ང་དེ༷་ཉི༷ད་ཡིན་ན༷། བླང་བྱ་ལྟ་བ་སོགས་རེ༷་རེ༷འི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོ༷ད་པར་གྱུར༷་ཏུ་ཆུག་ན༷འང་བྱ་བ་ཐ་དད་རིམ་ཅན་གྱི་བྱེད་པོ་གཅིག་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ལྟར༷་ཡིན་པར་མི༷་རི༷གས་ཏེ། ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉན་པོ་ཡང་ལྟ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཉན་པོ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་པོ་ཡང་ཉན་པོ་ཡིན་དགོས་པས་སོ༷། །ག༷ལ་ཏེ༷་ལྟ༷་བ་པོ༷་ཡང་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ལ༷་ཉན༷་པ༷་པོ༷་ཡང་གཞ༷ན་ལ་ཚོ༷ར་བ་པོ་ཡང་གཞ༷ན་ཡིན་ན༷་དེ་དག་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པས་རྟ་དང་བ་ལང་བཞིན་སྔར་ལྟ༷་བ་པོ༷་ཡོ༷ད་པའི་ཚེ༷་ཉན༷་པ་པོ༷་ལ་སོགས་པའང་ཡོད་པར་འགྱུར༷་དགོས་པས། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུད་གཅིག་ལ་བད༷ག་ཀྱ༷ང་མ༷ང་པོ༷་ཡོད་པ་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་རོ༷། །གསུམ་པ་རྒྱུའི་ལེན་པ་པོ་དགག་པ་ནི། ཡང་ཁོ་ན་རེ། ལྟ་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན། བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་གདགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གསུང་བས། ལྟ་ཉན་སོགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན། གཟུགས་འབྱུང་བཞི་ཡོད་ལ། དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་འབྱུང་བའི་སྔར་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། དེ་མེད་དེ། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་
1-3-44b
ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལེན་པོ་དང་བླང་བྱ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་བཏགས་པ་ལས། དེ་གཉིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་དེ། སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་ཡར་བསམས་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ། ལྟ༷་བ་ད༷ང་ཉན༷་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་དབང་པོ་ད༷ང་ཚོ༷ར་བ༷་དག༷་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ལ་ཡ༷ང་ག༷ང་ལ༷ས་འབྱུང་བར་འགྱུར༷་བ༷འི་རྒྱུ་མིང་གཟུགས་འདུས་པའི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང༷་བ་དེ༷་ལ་ཡ༷ང་སྔ་རོལ་ན་ཉེར་ལེན་བདག་དེ༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་དེ་མི་སྲིད་དོ། །གཉིས་པ་ཚུལ་དེས་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་བརྟགས་ན་ལྟ༷་བ་ད༷ང་ཉན༷་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ད༷ང་ཚོ༷ར་བ༷་ད༷ག་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཐམས་ཅད་ལ་ཡ༷ང་ག༷ང་གི༷་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཡི༷ན་པ༷་བདག་དེ་གལ༷་ཏེ༷་མེ༷ད་ན་བླང་བྱ་ལྟ་སོགས་དེ༷་དག༷་ཀྱ༷ང་ནི༷་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཉེར་ལེན་གྱི་བདག་ག༷ང་ཞི༷ག་ལྟ༷་བ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷་ཡི༷་སྔ༷་རོ༷ལ་དང་ད༷་ལྟ༷་དང་ཕྱི༷་ན༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་དེ། བླང་བྱའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་བཀག་ཟིན་ལ། ཕྱི་ན་ཡོད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པོ་མེད་པའི་བླང་བྱ་སྔར་ཡོད་དགོས་ན་ཡང་དེ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མཚུངས་ལ། དུས་མཉམ་པ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་དེ་སོ་སོར་གྲུབ་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་མེད་པ་སོགས་
1-3-45a
གོང་བཤད་བཞིན་ཡིན་པས་ཉེར་ལེན་གྱི་བདག་དེ༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དོ༷་ཞེས་དང་མེ༷ད་དོ༷་ཞེ༷ས་རྟོག༷་པ༷་དེ༷་ནི༷་ལྡོག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ།

那么，是什么呢？有人说，在观见等当中，由观见等之外的听者等，在其他时期，即在无观见时，显明或安立为能取者的自我，所以没有无自我安立因的过失。【回答】：若在所有观见等之前不存在能取者，那么在每一个观见等之前它怎么会存在呢？就像在所有树木之前没有森林，那么在每一棵树之前也不存在一样。如果在每一个之前都有，为何在所有之前却不存在？例如，如果所有沙子都没有油，那么每一粒沙子也没有油一样。如此说来，观者的自我即是听者，若也是感受者，虽然可以假设每个所取对象如观见等之前都存在其能取者，但一个执行不同、有序动作的行为者，这样是不合理的。因为离观见的听者也应是观者，离听者的观者也应是听者。
若观者是一个，听者是另一个，感受者又是另一个，那么它们相互不依赖，如马与牛，则当观者存在时，听者等也应同时存在，这样一来，在同一相续中将有多个自我。
第三，否定因性的能取者：有人又说，在观见等之前，自我作为能取者的安立因不是不存在，因为经中说："缘名色而有六处"。在观见、听闻等之前，存在色界的四大种，这就是安立能取者的因，而在因四大种之前，能取者本身就存在。【回答】：不是这样的，如前所说："何物不存在，何物又从何而有？何物不存在，何物又从何而有？"因此，能取者和所取对象互相依存而假立，两者并无自性成立，即使向前推溯，也只能理解为仅是假立，故说：对于观见、听闻等感官以及感受等，产生这些的因——名色聚合的胚胎等四大种——之前，能取者的自我也是不存在的，这是不可能的。
第二，以此方式也否定其他：通过上述推理分析，对于观见、听闻等以及感受等一切法，若其能取者——自我——不存在，那么所取对象——观见等——也不是自性存在的。
第三，总结通过否定而成立的意义：能取者的自我，在观见等之前、现在或之后都不存在。已经否定了其在所取对象之前存在；若在之后存在，则需要先有无能取者的所取对象，但这将成为无因之物，推理方式相同；同时存在的自性成立也不存在，因为各自成立时不能共存等，如上所述，因此对能取者的自我的"存在"或"不存在"的分别将会止息。


 །དེ་ལྟ་ན་ཚིག་གསལ་ལས། ཅི་བདག་མེད་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་སམ། དེ་སྐད་སུས་སྨྲས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཐལ་བ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་མོད་ཀྱི། འདིའི་དོན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཕྱིར་བདག་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བདག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཟློག་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི། འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྤང་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གང་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ་ཞེས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྔ༷་རོ༷ལ་ན༷་གན༷ས་པ༷འམ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བྱ་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་དགུ༷་པ༷འོ༷།། །།
第十辨柴及火品
བཅུ་པ་མེ་དང་བུད་
1-3-45b
ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཇི་ལྟར་རྩུབ་ཤིང་དང་ནི་རྩུབ་གཏན་དང་། །ལག་པའི་རྩོལ་བ་འདི་གསུམ་འདུས་པ་ཡི། །རྐྱེན་འདི་དག་ལས་མེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །བྱུང་ནས་བྱ་བ་བྱས་ཏེ་མྱུར་དུ་འགག །དེ་ནས་འདི་ནི་གང་ནས་འོངས་སམ་གར། །སོང་ཞེས་མཁས་པ་དག་གིས་ཚོལ་བར་བྱེད། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཏུ་བཙལ་བ་དང་། །འདི་ཡི་འགྲོ་དང་འོང་བ་རྙེད་མིན་བཞིན། །ཕུང་པོ་དག་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །ནང་ཡང་སྟོང་ལ་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་བདག་གིས་དབེན་ཞིང་གནས་མེད་ལ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་དང་བླང་བྱ་ཡོད་དེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ཞེ་ན། དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ་གསུམ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དགག་པ། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕྱོགས་སྔར་བརྟགས་ཏེ་དགག་པ། ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དགག་པ། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་དཔྱད་པས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་
1-3-46a
དགག་པ་ནི། ཉེར་ལེན་དང་བླང་བྱ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་ཅེས་པ་མི་འཐད་དེ། དངོས་པོ་ལྟོས་བཅས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་འབྱུང་མོད། མེའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མིན་ཏེ། ཚ་བ་དང་སྲེག་པའི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དམིགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་ཡང་། དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་འབྱུང་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ་སྙམ་ན། དེ་གཉིས་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཡང་དེ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་བསྲེག་བྱའི་བུ༷ད་ཤི༷ང་ག༷ང་དེ༷་སྲེག་བྱེད་མེ༷་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཡི༷ན་ན༷་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ད༷ང་ལ༷ས་སུ་བྱ་བ་གཅི༷ག་ཏུ་འགྱུར༷་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རྫ་མཁན་དང་བུམ་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག་པ་དང་། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་དང་། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པའོ།

如是，在《明句论》中说："你是否确定没有自我？谁那么说了？不是说因为无观见等，所以也无自我这一过失吗？"答："我们虽然这样说，但你没有正确理解其义。因为所考察的是'自我作为实体性的自性是存在的'，而那不是以自性存在的，我们为了对治错误颠倒所说的话是为了遮止对它执著为自性，而不是否定它的存在。如此，应舍弃两种：对事物的执著以及对无事物的执著。"对于不可得的自性，谁会分别存在与不存在呢？
第二，"住于前际"或能取者与所取对象考察，名为第九品。
第十辨柴及火品
第十，火与柴考察品。经文的关联是："如同粗木与粗垫，以及手的努力这三种，由此等缘而生火，生已作业即迅灭。然后此从何处来，或往何处去，智者当寻找。遍寻诸方及方隅，不得此来与此去。如蕴及处界等，内空外亦空，一切离我无所住，法相虚空为体性。"等义的阐述，以及与本品的联系：有能取者——自我与所取对象，因为相互依存，如火与柴。为了显示这不成立，有正文和品名两部分。第一分三：否定火与柴、将此理应用于他法、呵斥对违背之立场的见解。第一又分三：分析前宗以否定、否定依存而成立、总结通过否定而成立的意义。
第一，通过分析一与异来否定一性成立：有人认为，能取者和所取对象非自性不成立不合理，因为见到依存的事物有自性，如火依赖柴而生，但火的自性不是不存在的，因为能见到热和烧的自性及果。同样，虽然柴依赖火而成为柴，但其自性存在，因为所烧之物是四大种的自性。
【答】：若它们存在则应如此，但它们不存在。若所烧的柴与能烧的火在本质上是一，则作者与业将成为一体。那样的话，陶工与瓶子也将成为一体，这不合理。
第二，否定异性成立分三：以太过遮破、破除免除过失的回答、显示其他有害的理由。


 །དང་པོ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་ཤི༷ང་ལ༷ས་མེ༷་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་ཡིན་ན༷་བུམ་སྣམ་བཞིན་དུ་ཤི༷ང་ལ་ལྟོས་པ་མེ༷ད་པ༷ར་ཡ༷ང་མེ་འབར་བ་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་ན་བུད་ཤིང་མེད་ཀྱང་རྟ༷ག་ཏུ༷་མེ་ནི་འབ༷ར་བ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུ༷ར་བ་དང་འབ༷ར་བྱེ༷ད་
1-3-46b
ཀྱི༷་རྒྱུ༷་བུད་ཤིང་ལ༷ས་མེ་མི༷་འབྱུང༷་ཞི༷ང་། ༡ བུད་ཤིང་ལ་སྤར་བ་སོགས་རྩོ༷མ་པ༷་དོ༷ན་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུ༷ར་བ་དང་། ༢ སྤར་བ་སོགས་ནམ་ཡང་མེད་པ་དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་མེ་དེ་ལ་བསྲེག་བྱའི་ལ༷ས་ཀྱང༷་མེ༷ད་པས་བུད་ཤིང་སོགས་བསྲེག་པ་མེད་པའི་སྲེག་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བུད་ཤིང་སོགས་གཞ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར༷་འབ༷ར་བ༷ར་བྱེ༷ད་པ་རྒྱུ༷་ལ༷ས་མི༷་འབྱུང༷་བ་དང་། ༡ ལྟོས་པ་མེད་ན་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་དང་ལོག་པ་མེད་པས་མེ་ནི་རྟག༷་ཏུ་འབ༷ར་དགོས་པ་ཡི༷ན་པས་དེ་ལྟ་ན༷་ནི༷་དེ་གསར་དུ་སྤར་བ་མེད་པས་འབར་བའི་རྒྱུན་བསྲིང་བ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བུད་ཤིང་ལེན་པ་སོགས་རྩོམ༷་པ༷་དོ༷ན་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་རོ། ༢ །གཉིས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན་ཡང་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་དགོས་པ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་གཞན་ཡིན་ཀྱང་། བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་འབར་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་དོན་མེས་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ་མེ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་ཀྱི་སོ་སོར་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མེ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་བུད་ཤིང་དུ་བརྗོད་ཅིང་མེ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་གཞན་ཡིན་གྱི་བུམ་སྣམ་ལྟར་ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་གང་གི་ཉེས་པ་དེར་མི་འགྱུར་བའི་ཚུལ། དེ༷་ལ༷་
1-3-47a
ག༷ལ་ཏེ༷་འདི༷་སྙམ༷་དུ༷་མེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་དགོས་ཏེ་བསྲེག༷་བཞི༷ན་པ་དེ་བུ༷ད་ཤི༷ང་ཡི༷ན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམ༷ས་ན༷། ག༷ང་ཚེ༷་བསྲེག་བཞིན་པ་དེ༷་ཙ༷མ་བུད་ཤིང་དེ༷་ཡི༷ན་ན༷། དེ་ལས་གཞན་དུ་མེ་མེད་པས་ག༷ང་གི༷ས་བུ༷ད་ཤིང༷་དེ༷་སྲེ༷ག་པར་བྱེ༷ད་དེ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར༷་རོ། །འདི་ལ་སྲེག་བཞིན་པ་ཞེས་པ་བུད་ཤིང་གི་དངོས་པོ་བཏང་ནས་མེར་གྱུར་ཟིན་ན་ནི་མེ་ལས་གཞན་དུ་མེད་ལ་བུད་ཤིང་གི་དངོས་པོ་མ་བཏང་པར་མེ་དེ་ལ་གནས་ན་དེས་དེ་ཅི་ལ་བསྲེག་སྟེ་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཤར་གྱི་མེ་དང་ནུབ་ཀྱི་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། དགག་པ་དངོས་དང་། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མེ་དང་བུད་ཤིང་གཞ༷ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར༷་དེ་གཉིས་ནམ་ཡང་སྣང་མུན་ལྟར་མི༷་ཕྲ༷ད་ལ་གལ་ཏེ་ཕྲ༷ད་པ་མེ༷ད་ན༷་ཤར་ནུབ་ཀྱི་མེ་དང་བུད་ཤིང་ལྟར་སྲེག༷་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཞིང་མི༷་སྲེག༷་ན༷་བུད་ཤིང་ཟད་སྟོབས་ཀྱིས་མེ་འཆི༷་བ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ལ་མི༷་འཆི༷་ན༷་ར༷ང་གི་རྟག༷ས་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ད༷ང་ཡ༷ང་ལྡ༷ན་པ༷ར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གན༷ས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི༷་ལྟར༷་བུ༷ད་མེ༷ད་སྐྱེས༷་པ༷་ལ་ཕྲད་པ་ད༷ང་སྐྱེས༷་པ༷འ༷ང་བུ༷ད་མེ༷ད་དང་ཕྲ༷ད་པ༷་བཞི༷ན་དུ། གལ༷་ཏེ༷་ཤི༷ང་
1-3-47b
ལ༷ས་མེ༷་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན༷འང་ཤི༷ང་ད༷ང་ཕྲ༷ད་དུ༷་རུ༷ང་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་མེ༷་ད༷ང་ཤི༷ང་ད༷ག་ནི༷་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་བཞིན་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་གཅི༷ག་གི༷ས་གཅི༷ག་ནི༷་སྤང་བའམ་བས༷ལ་ཏེ་སོ་སོར་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་གྱུར༷་ན༷་ཤི༷ང་ལ༷ས་མེ༷་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ན་ཡ༷ང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་བཞིན་ཤིང༷་ད༷ང་ཕྲ༷ད་པ༷ར་འདོ༷ད་ལ༷་ར༷ག་ཀྱང་དེ་མི་སྲིད་པས་དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དགག་པ་ལ། ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དགག་པ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་རིགས་པ་གཞན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྔ་ཕྱི་ལྟོས་པ་དགག་པ། གྲུབ་མ་གྲུབ་ལྟོས་པ་དགག་པ། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ།

第一，若柴与火自性上是异，则如瓶子与毛毯一样，即使不依赖柴，火焰也应能生起，那么没有柴火也将常常燃烧。且燃烧的因——柴火——不会产生火，1. 点燃柴火等努力将成为无意义，2. 若点燃等从不存在，那么火将无有燃烧对象，成为无焚烧物的焚烧者，而且由于不依赖柴等他物，焚烧的作用将不从因而生。1. 若无所依，则永无缺因或逆因，火应常燃，那么为延续火焰等而取柴等的努力将成为无意义。2. 第二，有人说：虽然火异于柴，但并不需要无柴而有火，因为虽然二者是异，但无柴则无火，因为成为燃烧的对象是柴的特性，火也依此而被观察，而不是各自独立的。如此，由于与火相关而被称为柴，火也依赖它，所以是相互依存的异，而非如瓶子与毛毯般无依存的异，因此不会有你所说的过失。
如果这样想：火需依赖柴，正在被烧的就是柴。当仅正被烧的即是柴时，除此外别无火，那么由什么来焚烧柴呢？不能焚烧。这里所谓"正在被烧"，若柴已舍弃自体而变成火，则除火外别无他物；若未舍弃柴的自体而火住于其上，则此如何烧彼？因无关联，将成为无依存的异，如东方的火与西方的柴一样。
第三，显示其他有害的理由分二：正破与破除免除过失的回答。第一，因为火与柴是异，所以二者永不相遇，如明暗。若无相遇，如东西方的火与柴，则不能焚烧，若不焚烧，则柴用尽时火不会熄灭，若不熄灭，则具有自相而常燃，将永久住留。第二，如同女人遇见男人，男人也遇见女人一样，若火成立为异于柴，也可与柴相遇。【回答】：若火与柴如男女一般互不依存，一个离开或排除另一个，各自由自性成立，那么虽然火异于柴，如同男人与女人一样可欲与柴相遇，但这是不可能的，所以喻与所喻不相符。
第二，否定依存而成立分为：正式否定依存而成立，附带说明其他理由。第一分三：否定前后依存、否定成立未成立的依存、总结通过否定而成立的意义。
;


 །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ། མེད་ན་ལྟོས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ག༷ལ་ཏེ༷་ཤི༷ང་ལ་ལྟོས༷་ནས་མེ༷་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ལ༷། ག༷ལ་ཏེ༷་མེ་ལ་ལྟོས༷་ནས་བུད་ཤི༷ང་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ན༷་ལྟོས་ས་ག༷ང་ལ་ལྟོས༷་ནས་ལྟོས་ཆོས་མེ༷་ད༷ང་ཤི༷ང་དུ་འགྱུར༷་བ༷་དེ་གཉིས་ལས་ད༷ང་པོ༷ར་གྲུ༷བ་པ༷་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཅེས་དྲིའོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ཤི༷ང་དང་པོར་གྲུབ་ནས་དེ་ལ་ལྟོས༷་ཏེ་མེ༷་གྲུབ་པ་ཡི༷ན་ན༷་ནི་མེ་མ་གྲུབ་ན་
1-3-48a
ལྟོས་ས་མེད་པས་ལྟོས་པར་མི་འཐད་ལ། མེ༷་གྲུ༷བ་ཟིན་པ༷་ལ༷་ནི་སླར་ཡང་མེའོ་ཞེས་བུད་ཤིང་གིས་སྒྲུབ༷་པ༷ར་བྱེད་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར༷་རོ། །དེ་ལྟར་མེའི་སྔ་རོལ་ཏུ་དང་པོར་གྲུབ་པར་འདོད་པ་བུ༷ད་པ༷ར་བྱ༷་བ༷འི་ཤི༷ང་ལ༷་ཡ༷ང་མེ༷་ལ་ལྟོས་པ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་བུད་ཤིང་དུ་འགྱུར༷་བ༷་ཡི༷ན་ལ་དེ་ལྟ་ན་ལྟོས་པར་འདོད་པ་ཉམས་སོ། །སྤྱིར་ལྟོས་ས་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དེ། རི་རྭ་ལ་ལྟོས་ས་མེད་པ་བཞིན། ལྟོས་ས་ཡོད་ན་ནི་དེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་གཅིག་ཤོས་ལ་ལྟོས་ནས་གཟོད་གྲུབ་ཅི་ཞིག་དགོས། གང་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་གང་ཁས་བླངས་ཀྱང་། སྔ་བ་དེ་ལ་ལྟོས་ས་གཅིག་ཤོས་མེད་པར་གྲུབ་ལ་མེད་ན་དེ་གང་གིས་གྲུབ་སྟེ། དེར་འཇོག་བྱེད་མེད་པས་ཕ་མེད་པའི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་ན། སྲེག་བཞིན་མིན་པ་དེ་བུད་ཤིང་མིན་པས་རྩྭ་སོགས་གཞན་ཡང་བུད་ཤིང་དུ་ཐལ་བས་སོ། །ཡང་མེ་སྔར་གྲུབ་ཞེ་ན། དེ་མི་སྲིད་ལ་སྲིད་ན་མེ་དེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། སླར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་དགོས་པ་མེད་པས་གནོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་སྔ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་མིན་ཀྱང་། དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་མེ་གྲུབ་པས་བུད་ཤིང་གྲུབ་ལ། བུད་ཤིང་གྲུབ་པས་མེ་གྲུབ་
1-3-48b
བོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་དུས་མཉམ་ཀྱང་རུང་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གྲུབ་ན་གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་སྤོང་མི་ནུས་པ་དང་། གལ༷་ཏེ༷་མེའི་དངོ༷ས་པོ༷་གང༷་ཞིག་བུད་ཤིང་གི་དངོས་པོ་གང་ལ་ལྟོས༷་ནས་གྲུབ༷་ཅིང་། མེ་དེ༷་ཉི༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་ལྟོས༷་ན༷ས་ནི༷་མེའི་ལྟོས༷་བྱ༷འམ་ལྟོས་ས་བུད་ཤིང་ག༷ང་ཡི༷ན་པ་དེ༷་འགྲུབ༷་པོ་ཞེ་ན༷་ག༷ང་ལ༷་ལྟོས༷་ན༷ས་ག༷ང་ཞི༷ག་འགྲུ༷བ་པ་སྨོས་ཤིག་ཅེས་དེ་གཉིས་གང་རུང་ཅིག་སྔོན་ལ་མ་གྲུབ་ན་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པས་མཐར་གཉིས་ཀ་མི་འགྲུབ་ལ། གཉིས་ཀ་གྲུབ་ན་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་ཡང་ལྟོས་ཅི་དགོས། ཆུ་ནང་དུ་འཕྱན་པའི་མི་གྲུ་མི་བསྐྱོད་པར་བྱ་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་འཇུས་ཀྱང་སྐྱབས་སུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དངོ༷ས་པོ༷་ལྟོས༷་ནས་གྲུབ༷་བོ་ཞེས་འདོད་པ་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེའང་དངོས་པོ་གྲུབ་མ་གྲུབ་གང་ལྟོས། དངོས་པོ་དེ༷་མ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཞིག་ཡིན་ན༷་ནི༷་དེ་ཇི༷་ལྟར༷་ལྟོས༷་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཅི༷་སྟེ༷་གྲུབ༷་པ༷་ཞིག་ལྟོས༷་ཤེ༷་ན༷་ཡང་དེ༷་ནི༷་ལྟོས༷་པ༷ར་མི༷་རི༷གས་སོ༷་སྟེ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བསྡུ་བ་ནི། ཤི༷ང་ལ༷་ལྟོ༷ས་པ༷འི་མེ༷་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དེ༷་མེ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་གཉིས་གང་ཡང་ལྟོས་པ་བཀག་ཟིན་པས་སོ། །ཤི༷ང་ལ༷་མ༷་ལྟོས༷་པའི༷་མེ༷་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡ༷ང་མེ༷ད་དེ་
1-3-49a
གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། འབར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འབར་བར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་མེ༷་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷འི་ཤི༷ང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དེ༷་ལྟོས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ༷་ལ༷་མ༷་ལྟོས༷་པའི་བུད་ཤི༷ང་ཐ་སྙད་དུ་ཡ༷ང་མེ༷ད་དེ་བསྲེག་བཞིན་པ་མིན་པ་བུད་ཤིང་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第一，若火与柴相互依存，仅凭这点就能证明它们存在，因为若不存在则依存也不合理，如同石女之子与女儿之间无相互依存一样。【回答】：若依赖柴而火成立，若依赖火而柴成立，那么依所依赖的对象而成为所依法——火与柴——这两者中哪一个是先成立的？若柴先成立，然后依它而火成立，则当火未成立时，因无所依对象，依存不合理；若火已成立，则柴再次证成"这是火"就变得无意义了。
如此，若主张柴在火之前先成立，那么作为被焚烧物的柴也将不依赖火而成为柴，这样一来，所谓的依存就失效了。一般而言，若无所依对象，依赖它就不合理，如同无羚羊角可依；若有所依对象，则它已成立，何须再依赖另一方才成立？无论在未生前认为哪一个在先，先者都将在无另一所依的情况下成立，若无所依，它又如何成立？因无能安立者，如同无父的孩子。
因此，若柴先成立，则非正在燃烧的就不是柴，那么草等其他物也将成为柴，这不合理。又若说火先成立，这不可能，若可能，则火应成为无因，而且也无需再依赖柴，这是不合理的。
第二，虽然这两者不是先后成立，但可能认为就在同一时刻火因柴成立，柴因火成立。这样一来，即使同时，若火依柴成立，仍如前述一样不能避免过失。若火之实体依赖柴之实体而成立，而柴又依赖那火本身而成立，这样，若想知道什么依赖什么而成立，请说出来。若二者之一先不成立，则能成立的因本身也不成立，最终二者都不成立；若二者都已成立，则何需依赖能成立的因？如同在水中漂浮的人为了不让船移动，彼此互相抓住，也不会成为救护一样。
因此，所谓"事物依存而成立"的主张，是指事物成立还是未成立时的依存？若是未成立的事物，它怎么能依存呢？如同驴角一样不存在。若说是已成立的依存，那么依存是不合理的，因为已经成立了。
第三，总结：依赖柴的火不是自性成立的，因为已经否定了火成立或未成立时的依存。不依赖柴的火即使在名言中也不存在，因为它将导致不依赖他法的过失，不依赖燃烧因，以及常燃的过失，如前所述。同样，依赖火的柴也非自性成立，因为已否定了依存。不依赖火的柴即使在名言中也不存在，因为非正在燃烧的不合理成为柴。


 །སྲེག་བཞིན་མིན་པ་བུད་ཤིང་མིན་པ་འདིས་སང་འབུད་རྒྱུ་བུད་ཤིང་མིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་དག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་རྟ་གདོང་གི་མེ་ཅི་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་མེའི་བྱེ་བྲག་བུད་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་བཟུང་དགོས་པས། དེ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་བྱུང་བ་མིན་ཕྱིར་མེ་མིན་ཞེས་སམ། དེ་བུད་ཤིང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་མིན་པས་སྐབས་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པོ་བདག་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གཉིས་པ་ཞར་ལ་རིགས་པ་གཞན་བཤད་པ་ལ་གཉིས། རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་དགག་པ་དང་། སྔར་གྱི་རིགས་པ་སྦྱར་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་ཡོད་དེ། ཤིང་མེས་མངོན་སུམ་དུ་བསྲེག་པ་མཐོང་བས་སོ། །དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་དཔྱད་པ་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་པ་འདི་ཅི་ཡང་མི་དགོས་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་སྨྲའོ་ཞེ་ན། 
1-3-49b
གལ་ཏེ་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་མོད་ཀྱང་། སྲེག་པ་ནི་མེད་དེ། མེ་མ་དམིགས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན། མེ་དེ་བུད་ཤིང་མིན་པ་གཞན་ལས་འོངས་ནས་བུད་ཤིང་བསྲེག་གམ། བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་ལས་འོང་ནས་བསྲེག་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ། མེ༷་ནི༷་བུད་ཤིང་མིན་པ་གཞ༷ན་ལ༷ས་མི༷་འོ༷ང་སྟེ༷་མེ་བུད་ཤིང་མིན་པ་གཞན་ལས་འོང་ན། དེ་ལྟར་དམིགས་དགོས་ཀྱང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མེ་དེ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། བུད་ཤི༷ང་རང་ལ༷འ༷ང་མེ༷་ནི༷་སྔར་ནས་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ༷་བཞི༷ན་མེ་དང་བུད་ཤི༷ང་གི༷་འགོག་བྱེད་འདིར་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལྷག༷་མ༷་ནི༷་གོང་དུ་སོ༷ང་ད༷ང་མ༷་སོ༷ང་བགོ༷མ་པ༷ས་བསྟན༷་ཏེ། རེ་ཞིག་བསྲེག་ལ་མི་སྲེག་སྟེ་སོགས་འདོན་པར་བསྒྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟགས་པ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལུས་ནི་ཕྱི་དུས་མཐའི་མེ་དང་། ནང་དུག་གསུམ་གྱི་མེས་མི་འཚིག་སྟེ། ཏིང་རྒྱལ་ལས། བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་རབ་བསྲེགས་ཀྱང་། །ནམ་མཁའ་སྔོན་ཆད་ནམ་ཡང་མ་ཚིག་བཞིན། །ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་མཚུངས་པར་རྣམ་རིག་པས། །དེ་ནི་གཞར་ཡང་མེ་ནང་ཡོངས་མི་འཚིག །
1-3-50a
ཅེས་སོ། །རབ་བྱེད་འདིས་གཙོ་ཆེར་གཅིག་ཐ་དད་བརྟགས་པའོ། །གསུམ་པ་བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཤི༷ང་ཉི༷ད་མེ༷་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷། །བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་པས་གནོད་དོ། །དེ་བཞིན་ཤི༷ང་ལ༷ས་གཞ༷ན་ལ༷་མེ༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་དེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རིགས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མེ༷་ནི༷་ཤི༷ང་ད༷ང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀ་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་ལྡ༷ན་པ་ཡོད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཞིང་། རྟེན༷་མེ༷་ལ༷་ཤི༷ང་བརྟེན་པ་མེ༷ད་ལ། ཤིང་དེ༷ར་མེ་དེ༷་བརྟེན་པར་ཡང་མེ༷ད་དེ་ཐ་དད་རྟེན་བརྟེན་པས་ཁྱབ་ན་དེ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་རིགས་པ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། དེ་ལྟར་མེ༷་ད༷ང་ཤི༷ང་ལ་གཅིག་ཐ་དད་ལྡན་པ་རྟེན་བརྟེན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔར་བརྟགས་ན་མེད་པ་དེ་དག་གི༷ས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་བད༷ག་ད༷ང་ནི༷་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷འམ་བླང་བྱའི༷་ཕུང་པོ་སོགས་ལའང་རྣམ་པ་ལྔའི་རི༷མ་པ༷་ཀུན༷་མཚུངས་པར་བཤད་དེ་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དངོས་པོ་གཞན་བུམ༷་པ་སྣམ༷་བུ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་རྒྱུ་འབྲས་སོ༷གས་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ་ལྔ་པོ་དེ་མ༷་ལུ༷ས་པ༷ར་ནི༷་དཔྱད་
1-3-50b
ན་མ་གྲུབ་པར་རྣམ༷་པ༷ར་བཤ༷ད་དོ།

若有人说：非正在燃烧的不是柴，由此推知明天用的柴并非柴。【回答】：这不是这样的，因为可能存在阻碍因素。那么，马面（火神）的火是什么呢？在此处必须明确限定为从柴生起的特定火，因为它不是从柴生起的，所以不是火；或者说它不是柴的能取者，因此不适合作为此处证明能取者自我的依据。
第二，附带说明其他理由分二：分析以否定和应用前述理由的方式。第一，若有人说：火是存在的，因为亲眼见到柴被火焚烧。因此，我们不需要这种极其细致的分析，只需简单地说"火与柴存在"即可。【回答】：若火焚烧柴，则应如此，然而焚烧并不存在，因为火不可得。如何说呢？火是从非柴的他物而来焚烧柴，还是从柴本身而来焚烧？两者都不合理。火不从非柴的他物而来，因为若火从非柴的他物而来，则应可观察到却未观察到，而且那火将成为无因；火也不先存在于柴本身中，因为应可见而未见。
第二，如此，关于火与柴的其余否定理由在上文中已通过行、未行、正行来阐述，只需改变语词如"暂且不焚烧"等。这样，当瑜伽行者观察火与柴的方式，以此方式理解诸法，其身体不会被外在的劫末之火和内在的三毒之火焚烧。如《定王经》所说："即使经过百劫多劫的猛烈焚烧，如同虚空从未被焚烧一样，了知诸法与虚空相同的人，他绝不会在火中被烧。"本品主要考察一与异。
第三，总结通过否定而成立的意义：如此，柴本身不是火，因为"若柴即是火，则作者与业将成为一"的理由所害。同样，除柴之外也无火，因为"若火异于柴，则无柴亦应生起"。由这两种理由，已否定了火与柴在本质上是一体或相异的两种情况，因此无有一异的结合，火作为所依无柴依赖，柴上也无火依赖，因为若异性涵盖所依与能依，这未成立故。
第二，将理由应用于他法：如此，当对火与柴以一、异、结合、所依、能依五种方式分析为不存在时，同样地，能取者的自我与所取的蕴等也可用五种方式类比解释，因为这两者经如此分析也不成立。同样地，其他事物如瓶子、毛毯、部分与整体、因与果等，若全面分析，无一例外地都不成立。
;


 །གསུམ་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨད་པ་ནི། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ག༷ང་ད༷ག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བད༷ག་ད༷ང་དེས་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་འབྲས་བུ་སོགས་ཀྱི་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དེ༷་དང་བཅ༷ས་པ་ཉི༷ད་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ད༷ང་ཐ༷་ད༷ད་པ༷ར་སྟོན༷་པ༷་དེ༷་དག༷་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན༷་པ་རྟེན་འབྲེལ་རྟག་ཆད་བྲལ་བའི་དོ༷ན་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ལ༷་མཁ༷ས་སོ༷་སྙམ༷་དུ༷་ཀླུ་སྒྲུབ་བདག་མི༷་སེ༷མས་སོ༷་སྟེ་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལ་ཚད་མས་གནོད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མེ༷་ད༷ང་བུ༷ད་ཤིང་བརྟ༷ག་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་པ༷འོ༷།། ༈ །།
第十一辨周转品
བཅུ་གཅིག་པ་འཁོར་བ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས། དབུས་མི་དམིགས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། བདག་གི་ངོ་བོ་དང་དཔེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཀག་མོད་ཀྱང་། འཁོར་བ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོའི་བདག་ཡོད་དེ། བདག་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྔའི་འགྲོ་བར། སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་། འདི་ནས་ཕྱི་མར་འགྲོ་ལ་སྐྱེ་འཆི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་སུ་ཞིག་འཁོར། སྟོན་པས་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་
1-3-51a
ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་དང་། སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ། སྲིད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་སྲེད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅིང་བ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་པོ་དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱའོ་སྙམ་ན། འཁོར་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟེན་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་པ་དང་། བརྟེན་པ་སྐྱེ་འཆིའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ཡོད་ན་འཁོར་བ་པོ་བདག་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ། འཁོར་བའི་སྔོ༷ན་གྱི་མཐ༷འ་མངོ༷ན་ནམ༷་ཞེ༷ས་ཞུས༷་པའི་ཚེ༷་ཐུབ༷་པ༷་ཆེ༷ན་པོ༷ས་མངོན་པ་མི༷ན་ཞེ༷ས། དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བ་ཡོད་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཐོག་མཐའི་ཆ་ཡོད་དགོས་ཀྱང་། དེ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཐོག་མཐའི་ཆ་གཟུང་དུ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་འཁོ༷ར་བ༷་ལ་ཐོ༷ག་མ༷་དང་མཐ༷འ་མེ༷ད་དེ༷་སྐྱེ་ཤིའི་འཁོར་བ་དེ༷་ལ༷་སྔོ༷ན་གྱི་མཐའ་བཟུང་དུ་མེ༷ད་པས་ཕྱི༷་མ༷་ཡང་བཟུང་དུ་མེ༷ད་པས་སོ། །
1-3-51b
དེ་ཡང་ཐོག་མཐའ་ནི་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་ཡིན་ལ། སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་མིན་ནོ། །དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་སེམས་ན། འཁོར་བ་ག༷ང་ལ༷་ཐོ༷ག་མ་མེ༷ད་ཅིང་མཐ༷འ་མེ༷ད་པ༷ར་གྲུབ་ན་དེ༷་ལ༷་དབུས༷་ནི༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད། དེ་དབུས་ནི་ཐོག་མཐའ་ལ་ལྟོས་དགོས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་མཐའ་མ་ཡོད་དེ་ས་བོན་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མཐའ་དབུས་གསུམ་མེད་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་འཁོར་བ་མེད་པས་དེའི་སྐྱེ་རྒ་གཉིས་པོ་དེ༷་ལ༷་དུས་སྔ༷་ཕྱི༷་ད༷ང་། ལྷན༷་ཅི༷ག་པའི་རི༷མ་པ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ན། ག༷ལ་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་སྔ༷་བར་གྱུར༷་ལ༷་རྒ༷་ཤི༷་ཕྱི༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་ལ་རྒ༷་ཤི༷་མེ༷ད་པས་སྐྱེ་བ་རྟག་པ༷་ད༷ང་། དེའི་སྔོན་དུ་རྒ་ཤི་མ་སོང་བས་ཚེ་སྔ་མར་མ༷་ཤི༷་བ༷ར་ཡ༷ང་འདིར་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་བས་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ག༷ལ་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་དུས་ཕྱི༷་བར་འགྱུར༷་ལ༷་རྒ༷་ཤི༷་དེ་སྔ༷་བ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འི་རྒ༷་ཤི༷་དེ་འདྲ་བ་ནི༷། རང་གི་རྒྱུ༷་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་འབྱུང་བར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།

 །གསུམ་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨད་པ་ནི། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ག༷ང་ད༷ག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བད༷ག་ད༷ང་དེས་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་འབྲས་བུ་སོགས་ཀྱི་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དེ༷་དང་བཅ༷ས་པ་ཉི༷ད་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ད༷ང་ཐ༷་ད༷ད་པ༷ར་སྟོན༷་པ༷་དེ༷་དག༷་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན༷་པ་རྟེན་འབྲེལ་རྟག་ཆད་བྲལ་བའི་དོ༷ན་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ལ༷་མཁ༷ས་སོ༷་སྙམ༷་དུ༷་ཀླུ་སྒྲུབ་བདག་མི༷་སེ༷མས་སོ༷་སྟེ་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལ་ཚད་མས་གནོད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མེ༷་ད༷ང་བུ༷ད་ཤིང་བརྟ༷ག་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་པ༷འོ༷།། ༈ །།
第十一辨周转品
བཅུ་གཅིག་པ་འཁོར་བ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས། དབུས་མི་དམིགས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། བདག་གི་ངོ་བོ་དང་དཔེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཀག་མོད་ཀྱང་། འཁོར་བ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོའི་བདག་ཡོད་དེ། བདག་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྔའི་འགྲོ་བར། སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་། འདི་ནས་ཕྱི་མར་འགྲོ་ལ་སྐྱེ་འཆི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་སུ་ཞིག་འཁོར། སྟོན་པས་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་
1-3-51a
ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་དང་། སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ། སྲིད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་སྲེད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅིང་བ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་པོ་དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱའོ་སྙམ་ན། འཁོར་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟེན་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་པ་དང་། བརྟེན་པ་སྐྱེ་འཆིའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ཡོད་ན་འཁོར་བ་པོ་བདག་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ། འཁོར་བའི་སྔོ༷ན་གྱི་མཐ༷འ་མངོ༷ན་ནམ༷་ཞེ༷ས་ཞུས༷་པའི་ཚེ༷་ཐུབ༷་པ༷་ཆེ༷ན་པོ༷ས་མངོན་པ་མི༷ན་ཞེ༷ས། དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བ་ཡོད་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཐོག་མཐའི་ཆ་ཡོད་དགོས་ཀྱང་། དེ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཐོག་མཐའི་ཆ་གཟུང་དུ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་འཁོ༷ར་བ༷་ལ་ཐོ༷ག་མ༷་དང་མཐ༷འ་མེ༷ད་དེ༷་སྐྱེ་ཤིའི་འཁོར་བ་དེ༷་ལ༷་སྔོ༷ན་གྱི་མཐའ་བཟུང་དུ་མེ༷ད་པས་ཕྱི༷་མ༷་ཡང་བཟུང་དུ་མེ༷ད་པས་སོ། །
1-3-51b
དེ་ཡང་ཐོག་མཐའ་ནི་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་ཡིན་ལ། སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་མིན་ནོ། །དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་སེམས་ན། འཁོར་བ་ག༷ང་ལ༷་ཐོ༷ག་མ་མེ༷ད་ཅིང་མཐ༷འ་མེ༷ད་པ༷ར་གྲུབ་ན་དེ༷་ལ༷་དབུས༷་ནི༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད། དེ་དབུས་ནི་ཐོག་མཐའ་ལ་ལྟོས་དགོས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་མཐའ་མ་ཡོད་དེ་ས་བོན་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མཐའ་དབུས་གསུམ་མེད་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་འཁོར་བ་མེད་པས་དེའི་སྐྱེ་རྒ་གཉིས་པོ་དེ༷་ལ༷་དུས་སྔ༷་ཕྱི༷་ད༷ང་། ལྷན༷་ཅི༷ག་པའི་རི༷མ་པ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ན། ག༷ལ་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་སྔ༷་བར་གྱུར༷་ལ༷་རྒ༷་ཤི༷་ཕྱི༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་ལ་རྒ༷་ཤི༷་མེ༷ད་པས་སྐྱེ་བ་རྟག་པ༷་ད༷ང་། དེའི་སྔོན་དུ་རྒ་ཤི་མ་སོང་བས་ཚེ་སྔ་མར་མ༷་ཤི༷་བ༷ར་ཡ༷ང་འདིར་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་བས་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ག༷ལ་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བ༷་དུས་ཕྱི༷་བར་འགྱུར༷་ལ༷་རྒ༷་ཤི༷་དེ་སྔ༷་བ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འི་རྒ༷་ཤི༷་དེ་འདྲ་བ་ནི༷། རང་གི་རྒྱུ༷་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་འབྱུང་བར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是文章的完整简体中文直译：
第三，对于不一致观点的看法的贬低：持有实体论的人们认为，取者(我)与所取的蕴体及果等诸实体，连同因缘等，是一体的或相异的。我龙树不认为他们通晓佛陀所教导的缘起离常断的甚深义理，因为这种见解被量所破。
第二为《火与燃料的观察》，即第十品。
第十一辨周转品
关于第十一品周转的观察：与经典的关联，即《般若经》中说："不见前际，不见后际，不见中际"等的含义。与前品的关联是：虽然已经否定了自我的本质和譬喻中的火与燃料，但由于轮回存在，因此轮回者的自我也存在。若无自我，则谁在五道中流转？谁从前世来到此世，又从此世前往来世，谁从一个生死中传递到另一个生死中？导师也说："生与老死的轮回无始无终"，以及"众生被无明障碍笼罩，被有的系缚束缚，被爱欲的锁链捆绑，流转奔走，其前际不可见。"因此认为在轮回中有轮回者，称之为我。
针对这一点，要证明轮回自身不成立，这分为两部分：正文和标题。第一部分分三：所依轮回的不成立，所依的生死法不成立，以及将此理应用于其他方面。
第一，即使存在轮回，承认有轮回者，但轮回自性上是不存在的。当被问及"轮回的前际是否可见"时，伟大的圣者回答"不可见"。比如他说："比丘们，生死轮回无始无终。"若轮回存在，则应如瓶子般有始有终，但它如旋火轮般无法捉摸始终。因此，轮回无始无终，那个生死轮回没有可执着的前际，也没有可执着的后际。
这里的始终是指前后的边际，不是前后的次序。若认为有中间，那么已经确定没有始无终的轮回，怎么可能有中间呢？因为中间必须依赖始终。因此，轮回在胜义上如虚空，虽然在名言上无始但有终，如种子一样。
第二部分分三：略说，广说，总结。首先略说：由于无始无终无中，轮回不存在，因此其中的生与老这两者，前后次序和同时性都不合理。
其次广说：为何不合理？若生在前而老死在后，则生中无老死，生将成为常住，且因之前没有老死，也就是没死于前世却能生于此世，生将无因。若生在后而老死在前，则无生的老死如何能生起呢？没有其因——生在先的话是不可能发生的。


 །སྐྱེ༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་རྒ༷་ཤི༷་གཉིས་པོ་ད༷ག་ན༷་ཅི༷ག་ཏུ་རུ༷ང་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་དེ་ནི༷་འཆི༷་བཞིན་པར་ཡང་འགྱུར༷་ཏེ་
1-3-52a
འགལ་བ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འདུ་ཞིང༷་སྐྱེ་ཤི་དེ་གཉི༷ས་ཀ༷་ལ་རྒྱུ༷་སྔོན་དུ་སོང་བ་མེ༷ད་པ་ཅ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་རྒ་ཤི་དང་རྒ་ཤི་ལ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བས་དེ་གཉིས་ལྟོས་པ་མེད་པར་རང་དབང་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་གང༷་ལ༷་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་སྔ༷་ཕྱི༷་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་གི༷་རི༷མ་པ༷་དེ༷་དག༷་མི༷་སྲི༷ད་པ༷འི་ཕྱིར་སྐྱེ༷་བ༷་དེ༷་ད༷ང་རྒ༷་ཤི༷་དེ༷་ཅི༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤྲོ༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་སྤྲོ་མི་རིགས་སོ། །གསུམ་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། འཁོ༷ར་བ༷་ཞེས་བྱ་བ་འབ༷འ་ཞི༷ག་ལ་སྔོ༷ན་གྱི༷་མཐ༷འ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་མ༷་ཟ༷ད་ཀྱི༷་གཞན་རྒྱུ༷་ད༷ང་འབྲས༷་བུ༷་ཉི༷ད་ད༷ང་ནི༷་མཚ༷ན་ཉི༷ད་ད༷ང་ནི༷་མཚ༷ན་གཞི༷་ཉི༷ད་དང་། ཚོ༷ར་བ་ད༷ང་ཚོ༷ར་པོ༷་ཉི༷ད་ད༷ང་ནི༷་གཞན་ཡང་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་སོགས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་དོ༷ན་ཡོ༷ད་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ག༷ང་ད༷ག་ཅི༷་ཡ༷ང་རུ༷ང་སྟེ་འཁོར་འདས་ཚད་འབྲས་གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་སོགས་དངོ༷ས་པོ་དེ་དག་རྣམ༷ས་ཐམས་ཅ༷ད་ཉི༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་གཅིག་སྔོན་དུ་གྲུབ་པའི་སྔོ༷ན་གྱི༷་མཐ༷འ་དང་ལྷན༷་ཅིག་ཏུ་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པས་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་
1-3-52b
རྒྱུ་སྔ་ན་དེའི་རྣམ་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྔ་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་དང་། དུས་མཉམ་ན་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པས་གཉིས་ཀ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་མཚན་མཚོན་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྔོ༷ན་ད༷ང་ཕྱི༷་མ༷འི་མཐ༷འ་འམ་འཁོར་བ་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་གཅི༷ག་པ༷འོ༷།། །།
第十二辨苦品
བཅུ་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དེ་ལ་བདག་ཡོད་དེ། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་མེད་ན། སྡུག་བསྔལ་བར་མི་འཐད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ན་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ལ། གཞུང་དང་། མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ།གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བརྗོད་པ། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཐའ་བཞིར་དཔྱད་ན། གྲངས་ཅན་པ་
1-3-53a
སོགས་ཁ༷་ཅི༷ག་སྡུག༷་བསྔལ༷་བད༷ག་གི༷ས་བྱས༷་པ་དང་། རང་སྡེ་ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་གཞ༷ན་གྱིས༷་བྱས༷་པ་ད༷ང་། གཅེར་བུ་པས་རང་གཞན་ག༷ཉི་ག༷ས་བྱས༷་པ་ད༷ང་། རྒྱང་འཕེན་པས་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ༷་ལ༷ས་འབྱུང༷་བ༷ར་འདོ༷ད། གྲངས་ཅན་པས་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་རང་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད། བྱེ་བྲག་པས་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་བྱས་པར་འདོད། སྡུག་བསྔལ་དང་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལས་བྱུང་བར་རང་སྡེ་དང་གཞན་ཡང་འདོད། གཅེར་བུ་པས་ལུས་ཀྱིས་བྱས་པ། ལུས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་རང་གིས་བྱས་པ་དང་སྲོག་གི་བྱས་པ་ནི་སྲོག་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་སྨྲ་བ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།

以下是文章的完整简体中文直译：
生与老死这两者不可能同时存在，因为正在生的同时也在死，这两种矛盾在同一时间汇合，而且生死两者都将成为无前因的，因为生之前无老死，老死之前无生，这两者将不相互依赖而成为独立的，因此不依赖于相互的因。
第三，总结：对于生与老死，前后次序和同时性这些情况都不可能存在，因为生和老死为何存在而进行分别妄想呢？不应当如此妄想。
第三，将此理应用于其他方面：不仅仅轮回没有前际，而且其他因与果，相与所相，感受与感受者，以及其他所有互相依赖的所谓存在的事物，无论是什么——轮回、涅槃、量果、所量、能量等等一切诸法，都没有一个先存在的前际或同时存在，因此一切依存的法在胜义中为自性空，在世俗中如幻化而成立。这是因为若因在先，则缺乏定义它的因；若果在先，则果无因；若同时，则互不依存，两者都成无因。同样地，这也适用于相与所相等一切法。
第二，标题：《前际与后际的观察》，即第十一品。
第十二辨苦品
关于第十二品苦的观察：与经典的关联，即《般若经》中说："苦亦以苦空"等的含义。与前品的关联：有我，因为与我相关的苦存在。世尊说："五取蕴是苦"，因此若无我作为苦的依处，则不能成立苦，如同石女之子无病一样。
为证明这一点不成立，分为正文和标题两部分。第一部分分三：叙述他人的主张，阐述破斥的理由，将此理应用于他处。第一，对苦从四边际进行考察：数论派等一些人认为苦是由我造成的；大多数本宗认为苦是由他因造成的；裸形外道认为是由自他二者造成的；顺世外道认为从无因中产生。数论派认为苦从苦自身而生；胜论派认为苦由补特伽罗我所造；本宗及其他派认为苦由与苦体性不同的他因所生；裸形外道说由身体造成的——因为身体即是苦，所以是自造，由命（灵魂）造成的——因为命与苦不同，所以是他造等等。
第二部分分二：略说和广说。


 །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་དེ༷་ལྟ་བུ་ནི་ནམ་ཡང་བྱ༷་བ༷ར་མི༷་རུང་ངོ༷་། །གཉིས་པ་ལ་ལྔ། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དགག་པ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དགག་པ་དང་། རིགས་པ་གཞན་གྱིས་བདག་བྱས་དང་གཞན་བྱས་དགག་པ་དང་། གཉིས་ཀས་བྱས་པ་དགག་པ་དང་། རྒྱུ་
1-3-53b
མེད་ལས་འབྱུང་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ལ་བདག་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་དང་། གང་ཟག་གིས་བྱས་པ་ལ་བདག་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དགག་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བད༷ག་གི༷ས་བྱས༷་པར་གྱུར༷་ན༷་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱས་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྔ་མའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན༷་ནས༷་འབྱུང༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རང་གི་ངོ་བོ་སྔར་ནས་གྲུབ་པའམ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་མི་འཐད་དེ་ག༷ང་གི་ཕྱིར༷་འགག་པའི་ཆར་གཏོགས་འཆི་དུས་ཀྱི་ཕུང༷་པོ༷་འདི༷་དག༷་ལ༷་བརྟེན༷་ནས༷་སྐྱེ་དུས་ཀྱི་ཕུང༷་པོ༷་དེ༷་དག༷་འབྱུང༷་བར་མཐོང་བ་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་དགག་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་གཞན་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་དང་། གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་གཞན་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དགག་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་འཆི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི༷་ལ༷ས་སྐྱེ་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ༷་གཞ༷ན་དུ་འགྱུར་ཞི༷ང་། ག༷ལ་ཏེ༷་སྐྱེ་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ༷་ལ༷ས་འཆི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི༷་གཞ༷ན་ཡིན་ན༷་དེའི་ཚེ་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་གཞ༷ན་གྱི༷ས་བྱ༷ས་པར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་། གཞ༷ན་དེ༷་ད༷ག་གི༷ས་དེ༷་བྱས༷་པར་འགྱུར༷་ནའང་དེ་མི་འཐད་དོ། །སངས་བསྐྱང་
1-3-54a
དང་ཤེར་སྒྲོན་དུ། གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་བྱས་པས། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དེའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་རང་གིས་བྱས་པ་མེད་ལ། ཡོད་ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པས་དེ་ལ་རྟེན་འབྱུང་མི་རུང་ཞིང་། དེ་དག་རྟེན་འབྱུང་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བས་སོ། །རྟེན་འབྱུང་མིན་ན་མི་འཐད་པ་གོང་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མི་གནས་པས་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ག་ལ་འཐད། ཅེས་སོ། །འདི་སྐབས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལ་འཛིན་དགོས་སོ། །སྔ་མའི་གཉིས་པ་གང་ཟག་གིས་བྱས་པ་ལ་བདག་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་དགག་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་རང་བྱས་པ་མིན་ལ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་གཞན་ལ་བྱིན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་དེར་བཏགས་པའི་ག༷ང་ཟ༷ག་བད༷ག་གི༷ས་ནི༷་བདག་གི་སྡུག༷་བསྔལ༷་བྱས༷་པ༷་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན༷། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་བཏགས་པའི་ག༷ང་ཟ༷ག་བད༷ག་གི༷ས་ནི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་དེ་བྱས༷་པ༷འི། ག༷ང་ཟ༷ག་དེ་ནི༷་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད་ལས་མ༷་གཏོག༷ས་པ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཏེ་མི་
1-3-54b
སྣང་བས་སམ་བྱེད་པོ་མི་འགྲུབ་ཅེས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གིས་མིའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་སོ་ཞེ་ན། མིའི་གང་ཟག་དེ་མིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཐ་དད་དུ་མ་དམིགས་པས། འདི་བྱེད་པོ་དང་། འདི་བྱ་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་མི་ནུས་ཤིང་རང་ལ་བྱ་བྱེད་འགལ་ལ། གལ་ཏེ་ཚེ་སྔ་མའི་མིའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གིས། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་གྱུར་ན། གཞན་བྱས་སུ་ཇི་སྟེ་མི་འགྱུར། ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་ཉེར་ལེན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཕུང་པོ་ཐ་དད་ཀྱང་གང་ཟག་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། ཉེར་ལེན་ནམ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་སོ།

以下是文章的完整简体中文直译：
第一，略说：对苦由自生、他生、二者生或无因生的这样的主张，决不应当作出。
第二，广说分五：破斥苦由自作，破斥苦由他作，以其他理由破斥自作和他作，破斥二者作，破斥无因生。
第一，关于破斥苦由自作，分为破斥苦由苦自身所作称为自作，以及破斥苦由补特伽罗所作称为自作两部分。首先破斥第一种：若苦是由苦自身所作，由于自身造作自身，因此苦将不依赖前因缘而生，因为苦的本性先前已成立或存在了。这不合理，因为我们看到依靠灭坏部分的死亡时的蕴，而产生出生时的蕴。
第二，破斥苦由他作，分为破斥苦由他苦所作称为他作，以及破斥苦由他补特伽罗所作称为他作两部分。首先破斥第一种：若死亡时的蕴与生时的蕴不同，若生时的蕴与死时的蕴不同，则苦将是由他所作，那些他者所作，但这不合理。在《桑吉江》和《智灯》中说："由他者所作此，苦成由他作"。若无自体，则无自作；若有自体，则不需依赖缘，因而不适合缘起，而它们是缘起的，因为后蕴从前蕴而生。若非缘起则不合理，这已在上面详细说明。如果他性是以自性成立的，则因果关系无法存立，那么怎么能合理地说是由他作呢？在此处，所说的苦是指五取蕴本身作为苦。
上文第一部分的第二点，破斥苦由补特伽罗所作称为自作：若苦不是由自身所作，也不是像由他者所作而给予他人那样，而是指称为"我"的补特伽罗所作的苦，那么被指称于苦之上的补特伽罗所作的苦，这补特伽罗除了五蕴苦本身之外是什么呢？不可见，或者说作者不成立。
若说人的苦是由取人的补特伽罗所作，那么人的补特伽罗与人的苦不能被区分开来，无法说"这是作者，这是所作的苦"，且自身作用于自身是矛盾的。若前世为人的苦的取者（补特伽罗）作了后世天的苦，为何不成为他作？若说虽然前后世的取（即苦或蕴）不同，但补特伽罗是不异的，这不合理，因为无法说明蕴之外有补特伽罗。


 །ཕྱི་མའི་གཉིས་པ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་གཞན་བྱས་སུ་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཅིག་མིན་པས་གཞ༷ན་མའི་གང་ཟག་གིས་བསགས་པའི་ལ༷ས་ཀྱིས་ནི༷་ཕྱི་མའི་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་འབྱུང༷་བར་བྱས་ནས་དེ་ལྷའི་གང་ཟག་ལ་བྱིན་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་ལྷའི་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན༷། སྟེར་བ་པོ་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་ཞི༷ག་གི༷ས་སྡུག་བསྔ༷ལ་དེ༷་བྱས༷་ནས་ཡུལ་ལྷའི་གང་ཟག་ག༷ང་ལ་སྦྱིན༷་པར་བྱ་བ་དེ༷་བླང་བྱའི་སྡུག༷་
1-3-55a
བསྔ༷ལ་ཉིད་ལས་མ༷་གཏོག༷ས་པའི་ལེན་པ་པོ་ཇི༷་ལྟར༷་རུང་སྟེ་མི་རུ༷ང་ངོ་། །མདོར་ན་གཞན་གྱིས་མ་བྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་དེ་བསྟན་དགོས་ན་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་སོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་སྟེར་བ་པོ་མིའི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཞ༷ན་ལས་ཕྱི་མའི་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔལ༷་འབྱུང༷་ན༷་བྱེད་པོ་མིའི་གང་ཟག་གང༷་གི༷ས་སྡུག་བསྔལ་དེ༷་བྱས༷་ན༷ས་གཞ༷ན་ལྷའི་གང་ཟག་ལ༷་སྟེར༷་བར་བྱེད་པ༷འི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཞ༷ན་དེ་མིའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་ལས་མ༷་གཏོག༷ས་པ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྟེར་བ་པོ་འགོག་པའི་ཚིག་བཅད་འདི་ཚིག་གསལ་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་སྟེར་བྱ་སྟེར་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་བྱ་རྒྱུའི་ཕུང་པོའམ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོགས་སུ་མེད་ན། སྡུག་བསྔལ་དེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱེད་པོ་གང་ཟག་མི་དམིགས་པས་སོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རིགས་པ་གཞན་གྱིས་བདག་བྱས་དང་གཞན་བྱས་དགག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་པ་དེ་སྔོན་དུ་གྲུབ་ན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་གྲུབ་ན། དེ་གཞན་
1-3-55b
གྱི་བདག་གིས་བྱས་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་བདག་གིས་བྱེད་དགོས་པས་སོ། །དཔེར་ན་བྱམས་པའི་གོས་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བྱས་ན། གོས་དེ་ཐོག་མར་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱ་དགོས་པ་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་པོ་མིའི་གང་ཟག་གི་བད༷ག་གི༷ས་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས༷་པ༷ར་མ༷་གྲུ༷བ་པ༷ས་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་དེ་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ག༷་ལ༷་བྱས༷་ཏེ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔལ༷་ག༷ང་ཞིག་བྱེ༷ད་པ༷་དེ༷་ལ་ནི༷་མིའི་གང་ཟག་གཞན་དེ༷་ཡི༷ས་བད༷ག་གིས་བྱས༷་པར་འགྱུར༷་དགོས་པས། རེ༷་ཞི༷ག་ཕུང་པོ་སྡུག༷་བསྔལ༷་དེ་བདག་གིས་བད༷ག་བྱས༷་པ་མི༷ན་ཏེ། དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་ནི༷་སྡུག་བསྔལ་དེ༷་མ༷་བྱས༷་པས་ཏེ་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་བས་སོ། །གལ༷་ཏེ༷་ཕུང་པོ་ལས་གཞ༷ན་དུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བད༷ག་གིས་མ༷་བྱས༷་ན༷། སྡུ༷ག་བསྔ༷ལ་གཞ༷ན་གྱིས་བྱས༷་པའང་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་གང་ཟག་རང་གིས་བྱས་ལ། གང་ཟག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་མིན་པ་ལ་བསམ་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། ཡང་གང་ཟག་དེ་སྡུག་བསྔལ་མིན་པ་ལ་བསམ་ནས་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་སྙམ་ན། ཚིག་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་བྱས་འགོག་སྟེ། རྐང་པ་
1-3-56a
དང་པོས་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་འགོག་གཉིས་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྱས་པ་འགོག །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཕུང་ལྔར་མ་གཏོགས་པའི་བདག་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་འགོག་ཅེས་སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གསུངས། གཞན་ཡང་རྐང་པ་དང་པོས་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་ནམ་རང་གི་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་བྱས་པ་མིན་ལ། རྐང་པ་གཉིས་པས་སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པར་འཆད་པ་འདྲའོ།

 །ཕྱི་མའི་གཉིས་པ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་གཞན་བྱས་སུ་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཅིག་མིན་པས་གཞ༷ན་མའི་གང་ཟག་གིས་བསགས་པའི་ལ༷ས་ཀྱིས་ནི༷་ཕྱི་མའི་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་འབྱུང༷་བར་བྱས་ནས་དེ་ལྷའི་གང་ཟག་ལ་བྱིན་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་ལྷའི་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན༷། སྟེར་བ་པོ་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་ཞི༷ག་གི༷ས་སྡུག་བསྔ༷ལ་དེ༷་བྱས༷་ནས་ཡུལ་ལྷའི་གང་ཟག་ག༷ང་ལ་སྦྱིན༷་པར་བྱ་བ་དེ༷་བླང་བྱའི་སྡུག༷་
1-3-55a
བསྔ༷ལ་ཉིད་ལས་མ༷་གཏོག༷ས་པའི་ལེན་པ་པོ་ཇི༷་ལྟར༷་རུང་སྟེ་མི་རུ༷ང་ངོ་། །མདོར་ན་གཞན་གྱིས་མ་བྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་དེ་བསྟན་དགོས་ན་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་སོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་སྟེར་བ་པོ་མིའི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཞ༷ན་ལས་ཕྱི་མའི་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔལ༷་འབྱུང༷་ན༷་བྱེད་པོ་མིའི་གང་ཟག་གང༷་གི༷ས་སྡུག་བསྔལ་དེ༷་བྱས༷་ན༷ས་གཞ༷ན་ལྷའི་གང་ཟག་ལ༷་སྟེར༷་བར་བྱེད་པ༷འི་ག༷ང་ཟ༷ག་གཞ༷ན་དེ་མིའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་ལས་མ༷་གཏོག༷ས་པ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྟེར་བ་པོ་འགོག་པའི་ཚིག་བཅད་འདི་ཚིག་གསལ་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་སྟེར་བྱ་སྟེར་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་བྱ་རྒྱུའི་ཕུང་པོའམ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོགས་སུ་མེད་ན། སྡུག་བསྔལ་དེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱེད་པོ་གང་ཟག་མི་དམིགས་པས་སོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རིགས་པ་གཞན་གྱིས་བདག་བྱས་དང་གཞན་བྱས་དགག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་པ་དེ་སྔོན་དུ་གྲུབ་ན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་གྲུབ་ན། དེ་གཞན་
1-3-55b
གྱི་བདག་གིས་བྱས་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་བདག་གིས་བྱེད་དགོས་པས་སོ། །དཔེར་ན་བྱམས་པའི་གོས་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བྱས་ན། གོས་དེ་ཐོག་མར་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱ་དགོས་པ་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་པོ་མིའི་གང་ཟག་གི་བད༷ག་གི༷ས་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས༷་པ༷ར་མ༷་གྲུ༷བ་པ༷ས་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་དེ་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ག༷་ལ༷་བྱས༷་ཏེ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་མིའི་གང་ཟག་གཞ༷ན་གྱི༷ས་ལྷའི་སྡུག༷་བསྔལ༷་ག༷ང་ཞིག་བྱེ༷ད་པ༷་དེ༷་ལ་ནི༷་མིའི་གང་ཟག་གཞན་དེ༷་ཡི༷ས་བད༷ག་གིས་བྱས༷་པར་འགྱུར༷་དགོས་པས། རེ༷་ཞི༷ག་ཕུང་པོ་སྡུག༷་བསྔལ༷་དེ་བདག་གིས་བད༷ག་བྱས༷་པ་མི༷ན་ཏེ། དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་ནི༷་སྡུག་བསྔལ་དེ༷་མ༷་བྱས༷་པས་ཏེ་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་བས་སོ། །གལ༷་ཏེ༷་ཕུང་པོ་ལས་གཞ༷ན་དུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བད༷ག་གིས་མ༷་བྱས༷་ན༷། སྡུ༷ག་བསྔ༷ལ་གཞ༷ན་གྱིས་བྱས༷་པའང་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་གང་ཟག་རང་གིས་བྱས་ལ། གང་ཟག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་མིན་པ་ལ་བསམ་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། ཡང་གང་ཟག་དེ་སྡུག་བསྔལ་མིན་པ་ལ་བསམ་ནས་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་སྙམ་ན། ཚིག་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་བྱས་འགོག་སྟེ། རྐང་པ་
1-3-56a
དང་པོས་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་འགོག་གཉིས་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྱས་པ་འགོག །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཕུང་ལྔར་མ་གཏོགས་པའི་བདག་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་འགོག་ཅེས་སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གསུངས། གཞན་ཡང་རྐང་པ་དང་པོས་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་ནམ་རང་གི་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་བྱས་པ་མིན་ལ། རྐང་པ་གཉིས་པས་སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པར་འཆད་པ་འདྲའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
翻译：
对于后半部分第二点，驳斥他人所做被认为是由他人所作的观点。如果有人认为：由于前后世的人不是同一个，因此前世的人所积累的业可以导致后世的天人苦，并将这种苦给予天人个体，因而将这种苦称为由他人所作。
若有人这样想，那么作为给予者的人类个体（他人）造作了苦，并将此苦给予对象即天人个体，除了所受的苦本身之外，何来接受者呢？这是不合理的。简而言之，在他人未给予之前不存在苦的接受者个体，需要指出这样的个体，但这怎么可能存在呢？
如果后世天人的苦是由给予者人类个体（他人）产生的，那么作为造作者的人类个体造作了苦，然后将此苦给予他人天人个体的那个人，除了人类的苦之外，还会是什么呢？因为未见到与之有别的东西。这个驳斥给予者的偈颂出自《明句论》。
如此，若给予对象和给予者两个个体都不存在于所造作的蕴或苦之外，怎么能认为苦是由他人所作呢？因为不能观察到与苦相异的造作者个体。
第三，以其他理由驳斥自作和他作。若苦由自己所作这一点先成立，则由他人所作才能成立；而苦由自己所作未成立，则苦由他人所作又怎么能成立呢？因为那也需要由他人的自己来作。比如，若慈氏的衣服是由近护所作，则这件衣服首先需要被近护视为己有，如此，造作者人类个体的自己未能确立造作人类的苦，那么天人的苦又怎么可能由人类个体他人所造作呢？不能造作。
再者，人类个体他人造作天人的苦，则人类个体他人应成为自己作者，但蕴体即苦并非自己所作，因为它自身不能自作，自我作用于自我是矛盾的。如果与蕴不同、本性成立的自我未作，苦又怎么可能是由他人所作呢？不可能。
关于这点，有人认为苦是由个体自己所作，而个体也不异于苦，基于此认为"苦由苦所作"；又有人认为个体非苦，所以认为"由他人所作"。前两句驳斥自作：第一句因为没有异于蕴的自我，所以驳斥苦由自作；第二句驳斥苦由苦自身所作。后两句由于除了苦或五蕴外没有自我，因此驳斥苦由他作，这是桑杰江所说。
此外，第一句说明苦不是由他人或自己的个体所作；第二句说明苦不是自己所作；后两句说明苦不是由他人所作，似乎是这样解释的。


 །བཞི་པ་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་དགག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་གཞན་སོ་སོ་བ་རེ་རེས་བྱས་པ་མེད་ཀྱང་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པས་བྱས་པ་ཡོད་སྙམ་ན་དེ་མི་འཐད་དེ། གལ༷་ཏེ༷་རང་གཞན་གཉིས་པོ་གང་རུང་རེ༷་རེ༷ས་སྡུག་བསྔལ་བྱས༷་པར་གྱུར༷་ན༷་ནི་སྡུག༷་བསྔལ༷་གཉི༷ས་ཀ༷ས་བྱས༷་པ༷ར་འགྱུར༷་སྲིད་ནའང་། དེ་རེ་རེས་བྱས་པ་བཀག་ཟིན་པས་སྐྱོན་གཉིས་ཀར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཤིང་རྟ་མེད་ཀྱང་ཚོགས་པ་ལ་ཤིང་རྟར་བཞག་པ་ནི་ལྟོས་བཏགས་ཡིན་པས་འདིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་རེ་རེ་ནས་མ་བྱས་ན་འདི་གཉིས་ཀས་སྲོག་གཅོད་
1-3-56b
བྱས་སོ་ཞེས་འཇོག་མི་ནུས་པ་ལྟར། རང་གཞན་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཚོགས་པའི་བྱེད་པོ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་པས་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་མེད་དོ། །ལྔ་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དགག་པ་ནི། བད༷ག་གི༷ས་མ༷་བྱས༷་ཤིང་གཞ༷ན་གྱིས་ཀྱང་མ༷་བྱས༷་གཉིས་ཀས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་སྡུག༷་བསྔལ༷་དེ་རྒྱུ༷་མེ༷ད་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་བཞིན། རྒྱུ་མེད་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་མེད་དུ་ཐལ་བས་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །གསུམ་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ནི་། ནང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའམ་སྡུག༷་བསྔལ་འབ༷འ་ཞི༷ག་ལ་བདག་གིས་བྱས་པ་སོགས་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་མ༷་ཟ༷ད་ཀྱི༷་ཕྱི༷་རོ༷ལ་གྱི་དངོ༷ས་པོ༷་ས་མྱུག་བུམ་སྣམ་སོགས་ཐམས་ཅད་དག༷་ལ༷་ཡ༷ང་བདག་བྱས་སོགས་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་པོ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་ནི་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བའི་ཁྱབ་བྱེད་ཁེགས་པས་སྡུག་བསྔལ་སོགས་རང་བཞིན་མེད་ལ། ཐ་སྙད་དུ་ནི། རབ་བྱེད་བརྒྱད་པར་བཤད་པ་ལྟར་རྟེན་འབྱུང་དུ་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་སོགས། ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ནས་འབྱུང་བར་གསུངས། ཞེས་པ་ལྟར་མཐའ་བཞིར་མི་སྐྱེ་བས་རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་
1-3-57a
ནི། བད༷ག་གི༷ས་བྱས༷་པ༷་ད༷ང་གཞ༷ན་གྱི༷ས་བྱས༷་པ༷འམ་སྡུག་བསྔལ་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་གཉི༷ས་པ༷འོ༷།། །།
第十三辨真如及有为品
བཅུ་གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་འདུ་བྱེད་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། དགེ་སློང་དག་བདེན་པ་དམ་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཏེ། མི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་།མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློའི་མིག་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོར་ཡང་སྣང་སྟེ། སྒྱུ་མ་མི་ཤེས་པ་དག་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་ཀྱིས་བསླུ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པ་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ལ། མི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དམ་པའོ་ཞེས་གསུངས། དེ་ལ་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འདྲིད་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ་མགལ་
1-3-57b
མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། ལུང་གི་དགོངས་པ་བརྗོད་པ། དགོངས་པ་གཞན་དུ་འདོད་པ་དགག་པ། གཞན་གྱི་རྩོད་པ་སྤང་བ། སྟོང་ཉིད་གསུངས་པའི་དགོས་པའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོ༷མ་ལྡ༷ན་འད༷ས་ཀྱིས༷་ཆོ༷ས་ག༷ང་ཞི༷ག་བསླུ༷་བ༷་ག༷ང་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་བརྫུན༷་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ༷ས་གསུ༷ངས་པས་འདུ༷་བྱེ༷ད་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མིན་པ་བསླུ༷་བ༷འི་ཆོ༷ས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣང་གི་ཆ་ནས་ཡིན་པ་དེས༷་ན༷་འདུ་བྱེད་དེ༷་ད༷ག་བརྟགས་སྟོང་ངམ་བརྫུ༷ན་པ༷འམ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡི༷ན་ཏེ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་བཞིན་ནོ།

翻译：
第四，驳斥二者共作。若有人认为虽然苦不是由自己或他人各自单独所作，但可以由二者共同作成，这是不合理的。如果自他二者任一方能单独造作苦，则苦由二者共作可能成立，但各自所作已被驳斥，因此二者共作也存在两种过失。
关于这点，虽然在每个部分中没有车，但在组合中可以建立为车，这是依靠假立；而在此处不能这样理解，就像每个人都没有杀生，就不能说"这两个人共同杀生"一样。由于除了自他二者外不可能有其他的组合作者，因此不存在二者共作。
第五，驳斥无因生起。苦既非自作，也非他作，也非二者共作，怎么可能无因而存在呢？就像虚空花的香气一样（不可能存在）。无因会导致常有或常无的过失，所以绝不可能。
第三，将此理应用于其他。不仅内在有情相续中的五蕴或苦本身不存在自作等四种方式，而且外在的事物，如土壤、芽、瓶子、毛毯等一切事物，也不存在自作等四种方式。
因此，若从胜义谛来观察，四边生起的遍行已被否定，苦等无自性；而在世俗谛中，如《中论》第八品所说，应视为缘起："苦由自作及（他作等），您说是缘起"，由于非四边生起，故以幻化方式缘起而有。
第二，"自作他作或苦的观察"，这是第十二品。
第十三辨真如及有为品
关于第十三章观察真如或有为法，经中的关联："比丘们，第一义谛只有一个，即不欺诳法性的涅槃。一切有为法都是欺诳性的。"等等的含义，以及本品的联系：如此观察，一切事物都远离四边生起，无自性，然而对于被无明翳障所损害眼目的人们来说，却显现为自性生起的本体，如同不了解幻术的人被幻化的马牛等所欺骗一样。
因此，于一切所知都清晰观察、远离翳障的如来在经中说："比丘们，有为法是欺诳性的，那是虚妄的；不欺诳性的涅槃是第一义谛。"其中欺诳性是指误导且颠倒显现，如同火轮一样。对此进行阐述分两部分：正文和品名。
第一部分有四：阐述经典意趣，驳斥对意趣的错误理解，遣除他人诘难，阐明宣说空性的必要。
第一，世尊说："任何欺诳之法即是虚妄的"，因此一切有为法由于并非其自性而是欺诳法、颠倒显现的方面，所以这些有为法是所破空或虚妄或世俗的，如同海市蜃楼的水一样。


 །གལ་ཏེ་བརྫུན་པ་དང་བསླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པས་བསླུ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པའམ་མེད་པའི་དོན་དུ་ལྟ་ན། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་རུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྩོད་དེ། སྔར་དྲངས་པའི་མདོ་ལུང་དེ་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ལ་གྲགས་པའི་ལུང་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་བརྫུན་པ་ཡིན་ན་རི་རྭ་ལྟར་ཡེ་མེད་ཞིག་ཏུ་གོ་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བཞིན་དེར་སྣང་བ་ལ་བརྫུན་པར་འཇོག་ཅིང་། སྣང་
1-3-58a
ཙམ་གྱི་དོན་དེ་དག་གིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་མི་ཤེས་པས་སོ། །དེས་ན་ཁྱོད་དང་ཁྱོད་འདྲ་བ་དག་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ཚུལ་འདིས་བསླུས་པས་ན་བསླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་སྒྲུབ་བྱེད་བསླུ༷་བའི་ཆོ༷ས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཡི་བསྒྲུབ་བྱ་བརྫུན༷་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཞག་ན་དངོས་པོ་དེ༷་ལ༷་ཅི༷་ཞི༷ག་བསླུ༷་བ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྐུར་འདེབས་སུ་ཅི་ཞིག་འགྱུར། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་དེ་མེད་པ་བསླུ་བར་བཤད་ན་སྐུར་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་ནམ་ཡང་མི་འདོད་པས། དངོས་པོ་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་སྐུར་འདེབས་སུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་བསླུ་བའམ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་འདི་རྫུན་མི་རྫུན་ཞེས་དཔྱོད་པ་གང་གིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བདེན་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་ནས་དེའི་འགལ་ཟླ་བརྫུན་པའོ་སྙམ་ན་སྐུར་འདེབས་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་འཆར་ཏེ། ལྷས་བྱིན་ལ་མིག་མེད་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་ནས་བསམ་ན།
1-3-58b
དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་བརྫུན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བཞག་པས་སྐུར་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་མེད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་མི་སྟོན་ན་ལུང་འདིས་ཅི་སྟོན་ཞེ་ན། བཅོ༷མ་ལྡན༷་འད༷ས་ཀྱིས༷་འདུ་བྱེད་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་ནོ་ཞེས་དེ༷་སྐད་དུ་གསུང༷ས་པ༷་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་མེད་ཅེས་སྟོན་པ་མིན་གྱི་ཡོད་པ་འདི་རང་བཞིན་སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་དུ་ཡོ༷ངས་སུ༷་བསྟ༷ན་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེས་ན་འདི་བསླུ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འདི་གནས་ཚུལ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འདིའི་གནས་ཚུལ་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཁྱོད་ལྟར་ན་བསླུ་བ་ཞེས་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་འདོད་པས་བསླུ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པས་སུ་ཡང་བསླུ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེས་ན་མེད་སྣང་གཉིས་ཚོགས་ཡིན་པར་རམ། རང་གིས་དེ་གཉིས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསླུ་བའི་དོན་མེད་པར་མི་འདོད་ལ། བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་མེད་པར་མི་འདོད་ཀྱི། རྟ་གླང་གི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པས་བསླུ་བར་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཞན་གྱི་
1-3-59a
འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཀག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསླུ་བར་གསུངས་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་རང་བཞིན་སྟོང་པར་གསུངས་པ་ནི་མིན་ཏེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རང་གྲུབ་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པར་འཇིག་པས་ན་བསླུ་བ་ཞེས་བཤད་དེ། མདོ་དེ་ལས་ཀྱང་འདི་ནི་བསླུ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

翻译：
如果虚妄和欺诳这两者都表示不存在之义，那么欺诳法如何能成立虚妄？如果将一切有为法视为虚妄或不存在，由于没有任何能起作用的事物，就会变成否认一切世俗事物的邪见。这是对方的诘难。
前面引用的经文是声闻部所熟知的经典，他们理解"虚妄"是像兔角一样完全不存在，不了解虽然自性不成立而显现为彼的是虚妄，也不知道这些仅仅显现的事物在世俗中能够像幻化一样起作用。
因此，你和与你相似的人认为诸法自性存在的这种方式被欺骗，所以称为欺诳法。
如果认为能证的欺诳法性的事物，其所证是虚妄即无自性，那么这个事物有什么欺骗之处？怎会成为否定事物存在的诽谤呢？如果说本来自性存在的东西说它不存在才是欺骗和诽谤，但在此我们从不认为一切事物自性存在，又怎么会成为对事物实情的诽谤呢？因为它本来就是自性欺诳或自性不成立的。
再者，当讨论某物是否虚妄时，如果基于事物真实存在的前提来认为与之相违的是虚妄，这才会显得像诽谤，如同认为提婆达多没有眼睛一样。但如果基于事物无自性的前提来思考，事物本身确立为自性虚妄的法性，称之为虚妄，怎么会是诽谤呢？就像说影像中没有真实形象的自性一样。
如果说也不教导无实有见解，那么这段经文教导什么呢？世尊所说"有为法是欺诳性的，即是虚妄的"，并非教导"这不存在"，而是完全教导这存在的事物是空性。因此，说它欺诳、世俗，并非否定其实际情况，而是确立其超越增益和损减的实际情况。
按照你的说法，如果认为"欺诳"意味着不存在，那么欺诳又怎么可能存在呢？因为不存在就不可能欺骗任何人。因此，这是无中显现二者兼备的意思，或者是从遮遣和成立两方面来解释的方式。
在此，我们不认为欺诳的含义是不存在，而是认为它作为欺诳性是存在的，就像我们不认为幻化的马牛不存在，而是认为它们不以马牛的自性存在，因此是欺诳的。
第二部分分两点：陈述他人的主张和驳斥它。
首先，他们说：世尊所说一切有为法是欺诳的，并非如你所认为的是说它们空无自性，而是指实有自性的法在成立后第二刹那就不住而灭，所以称为欺诳。如经中所说："这是欺骗的，这是坏灭法性的。"


 །དེ་ལྟ་མིན་ན་མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་མེད་ན་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དམིགས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཡང་མི་གྲུབ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གཞིར་གྱུར་པ་མེད་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཆོས་སྔོ་བསངས་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ནས་དངོ༷ས་པོ་རྣམ༷ས་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་པ་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་རྟག་པའམ་གནས་པའི་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་སྟེ་དེ༷་དག་གནས་སྐབས་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང༷་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །དེ་ཙམ་མིན་པར་དངོ༷ས་པོ༷་རང་ལ་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ་ནི་གཅིག་ཀྱང་མེ༷ད་དེ་ག༷ང་གི་ཕྱིར༷་ན་ཆོས་ཅན་དངོ༷ས་པོ་རྣ༷མས་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་འདོད་དགོས་པ་དང་། ག༷ལ་ཏེ༷་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ཀྱང་མེ༷ད་ན༷་
1-3-59b
ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་ཆོས་ཅན་ག༷ང་གི༷་ཡི༷ན་ཏེ་མི་འཐད་པས་སོ་ཟེར། གཉིས་པ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་ཁྱོད་ལྟར་ན་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་ན༷་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷ར་ཇི༷་ལྟར༷་རུང༷་སྟེ་དཔེར་ན་མེ་ཚ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལས་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐབས་མི་སྲིད་པས་སོ། །དངོས་པོ་ཁོ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པ་དེ༷་ཉི༷ད་ལ༷་ནི༷་གཞ༷ན་འགྱུ༷ར་མེ༷ད་དེ་དེ་ཉིད་མ་འགྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ། །གཞ༷ན་དུ་འགྱུར་ཟིན་ཉི༷ད་ལ༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་༢ཏེ་དེ་གཞན་དུ་གྱུར་ཟིན་པས་སོ། །དེ་དག་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ག༷ང་ཕྱིར༷་གཞོ༷ན་ནུ༷་ཡིན་བཞིན་མི༷་རྒ༷་སྟེ༷་དེ་གཉིས་གནས་སྐབས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ག༷ང་ཕྱིར༷་ཐོག་མ་ནས་རྒ༷ས་ཟིན་པ༷་ཉིད་ཁོ་ནའ༷ང་མི༷་རྒ༷འོ༷་སྟེ་སླར་ཡང་རྒས་པ་དོན་མེད་དོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་དེ༷་ཉི༷ད་ཡིན་བཞིན་དུ་གཞ༷ན་དུ་འགྱུར༷་རོ་སྙམ་ན༷་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་མ་བཏང་བཞིན་དུ་འགྱུར་དགོས་པས་འོ༷་མ༷་ཉི༷ད་ནི༷་ཡིན་བཞིན་དུ་ཞོར༷་འགྱུར༷་རོ༷། །དེ་ལས་གཞན་ཞིག་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ་འོ༷་མ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ནི༷་ཞོ༷་ཡི༷་དངོ༷ས་པོ༷་
1-3-60a
ཡི༷ན་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཞོར་འགྱུར་རུང་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སོ། །གསུམ་པ་གཞན་གྱིས་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། དེ་དག་ན་རེ། རྟེན་ཆོས་ཅན་ཡོད་དེ། བརྟེན་པ་སྟོང་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཡོད་དེ་དེ་འཁོར་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དེ་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ནམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བདེན་པའི་མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྟོང་ཉིད་གྲུབ་ན་དེའི་འགལ་ཟླ་འམ། སྟོང་གཞི་ཡང་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་མོད། དེ་ནི་མེད་དེ། ག༷ལ་ཏེ༷་སྟོང༷་པ་ཉིད་མི༷ན་པ་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཡོ༷ད་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་སྟོང༷་པ༷་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ནའང་ཤེས་བྱའི་ཁོང་ན་མི༷་སྟོང༷་པའི་ཆོས་ཅུང༷་ཟ༷ད་གཅིག་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་སྟོང༷་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་ངོ་བོས་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དོན་སྨྲ་བ་དག་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་དང་། དེའི་སྟེང་ན་སྟོང་པ་ཡོད་པ་གཉིས་ཀ་སོ་སོར་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་འདི་དག་གི་ནང་ན་ལ་ལ་སྟོང་ཡང་གལ་ཏེ་གཏན་ནས་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཅན་ཅུང་ཟད་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། མི་སྟོང་པའམ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་
1-3-60b
ཏེ་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དགོས་པས་གཉེན་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པས་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ཞེས། དཔེར་ན་གང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པས། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད། འགག་པ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་སྟེ་ལྷས་བྱིན་འགག་པ་དང་། བུམ་པ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

翻译：
若不如此则不合理，因为若无事物，则不可能观察到转变为其他状态，也不能成立一切法为人无我空。由于这两者的所依基础不存在，就像石女之子不可能有蓝色的性质一样。基于这种想法，事物不像外道所认为的那样具有永恒自性的本体，这是因为可以明显观察到事物转变为其他状态，即无常性。
不仅如此，事物本身根本没有无自性之处，因为必须承认法处事物为人无我空，而若自性也不存在，则"转变为他"这一性质又依于什么法处呢？这是不合理的。
第二，如果按照你的说法，能证"转变为他"是不合理的，因为若诸法有自性，怎么可能转变为他？就像火不可能脱离热性一样，有自性的事物绝不可能有变为他的情况。
事物自身处于其状态时，不存在变异，因为它就是那个未改变的状态。而已经变异的事物，也不再存在，因为它已经变成了另一状态。
通过例子说明：因为青年正处于青年状态时不会变老，这两种状态相互矛盾。同样，已经从一开始就衰老的人也不会变老，因为再次衰老没有意义。
如果认为正保持前一状态的同时又变成另一状态，那么就必须在不舍弃前一状态的同时变化，这就像牛奶正是牛奶的同时变成酸奶。不是其他事物变化，因为除了牛奶之外，水等其他事物哪个能成为酸奶呢？因为除了牛奶外没有其他东西可能变成酸奶。
第三，遣除他人的诘难：他们说：有所依法处，因为有所依空性。空性存在，因为它是轮回的对治，这难道你中观派不也接受吗？世尊也说："涅槃是最高真理。"因此，如果空性成立，它的相违或空性的基础也应当成立。
对此回答：如果空性这个概念成立，确实如你所说，但它不存在。若有一些非空之物存在，则依它而有的空性也会存在，但在所知范围内连一丝一毫非空之法都不存在，那么所谓的空性如何能自性存在呢？不可能。
对此，实事论者承认空基法处与其上的空性二者各自成立。若是如此，则在这些法中，若有某些完全非空的法处存在，它就与空性相异，成为非空或有，则它也必须被对治空性所空，因有赖于对治，所以空性也应稍微存在。例如，有生则有灭，若有少许生，则有少许灭，如提婆达多的灭，瓶子的灭等。
;


 །མ་སྐྱེས་ན་མི་འགག་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཤི་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གང་ཞིག་ཡོད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་དེའི་ཚེ། སྟོང་པ་དེས་ཅི་སྟོང་སྟེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལྟར་སྟོང་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་དང་པོར་ཡོད་འཛིན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་བཟློག་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཙམ་མོ། །དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་འདིས་ཅི་ཞིག་སྟོང་སྟེ་དགག་བྱ་མེད་པས་སོ། །དགག་བྱ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་སྟོང་ཉིད་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ནི། དེ་དག་ན་རེ། རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་གསུངས་པ་ཟབ་མོའི་སྟོང་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཁྱོད་ནི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྒྱུན་གཅོད་པའོ་སྙམ་ན། སྨན་པའི་
1-3-61a
རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ༷་བ༷་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་ཕྱི་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་བ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་སོགས་བསྟན་པ་དེ་ནི་དངོས་དངོས་མེད་སོགས་ལྟ༷་བ་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཀུན༷་ལས་ངེ༷ས་པ༷ར་འབྱུ༷ང་བ༷ར་རམ་འབྱི༷ན་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་གསུང༷ས་ཏེ་ཡིན་ན་གང༷་དག༷་དངོས་པོ་བཀག་ཟིན་གྱི་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་རང་ལ་ངོ་བོས་ཡོད་པར་ལྟ༷་བ༷་དེ༷་དག༷་ཐབས་གང་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ༷་ཏུ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཏེ་གསོར་མི་རུང་བར་བཀྲུ་སྨན་ལོག་པ་ལྟ་བུར་གསུང༷ས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསུངས་ན། དཀོན་བརྩེགས་ལས། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་སྟོང་པ་དང་། གང་མཚན་མ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། གང་སྨོན་པ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་སྨོན་པ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཉིད་སྨོན་པ་མེད་པར་གང་དག་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་འོད་སྲུང་དབུ་མའི་ལམ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོད་སྲུང་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོགས་པ་དེ་དག་ནི་ངའི་གསུང་རབ་འདི་ལས་ཉམས་རབ་ཏུ་ཉམས་ཞེས་བཤད་དོ། །འོད་སྲུང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་
1-3-61b
ཙམ་ལ་གནས་པ་བླའི། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོད་སྲུང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འོད་སྲུང་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ། །འོད་སྲུང་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ནད་པ་ཞིག་ཡོད་ལ་སྨན་པས་དེ་ལ་སྨན་བཏང་ནས་སྨན་དེས་ནད་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དེ་སྨན་ལྟོ་ན་འདུག་པ་དེ་ཉིད་མི་འབྱུང་ན། འོད་སྲུང་འདི་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། མི་དེ་ནད་དེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །གང་སྨན་དེས་ནད་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ནས་སྨན་ལྟོར་མཆིས་པ་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་ན། མི་དེའི་བྲོ་ནད་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བསྩལ་པ་འོད་སྲུང་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ན། འོད་སྲུང་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། མཁྲིས་ནད་ལྟ་བུ་སྨན་དེས་སེལ་ནུས་ཀྱང་། སྨན་དེ་ཉིད་ནད་དུ་སོང་ནས། སྨན་དེས་འབྱིན་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་སྨན་ལྟ་བུ་རང་ལ་
1-3-62a
མངོན་པར་ཞེན་ན། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་དེ། གང་ཟག་དེའི་ངོར་གཉེན་པོ་ཉིད་ཟས་སྐྲན་དུ་སོང་བས་སོ།

翻译：
未生则不灭，如同石女之子不存在死亡一样。因此，空性是一切法的共同特性，凡是显现为存在的都必然是空的，那么，这个空性又是空什么呢？空性如同虚空中的花环一样，自性不成立。
因此，最初依靠有执着有，而空性只是遮遣它的心识把握方式。在事物的实际情况中，这个空性又空什么呢？因为没有所破。没有所破的空性如何能被观察到呢？
第四，宣说空性的目的：有人说，你否定佛陀特有的法——三解脱门所宣说的甚深空性，你是切断了往生善趣和获得解脱道路的人。
大医王诸佛宣说外空、内空、空空等，是为了出离或拔除一切有见无见等见解的对治。若有人对已破除事物的空性本身执着为自性存在的见解，则以任何方法都不能正确成立，即如同错误的清洗药物一样无法治愈。
如何宣说的呢？《宝积经》中说："空性不使诸法成空，诸法自身即是空的；无相不使诸法成为无相，诸法自身即是无相；无愿不使诸法成为无愿，诸法自身即是无愿。迦叶，那些如是各别了悟的人，这就称为中道、对诸法的如实各别了悟。迦叶，那些以空性为所缘而执着空性的人，我说他们从我的教法中堕落、极度堕落。迦叶，宁可住于如须弥山般的人我见，也不如有增上慢的空见。为什么呢？迦叶，空性是为了出离一切见解，但迦叶，那些执着唯有空性的人，我说他们不可救药。迦叶，譬如有一个病人，医生给他服药，这药使所有疾病发作，但药本身却留在腹中不出。迦叶，你怎么想？这人能否从病中解脱？"答道："世尊，不能。若药使所有疾病发作，而药本身却留在腹中不出，此人的腹部疾病会变得非常严重。"世尊说："迦叶，同样地，空性唯是为了出离一切见解，然而迦叶，那些执着唯有空性的人，我说他们不可救药。"
如同胆病，药物能够消除它，但如果药物本身变成疾病，则药物不能将它排出。因此，空性如同药物，若对它产生执著，则无法找到通达空性的方法，因为对那个人来说，对治本身已变成食物中的寄生虫。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་ཉིད་མིན་པ་ཀུན་བཀག་སྟེ། སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཀག་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཡང་རང་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་སྒྱུ་མ་སྣང་མེད་དུ་གྲུབ་ལ། མི་སྟོང་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་མེད་པས་དེའི་ཚེ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཉིས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་མཚན་མར་ཞེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པའི་དོན་གྲུབ་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པས་ཡོད་པ་ཀུན་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པས་ཡོད་པར་མཚུངས་ལ། བདེན་སྟོང་དོན་དམ་པར་ཁས་ལེན་པས་སྟོང་པར་མཚུངས་པས་ཡོད་མེད་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། མཚུངས་པ་མེད་དེ། གཞན་དག་གིས་ཡོད་པ་ཁས་བླངས་པ་ནི་བདེན་པར་ཡོད་པའམ། རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་མེད་བདེན་དང་བརྫུན་པའི་ཁྱད་པར་རམ་རྒྱུ་འབྲས་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཅི་ཕྱིར་བདེན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དམ་བཅའ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ན་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་ཡིན་ཀྱང་བདེན་མེད་བདེན་པའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་འགལ་འདུར་འགྱུར་རོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་མི་འཛིན་ན་སུས་ཀྱང་
1-3-62b
མི་གནོད་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཤེས་པས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་མཚན་ནི། བད༷ག་གི༷ས་བྱས༷་པ༷་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་རྟེན་འབྱུང་འཇོག་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་བདག་གཞན་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་མ་གྲུབ་པས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མི་འགྲུབ་ཅིང་། བདག་བྱས་སོགས་བཀག་པས་ཀུན་རྫོབ་རྫུན་པ་བརྟགས་སྟོང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ན། བརྫུན༷་པའི་ཆོ༷ས་ཏེ་ཞེས༷་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་གསུ༷མ་པ༷འོ།། །།
第十四观和合品
མཉམ་སྦྱོར་བསྟན་པའི་དོན་ནི། གནས་མ་བུ་པ་སོགས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་པ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཙམ་སོགས་ན་རེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་གཏན་ནས་མེད་ལ། དོན་དམ་པའི་གཟུང་འཛིན་ནི་བདེན་པར་མེད་ཀྱང་། ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པའི་སྣང་ཆའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་གཟུང་འཛིན་སྣང་བ་ཁོ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། དེ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་མིན་ཏེ། གང་ཞིག་སེམས་བྱུང་ཅན་སྣང་བ། །དེ་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས། །ཤེས་པས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། །
1-3-63a
འཁྲུལ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ཇི་བཞིན་ནོ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེའི་ཆ་ཤས་ནི་རེ་རེས་རང་ངོ་ཤེས་པར་ནུས་པས། སྣང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཟླ་གྲགས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་མཉམ་སྦྱོར་ཏེ་སེམས་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལའང་མི་འཐད་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་པ་ལས། རང་ལས་གཞན་པ་ལྟོས་མེད་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་ག་ལ་ཞིག་ལ་ཡོད་མིན་པ། །མ་བརྟེན་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད་པ་ཅན། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་འབྱུང་བ་རིགས་མིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་ལས་གཞན་པའི། །སེམས་ནི་དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཡང་མེད། །ཡོད་པའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། །རྣམ་ཤེས་བྱས་པར་འདོད་ན་དེ་མི་རིགས། ཞེས་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གཅིག་པུ་བདེན་པར་ཡོད་པ་བཀག་ནས། དབང་སོགས་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །རབ་བྱེད་འདིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམ་ཤེས་སམ་སེམས་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་དགག་ཅིང་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བརྟེན་པར་རང་དབང་གིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར།
1-3-63b
གཉིས་ཏེ། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྫས་གཞན་ཕྲད་པ་དགག་པ། ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་དགག་པ། རྫས་གཞན་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ག༷ལ་ཏེ༷་རེག་པོ་རེག་བྱ་མིག་དང་གཟུགས་སོགས་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཕྲ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་ན༷་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོ༷ས་པོ༷་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་ལ། ཕྲད་པ་ཡོད་ན་གནས་མ་བུ་པ་ལྟར་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ག་ཡོད་དགོས་པས་མིག་ཤེས་སོགས་སེམས་འབའ་ཞིག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་མཉམ་སྦྱོར་འགོག་པའོ། །དེས་ན་དབང་དོན་ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ཉིད་བརྟག་དགོས་ཏེ། ཕྲ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར་ཕྲ༷ད་པ་ཡོ༷ད་མི༷ན་ན་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་མི་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ལ་སྐབས་འདིར་དངོ༷ས་པོ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།;


 །གང་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་མི་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཐམས་ཅད་ལྟོས་གྲུབ་ཙམ་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་མཚན་འཛིན་འཇིག་པའི་ཐབས་ཙམ་ཡིན་གྱི་དེ་རང་ལ་ཞེན་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཟོང་སྟེར་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བདག་ལ་བྱིན་ཅིག་ཟེར་ན། དེ་མེད་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་དཀའ་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་འདུ༷་བྱེ༷ད་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་གསུམ༷་པ༷འོ༷།། །།
第十四辨结合品
བཅུ་བཞི་པ་ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། རབ་རྩལ་རྣམ་གནོན་མདོ་ལས། གཟུགས་ལ་ཕྲད་པའམ་བྲལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དང་། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྲད་པ་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་
1-3-62b
ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དམ་བཅའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། འཐད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། བལྟ༷་བར་བྱ༷་བ་གཟུགས་དང་། ལྟ༷་བ༷་མིག་དབང་དང་། ལྟ༷་བ༷་པོ༷་བདག་གམ་མིག་ཤེས་གསུམ༷་པོ༷་དེ༷་དག༷་གཉི༷ས་གཉི༷ས་ཏེ་གཟུགས་དང་མིག་གམ། གཟུགས་དང་མིག་ཤེས་སམ། མིག་དང་མིག་ཤེས་ཕྲད་པ་མེད་པ་ད༷ང་གསུམ་པོ་དེ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ཀྱ༷ང་ནི༷་ཅིག་ཆར་དུ་ཕ༷ན་ཚུ༷ན་དུ༷་ཕྲ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེ༷་བཞི༷ན་དུ་འདོ༷ད་ཆ༷གས་དང་ཆ༷གས་པ༷་པོ་རྣམ་ཤེས་ད༷ང་། ཆ༷གས་པ༷ར་བྱ༷་བ༷་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་སོགས་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་ལྷག༷་མ༷་རྣམ༷ས་ད༷ང་། སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་ཀྱི༷་ལྷག༷་མ༷་མཉན་བྱ་སོགས་ལའ༷ང་རྣམ༷་པ༷་གསུ༷མ་དུ་ཕྱེ་བ་ཉི༷ད་ཀྱི༷ས་གཉིས་གཉིས་སམ་གསུམ་ཆར་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་འཕྲད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཅིག་ཐ་དད་མེད་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང་། འཐད་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འདི་དག་རང་ལས་རྫས་གཞ༷ན་ད༷ང་གཞ༷ན་དུ༷་ཡོད་ན་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་
1-3-63a
ཕྲ༷ད་པར་འགྱུར༷་ན༷འང་ག༷ང་གི་ཕྱིར༷་བལྟ༷་བར་བྱ༷་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ལ༷་སོ༷གས་ལ༷་ཕྲད་རྒྱུ་རྫས་གཞ༷ན་དེ༷་ལོགས་སུ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་དེ་དག་ཕྲ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་མི་འཐད་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རིགས་པ་གཞན་ལ་སྦྱར་ཚུལ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་བལྟ༷་བྱ༷་དང་ལྟ་བ་ལ༷་སོ༷གས་རྒྱུ་འབྲས་སམ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཆོས་སུ་གནས་པ་འདིར་བཤད་པ་དེ་རྣམས་འབ༷འ་ཞི༷ག་ལ༷་གཞ༷ན་ཉི༷ད་མེ༷ད་པས་ཕྲད་པ་མེད་པར༷་མ༷་ཟ༷ད་ཀྱི༷་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་ག༷ང་ཡ༷ང་སྣམ་སོགས་དངོས་པོ་ག༷ང་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་གྲུབ་པའི་གཞ༷ན་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གཉིས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་སོགས་གཞ༷ན་ནི༷་སྣམ་སོགས་གཞ༷ན་ལ༷་བརྟེ༷ན་ཏེ༷་གཞ༷ན་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ལ་ལྟོས་པས་སྣམ་སོགས་མེད་ན་གཞ༷ན་དེ་མེ༷ད་པ༷ར་གཞ༷ན་བུམ་སོགས་ལ་གཞ༷ན་གྱི་ཐ་སྙད་གྲུབ་པར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །དེས་ན་གང༷་ལ༷་བརྟེན༷་ཏེ༷་གཞན་དུ་བཞག་པ་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ལ༷ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་དུ་མི༷་འཐ༷ད་དེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་སོ།

翻译：
凡是事物与非事物、不空与空，一切都是相互依存而成立，没有自性成立的，因此，"空性"只是破除执著相的方便，不应执著于空性本身。就像有人说"我没有任何东西可给你"，而对方回答"那就把那个'什么都没有'给我吧"一样，很难让他放下"无"的执著。
第二，"真如或有为观察"，这是第十三品。
第十四辨结合品
关于第十四章观察接触的品，经典联系："胜力降伏经"中说："色无接触也无分离"等的含义，以及本品的联系：有人说事物有自性，因为经中教导它们的接触，以及"依眼色生眼识"和"三和合生触"等。这品说明当细察接触时它不合理，分为两部分：正文和品名。
第一部分有三：以命题方式略说，以理由方式详说，以遮破总结所成的义。
首先，所见境色、能见根眼、能见者我或眼识这三者，无论是两两相接触，如色与眼、色与眼识、眼与眼识，或者三者同时互相接触，都是不存在的。
同样地，贪欲、贪者识、所贪境，以及嗔恚等其余烦恼，以及余处所闻等，都可分为三种，无论是两两相触还是三者互触，都不存在，如同石女的儿子与女儿不可能相遇一样。
第二部分有二：一、法不成立故接触不合理；二、一异不成立故接触不合理。
第一部分又分二：略说和详解理由。
首先，如果这些事物作为异体与其他存在，如水与牛奶一样就可以接触，但由于所见境、能见根和能见者等没有作为异体的接触物存在，所以它们不能接触。
第二部分有二：一、自性成立的"异"不合理；二、"异"的共相不成立。
第一部分又分二：应用于其他理由的方式和破异自性。
首先，这样所见境和能见等作为因果或互相依存关系，不仅仅只有它们没有"异"性而无法接触，而且任何事物如瓶子等与毯子等同时成立为"异"也不合理。
其次，在世间，瓶子等之"异"是依靠毯子等之"异"而建立的，若无毯子等作为依靠，则"异"不存在，瓶子等就不能成立"异"的言说。因此，任何事物依靠它而成立为"异"的，它自身就不能自性地成为"异"，因为是相互依存而成立的。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །མདོར་ན་བུམ་པ་སྣམ་བུ་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་བུམ་པ་ཞེས་པ་ཡོད་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལས་གཞན་པ་གཞན་དང་གཞན་ནོ་ཅོག་ཡོད་པ་ཡིན་ན་བུམ་པ་ནི་སྣམ་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པས། སྣམ་བུ་ལས་གཞན་མིན་ཡང་བུམ་པར་མངོན་པ་ཞིག་དགོས་ནའང་དེ་འདྲའི་བུམ་པ་ནི་གྲུབ་པར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་རང་གི་ངོ་བོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །ག༷ང་ཡ༷ང་གང༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་དུ༷་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལས་གཞ༷ན་དུ༷་མི༷་འཐ༷ད་པས་ནི༷་བུམ་པ་དེའང་སྣམ་བུ་ལ༷ས་གཞན་དང་། དེ་བཞི༷ན་དུ་ཀ་བ་སོགས་ཆོ༷ས་གཞ༷ན་དག༷་ལ༷ས་ཀྱ༷ང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་དུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་སྟེ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་སོ། །དཔེར་ན་མེ་ཚ་བ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བུམ་སྣམ་གཞན་ཡིན་དུ་ཆུག་ནའང་། གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་གཉིས་
1-3-64b
ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་སྤྱི་ཞིག་ཡོད་དགོས་ནའང་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མདོར་ན་གཞ༷ན་ཉི༷ད་གཞན་གཉིས་ལ་ལྟོས་པའི་སྤྱི་དེ༷་ནི༷་གཞན་གཉིས་ལས་ལོགས་སུ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་སོ། །དེས༷་ན༷་དངོས་པོ་རྣམས་གཞ༷ན་ཉི༷ད་དེ་དང་གཞན་ཉིད་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པས་ཡོ༷ད་པ༷འང་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཞ༷ན་ཉིད་དེ་གཞན་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་མིན་པར་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ་ཅི་ཞེ་ན་ཏེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡང་། ག༷ལ་ཏེ༷་བུམ་སྣམ་སོགས་ལས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པའི་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོ༷ད་ན་ནི་གཞན་གྱི་སྤྱི་དེ་ཉིད་བུམ་སྣམ་སོགས་ལ་བརྟེན་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། གཞ༷ན་ལ༷་མ༷་བརྟེ༷ན་པར་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཡོ༷ད་པ༷་ནི༷་འགལ་བས་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་མེད་ན་གཞན་པ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། གཞན་པ་མེད་ན་དེ་ལས་ལོགས་སུ་གཞན་མིན་གྱི་ཆོས་ཅིག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིས་ནི་གཞན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་ནི་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་མིན་པའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་
1-3-65a
པོ་ཐམས་ཅད་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་། རྟེན་ནས་གདགས་པར་ནི་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་གཅིག་ཐ་དད་མེད་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དབང་པོ་གཟུགས་དང་ཡིད་གསུམ་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་མེད་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་མོད། བརྟེན་ནས་འབྲེལ་བར་ཡོད་པས་ཕྲད་པར་བཏགས་ནས་ཡོད་མི་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། བདག་ད༷ང་བདག༷་གི༷་ཉི༷ད་དོན་དམ་པར་རང༷་བཞི༷ན་གྱི༷ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་བཀག་པས། ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ནི། ཚ་བའི་ངོ་བོ་ནི་མེ་ཡིན་ལ་གཞན་ནི་ཕྲད་པར་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་བདག་ཉིད་ནི་བདག་ཡིན་ལ། བདག་གི་བ་ནི་ལོགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་ཡོད་ན་ནི་འབྲེལ་བ་ཙམ་ཡང་མི་འཐད་ན་ཕྲད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། ག༷ང་ཕྱིར༷་ག༷ལ་ཏེ༷་བདག༷་ད༷ང་བདག༷་གི༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ན༷་ནི་རང་དང་རང་ཕྲད་པར་ཇི་ལྟར་འདོད་
1-3-65b
ཏེ་མ་གྲུབ་པས་བྱེ༷ད་པོ༷་ད༷ང་ལ༷ས་ད༷ག་གཅི༷ག་ཉི༷ད་ནི༷་ཡོ༷ད་པ༷འང་མ༷་ཡི༷ན་ལ་འཁོར་གསུམ་པོ་དེ༷་ཁོ་ན༷་ཉིད་དུ༷་བལྟ་བའི་ཚེ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།
Computer: ## 翻译：
简言之，如果## 翻译：
如果一切有与无、非空与空都仅是相互依存而成立，没有自性成立，那么"空性"这一术语只是灭除执着相的方便，不应对它本身执着，就像说"我没有任何东西可以给你"，如果有人回答"那就把这个'没有任何东西'给我吧"，就很难让他放弃执着，情况类似。
第二，"观察真如或有为"，这是第十三品。
第十四辨结合品
关于第十四品观察接触，经的关联是《胜力调伏经》所说："色无有接触亦无有分离"等的含义。本品的联系：有人说事物的自性是存在的，因为说明了它们的接触，如"依靠眼和色生起眼识"，又说"三者和合为触"。
对此，通过分析接触来显示其不合理，分为两部分：正文和品名。
第一部分又分三：以立宗方式简略宣说，以理由方式详细解释，总结所破所成义。
第一，所见对象色、能见眼根和见者（自我或眼识）这三者任何两者之间，如色与眼、色与眼识、眼与眼识，都不存在接触，三者之间也不存在相互同时的接触。
同样，贪欲、贪者（意识）和所贪对象，以及其他烦恼如瞋恚等，以及其余感官处所如所闻等，以三种方式区分后，无论两两之间或三者之间都无相互接触，就像石女的儿子与女儿之间不存在接触一样。
第二部分分两点：因法处不成立而接触不合理，因一异不成立而接触不合理。
第一点又分两部分：略说和广释。
首先，如果这些事物相互之间是实质上的他性，则应如水与牛奶般接触，但由于所见、能见和见者等没有作为接触主体的实异他性独立存在，因此它们不能接触。
第二部分又分两点：自性成立的他性不合理，他性的共相不成立。
第一点分两部分：应用其他理由的方式和否定他性的自性。
第一，不仅上述所见和能见等作为因果或互相依存的法处不存在他性故无接触，而且任何事物，如瓶等，与任何事物，如毛毯等共同成立的他性也不合理。
第二，在世间，瓶等作为"他"是依赖毛毯等"他"而建立为"他"的，如果依赖的毛毯等不存在，没有"他"，则瓶等"他"也不能成立"他"的名言。因此，依赖而建立为"他"的任何事物，都不能与所依自性成立为"他"，因为它们是相互依存而成立的。
;


 །གལ༷་ཏེ༷་གཞ༷ན་དེ་ནི༷་གཅིག་ཤོས་གཞ༷ན་ལ༷ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
1-3-63b
གཞ༷ན་ཡིན་ན་དེ༷་ཚེ༷་གཞ༷ན་མེ༷ད་པ༷ར་ཡང་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར༷་ནའང་གཞ༷ན་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་གཞ༷ན་དུ་འགྱུར༷་བ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ་དེ༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་གཞན་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དོ། །དེས་ན་ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ཕྲད་པས་གཞན་ཡོད་དགོས་ཀྱང་དེ་མེད་དེ། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་ཞེས་པ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པའང་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ག་ལ་སྲིད་དེ། ས་མྱུག་དང་རིང་ཐུང་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཞེས་པ་དེ་གཞན་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་པ་ཡིན་མོད། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ན་ཅི་འགལ་ཞེ་ན། ངོ་བོས་གཞན་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གཞན་དུ་གྲུབ་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གཉིས་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་མ་གྲུབ་པ་ནི། གལ་ཏེ་གཟེགས་གཟན་པ་སོགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཉིད་ཅེས་པའི་སྤྱི་ཡོད་པས་དེ་དང་འདུ་བས་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་རུང་ནའང་། དེ་འདྲ་བའི་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི་སྤྱི་མེད་དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡིན་པ་ལ་དེ་འདུའམ། མིན་པ་ལ་འདུ་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་ཟིན་ཡིན་པ་ལ༷་དེ་འདུ་བ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གཞན་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་འཇུག་ན། གྲུབ་ཟིན་ན་གཞན་མི་དགོས་ཤིང་
1-3-64a
དགོས་ན་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་ལོ། །གཞ༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ་ལ༷འ༷ང་དེ་འདུ་བ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་འགལ་བའི་ཆོས་སུ་གནས་པས་སོ། །ཡོད་ན་གཞན་དང་གཞན་མིན་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གཞན་མིན་ལས་གཞན་ན་དེ་མི་སྲིད་དེ་དེ་གཉིས་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་སོ། །སྤྱི་བཀག་ཀྱང་གཞན་ཙམ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་སྤྱི་ཡང་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་གཞན་ཙམ་གྲུབ་ན། གཞན་བྱེ་བྲག་ག་ལ་འགྲུབ་སྟེ། ཤིང་མེད་པའི་ཤ་བ་བཞིན་དུ། གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་གཞ༷ན་ནམ༷་ཏེ་གཞན་བྱེ་བྲག་པ་གཞན་མིན་པས་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་མེད་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཕྲད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་ཀྱང་རུང་། བསྒྲུབ་བྱ་ཕྲད་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་པས་དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡང་གྲུབ་བོ་ཟེར་ན། ཕྲད་པ་མེད་དེ། རང་ལ་རང་མི་འཕྲད་ལ། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལའང་མི་འཕྲད་ན་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་སྟེ་མེད་དོ་ཞེས་ཕྲད་བྱ་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ཉིད་ད༷ང་ཕྲ༷ད་པ༷་མེ༷ད་དེ་ཆུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་འོ་མ་གཅིག་པུ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞ༷ན་ད༷ང་གཞ༷ན་དངོས་པོ་ཐ་དད་ན་ཡ༷ང་ཕྲ༷ད་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཆུ་ལས་ཐ་དད་དུ་གནས་པའི་འོ་མ་ཆུ་དང་
1-3-64b
ཕྲད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཕྲད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཕྲ༷ད་བཞི༷ན་པ༷་ད༷ང་། ཕྲ༷ད་ཟིན་པ༷་ད༷ང་། ཕྲ༷ད་པ༷་པོ༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྲ༷ད་པ༷་བརྟ༷ག་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་བཞི༷་པ༷འོ༷།། །།
第十五辨有为与无为及自性品
བཅོ་ལྔ་པ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དམ་རང་བཞིན་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་ཆད་པའི་དངོས་པོའམ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། གང་མེད་པ་ལ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །སྐྱོབ་པས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་གྲུབ་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ།

 །གལ༷་ཏེ༷་གཞ༷ན་དེ་ནི༷་གཅིག་ཤོས་གཞ༷ན་ལ༷ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
1-3-63b
གཞ༷ན་ཡིན་ན་དེ༷་ཚེ༷་གཞ༷ན་མེ༷ད་པ༷ར་ཡང་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར༷་ནའང་གཞ༷ན་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་གཞ༷ན་དུ་འགྱུར༷་བ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ་དེ༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན༷་གཞན་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དོ། །དེས་ན་ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ཕྲད་པས་གཞན་ཡོད་དགོས་ཀྱང་དེ་མེད་དེ། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་ཞེས་པ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པའང་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ག་ལ་སྲིད་དེ། ས་མྱུག་དང་རིང་ཐུང་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཞེས་པ་དེ་གཞན་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་པ་ཡིན་མོད། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ན་ཅི་འགལ་ཞེ་ན། ངོ་བོས་གཞན་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གཞན་དུ་གྲུབ་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གཉིས་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་མ་གྲུབ་པ་ནི། གལ་ཏེ་གཟེགས་གཟན་པ་སོགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཉིད་ཅེས་པའི་སྤྱི་ཡོད་པས་དེ་དང་འདུ་བས་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་རུང་ནའང་། དེ་འདྲ་བའི་གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཀྱི་སྤྱི་མེད་དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡིན་པ་ལ་དེ་འདུའམ། མིན་པ་ལ་འདུ་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་ཟིན་ཡིན་པ་ལ༷་དེ་འདུ་བ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གཞན་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་འཇུག་ན། གྲུབ་ཟིན་ན་གཞན་མི་དགོས་ཤིང་
1-3-64a
དགོས་ན་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་ལོ། །གཞ༷ན་མ༷་ཡི༷ན་པ་ལ༷འ༷ང་དེ་འདུ་བ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་འགལ་བའི་ཆོས་སུ་གནས་པས་སོ། །ཡོད་ན་གཞན་དང་གཞན་མིན་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གཞན་མིན་ལས་གཞན་ན་དེ་མི་སྲིད་དེ་དེ་གཉིས་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་སོ། །སྤྱི་བཀག་ཀྱང་གཞན་ཙམ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་སྤྱི་ཡང་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་གཞན་ཙམ་གྲུབ་ན། གཞན་བྱེ་བྲག་ག་ལ་འགྲུབ་སྟེ། ཤིང་མེད་པའི་ཤ་བ་བཞིན་དུ། གཞ༷ན་ཉི༷ད་ཞེས་པའི་སྤྱི་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་གཞ༷ན་ནམ༷་ཏེ་གཞན་བྱེ་བྲག་པ་གཞན་མིན་པས་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་མེད་པས་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཕྲད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་ཀྱང་རུང་། བསྒྲུབ་བྱ་ཕྲད་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་པས་དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡང་གྲུབ་བོ་ཟེར་ན། ཕྲད་པ་མེད་དེ། རང་ལ་རང་མི་འཕྲད་ལ། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལའང་མི་འཕྲད་ན་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་སྟེ་མེད་དོ་ཞེས་ཕྲད་བྱ་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ཉིད་ད༷ང་ཕྲ༷ད་པ༷་མེ༷ད་དེ་ཆུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་འོ་མ་གཅིག་པུ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞ༷ན་ད༷ང་གཞ༷ན་དངོས་པོ་ཐ་དད་ན་ཡ༷ང་ཕྲ༷ད་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཆུ་ལས་ཐ་དད་དུ་གནས་པའི་འོ་མ་ཆུ་དང་
1-3-64b
ཕྲད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཕྲད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཕྲ༷ད་བཞི༷ན་པ༷་ད༷ང་། ཕྲ༷ད་ཟིན་པ༷་ད༷ང་། ཕྲ༷ད་པ༷་པོ༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྲ༷ད་པ༷་བརྟ༷ག་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་བཞི༷་པ༷འོ༷།། །།
第十五辨有为与无为及自性品
བཅོ་ལྔ་པ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དམ་རང་བཞིན་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་ཆད་པའི་དངོས་པོའམ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། གང་མེད་པ་ལ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །སྐྱོབ་པས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་གྲུབ་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文的完整直译：
如果一个"他者"与另一个"他者"从本质上是不同的，那么即使没有"他者"，"他者"也将成立；但没有"他者"而成为"他者"是不存在的，因此"他者"不能从本质上成立。所以，如果接触存在，接触必须依赖于"他者"的存在，但这是不可能的。因为"他者"这一概念仅仅是相互依存的假设，而非本质上存在的东西。因此，接触如何从本质上成立呢？就像地与芽，长与短一样。如果有人问：虽然"他者"依赖于并关联于他者，但本质上也存在为"他者"，有什么矛盾吗？答：如果本质上是"他者"，就必须不依赖任何东西而成立为"他者"，但这是不可能的。
第二，"他性"的共相不成立：如果有人说，像犊子部等不是依赖于其他事物而建立"他者"，而是因为有"他性"这一共相，通过与之结合而建立"他者"的名言。答：如果"他性"共相存在，确实可以这样，但这样的"他性"共相不存在。若存在，是应用于已经是"他者"的东西上，还是应用于不是"他者"的东西上？它不能应用于已经成为"他者"的事物上，因为如果应用是为了使其成为"他者"，那么已经成为"他者"就不需要再应用，如果需要再应用，就会导致无穷后退。它也不能应用于非"他者"的事物上，因为这些事物具有相互矛盾的性质。如果可以应用，"他者"与"非他者"就会混淆。"他者"若不同于"他者"和"非他者"，那是不可能的，因为这两者是直接矛盾的。
如果有人说，虽然否定了共相，但"他者"的概念依然存在，而如果它存在，共相也就成立。答：如果"他者"的一般概念成立，"他者"的特殊情况如何能成立呢？就像没有树的鹿一样。如果没有所谓的"他性"共相，"他者"即特殊的"他者"也就不存在。
第二，由于既不是一体也不是差别，接触不合理：如果有人说，即使没有能证明接触的"他者"，但所证明的接触本身是可感知的，如果接触存在，"他者"也就成立。答：接触不存在，因为自己不能与自己接触，而由于"他者"的本质未成立，也不能与"他者"接触，那么所谓"接触"是什么呢？接触对象不能与自身接触，就像不依赖于水的单独牛奶没有接触一样。即使"他者"与"他者"是不同的实体，也不会发生接触，就像与水分离存在的牛奶与水没有接触一样。
第三，总结：接触的自性，无论是正在接触的、已经接触的，还是能够接触的，都不存在，因为同样的推理。
第二，（章节说明）：这是《辨接触》，即第十四品。
第十五辨有为与无为及自性品
第十五品辨有为与无为或自性的内容。在经中的联系，"胜羯罗佛说色中没有断灭的实体或认知的实体"等。在品的联系中，有人说："诸实体有自性，因为依赖因缘。无实体不应依赖缘，如同虚空中的花。护法也说一切法缘起，你也承认，不是吗？"答：从胜义谛来看，因缘不成立；从世俗谛来看，正因为依赖因缘而生，所以如幻，没有自性。这包含两部分：正文和题目。


 །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕྱོགས་བཞིའི་སྤྲོས་པ་དགག་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨད་པ་དང་། དབུ་མ་ལ་བློ་སྦྱང་བར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། 
1-3-65a
རང་བཞིན་དང་གཞན་དངོས་དགག་པ་དང་། དངོས་ཡོད་དང་དངོས་མེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་ནམ་ཡང་རྟེན་འབྱུང་མི་རུང་སྟེ། འདུ་བྱེད་མྱུ་གུ་སོགས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་ཟིན་པ་ལ་རྒྱུ་མི་དགོས་ཏེ་འདུ་བྱེད་མྱུ་གུ་ད་ལྟ་བ་•ལ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་སྔ་རོལ་ན་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་དེའི་རང་བཞིན་བྱུང་ངོ་སྙམ་ན་དེ་བྱས་པ་ཅན་དུ་ཐལ་ལ། འདོད་ན་ཅི་འགལ་སྙམ་ན་མི་རུང་སྟེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ཆུ་ལ་ཚ་བ་ལྟར་ཆོས་དེ་རང་གི་གཤིས་མ་ཡིན་པས་དེ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བྱ་ཟེར་ན། རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཆོས་དེའི་ཡིན་ལུགས་མ་བཅོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཙམ་བཅོས་པ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེའི་གཤིས་ལ་དང་པོ་ནས་མེད་པས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཤེལ་ཚོན་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མིན་པས་ངོ་བོ་དཔྱད་བཟོད་པ་རང་དབང་དུ་ནམ་ཡང་མི་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་འདིའོ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནམ་ཡང་མི་རྙེད་དོ། །
1-3-65b
རང་བཞིན་མ་རྙེད་པ་དེ་ཙམ་དེའི་ཡིན་ལུགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གནས་ལུགས་དོན་དམ་མཐོང་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བསྙད་ཀྱི་འདི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སོགས་དང་། མ་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་དམ་པའོ་ཞེས། ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་། ལོང་བས་གཟུགས་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ། མཐོང་བ་བཀག་པ་ཙམ་མིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཀུན་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བའི་རིག་ཤེས་མིག་ལྡན་ནམ་མཁའ་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཁོ་ན་རེ། འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱི་ཡོད་པ་བཀག་པས་རང་དངོས་བཀག་ཀྱང་། གཞན་དངོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། གང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་ན། དེའི་བྱེ་བྲག་གཞན་ལ་རང་བཞིན་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་དོ། །དེ་ཡང་སྔ་འགྱུར་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཕྱི་འགྱུར་དུ་རང་བཞིན་ཞེས་པ་འགྱུར་ཁྱད་ཙམ་ལས་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོད་པ་དེ་རྒྱུ༷་ད༷ང་རྐྱེ༷ན་ལ༷ས་ནི༷་འབྱུང༷་བ༷ར་རི༷གས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ༷། །གལ་ཏེ་འབྱུང་ན་རྒྱུ༷་ད༷ང་རྐྱེ༷ན་ལ༷ས་བྱུང༷་བ༷་ཡི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་དེ་ནི་ཡིན་ལུགས་མ་ཡིན་པར་གཞན་གྱིས་བྱས༷་པ༷འམ་བཅོས་མ་ཅ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བས་དེའི་
1-3-66a
རང་བཞིན་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། ར༷ང་བཞི༷ན་བྱས༷་པ༷་ཅ༷ན་ཞེ༷ས་བྱ༷ར་ཇི༷་ལྟ༷་བུ༷ར་ན༷་རུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཆུ་ལ་ཚ་བ་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ར༷ང་བཞི༷ན་དག༷་ནི༷་ཡིན་ལུགས་དྲང་པོ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བཅོ༷ས་པ་མི༷ན་པ་ད༷ང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞ༷ན་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་གཉུག་མའི་ངོ་བོ་ཡི༷ན་ལ། མཚན་གཞི་ནི། ཟུང་འཇུག་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱོན་ཡང་རུང་མ་བྱོན་ཡང་རུང་སྟེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་གི་ར༷ང་བཞི༷ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡི་རང་བཞིན་ཡང་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ། གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ༷་གང་ཡིན་པ་དེའི༷་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་དེ་ལ་ནི༷་རང་གི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡི་རང་བཞིན་ཡི༷ན་ཞེ༷ས་བརྗོ༷ད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་སོ།

以下是藏文的完整直译成简体中文：
第一分为三：破除四方的戏论、呵责不合理的见解、以及劝导修习中观。第一又分为二：
破除自性和他性，以及破除实有和非实有。第一，自性不存在而依缘而起，自性若存在，永远不可能是缘起，因为如果有为法，如芽等有自性，就不应该从无明和种子等因缘而生，因为已有自体就不需要因，如同现在的有为法和芽一样。如果有人想：事物在之前没有自性，但从因缘中产生了它的自性，那么这就成了被造作的，如果接受，有什么矛盾呢？这是不合理的，因为它们互相矛盾，就像水中的热性一样，非事物本性的东西不能成为其自性。
那么，何为自性呢？自性是指事物的未经造作的真实情况。凡是被造作和从缘起的，这些在其本质中原本就不存在，因此不能成为其自性，如同彩色水晶一样。因此，不是由缘而生的、能经得起分析的、独立自存的自性，这样的"这就是有自性"的自性成立，永远找不到。
未找到自性，仅此即是其存在方式，从这方面来说，被称为见到实相、胜义，并非说"见到这个"，没有任何可见。就如说"见到虚空"等，以及"无所见是最高的见"。这"无所见"并非像盲人不见色法那样仅仅是对见的否定，而是像有眼者观察虚空那样，见到一切戏论无自性的智慧。
针对这一点，有人想：虽然否定了诸事物本性的存在，破除了自性，但他性仍然本性上存在，因为没有否定它。对此回答：如果已经证明某物没有自性，那么就没有理由认为其特殊情况他性有自性成立。在早期译本中称为"本体"，在后期译本中称为"自性"，仅是翻译的不同，实质无别。事物的本体或自性若存在，从因和缘而生是不合理的，因为它已经成立了，就像现在的芽一样。若从因缘而生，那么从因和缘而生的自性就不是本来面目，而是被他造作或人造的，怎么可能是其自性呢？
如何能称"自性为人造"，就像水的热性一样，不会成为其自性。那么，何为自性？自性是指真实本性、不被他缘所造作、不依赖因缘他法、不变异的本然状态。其实例是：双运离戏的法性，正如经中所说："如来出世或不出世，诸法的法性恒常安住。"
如此，诸事物没有所谓"自己的自性"，他性的事物的自性又从何而来？因为所谓的"他性的事物"，其本体或自性只是相对于自己的自性而言，被称为"他性的事物"的自性而已。






།གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་གཞན་དངོས་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཙམ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ནའང་དེ་མེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་
1-3-66b
རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་ད༷ང་ནི༷། གཞ༷ན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་དག༷་སྟེ་དེ་གཉིས་མ༷་གཏོ༷གས་པའི་གཞན་པའི་དངོ༷ས་པོ༷་ཙམ་ཞེས་པ་དེ་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །དེས་ན་རང་གི་ར༷ང་བཞི༷ན་ད༷ང་ནི༷་གཞན་གྱི་དངོ༷ས་པོ༷་ད༷ག་ལས་གཞན་དུ་ཡོ༷ད་ན༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འགྲུབ༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཡང་དེ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་བཀག་ཀྱང་དངོས་མེད་ནི་ཡོད་ལ་དེ་ལྟ་ན་དེའི་ཟླ་བོ་དངོས་པོའང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་ནའང་དེ་མེད་དེ། ག༷ལ་ཏེ༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཉིད་མ༷་གྲུབ༷་ན༷་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཀྱང་འགྲུབ༷་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །གང་གིས་ན་བུམ་སོགས་དངོ༷ས་པོ༷་ད་ལྟ་བ་དེ་གཞ༷ན་དུ༷་གྱུར༷་པ༷་ནི༷་སྔར་གྱི་དངོ༷ས་པོ་དེ་མེ༷ད་པ་ཡི༷ན་པ༷ར་འཇི༷ག་རྟེན་ན་སྐྱེ༷་བོ༷་དག་གིས་སྨྲ༷་བས་སོ། །དགག་བྱ་བཅད་པ་ཙམ་མིན་པའི་དངོས་མེད་རང་རྐྱ་བ་ནི་ནམ་ཡང་མི་གྲུབ་སྟེ། གྲུབ་ན་དངོས་མེད་དུ་ག་ལ་རུང་སྟེ་ཐོགས་བཅས་ཡིན་ན་ནམ་མཁའ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པའི་དངོས་མེད་ལ་བདེན་པ་བཀག་པ་ནི་འདིའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེགས་པར་ཤེས་སླ་བས་མ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨད་པ་ནི། གང༷་ད༷ག་གིས་སའི་ར༷ང་བཞི༷ན་ནི་སྲ་བའོ་ཞེས་ཆོས་རང་ལ་རང་
1-3-67a
བཞིན་ཡོད་པར་ཞེན་པ་དང་། མིག་ལས་མིག་ཤེས་གཞན་ནོ་ལྟ་བུ་གཞ༷ན་དངོ༷ས་སུ་ལྟ་བ་ད༷ང་། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་ད་ལྟ་བ་ལ་དངོ༷ས་པོ་ད༷ང་། དེ་དང་བྲལ་བ་འདས་པ་སོགས་ལ་དངོ༷ས་པོ་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་དོ་སྙམ་དུ་ཞེན་ཅིང་ལྟ༷་བ༷་དེ༷་དག༷་ནི་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱི་བསྟན༷་པ༷་ལ༷་བསྟན་པ་ལྟར་གྱི་རྟེན་འབྱུང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་མཐོ༷ང་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །རྟེན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞི་གང་དུའང་མེད་པས་སོ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། རང་བཞིན་མ་ནོར་བར་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་སྟོན་ཏོ། །དེས་ན་ནམ་ཡང་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལུང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བཅོ༷མ་ལྡ༷ན་འདས་དངོ༷ས་ད༷ང་དངོ༷ས་མེ༷ད་སོགས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ༷་ཐམས་ཅད་མཁྱེ༷ན་པ༷ས་ཀ༷་ཏ༷་ཡཱ༷་ན༷་ཡི༷་འདུལ་བའི་ལུང་གདམ༷ས་ངག༷་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལ༷ས་ནི༷། ཀ་ཏ་ཡཱ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་
1-3-67b
བ་དང་འཁྲུགས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར། འཆི་བས་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཡོ༷ད་པ༷་ད༷ང་མེ༷ད་པ༷་གཉི༷ས་ཀ༷འ༷ང་དག༷ག་པ༷་མཛ༷ད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་འདི་ཡང་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདོན་པའི་ལུང་ཡིན་པས་དྲངས་པ་སྟེ་ལུང་ལས་བརྒལ་བར་མི་ནུས་སོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ཆོས་གང་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱི༷ས་ཡོ༷ད་ན༷་དེ༷་ནི༷་སླར་ཡང་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་དུ་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །ར༷ང་བཞི༷ན་གང་དེ་རྐྱེན་གྱིས་སམ་ངོ་བོས་ཀྱང་སྟེ་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷་ནི༷་ནམ༷་ཡ༷ང་འཐད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །གང་གི་ཕྱིར་ན་བཅོས་མ་མིན་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་རང་གི་ངོ་བོར་ནི་གྲུབ་ཟིན་ལ་དེ་སུ་ལའང་ལྟོས་པ་མི་སྲིད་པས་གང་གིས་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནམ་ཞིག་ན་འདོར་མི་སྲིད་དོ།

第二，虽然没有自性和他性，但可能有实物本身的存在。对此，如果有除这两者之外的所谓实物，即使没有这两者，也可以承认实物的存在，然而这是不存在的。如何理解呢？诸法的自体或自性和他性，除这两者之外的所谓其他实物哪里存在呢？根本不存在。因此，若在自性和他性之外存在，那么所谓的"实物"才能成立，但这是不可能的。
如果有人说，虽然否定了实物，但无实物是存在的，这样一来，作为其对立面的实物也应当存在。对此回答：如果无实物存在，确实如此，但它并不存在。若实物本身未成立，则依赖于它的无实物也不会成立。因为在世间，人们说瓶子等现存的实物变成其他状态时，先前的实物已不存在。
不仅仅是所遮断绝的无实物，独立的无实物从来不成立，若成立，怎么可能是无实物呢？就像有障碍者不可能是虚空一样。在此，对于所遮在所知中不存在的无实物否定其真实性，通过此论点已容易理解，故未明说。
第二，呵斥对反方的见解：那些认为地的自性是坚硬的，如此执着法有自性，以及认为眼识异于眼根等，持有他性见解，或认为能起作用的眼识等当下是有实物，而过去等离此的是无实物性，执着并持这些见解者，在佛陀教法中，不能见到如教所说的缘起最深奥的真实性。因为缘起的自性在这四者中都不存在。
诸佛了悟实物的真实性，正确无误地宣说自性，不会颠倒宣说。因此，从不违背正理，所以智者们都追随真实。
如是，依据经典，世尊通达实物与无实物等所知一切相，在《教诫迦旃延经》中说："迦旃延，由于此世间大多执着于有和无，因此不能从生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、烦乱中解脱，不能从死亡煎熬的痛苦中解脱。"由此否定了有和无两者。
引用这部经是因为它是一切部派都诵持的经典，因此不能违背经典。若任何法由自性存在，它就不会变成无。自性无论是通过缘还是本质而改变，都是永远不合理的。因为若有非造作的自性，它已经以自体成立，不可能依赖于任何，而不依赖的自性永远不可能舍弃。


 །ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །ཡང་ཆོས་གང་གི་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་དེ་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷་མཐོང་བ་དེ་གང༷་གི༷་ཡི༷ན་ཏེ་མོ་གཤམ་བུའི་གར་བསྒྱུར་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཡ༷ང་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་བ༷་ཇི༷་ལྟར༷་རུ༷ང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤོ་ལོ་ཀ་འདི་རང་གིས་འདོད་པ་སྟེ། ཕྱེད་གོང་ཕྱོགས་སྔ་མི་བྱེད་པར་
1-3-68a
རང་བཞིན་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་གང་ལའང་གཞན་འགྱུར་མི་འཐད་ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་ལུགས་སོ། །གསུམ་པ་དབུ་མ་ལ་བློ་སྦྱང་བར་གདམས་པ་ནི།དེས་ན་གནས་ལུགས་ལ་སེམས་པའི་ཚེ་དངོས་པོ་འདི་ནི་ཡོ༷ད་ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷་རྟག༷་པ༷ར་འཛི༷ན་པ་དང་དངོས་པོ་འདི་ནི་མེ༷ད་དོ་ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷་ཆ༷ད་པ༷ར་ལྟ༷་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བློའི་ཡུལ་གང་ལ་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས།རང་བཞིན་ཡོད་པར་བཟུང་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་སྟོང་པ་དང་། གཞན་འགྱུར་སོགས་མི་འཐད་པས་མེད་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བས་རྟག་ལྟ་ཡིན་ལ། གང་ལ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བཟུང་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལྷག་མ་མེད་པར་སོང་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཞིག་འཆར་བ་དེ། སྔར་ཡོད་རྒྱུ་དེ་ཆད་པར་བལྟས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལང་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི། དེ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། །ཡོད་ཙམ་དང་མེད་ཙམ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་རྟག་ཆད་རགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཡང་དེ་རེ་རེར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ལས་མི་འདའ་བས། མེད་དགག་གི་སྨན་ནི་བདེན་འཛིན་གྱི་ནད་ཡོད་པ་སྲིད་དུ་བརྟེན་ནས། ནད་དང་སྨན་ཡང་ཆབ་གཅིག་འབྱིན་པར་བྱས་ཏེ་ཟུག་རྔུའི་སྤྲོས་མཚན་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མཐའ་བཞི་སྤྲོས་བྲལ་
1-3-68b
ལ་གནས་ན། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པའི་རྟག་ཆད་ཕྲ་མོ་ཡང་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དགག་གི། རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ན་མི་སྒྲུབ་བོ། །ཚིག་གསལ་ལས། ལྟ་བ་འདི་གཉིས་བསལ་ཏེ་དབུ་མའི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་ནད་མ་འབྱིན་པར་སྨན་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ལྟར་དགག་བྱ་མ་ཁེགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་མེད་དགག་གི་འཛིན་སྟངས་འཕེན་ཡང་ཁེགས་ན་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེས་འཛིན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བའི་མེད་པ་རྐྱང་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་འོང་ན་རྩ་ཤེས་ནས་སྟོང་སྟོང་མིན་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་། བདེན་གྲུབ་མ་དམིགས་པའི་བློ་དང་། བདེན་སྟོང་འཛིན་པའི་བློ་གཉིས་ཁྱད་ཆེ་ཞེས་ཤཱཀ་མཆོག་པ་གསུང་། དེ་ལྟར་མཐར་ལྟ་ཡིན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་ཡོ༷ད་པ་ད༷ང་མེ༷ད་པ༷་ལ༷་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཁ༷ས་པ༷ས་མཐའ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནམ་ཡང་གན༷ས་པ༷ར་མི༷་བྱ༷འོ༷། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཆད་ཡིན་ཞེ་ན། གང༷་ཞི༷ག་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱི༷ས་ཡོ༷ད་པ༷་དེ༷་ནི༷་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འགལ་བས་མེ༷ད་པ༷་མི༷ན་པ༷ས་ན་རྟག༷་པ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་གང་སྔོ༷ན་བྱུང༷་བའི་ཡོད་པ་ཉིད་འགགས་ནས་ད༷་ལྟར༷་མེ༷ད་ཅེ༷ས་པ༷་དེ༷ས་ན༷་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྒྱུན་ཆད་པས་ཆ༷ད་པ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དངོས་དངོས་
1-3-69a
མེད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་བརྟག༷་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅོ༷་ལྔ༷་པ༷འོ༷།། ༈ །།
第十六辨缚解品
བཅུ་དྲུག་པ་བཅིང་ཐར་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི།གཟུགས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིང་མ་གྲོལ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ་འཁོར་འདས་བཅིང་གྲོལ་དམིགས་པས་སོ་སྙམ་ན། དེ་དག་གྲུབ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འཁོར་འདས་དགག་པ་དང་། བཅིང་གྲོལ་དགག་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་འཁོར་འདས་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་བཅིང་ཐར་མི་འཐད་པས་སོ།

正如虚空的无障性永不变异，这一观点同样需要接受。又若某法的自性不存在，那么它变异的现象是什么？就像石女儿的舞姿变化一样不合理。若自性存在，怎么可能变异呢？不可能的。
或者，这个偈颂是自己主张的，上半偈不作为前方观点，而是说明无论自性存在与否，变异都不合理。这是佛护的观点。
第三，劝勉修习中观：因此，在思考实相时，执持"这是有"的常见和执持"这是无"的断见，即当心识对某对象执持为"这是有"，认为有自性时，由于自性存在之物不可能空或变异等，因此成为无的对立面，这就是常见；当执持"这是无"时，就像自性存在之物完全无余地消失一般，这种执着先前存在之物已断灭的见解就是断见。
而对于见到无自性者，则两者皆无。仅是有、仅是无以及"无自性成立"的见解虽非粗的常断见，但只要执着其中任一，就无法超越戏论相。否定性的药只要病存在就需使用，并同时祛除病与药，若安住于远离一切痛苦相的四边戏论，则能断除所取能取戏论的微细常断。
总之，只否定自性存在，而不证成唯无自性。《明句论》说："除去这两种见解，应如实修习中观道。"简言之，如同未除病不能离药，只要所破未破除，就需保持无遮的执持方式；若破除后再执着"什么是无"，以无实有为所缘境，那么《根本中论》中如何解释"空、不空"等？萨迦秋巴说：不见真实成立的心与执持真性空的心有很大区别。
由于这些是边见，因此，对有和无，真实智者不应安住于此边见。为何是常断见？凡由自性或本性存在者，与无完全相违，故非无，因此是常；任何先前已生的有在灭后，现在无，因为有实物的相续断绝，故成断见。
第二，是名为《观实物与无实物，或观察自性》，即第十五品。
第十六辩缚解品
第十六观缚解品，经文联系："色未生故无缚无解"等义；与前品联系：若想，"诸实物自性存在，因为轮涅缚解可得"，若此成立，则即使如此，也不能成立，故分两部分：正文和品名。首先分三：破轮涅、破缚解和遣除他人过失。
第一，所立的轮回与涅槃，以及能立的束缚与解脱都不合理。


 །དང་པོ་མི་གྲུབ་སྟེ་བླང་བྱ་ཕུང་པོ་དང་ལེན་པོ་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་འཁོར་བ་མི་འཐད་པས་སོ། །དེ་ཡང་གལ༷་ཏེ༷་ཉེ་བར་བླང་བྱ་འདུ༷་བྱེ༷ད་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ་འཁོ༷ར་རོ་ཞེ༷་ན༷། འདུ་བྱེད་དེ༷་དག༷་རྟག༷་ན༷་ནི་མི༷་འཁོ༷ར་ཏེ༷་རྟག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །མི༷་རྟག༷་ན༷་ཡ༷ང་འཁོ༷ར་བར་མི༷་འགྱུ༷ར་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་སོ། །ལེན་པ་པོ་སེམ༷ས་ཅ༷ན་ལ༷་ཡ༷ང་རྟག་མི་རྟག༷་བརྟགས་ནས་འཁོར་མི་སྲིད་པ་རིགས་
1-3-69b
པའི་རི༷མ་པ་འདི༷་དང་མཚུང༷ས་སོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་མི་མཚུངས་ཏེ་རྟག་མི་རྟག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ག༷ང་ཟ༷ག་འཁོ༷ར་རོ་ཞེ༷་ན༷། ཕུང༷་པོ༷་དང་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་དང་ཁམ༷ས་རྣམ༷ས་ལ༷་གང་ཟག་བདག་དེ༷་ནི༷་སྔར་བཤད་པ་མེ་དང་ཤིང་གིས་ཞེས་སོགས་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་ལྡན་པ་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་རྣམ༷་པ༷་ལྔས༷་བཙ༷ལ་ན༷་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མེ༷ད་ན༷། གང་ཟག་ག༷ང་ཞི༷ག་འཁོ༷ར་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྲིད་པ་ཕུང་པོ་མེད་པར་གང་ཟག་འཁོར་སྲིད་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ལ་རག་མོད། འཁོར་བར་གདགས་པའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་མེད་ན་དེ་མི་རུང་ལ། སྲིད་པ་ཡང་མིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་ལྷའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་གོ་འཕོ་དགོས་ན་སྔ་མ་མ་བཏང་བར་ནི་མི་རུང་ལ། སྔ་མ་གཏོང་ན་སྔ་ཕྱིའི་སྲིད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྲིད་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་གཞན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་གང་ཟག་དེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉེ་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བས་འཁོར་བ་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །བར་མེད་པར་འདོད་ན་ལྷ་མིའི་སྲིད་པ་གཉིས་དུས་ཅིག་ཆར་དུ་ཐལ་ལོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་གཉིས་སུ་ཐལ་ལོ། །ཡང་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཆར་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ། །འདིར་ག་འཇིགས་དང་བསྟུན་ན་རང་གིས། འཁོར་བ་སྲིད་པའམ་ཕུང་པོ་
1-3-70a
ལས་ཐ་དད་པའི་འཁོར་བ་པོ་དེ་འདྲའི་གང་ཟག་དེ་སྲིད་པར་འཁོར་ན། སྲིད་པ་སོ་སོའི་ཉེར་ལེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གང་ཟག་འབའ་ཞིག་འཁོར་རམ། ཉེར་ལེན་སོ་སོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཉེར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་དུ་འཁོར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། ལྷ་མིའི་སྲིད་པ་སོགས་དུས་ཅིག་ཆར་དུ་ནི་མི་ལེན་ལ། སྔ་མ་བཏང་ནས་ཕྱི་མ་ལེན་དགོས་ན། སྔ་ཕྱིའི་སྲིད་པ་སོ་སོ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་གཅིག་མིན་པས་དེ་གཉིས་གང་ཡང་མིན་པའི་སོ་སོ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་མ་གང་ཡང་མིན་པར་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་ནི་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་ལྷ་མིའི་སྲིད་པ་དང་། དེའི་གདགས་གཞི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་འཁོར་བ་པོ་ཅི་ཡང་མིན་པ། དེ་ལྟ་བུ་གང་སྲིད་པ་དང་ཉེར་ལེན་དང་བྲལ་བས་ཅི་ཞིག་འཁོར་བའི་དོན་ཡོད་དེ་མེད་ཅེས་སོ་སྙམ། སྔ་ཕྱི་སོ་སོ་བ་གང་ཟག་རེ་རེ་ཡིན་ན་མི་རྟག་པ་དང་དུ་མར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལྟ་ན་སྔར་སྐྱོན་སོ་ན་གནས་སོ། །དེ་འདྲའི་འཁོར་བ་པོ་དེ་མིའི་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ་བཏང་ན༷ས་ལྷའི་ཉེ༷་བར་ལེ༷ན་པ༷ར་འཁོ༷ར་ན༷། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཉེར་ལེན་རྐྱང་པ་བླང་བྱ་སྲི༷ད་པ༷་ཕུང་པོ་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །བར་དེར་སྲི༷ད་པ་མེ༷ད་ཅིང་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པའི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་ཏེ་མེ༷ད་ན༷་འཁོར་བ་པོ་བདག་དེ༷་ག༷ང་ཅི༷་ཞིག༷་འཁོ༷ར་བ༷ར་
1-3-70b
འགྱུར༷་ཏེ་འཁོར་བ་པོར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཡང་འཁོར་བ་ནི་ཡོད་དེ་དེའི་འགལ་ཟླ་མྱང་འདས་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་མི་གྲུབ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དང་སེམས་ཅན་ངོ་བོས་མེད་པས་སམ། ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡིན་ཀྱང་མྱང་འདས་མི་སྲིད་དེ་འདུ༷་བྱེ༷ད་ཕུང་པོ་མྱ༷་ང༷ན་འད༷འ་བ༷ར་ནི༷་རྣམ་པ་གང་གིས་ཇི༷་ལྟ༷་བུ༷ར་ཡ༷ང་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷་ཞེས་རྟག་པ་འགྱུར་མེད་དང་མི་རྟག་པ་སྐད་ཅིག་མར་འགགས་པ་ལ་བརྟགས་ནས་སྔར་བཞིན་བཀག་གོ། སེམ༷ས་ཅ༷ན་ཙམ་དང་བརྗོད་མེད་སྔ་མ་ལྟར་དཔྱད་ན་མྱ༷་ང༷ན་ལ༷ས་འད༷འ་བ༷ར་ཡ༷ང་ཇི༷་ལྟ༷་བུ༷ར་ཡ༷ང་འཐ༷ད་པར་མི༷་འགྱུར༷་རོ།

第一不成立，因为所取蕴和能取有情两者都不合理，轮回不能成立。若认为所取的有为五蕴从一趣到另一趣而轮回，那么这些有为法若是常住，则不会轮回，因为常法不会变化；若是无常，也不会轮回，因为刹那无法前往他处。对于能取者有情，以常无常进行观察，不可能轮回的道理也是相同的。
若说不同，认为不可说为常无常的人会轮回，对此，在蕴、处、界中，从前述"以火与薪"等方式，通过一体、异体、具有、能依所依五种方式寻找人我，如同石女之子般不存在，那么哪个人会轮回呢？不会轮回。
若认为没有所依蕴的有情可以轮回，虽然这是你所希望的，但若没有轮回的假立因——有，则不合理。有也需从人的所依转到天的所依，若不舍弃前者则不合理；若舍弃前者，则前后两种有之间将无其他有即蕴，如此，那时的人我失去能假立的因——近取蕴，就不能成为轮回者。若承认无间隔，则天人两种有应同时存在，那么就会有两个人我，进而所有轮回应同时产生。
在此配合格段[?]，自己[说]：若轮回有情或别于有蕴的轮回者这样的人我在有中轮回，那么不依赖各各有的近取而只有人我轮回，还是依赖各各近取从一近取到另一近取轮回？若是第二种情况，则不会同时取天人等有，而必须舍前取后，那么处于前后各各有中的人我不是同一者，而是各自不同的，而处于两者之间、非任一的人我则没有有，对于没有天人有及其所依近取者，作为轮回者的无所是者，这样离有与近取者有何轮回之义？不存在。若前后各各有的人我各自不同，则成无常且多，如此，前述过失仍然存在。
若这样的轮回者舍弃人的近取而轮回到天的近取，则两者之间无单独近取可得的有蕴将不存在。当中间无有且离近取蕴时，轮回者自我怎么还能轮回？因为已失去安立为轮回者的原因。
又若说轮回存在，因为其对立面涅槃存在，[对此]涅槃不成立，因为有为与有情本性空或者纵使承认存在，不论是常还是无常，涅槃都不可能，因为有为蕴以任何方式涅槃都不合理，以常法不变和无常刹那灭进行观察，如前已遮破。对于单纯有情和不可言说，如前观察，也以任何方式都不合理涅槃。


 །གཉིས་པ་ནི། འཁོར་འདས་བཀག་ཀྱང་བཅིང་ཐར་ནི་ཡོད་ལ་དེ་ཡོད་པས་འཁོར་འདས་གྲུབ་སྟེ། ཆགས་སོགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཁམས་གསུམ་ལས་མི་འདའ་འོ་ཞེ་ན། བཅིངས་ཐར་མེད་དེ་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་ལ་བཅིང་གྲོལ་མེད་པར་རྟོགས་སླ་བས་མ་གསུངས་ལ། འདིར་སྐད་ཅིག་དང་པོར་སྐྱེ་ཞི༷ང་གཉིས་པར་འཇི༷ག་པའི་ཆོ༷ས་ཅ༷ན་གྱི་འདུ༷་བྱེ༷ད་རྣམ༷ས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སྔར་མི༷་འཆི༷ང་ལ་ཕྱིས་གྲོལ༷་བ༷ར་ཡང་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ༷་སྐད་ཅིག་སྐྱེས༷་ཟིན་ཉིད་ནི་གྲུབ་ཟིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཁོམ་མེད་པར་ཞིག་པས་སོ། །སྔ༷་མ༷་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟགས་པ་བཞི༷ན་དུ༷་སེ༷མས་ཅ༷ན་སུ་ཡ༷ང་མི༷་
1-3-71a
འཆི༷ང་ཞིང་གྲོལ༷་བ༷ར་ཡང་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཆིང་བྱེད་ཆགས་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པས་དེས་བཅིང་པ་ཡོད་པར་གྲུབ་ཟེར་ན། དེས་སུ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བཅིངས་ཏེ་བཅིང་ན་དེས་ཉེར་ལེན་དང་བཅས་པའམ་བྲལ་བ་ཞིག་འཆིང་། དང་པོ་ནི་མི་འཆིང་སྟེ་བཅིངས་ཟིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་མི་འཆིང་སྟེ། འགལ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ཆགས་སོགས་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པས་འཆི༷ང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན༷། དེས་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ་དང་བཅ༷ས་པ་ནི་འཆི༷ང་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ་མེ༷ད་པ་ཡང་མི༷་འཆི༷ང་སྟེ༷་སངས་རྒྱས་བཞིན་བཅིང་མི་ནུས་ལ་དེས་ན་བཅིང་བྱ་གཞན་ཕུང་གསུམ་པ་མེད་པས་གན༷ས་སྐབ༷ས་ག༷ང་ཞི༷ག་འདིས་འཆི༷ང་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བྱེད་སྔར་ཡོད་པས་བཅིང་བྱ་ལྷས་བྱིན་བཅིངས་པ་བཞིན་དུ་འཆིང་བ་ཆགས་སོགས་སྔར་ཡོད་ན་དེས་བཅིང་བར་རིགས་ཀྱང་དེ་མེད་དེ། རྟེན་མེད་པར་བརྟེན་པ་མི་རུང་པ་དང་། གལ་ཏེ་སྔར་འཆིང་བ་གྲུབ་ན་ཕྱིས་བཅིང་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་བ་དགོས་པ་མེད་པས་དང་། འཆིང་བ་ལས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་བཅིང་བྱ་ལ་ཡང་འཆིང་བ་དགོས་པ་མེད་པས་སོ། །
1-3-71b
ག༷ལ་ཏེ༷་བཅི༷ང་བར་བྱ་བའི༷་གང་ཟག་གི་སྔ༷་རོ༷ལ་ན༷་འཆིང་བྱེད་ཆགས་སོགས་ཉེར་ལེན་གྱི་འཆི༷ང་བ༷་ཡོ༷ད་ན༷་དེས་འཆི༷ང་བ་ལ༷་ར༷ག་ལས་མོད་དེ༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་དེ༷་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར། སུན་འབྱིན་ལྷག༷་མ༷་ནི༷་སོ༷ང་ད༷ང་མ༷་སོ༷ང་བགོ༷མ་པ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བཀག་པ༷ས་བསྟན༷་ཏེ། རེ་ཞིག་བཅིང་བ་མི་འཆིང་སྟེ་སོགས་བསྒྱུར། འཆིང་བ་བཀག་ཀྱང་འགལ་ཟླ་ཐར་པ་ཡོད་པས་དེ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། མེད་དེ་རེ༷་ཞི༷ག་བཅི༷ངས་པ༷་ནི་མི༷་གྲོ༷ལ་ཏེ༷་བྱ་བ་དེ་གཉིས་འགལ་བས་སོ། །མ༷་བཅི༷ངས་པ༷་ཡ༷ང་གྲོལ༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་གྲོལ་ཟིན་པས་ལྕགས་སྒྲོག་མེད་པ་ལ་དཀྲོལ་རྒྱུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བཅི༷ངས་བཞིན་པ༷་ཉི༷ད་གྲོལ༷་བཞི༷ན་པ༷་ཡི༷ན་ནོ་སྙམ་པར་འགྱུར༷་ན༷་བཅི༷ངས་ད༷ང་གྲོ༷ལ་བ༷་འགལ་བ་གཉིས་དུས༷་གཅི༷ག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར༷་རོ། །གསུམ་པ་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྤོང་བ་ནི་བཅིང་ཐར་མེད་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ནས་བདག་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ནམ་ཞིག་འདའ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ལམ་ལ་སློབ་པ་སོགས་མི་འཐད་པས། དེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་སོགས་དང་མཚུངས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པས་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་པོ་བདག་དང་། ཐོབ་བྱ་མྱང་འདས་ལ་བདག་གིར་ཞེན་པའི་
1-3-72a
འཇིག་ལྟ་དེ་ནི་མྱང་འདས་ཀྱི་གེགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ། བད༷ག་ནི༷་ལེ༷ན་པ་མེ༷ད་པར་ཡོ༷ངས་སུ་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷འ་འོ༷། །ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང༷་འད༷ས་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་བད༷ག་གི༷ར་འགྱུར༷་རོ༷་ཞེ༷ས་དེ༷་ལྟར༷་གང༷་ད༷ག་རློམ་སེམས་སུ་འཛི༷ན་པ་ནི་དེ༷་ཡི༷་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཉེར༷་ལེ༷ན་ལ་འཛི༷ན་པ༷་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཆེ༷ན་པོ༷་ཡི༷ན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཐར་པ་བླ་མེད་མི་འཐོབ་སྟེ། འཛིན་པ་སྤོང་པ་ཁོ་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པས་སོ།

第二，虽然破除了轮回涅槃，但束缚解脱确实存在，由于束缚解脱存在，轮回涅槃成立，因为被贪等束缚者不超越三界。[对此回答]束缚解脱不存在，有为法是常住则无束缚解脱，这容易理解故未说明。此处，第一刹那生而第二刹那灭的有法有为诸法，不会先被烦恼束缚后获解脱，因为刹那已生即已成就，除此之外无暇变为他法而灭。
如前对有为法的观察一样，任何有情也不会被束缚也不会解脱。即便如此，若说：束缚者贪等近取存在，因此束缚存在，[对此反问]它束缚谁？如何束缚？束缚时，是束缚有近取者还是离近取者？第一种不能束缚，因为已被束缚；第二种也不能束缚，因为相违，如同如来。
若说贪等近取是束缚，[答]它既不能束缚有近取者，因为无意义，也不能束缚无近取者，如同佛陀不能被束缚，因此无第三种束缚对象，那么什么状况会被这个束缚？不会被束缚。
再者，如同先有铁锁等束缚物才能束缚提婆达多一样，若束缚贪等先存在，理应能束缚，但这不存在，因为无所依则能依不合理，若先成立束缚，则后与所束缚者相联无意义，对于成立为异于束缚的所束缚者，束缚也无意义。
若所束缚有情之前有束缚者贪等近取的束缚，则这依赖于束缚，但这也不存在，因为无所依。剩余的破斥已通过否定已行、未行、正行中的行动表明，如"首先束缚不束缚"等经文。
虽然否定了束缚，但由于其对立面解脱存在，所以它成立，对此回答：不存在，首先被束缚者不解脱，因为这两者相违。未被束缚者也不解脱，因为已解脱，如同无铁锁者无可解开。若认为"正被束缚者即是正在解脱者"，则束缚和解脱两种相违法将同时存在。
第三，遣除他人过失：若无束缚解脱，则从轮回苦海中无有获者而何时能涅槃？如是思惟修学道路等不合理，这将无意义。对此回答：一切法无自性，如幻等，但由颠倒分别，执着涅槃获得者之我以及所得涅槃为我所，这种我见是涅槃的障碍，故说：
"我将无所获取而般涅槃，未来此无余涅槃将成为我所"，如是有所执持者，对我和我所见的执着是极大颠倒。只要未离此，就不能获得无上解脱，唯有舍弃执着才能获得解脱。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་མེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞི་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ག༷ང་ལ༷་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བར་སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ས༷ལ་བ་སྟེ་བཟློག་པ་དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེ༷ད་ལ༷་འཛིན་པའི་དམིགས་རྟེན་མེད་པས་རློམ་སེམས་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་ན་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡང་། གང༷་ལ༷་སྟོང༷་ཉི༷ད་རུ༷ང་བར་འགྱུར། །དེ༷་ལ༷་ཐམ༷ས་ཅད་རུ༷ང་བར་འགྱུར༷། །གང༷་ལ༷་སྟོང༷་ཉི༷ད་མི༷་རུ༷ང་བ། །དེ༷་ལ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་རུ༷ང་མི༷་འགྱུར༷། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་བསྟན་པ་ནི། བཅི༷ངས་པ་ད༷ང་ནི་ཐ༷ར་པ༷་བརྟ༷ག་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷། ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་དྲུ༷ག་པ༷འོ༷། ། ༈ །།
第十七业品
དེ་ལྟར་བཅིངས་ཐར་མེད་ན་ལས་འབྲས་ཡོད་པས་བཅིངས་ཐར་ཡོད་ཞེས་
1-3-72b
ཟེར་ན། ལས་འབྲས་ཀྱང་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལས་བདེན་མེད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དེའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་དབབ། དེ་ལྟ་ན་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་རུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས། ཐོག་མར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལས་དགག་པ་ནི། འཆི་བའི་ཚེ་སེམས་པ་དང་བསམ་པས་ལས་འཕེན་ནོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དེས་ཡང་སྲིད་འཕེན་ཞིང་། བསམ་པ་ནི་དེས་བསམས་ནས་ལུས་ངག་གི་ལས་ལ་འཇུག་པས་ན་དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་དང་། དེའི་སྒོ་ནས་ལས་ལམ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལའང་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་རིག་བྱེད་ཡིན་ན་རིག་བྱེད་དང་། དེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་སེམས་པའམ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཟེར་ཞིང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་འགགས་ནས་དེའི་ནུས་པའི་རྒྱུན་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་བདག་ནི་ཡོད་དེ་ལས་འབྲས་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་འབྲས་ཡོད་དེ་ལས་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ལས་ལམ་ཉིད་མེད་པས་ལས་འབྲས་མི་འཐད་ལ། དེས་བདག་ཀྱང་མི་འཐད་དེ་འདི་ལྟར། བད༷ག་ཉི༷ད་དུ་བདག་དྲན་པ་བསྐྱེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་
1-3-73a
སེམས་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ལ། དེས་སྐུལ་བྱས་བདག་ནི་ལས་བྱའོ་སྙམ་སྟེ་ཀུན་སློང་གི་བསམ་པ་གང་གིས་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ཡང་སྲིད་འཕེན་ཞིང་ཉེ་བར་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉི༷ས་ཀ༷་ད༷ག་རྫོགས་པར་སྟོན་པས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སེམ༷ས་པ༷འི་ལ༷ས་ནི་མིའི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ཞིང་། དེས་སྐུལ་བས་བསམ༷་པ༷ས་ལུ༷ས་དང་ང༷ག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ནི༷་རྣམ༷་པ༷་བདུ༷ན་དུ་ཡོ༷ད་པར་འདོ༷ད་དོ་ཞེས། སོ་སོའི་སྡེ་པ་བདུན་ལ་གྲགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་པའོ།;


 །གང་གི་ཕྱིར་ཐར་པ་འདོད་པས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། གནས་ལུགས་དོན་དམ་པ་ག༷ང་ལ༷་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ་ཞེས་གསར་དུ་བ༷སྐྱེད་པ་མེ༷ད་ལ་འཁོ༷ར་བ༷་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་ཡོད་བས༷ལ་བ༷འ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷་ཡི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་དེ༷་ལ༷་འཁོ༷ར་བ༷་ཞེས་པ་ཅི༷་ཞིག༷་ཡི༷ན་ཏེ་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ༷འ༷ང་འདིའོ་ཞེས་ཅི༷་ཞི༷ག་བརྟ༷གས་སུ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། བཅིང༷ས་པ༷་ད༷ང་ཐ༷ར་བ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་དྲུ༷ག་པ༷འོ༷།། །།
第十七辨业及果报品
བཅུ་བདུན་པ་ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་ཀྱང་མེད་
1-3-72b
ལ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། དེ་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་དེ་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་འཁོར་བ་མེད་ན་ལས་འབྲས་འབྲེལ་བར་མི་རིགས་ཏེ། བསགས་པ་པོ་དང་མྱོང་པོ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པས་འདིར་བྱས་པ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་སྨིན་ཞེས་རྒོལ་བ་ལ། ལས་འབྲས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། གཞན་གཞུང་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ། དེ་ལ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་སྤང་ཚུལ། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་འབྲས་དེ་གང་ཞེ་ན། བད༷ག་ཉི༷ད་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་ལས་ལེ༷གས་པ༷ར་སྡོམ༷་པ༷་གང་ཡིན་པ་དང༷་། བསྡུ་དངོས་སོགས་གཞ༷ན་ལ༷་ཕ༷ན་འདོ༷གས་པ་དང་གཞན་ལ་བྱམ༷ས་སེ༷མས་ག༷ང་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་བ་དེ༷་ནི་ཆོ༷ས་ཡིན་ཏེ་དེ༷་ནི༷་སྐྱེ་བ་འདི༷་དང་གཞ༷ན་དུ༷་འབྲས༷་བུ༷་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་དག༷་གི༷་ས༷་བོ༷ན་ཏེ་རྒྱུ་ཐུན་མིན་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་ས་ལུའི་ས་བོན་ས་ལུའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཉེས་སྤྱོད་ལ་འཇུག་པ་མི་བསྡོམ་པའི་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་
1-3-73a
སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་དང་། ངན་འགྲོ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་དང་། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ཐར་པ་མྱང་འདས་ལ་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་གསུམ་ལས། འདི་བར་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་དང་། རྒྱས་པར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དྲ༷ང་སྲོ༷ང་མཆོ༷ག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་གི༷ས་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ནི༷་གཉིས་སུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ། སེམ༷ས་པ༷་ཡི༷ད་ད༷ང་ནི༷་བས༷མ་པ༷ར་ཏེ་ལུས་ངག་གི་ལས་ཞེས་གསུང༷ས་སོ། །ལ༷ས་དེ༷་དག༷་གི༷་བྱེ༷་བྲག༷་ནི༷་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ༷་པ༷་དུ༷་མ༷ར་ཡོ༷ངས་སུ༷་བསྒྲག༷ས་ཏེ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་དགེ་མི་དགེའི་ངག་གི་ཚིག་འབྲུ་གསལ་པོར་བརྗོད་པ་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་། དགེ་མི་དགེའི་ལུས་ཀྱི་བསྒུལ་བསྐྱོད་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་གཉིས། ཡང་སྲོག་གཅོད་སོགས་གཏན་ནས་མི་སྤོང་བ་སྡོམ་མིན་གྱི་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་། དེ་སྤོང་བ་སྡོམ་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས། ཡང་བར་མའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་ཡང་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ་དགེ་འདུན་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ཕུལ་བ་ཇི་སྲིད་ལོངས་སྤྱོད་པ་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་དགེ་བའི་རིག་མིན་རྒྱུན་མི་ཆད་
1-3-73b
དུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁང་པ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་བསོད་ནམས་མིན་པའང་དོན་དེ་དག་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་མི་དགེའི་རིག་མིན་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་ཀུན་སློང་དུ་གྱུར་པ་དགེ་མི་དགེའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་ནི་བདུན་པོའོ།

因此，为求解脱者，应完全舍弃这一切，以无颠倒通达实相的智慧，见到胜义实相，于其中既无新生起所谓"涅槃"，也无消除先前存在的所谓"轮回"的法性。对于见到此法性者，何谓"轮回"？又何所谓"涅槃"可寻？皆不存在。
第二，是名为《观束缚与解脱》，即第十六品。
第十七辨业及果报品
第十七观业及果品，经文联系："圣者之种中，无业亦无业异熟"之义；与前品联系：认为轮回存在，因为业果关系存在，若无轮回作为所依，业果关系不合理，因为无积集者和感受者的联系，此处做之业如何在他处成熟？针对此争论，说明业果无自性，分为两部分：正文和品名。
第一分三：叙述他宗，遮除常断边见的方式，破除遮诤之答。第一分二：略示业和广说业分。
第一，业果是什么？善护自身三门恶行，以及通过摄事等利益他人和对他人的慈心，这就是法，它是今生来世悦意果报之种子，即特殊因，犹如稻种是稻芽之因。与此相反，行恶不自律之心和害心、伤害，应知是非法。
"法"字有持自性义、从恶趣中持取义，以及从五趣轮回中持取义，依此义而施设涅槃解脱为法，此处是中间的意思。
第二分二：略说和详细分类。
第一，通达真如的最上仙人圆满佛陀将诸业略摄为二：思（意）和思已（身语业）。这些业的差别也在其他经典中以多种方式宣说，将在下文解释。
第二，其中善不善语言清晰发音是语表业，善不善身体动作是身表业，二者；又完全不断除杀生等是不律仪无表业，断除它是律仪无表业，二者；又处于中间的无表业又有善不善二种，如向僧团布施寺院等，只要受用不断，施者将不断生起善无表业，同样，如建造屠宰场等，只要此等作用不断，将生起非福中间不善无表业。成为这一切业的发动者，即造作善不善业的思，共七种。


 །དེ༷་ལ༷་ལ༷ས་ག༷ང་ཞིག་སེ༷མས་པ༷་ཞེས༷་བྱ་བ་གསུང༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་ཡི༷ད་ཀྱི༷་སྡེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་འདོ༷ད་ལ་བས༷མས་པ༷ར་བྱས༷་པའི་ལས་ཞེ༷ས་ནི༷་ག༷ང་གསུང༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་མ་བསམ་པར་བྱ་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུར་བཏགས་པས་ལུས༷་ད༷ང་ང༷ག་གི༷་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་མོ། །༡ ངག༷་ད༷ང་ལུས་བསྐྱོད༷་༢ ད༷ང་། མི་དགེ་བ་མི༷་སྤོང༷་བ༷འི་སྡོམ་མིན་གྱི་རྣམ༷་པར་རི༷ག་བྱེ༷ད་མི༷ན་པ་ཞེས༷་བྱ༷་ག༷ང་ཡིན་༣པ་དང་། སྤོང༷་བ༷འི་རྣམ༷་པར་རི༷ག་བྱེ༷ད་༤ མི༷ན་པ༷་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་སྡོམ་སྡོམ་མིན་ལས་གཞ༷ན་རིག་བྱེད་མིན་པ་བར་མ་དག༷་ཀྱང༷་ནི༷་དེ༷་བཞི༷ན་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་འདོ༷ད་པ་དང་། ལོ༷ངས་སྤྱོ༷ད་པ་ལ༷ས་བྱུང༷་བའི་བསོ༷ད་ནམ༷ས་༥ ད༷ང་། བསོ༷ད་ནམ༷ས་མ༷་ཡི༷ན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ༷་དེ༷་བཞི༷ན་༦ དང་། འདུ་བྱེད་སེ༷མས་པ༷་༧ དང༷་ནི༷་ཆོ༷ས་དེ༷་བདུ༷ན་པོ་ལ་ལ༷ས་སུ༷་མངོ༷ན་པ༷ར་འདོ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟག་ཆད་སྤོང་ཚུལ་ལ་
1-3-74a
གཉིས། རྩོད་པ་དགོད་པ་དང་། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་བརྗོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་རྒོལ་བ་གང་ཞིག་ན་རེ། གལ༷་ཏེ༷་ལས་དེ་རྣམས་འབྲས་བུ་སྨི༷ན་པ༷འི་དུས༷་ཀྱི་བ༷ར་དུ༷་གན༷ས་ན༷་ལ༷ས་དེ༷་རྟག༷་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ལ་གལ༷་ཏེ༷་འགག༷ས་ན༷་ས་བོན་ཚིག་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལྟར་འག༷གས་པར་གྱུར༷་པ༷་ཞིག་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེས་ཇི༷་ལྟར༷་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་ཞེས་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་བར་དུ་རྒྱུ་ལས་ཉིད་གནས་མི་གནས་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་རྩོད་པ་བཀོད་པའི་ལན་དུ་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཁས་བླངས་ཀྱང་མི་སྐྱོན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་རྒྱུན་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ཁས་བླངས་ནས་རྟག་ཆད་ཀྱི་སྐྱོན་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོ་སྡེ་པའི་ཉེས་སྤོང་དང་། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཉེས་སྤོང་བརྗོད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྟག་ཆད་སྤོང་ཚུལ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་མྱུ༷་གུ༷་སྡོང་བུ་སྦུབས་འཆའ་བ་ལོ་མ་ལ༷་སོག༷ས་པའི་རྒྱུ༷ན་གང༷་ནི༷། དང་པོའི་ས༷་བོ༷ན་ཡོད་པ་ལ༷ས་ནི༷་མངོ༷ན་པ༷ར་འབྱུང༷་ཞིང་། རྒྱུན་དེ༷་ལ༷ས་འབྲ༷ས་བུ༷་འབྱུང་བ་རྗེས་འགྲོ་དང་ས༷་བོ༷ན་ནི༷་མེ༷ད་ན༷་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ༷་ཡ༷ང་འབྱུང༷་བར་མི༷་འགྱུ༷ར་བས་ལྡོག་པ་སྟེ་དེའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྲུབ་བོ། །རྟག་ཆད་ཀྱི་
1-3-74b
ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ག༷ང་ཕྱིར༷་ས༷་བོ༷ན་འགགས་པ་ལ༷ས་རྒྱུ༷ན་སྐྱེ་བ་ད༷ང་། རྒྱུན༷་འགགས་པ་ལ༷ས་འབྲས༷་བུ༷་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་ས༷་བོ༷ན་ནི་འབྲས༷་བུ༷འི་སྔོ༷ན་དུ་ངེས་པར་འགྲོ༷་བ༷་དེ༷་ཕྱིར༷་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཆ༷ད་པ་མི༷ན་ལ་རྒྱུ་ས་བོན་འགགས་ཟིན་པས་རྟག༷་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སྡིག་གི་སེ༷མས་ཀྱི༷་རྒྱུ༷ན་ནི༷་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷། སེམ༷ས་པ་སོགས་ཀྱི་ལ༷ས་ལས་མངོ༷ན་པ༷ར་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ལ། དེ༷་ལ༷ས་ལས་ཀྱི་འབྲས༷་བུ༷་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བས་རྗེས་འགྲོ་དང་། སེམ༷ས་པའི་ལས་ལྟ༷་བུ་ཞིག༷་མེ༷ད་ན༷་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ༷་ཡ༷ང་འབྱུང༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་བའི་ལྡོག་པ་ངེས་སོ། །འདི་ལའང་ག༷ང་ཕྱིར༷་སེམ༷ས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལ༷ས་ལས་དགེ་སྡིག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན༷་ད༷ང་ནི༷་རྒྱུན༷་ལ༷ས་འབྲས༷་བུ༷་བདེ་སྡུག་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་། ལ༷ས་ནི༷་འབྲས༷་བུ༷འི་སྔོ༷ན་དུ་འགྲོ༷་བ༷་ཡི༷་སྒོ་ནས་རྣམ་སྨིན་གྱི་དུས་སུ་འགགས་པ་དེ༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ཆ༷ད་པ་མི༷ན་ལ་རྟག༷་པའང་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལས་ལམ་དངོས་གཞི་བྱེད་བཞིན་པ་ལ་དཀར་པོའི་ལས་དང་། དེ་རྫོགས་པ་ལ་ཆོས་སམ། ཡང་ན་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཕན་པ་དང་བྱམས་པའི་སེམས་གསུམ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་ཆོས་ནི་སྤྱིར་བཏང་ལེགས་བྱས་ཀྱི་ལས་ལ་དགོངས་པའོ།

其中，所说的"思业"是指意的部类意业，而所说的"思已业"是因无法不经思考而作，故以因名称施设果的身业和语业，这样就有三门之三业。1.语和身动作，2.以及，所谓不断除不善的不律仪无表3，和断除的无表4两种，同样区分为，除律仪和不律仪外的中间无表业也同样有善不善两种，以及从受用所生的福德5，和不是福德的从受用所生的方式6，以及造作的思7，这七法是明显认为是业的。
第二遮除常断的方式分二：提出争论和陈述遮诤的回答。
第一，某论者争辩说：若这些业在果报成熟期间存在，则此业将成为常法；若已灭，如同焦种无法生芽一般，已灭的无物怎能生起果报？如此，对于因业本身在果成熟前存不存在进行观察而提出的争论，为了回答，虽然接受后者的立场也无过失，所以某些声闻部派承认相续，某些则承认不失坏实体，以此遮除常断过失。
第二分二：经部的遮诤和毗婆沙师的遮诤方式。第一又分二：遮除常断的方式和解释业的果报。
第一，如同芽、茎、筒节、叶等相续，是从最初种子存在而显现，且从此相续中生果报，这是顺推；若无种子，则果实等也不会生起，这是逆推；通过这种方式成立因果关系。不生常断过失，因为从种子灭而生起相续，从相续灭而生起果实，且种子必定先于果实，因此果随因而生，故非断灭，而因种子已灭，故非常住。
如是譬喻，善恶心的相续，是从思等业明显产生，从此生起业的果报苦乐，这是顺推；若无如思等业，果报心的相续也不会生起，这是确定的逆推。对此也是，由于从思等业中生起善恶心相续，从相续中生起苦乐果报，且业先于果报，因此在异熟时已灭，故非断灭也非常住。
第二，正行业道正行时为白业，完成后为法，或者如前所说的律仪、利益和慈心三者称为法，或者法泛指善行业。


 །དེ་ལྟར་དཀ༷ར་
1-3-75a
པོ༷འི་ལ༷ས་ཀྱི༷་ལ༷མ་དགེ་བ་བཅུ༷་པོ༷་ཆོ༷ས་སྒྲུབ༷་པ༷་ཡི༷་ཐ༷བས་ཡི༷ན་ཏེ༷་ཆོ༷ས་ཀྱི༷་འབྲ༷ས་བུ༷་ནི་སྐྱེ་བ་འདི༷་དང་གཞན༷་དུ༷་འདོ༷ད་པ༷འི་ཡོ༷ན་ཏན༷་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་རྣམ༷་པ་ལྔ༷འོ༷། །ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་འདོད་ཚུལ་ལ་གཉིས། གཞན་ལ་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་དང་། རང་གི་འདོད་ཚུལ་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། དེ་ལྟའི་ལས་འབྲས་ལ་རྒྱུན་ཁས་ལེན་པའི་བརྟགས་པ་དེར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལ་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉེས་པའི་རྣམ་གྲངས་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། དཔེ་ས་མྱུག་སོགས་འདྲ་བར་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ན། ས་ལུའི་ས་བོན་ལས་རང་གི་རིགས་མཐུན་ཁོ་ན་ལས་རིགས་མི་མཐུན་པའི་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། དགེ་སོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་དེ་ཁོ་ན་རིགས་འདྲ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་གང་ཟག་གི་ལས་སེམས་པ་ལས་རང་གི་རྒྱུན་རིགས་འདྲ་ལས་རིགས་མི་མཐུན་གཞན་གྱི་བར་ཆོད་པ་མི་འཐད་ལ། ཆོད་ན་རྒྱུན་མེད་པར་ཐལ་བས་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས། ག༷ལ་ཏེ༷་མདོ་སྡེ་པས་བཤད་མ་ཐག་པའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་བའི་བ༷རྟགས་པ༷་དེ༷་ལྟ་བུར་འགྱུར༷་ཏེ་ཁས་ལེན་ན་རིགས་འདྲ་ལས་རིགས་མི་
1-3-75b
མཐུན་གྱིས་བར་བཅད་དུ་མེད་པ་སོགས་དེའི་ཉེས༷་པ༷་ཆེ༷ན་པོ༷་མ༷ང་པོ༷་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར༷་ལ་དེ༷་ལྟ༷་བ༷ས་ན༷་བརྟག༷ས་པ༷་དེ༷་ནི༷་ལས་འབྲས་ཀྱི་སྐྱོན་རྟག་ཆད་སྤོང་པའི་ལན་དུ་སྐབས་འདི༷ར་ནི༷་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ལན་ཇི་ལྟར་གདབ་ན་རང་བཟོ་སྤང་སྟེ་སངས་རྒྱས་འཁོར་བཅས་ཀྱིས་གསུང༷་པ་ནི་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་ལས་བྱས་ཏེ་འགགས་ན་ཡང་། བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ། བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་འདྲ་བ་ཞིག་སྐྱེའོ། །ལས་བུ་ལོན་ལྟ་བུ་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ། །དཔང་རྒྱ་བཞག་ནས་ནོར་སྤྱད་ཀྱང་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ནོར་བདག་གིས་ནོར་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་འགུག་འོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཞིག་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་ལས་བྱེད་པ་པོས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དཔང་རྒྱས་གཏོང་བ་པོ་ལ་ནོར་བཀུག་ཟིན་ནས་ཡིག་རོར་གྱུར་པ་དེ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སླར་དེས་ནོར་འགུག་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་སྨིན་དབྱུང་ཟིན་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་སླར་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ། འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དང་ཟག་མེད་དེ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་
1-3-76a
པ་བཞིའོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་དེར་གཏོགས་པས་ཕྱེ་བས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དུ་བཞག་ཀྱང་། ངོ་བོ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གང་དུའང་བརྡའ་མི་སྤྲོད་དེ་ཞེས་ཟག་བཅས་མིན་པར་བཤད་པའང་ལས་ཟག་བཅས་མིན་པ་ལ་འདོགས་ཀྱི། སྤྱིར་ཟག་བཅས་ཏེ་དེ་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སོ་ཟེར། དེ་དགེ་མི་དགེ་གང་ཡང་མིན་ཏེ་ཆགས་བྲལ་དང་དགེ་རྩ་ཆད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པས་སོ། །ལས་སྤོང་བས་ཀྱང་དེ་སྤོང་བ་མིན་ཏེ། འཕགས་པའི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སོ་སྐྱེའི་ལས་སྤངས་ཀྱང་། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོ་སྐྱེའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་བསྒོམ་པས་སྤོངས་ལ། ཀྱང་སྒྲས་འདས་ལམ་གྱི་ཁམས་ལས་འདས་ན་དེར་གཏོགས་ཀྱི་དེ་སྤོང་ངོ་ཞེས་དང་། ཁམས་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ཀྱང་སྤོང་ཞེས་བཤད་ལ། ཡང་ཀྱང་སྒྲས་ཟག་མེད་སྤོང་བྱ་མིན་པའང་ཡོད་དགོས་པས་དེ་སྟོན་ནམ་སྙམ། དེ་ལྟར་རང་ལུགས་སང༷ས་རྒྱས༷་རྣམ༷ས་ད༷ང་ར༷ང་རྒྱལ༷་ད༷ང་ཉན༷་ཐོ༷ས་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་ག༷ང་གསུང༷ས་པ༷འི་བརྟག༷ས་པ༷་ག༷ང་ཞིག༷་འདི༷ར་ལས་འབྲས་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བའི་འཐ༷ད་པ༷་དེ༷་ནི༷་ར༷བ་ཏུ༷་བརྗོ༷ད་པ༷ར་བྱ༷འོ།

如是白业之道，十种善业，是成就法的方法，法的果报在此世和他世所喜爱的功德，悦意的色声香味触五种。非法果报应当从相反方面理解。
第二毗婆沙师的主张分二：指出他人的过失和安立自宗的观点。
第一，其他部派说：如果承认这种因果关系中的相续观点，则会有重大过失和多种过失：例如，若如种芽等相似，从相续中生起果报，则如同稻种只生同类而不生不同类一样，善等心的相续也应只生同类相续不断，而欲界、色界、无色界和各趣有情的业思所生的自相续同类不可能被不同类所间断，若有间断，则相续将不存在，所以这不合理。如果像经部刚才所说的譬喻与义理配合的观点那样承认，则会有同类不被异类间断等多种重大过失，因此，这种观点作为解决业果常断过失的回答在此处不合理。
第二分三：略说、广说和总结。
第一，那么应如何回答呢？应舍弃自造，佛陀及其眷属所说：业不失坏，即使业已作已灭，在作者相续中生起称为"不失坏"的非相应行，如同债务凭证。业如同债务，不失坏如同凭证。放置凭证后即使使用了财物，到另一时财主也能连同利息追回财物，同样，业虽已灭，但因不失坏，业的作者能感受业果。如同凭证在取回财物后成为废纸，不管它存在与否，都不能再用它取回财物；同样，异熟已出后，不管不失坏存在与否，都不能再感受异熟。
不失坏有欲界、色界、无色界和无漏四种类型。虽然按所属界分为有漏无漏，但本质是无记，因为不能指称为有漏或无漏，所谓非有漏是指业非有漏而施设，但一般是有漏，因为它是所断。它既非善亦非不善，因为离贪者和断善根者都有此法。
通过断除业也不能断除它，因为虽然圣者的见道断除凡夫业，但在阿罗汉圣者中看到凡夫业的功能，这是因为存在不失坏。然而，通过修道能断，"亦"字表示若超越无漏道的界，则断除属于此界的不失坏，以及完全超越三界也能断除，又"亦"字可能表示无漏不失坏非所断也有。
如是自宗中，诸佛与独觉及声闻所说的观点，能远离业果常断而合理的，当此处详细宣说。
;


 །གཉིས་པ་ལ་ལྔ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་དཔེ་བསྟན་པ། དབྱེ་བ་དང་རང་བཞིན་བསྟན་པ།
1-3-76b
དཔང་རྒྱ་གང་དུ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་ཚུལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་གང་ཞེ་ན། དཔེ་ཇི༷་ལྟར༷་འཇིག་རྟེན་ན་བུ་ལོན་གྱི་དཔ༷ང་རྒྱ༷་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་ཆུད༷་མི༷་ཟ༷་བའི་ལ༷ས་ནི༷། བུ༷་ལོ༷ན་བཞི༷ན་དུ་རྣམ་སྨིན་འགུག་གོ། ཡང་ན། ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། དེ་ལྟར་ལས་དང་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་བུ་ལོན་ལྟ་བུ་ལས་དང་དཔང་རྒྱ་ལྟ་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། མདོར་ན་ལས་ནི་བུ་ལོན་བཞིན་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྫས་འགགས་པས་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དཔང་རྒྱ་དང་འདྲ་བས་ཆུད་མི་ཟ་བས་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་འབྱིན་པས་ཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་གསུངས། གཉིས་པ་ནི། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ༷་ནི༷་ཁ༷མས་ལ༷ས་ཕྱེ་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དང་ཟག་མེད་དང་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་སྟེ། དེ༷་ཡ༷ང་ངོ་བོའམ་ར༷ང་བཞི༷ན་ནི་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་ཀ་མིན་པས་ལུ༷ང་མ༷་བསྟ༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱིས་སོ་སྐྱེའི་ལས་མཐོང་སྤང་སྤོང༷་བ༷ས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤང༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་བསྒོམ༷་པ༷ས་སྤང༷་བ༷་ཉི༷ད་ཀྱང༷་ཡི༷ན་ལ་མཐོང་སྤང་སྤོང་ཡང་སྔོན་ལས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་མི་སྤང་བ་དང་། ལས་འགགས་ཀྱང་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུན་མི་འཇིག་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་རིམ་པ་ལྟར་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་ལ་སྔར་བྱས་ཀྱི་ལས་དགེ་མི་དགེའི་
1-3-77a
ཆུད༷་མི༷་ཟ༷་བ༷་ཡི༷ས་ལ༷ས་ཀྱི༷་འབྲས༷་བུ༷་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེད༷་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ལས་མཐོང་སྤང་སྤོང༷་བ༷ས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྤང༷་བ༷་ད༷ང་། ལ༷ས་འཕོ༷་བ༷་སྟེ་ལས་རིགས་མི་མཐུན་སྔོན་དུ་བྱས་པ་ཡི༷ས་སྔ་མའི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུན་འཇི༷ག་པར་འགྱུར༷་ན༷་དེ༷་ལ༷་ལ༷ས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཇི༷ག་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པ་དང་། ལས་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷འི་སྐྱོན༷་རྣམ༷ས་སུ༷་ནི༷་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ཞེས། འཕགས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་མེད་པ་དང་། སོ་སྐྱེ་ལ་མ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ཐལ་བ་དང་། ལས་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །བཞི་པ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཚུལ་ནི། འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དེ་ཁམ༷ས་མཚུ༷ངས་པར་གྱུར་པའི་ལ༷ས་ནི༷་དགེ་སོགས་གང་རིགས་སམ་ཆ༷་མཚུང༷ས་པ་ད༷ང་། ཕན་ཚུན་ཆ༷་མི༷་མཚུང༷ས་པ༷་དགེ་མི་དགེ་ལྟ་བུ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་ཆུད་མི་ཟ་བ་དུ་མ་དེ༷་ནི༷་ཉིང༷་མཚ༷མས་སྦྱོར༷་བའི༷་ཚེ༷་སོ་སོར་བ་བཏང་ནས་ཁམས་དེའི་ཐོབ་པ་གཅི༷ག་པོ༷་ཁོ༷་ན༷་ཉིད་དུ་ཐོབ་སྟེ་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །མཐོ༷ང་བ༷འི་ཆོ༷ས་ཚེ་འདི་ལ༷་ནི་ཟག་ཟག་མེད་དམ་དགེ་མི་དགེ་རྣམ༷་གཉི༷ས་པོ༷་སེམས་པ་དང་། བསམ་པ་ཀུ༷ན་གྱི༷་ལ༷ས་དང༷་། ལ༷ས་
1-3-77b
ཀྱི༷་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ༷་ལས་ཀྱི་གྲངས་བཞིན་ཐ༷་ད༷ད་པ༷ར་ནི༷་སྐྱེ༷་བར་འགྱུ༷ར་ཞི༷ང་ཚེ་འདིར་ཡོད་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་གིས་རྣམ༷་པ༷ར་སྨིན༷་པ་འབྱིན་པར་གྱུར་ཟིན་ཀྱང༷་ཁོ་རང་མི་འགག་པར་གན༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་ནུས་ཏེ་དཔང་རྒྱ་རོར་གྱུར་པ་ལྟར་རོ། །ཚེ་སྔ་མའམ་འདིའི་ལས་ཀྱི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་གྱུར་ཡིན་ཀྱང་འདྲ་སྟེ། དེར་ཆུད་མི་ཟ་བ་འགག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཀྱང་རང་མི་འགག་པའོ། །དེ༷་ནི༷་ནམ་འགག་ན་འབྲས་བུ༷་འཕོ༷་བ༷་ད༷ང་ཤི༷་བ༷ར་གྱུར༷་ན༷་འགོ༷ག་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། འབྲས་བུ་འཕོ་བ་ནི་འགག་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་པས་བསྟན་ལ། ཤི་བ་ན་འགག་པ་ནི། དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། གཅིག་པུ་ཐོབ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

 །གཉིས་པ་ལ་ལྔ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་དཔེ་བསྟན་པ། དབྱེ་བ་དང་རང་བཞིན་བསྟན་པ།
1-3-76b
དཔང་རྒྱ་གང་དུ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་ཚུལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་གང་ཞེ་ན། དཔེ་ཇི༷་ལྟར༷་འཇིག་རྟེན་ན་བུ་ལོན་གྱི་དཔ༷ང་རྒྱ༷་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་ཆུད༷་མི༷་ཟ༷་བའི་ལ༷ས་ནི༷། བུ༷་ལོ༷ན་བཞི༷ན་དུ་རྣམ་སྨིན་འགུག་གོ། ཡང་ན། ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། དེ་ལྟར་ལས་དང་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་བུ་ལོན་ལྟ་བུ་ལས་དང་དཔང་རྒྱ་ལྟ་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། མདོར་ན་ལས་ནི་བུ་ལོན་བཞིན་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྫས་འགགས་པས་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དཔང་རྒྱ་དང་འདྲ་བས་ཆུད་མི་ཟ་བས་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་འབྱིན་པས་ཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་གསུངས། གཉིས་པ་ནི། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ༷་ནི༷་ཁ༷མས་ལ༷ས་ཕྱེ་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དང་ཟག་མེད་དང་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་སྟེ། དེ༷་ཡ༷ང་ངོ་བོའམ་ར༷ང་བཞི༷ན་ནི་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་ཀ་མིན་པས་ལུ༷ང་མ༷་བསྟ༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱིས་སོ་སྐྱེའི་ལས་མཐོང་སྤང་སྤོང༷་བ༷ས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤང༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་བསྒོམ༷་པ༷ས་སྤང༷་བ༷་ཉི༷ད་ཀྱང༷་ཡི༷ན་ལ་མཐོང་སྤང་སྤོང་ཡང་སྔོན་ལས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་མི་སྤང་བ་དང་། ལས་འགགས་ཀྱང་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུན་མི་འཇིག་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་རིམ་པ་ལྟར་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་ལ་སྔར་བྱས་ཀྱི་ལས་དགེ་མི་དགེའི་
1-3-77a
ཆུད༷་མི༷་ཟ༷་བ༷་ཡི༷ས་ལ༷ས་ཀྱི༷་འབྲས༷་བུ༷་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེད༷་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ལས་མཐོང་སྤང་སྤོང༷་བ༷ས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྤང༷་བ༷་ད༷ང་། ལ༷ས་འཕོ༷་བ༷་སྟེ་ལས་རིགས་མི་མཐུན་སྔོན་དུ་བྱས་པ་ཡི༷ས་སྔ་མའི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུན་འཇི༷ག་པར་འགྱུར༷་ན༷་དེ༷་ལ༷་ལ༷ས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཇི༷ག་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པ་དང་། ལས་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་ལ༷་སོ༷གས་པ༷འི་སྐྱོན༷་རྣམ༷ས་སུ༷་ནི༷་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ཞེས། འཕགས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་མེད་པ་དང་། སོ་སྐྱེ་ལ་མ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ཐལ་བ་དང་། ལས་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །བཞི་པ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་ཚུལ་ནི། འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དེ་ཁམ༷ས་མཚུ༷ངས་པར་གྱུར་པའི་ལ༷ས་ནི༷་དགེ་སོགས་གང་རིགས་སམ་ཆ༷་མཚུང༷ས་པ་ད༷ང་། ཕན་ཚུན་ཆ༷་མི༷་མཚུང༷ས་པ༷་དགེ་མི་དགེ་ལྟ་བུ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ཀྱི༷་ཆུད་མི་ཟ་བ་དུ་མ་དེ༷་ནི༷་ཉིང༷་མཚ༷མས་སྦྱོར༷་བའི༷་ཚེ༷་སོ་སོར་བ་བཏང་ནས་ཁམས་དེའི་ཐོབ་པ་གཅི༷ག་པོ༷་ཁོ༷་ན༷་ཉིད་དུ་ཐོབ་སྟེ་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །མཐོ༷ང་བ༷འི་ཆོ༷ས་ཚེ་འདི་ལ༷་ནི་ཟག་ཟག་མེད་དམ་དགེ་མི་དགེ་རྣམ༷་གཉི༷ས་པོ༷་སེམས་པ་དང་། བསམ་པ་ཀུ༷ན་གྱི༷་ལ༷ས་དང༷་། ལ༷ས་
1-3-77b
ཀྱི༷་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ༷་ལས་ཀྱི་གྲངས་བཞིན་ཐ༷་ད༷ད་པ༷ར་ནི༷་སྐྱེ༷་བར་འགྱུ༷ར་ཞི༷ང་ཚེ་འདིར་ཡོད་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་གིས་རྣམ༷་པ༷ར་སྨིན༷་པ་འབྱིན་པར་གྱུར་ཟིན་ཀྱང༷་ཁོ་རང་མི་འགག་པར་གན༷ས་པ༷་ཡི༷ན་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་ནུས་ཏེ་དཔང་རྒྱ་རོར་གྱུར་པ་ལྟར་རོ། །ཚེ་སྔ་མའམ་འདིའི་ལས་ཀྱི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་གྱུར་ཡིན་ཀྱང་འདྲ་སྟེ། དེར་ཆུད་མི་ཟ་བ་འགག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཀྱང་རང་མི་འགག་པའོ། །དེ༷་ནི༷་ནམ་འགག་ན་འབྲས་བུ༷་འཕོ༷་བ༷་ད༷ང་ཤི༷་བ༷ར་གྱུར༷་ན༷་འགོ༷ག་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། འབྲས་བུ་འཕོ་བ་ནི་འགག་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་པས་བསྟན་ལ། ཤི་བ་ན་འགག་པ་ནི། དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། གཅིག་པུ་ཐོབ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分有五点：1. 展示不耗损（业）的比喻；2. 说明分类和自性；3. 说明界定凭证的种类和生灭的方式；4. 依本体分类的说明。
首先，什么是不耗损（业）？以比喻来说，如同世间的欠债凭证一样，不耗损的业就像债务一样引发成熟的果报。或者说，正如债务的凭证，如此业与不耗损（的关系）。简言之，业如同债务，一旦产生立即在实体上灭去，所以不会常存；而因为类似于凭证，所以业不会耗损，在某个时候必定带来其果报，所以也不会断灭。
其次，这不耗损（的业）若按界分类，包括三界所属的和无漏的四种。其本性或自性是非善非不善，故为无记。
第三，见道（修行者）通过舍弃凡夫见断烦恼的业，但不能舍弃其不耗损性，因为它是修所断的。虽然舍弃了见断，但不舍弃先前业的不耗损性，即使业已消灭，其不耗损的相续也不会灭亡。因此，对圣者和凡夫来说，由先前所作善恶业的不耗损性必定产生可意或不可意的业果。若见断所断时能断其不耗损性，或因为作了不同类型的业而使前业的不耗损性相续灭亡，那么就会导致业果灭亡、遇到未作的（业果）、所作业耗损等过失，即圣者无业报体验、凡夫体验未作业果，以及业果不存在的过失。
第四，关于生灭方式：欲界、色界、无色界中相同界的业，无论是相同种类的（善等）还是不相同种类的（如善与不善），它们的多种不耗损性在结生相续时，舍弃个别状态，只获得该界的一种状态。在现世中，无论是有漏无漏还是善不善两种心思和意志的一切业，及其不耗损性，都会按照业的数量各自不同地生起。即使现世中的不耗损性已经产生了果报，它本身也不会灭去而继续存在，但不能再产生果报，就像已经失效的凭证。不管是前世还是今生的业，若属于现世受报的，同理也是如此，因为没有能使不耗损性灭亡的因，所以即使产生果报，它自身也不会灭去。
那么，它何时会灭去呢？当果报转变或死亡时会灭去。"果报转变"指通过修持灭除；而"死亡时灭去"，如前所说"在结生相续时，唯一获得"等已经表明。


 །ལྔ་པ་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་ནི། དེ༷་ཡི༷་རྣམ༷་དབྱེ༷་ཟ༷ག་མེ༷ད་ད༷ང་ཟ༷ག་པ་ད༷ང་བཅ༷ས་པ༷་ལ་ལྟོས་པའི་དེ་གཉིས་ཡིན་པར་ཤེ༷ས་པར༷་བྱའོ༷། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་འབྲེལ་ཞིང་དེ་ལ་བདག་གིས་སྟོང་པ་སོགས་བཤད་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེས་ལས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་བཞི་བྱུང་བར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་
1-3-78a
གནས་པས་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པས་སྟོང་པ་དང་། ལས་འགགས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ལྟ་བུ་མིན་པས་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་རུང་བས་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁོར་བར་འཐད་པ་དང་། ལས་རྣམ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་གནས་པའི་རྟག་པ་མིན་པར་བྱེད་པའི་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་རུང་བ་ད༷ང་ཚ༷ད་མེ༷ད་པ་ད༷ང་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་སོ་སོར་འཁོ༷ར་བ༷་རུང་བ་ད༷ང་ནི༷་རྟག༷་པ༷་མི༷ན་པའི་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ཆུད༷་མི༷་ཟ༷་བ༷འི་ཆོ༷ས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱིས་ནི༷་བསྟན༷་པ༷་ཡི༷ན་ཞེས་ཟེར་རོ། །གསུམ་པ་ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་ལ་བཞི། རང་བཞིན་མེད་པས་རྟག་ཆད་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། རང་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལའང་གནོད་པ་བརྗོད་པ། བདེན་པར་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་བཞག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་དེ་ལ་རྣམ་སྨིན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་ལ་བརྟགས་ཏེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྩོད་པར་བྱེད་པ་ཁྱེད་དག་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་པས་དོགས་ནས་བསྲུང་པའི་
1-3-78b
ངལ་བར་རྩོལ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་ནས་དེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་སྡོད་ན་རྟག་པ་དང་། མི་སྡོད་པར་འཇིག་ན་ཆད་པར་འགྱུར་ཡང་། དེ་མེད་དེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་མི་འཐད་པར་གོང་གི་རིགས་པས་བསྟན་ཟིན་པས་སོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ལུས་ཅན་དག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཞེས་གསུངས་པ་གང་ལ་དགོངས་ཞེ་ན། གང༷་གི་ཕྱིར༷་རྟག་ཆད་ཀྱི་གཞི་ཐ་སྙད་བརྫུན་པའི་ལ༷ས་ནི༷་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་འདི༷་ལྟར༷་ལས་དེ་ལ་ར༷ང་བཞི༷ན་མེ༷ད་པ་དེ༷འི་ཕྱིར༷་ནའོ། །ག༷ང་ཕྱིར༷་ལས་དེ༷་ནི༷་རང་བཞིན་གྱིས་མ༷་སྐྱེས༷་པ༷་ཡི་རྒྱུ་མཚན་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་ནམ་ཡང་ཆུད༷་ཟ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །སྐྱེས་ན་ཆུད་ཟ་སྟེ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལས་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལའང་གནོད་བྱེད་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་གལ༷་ཏེ༷་ལ༷ས་ལ༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་ན་ནི་དེ་རྟག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷ར་ཐེ༷་ཚོམ༷་མེ༷ད་དེ། རང་བཞིན་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་འགྱུར་ན་ལ༷ས་ནི༷་བྱས༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པར་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་རྟག༷་པ་ལ༷་བྱ༷་བ༷་འཇུག་པ་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །ཅི༷་སྟེ༷་ལ༷ས་ནི༷་
1-3-79a
བྱར་མི་རུང་བས་ན་སུས་ཀྱང་ལས་མ༷་བྱས༷་ན༷་ཡང་འབྲས་བུ་མྱོང་ན་ནི་རྣམ་སྨིན་དེ་ལ་རྒྱུ་ལས་བྱས་པ་མེད་པས་མ༷་བྱས༷་པ༷་ཡི་རྣམ་སྨིན་ད༷ང་ཕྲ༷ད་པའི་འཇིག༷ས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར༷་ཏེ། སྲོག་གཅོད་གང་གིས་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཡང་ལས་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པས་སོ། །ཚ༷ངས་པར་སྤྱོ༷ད་པ་ལ་གན༷ས་པ༷་ཡོད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷འ༷ང་ཚངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་བྱས་པར་ཡོད་པས། ཐམས་ཅད་ཚངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བས་རང་གི་བསྟན་བཅོས་དང་གྲུབ་མཐར་འགལ་ལོ། །ཚངས་པ་ནི་མྱང་འདས་ལ། དེ་ཐོབ་པ་ཡི་སྤྱོད་པ་ལས་སོ། །མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ཀྱང་ཕྲད་པའི་འཇིགས་པ་དོན་མེད་དུ་འོང་ན་ཚངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པའང་དོན་མེད་པ་སོགས་ལས་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དེ༷་ལ༷་སྐྱོ༷ན་དུ༷་མ་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ།

第五，关于本体的分类：应当了解，它的分类是无漏和有漏两种，这取决于是否带有漏染。
第三，总结要点：正是由于不耗损性，因果才有关联，并且与之相关的空性等道理得以解释。这不耗损性使得业有四种特性：若如此承认，则由于业不住于第二刹那，故不住于自性，故为空；虽然业灭，但业的异熟果不会中断；因为不是如相续般存在，而是存在于各种众生相续中，所以合理解释了轮回于各种生存形态中；以及业不是常住直至异熟果的产生，这就是不耗损。如此，具备四种功德的业被称为不耗损法：可以空性、无量、适合在各界各道中轮回以及非常住，这是佛陀所教导的。
第三，驳斥解释过失的回答分四点：1. 无自性故无常断的方式；2. 对于承认有自性者的过失的阐述；3. 破除真实存在的论证；4. 如何在世俗中安立的方式。
首先，如果这种所谓的业不存在，那么如何会有异熟果的产生？像你们这些讨论因果的辩论者，就像害怕甘达瓦城毁灭而费力保卫它一样徒劳。因为如果业以自性而生并一直存在直到异熟果，则成常见；若不存在而灭，则成断见。但实际上，业无自性，如前理论已证明。
那么，佛陀说："有情的业，即使经过百劫也不会耗损"，这是什么意思呢？因为常断之基——虚妄名言的业是无生的，这是因为业无自性的缘故。因为业不是由自性而生，所以永远不会耗损。若有生则会耗损，这将在后文解释。
其二，对于认为业有自性者的过失：为什么呢？如果业有自性，无疑将成为常住，因为自性永远不会改变。若成常住，则业非所作，因为常住之法不可能有作用。如果业不可作，那么无人造业却受果，这将导致可怕的结果——遇到未作之异熟果的恐惧。因为即使未造杀生业，该业仍会存在。
修梵行者将无立足之地，因为即使是完全清净的梵行者，也因为未作不净行而存在，所以所有人都将住于非梵行，没有人能够涅槃，这与你们自己的论典和宗义相矛盾。"梵"是指涅槃，"梵行"是指获得涅槃的行为。若未作恶业却仍遭遇（恶报）的恐惧无故而来，那么修梵行也将毫无意义。等等，承认业有自性的立场将导致诸多过失。


 །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ༷་སྙད༷་བུམ་སྣམ་བྱེད་པ་ཞིང་ལས་སོགས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཉི༷ད་ད༷ང་ཡ༷ང་འག༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་བ༷ར་ཐེ༷་ཚོམ༷་མེ༷ད་དེ་འབྲས་བུ་དེ་དག་མ་བྱས་པར་ཡང་ཡོད་པས་
1-3-79b
དང་གསར་དུ་ནམ་ཡང་བྱ་བ་མེད་པས་སོ། །གང་ཟག་བསོ༷ད་ནམ༷ས་ད༷ང་ནི༷་སྡིག༷་པ༷་བྱེ༷ད་པ༷འི་རྣམ༷་པ༷ར་དབྱེ༷་བ༷འ༷ང་འཐ༷ད་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་དགེ་སྡིག་ཐམས་ཅད། ཐམས་ཅད་ལ་ལྡན་པ་དང་གསར་དུ་བྱ་མི་ནུས་པས་སོ། །ལས་དེ༷་ནི༷་རྣམ༷་སྨིན་སྨིན༷་ཟིན་པར་གྱུར༷་པ༷་དག་ཀྱང་སླར་ཡང་ཡ༷ང་ད༷ང་ཡང༷་དུ༷་རྣམ༷་པར་སྨིན༷་པར་འགྱུར༷་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ༷་ཏེ༷་ལས་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱིས་ཡོ༷ད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེས་ན༷་ནི༷་ག༷ང་གི་ཕྱིར༷་རྒྱུ་ལ༷ས་མ་ཉམས་པར་གན༷ས་པ་དེ༷་ཡི༷་ཕྱིར༷་ན་འབྲས་བུའང་མི་ལྡོག་གོ། གསུམ་པ་བདེན་པར་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གསུམ། རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དགག་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་དགག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི།ལས་ཡོད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་མི་སྲིད་དེ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། ཅི་ལ༷ས་འདི༷་ནི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་བད༷ག་ཉི༷ད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་མེད་པ་ཡིན་ལ༷་ཞེས་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབས་ནས། ཕྱོགས་ཆོས་ཉོན་མོངས་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་ལས་ཀྱང་མེད་པར་
1-3-80a
གྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་དེ༷་དག༷་རྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡ༷ང་དག༷་པར་ཡོད་པ་མི༷ན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་དེ་ལྟར་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་ཡ༷ང་དག༷་མི༷ན་ན་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ལ༷ས་ནི༷་ཡ༷ང་དག༷་པ་ཇི༷་ལྟར༷་ཡི༷ན་ཏེ། ཉོན་མོངས་མེད་ཚུལ་ནི། སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རབ་བྱེད་དྲུག་པར་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་བཀག་ཟིན་པ་དང་། འོག་ཏུ་ཡང་། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་སོགས་ཀྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཡོད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། ལ༷ས་ད༷ང་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་དག༷་ནི༷་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ནི༷་རྐྱེན༷་དུ༷་མདོ་ལས་བསྟན༷་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་མིན་ཏེ། ག༷ལ་ཏེ༷་ལ༷ས་ད༷ང་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་གཉིས་པོ་དེ༷་རང་བཞིན་སྟོང༷་པར་བསྟན་ཟིན་པས་ལུས༷་ལ༷་དེ་དག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཇི༷་ལྟར༷་བརྗོ༷ད་རིགས་ཏེ། རྒྱུ་ལས་ཉོན་གཉིས་པོ་སྟོང་ན་ལུས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ། །གསུམ་པ་ལོངས་སྤྱོད་དགག་པ་ནི། ལས་ཡོད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པས་སོ། །ལས་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་སུས་
1-3-80b
ལོངས་སྤྱོད་དེ་ནམ་མཁའི་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མེད་དེ་འདི་ལྟར་ཟ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་མ༷་རི༷ག་པས་བསྒྲིབ༷ས་པ༷འི་སྐྱེ༷་བོ༷་གང༷་ཞིག་ཡུལ་ལ་སྲེ༷ད་པའི་འཆིང་བ་དང་ལྡན༷་པ་དེ༷་ནི༷་ཟག་བཅས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཟ༷་བ༷་པོ༷་ཡིན་ལ་ཟ་བ་པོ་དེ༷་ཡ༷ང་ལས་བྱེ༷ད་པོ་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཐ་དད་པ་མི༷ན་ཞི༷ང་ཟ་པོ་དེ༷་ཉི༷ད་ལས་བྱེད་པོ་དེ༷་ཡ༷ང་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་ལས་བྱེད་པ་དང་རྣམ་སྨིན་དུས་མཉམ་མི་སྲིད་ལ། བྱེད་པོ་ལས་གཞན་དུ་སྨིན་པར་མི་སྲིད་པས་སོ་སྙམ་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པས་ལས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་མེད་དེ་ག༷ང་གི༷་ཕྱིར༷་ན༷་ལ༷ས་འདི༷་ནི༷་རྐྱེན༷་ལ༷ས་བྱུང༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་པར་རྐྱེན་བརྟགས་པར་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ཞི༷ང་རྐྱེན༷་མི༷ན་པའི་རྒྱུ་ལ༷ས་བྱུང༷་བའང་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷་ལས་དང་བྱེད་པོ་བརྟགས་པར་བཀག་ཟིན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་ལས་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་ལ་གལ༷་ཏེ༷་བྱ༷་རྒྱུ་ལ༷ས་ད༷ང་དེ༷་བྱེ༷ད་པོ་གཉིས་ཀ་མེ༷ད་ན༷་ལ༷ས་ལས་སྐྱེས༷་པའི་འབྲ༷ས་བུ༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་ནམ་མཁའི་ལྗོན་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ།

世间的名言，如瓶、毛毯、耕种等一切行为，也无疑会与之相违，因为那些果实即使未作也将存在，且永远不需要再新造。
有福德和作恶的人的区别也将不合理，因为善恶（业）都存在于所有人中，且不能新造。那些已成熟的业也将一次又一次地成熟，其原因是：如果承认业由自性而存在，由于因未损坏而存在，其果也不会停止。
第三，破除实有存在的证明分三部分：破除因——烦恼，破除果——异熟，破除享受者。
首先，有人认为业存在，因为其因烦恼存在，不存在者不可能有因，如龟毛衣。对此回答：若说"此业依赖烦恼而存在"，意味着无烦恼则无有漏业，这样先证明遍在性，再证明无烦恼的主题，从而证明业也不存在。而烦恼因缘生故实非真实存在。若烦恼非真实，其所生之业怎能为真实？烦恼不存在的方式是：先前已破除其生起，第六章已破除烦恼的本体，后文也将以"喜爱与不喜爱"等进行破除。
其次，有人说业和烦恼存在，因为其果报——异熟身存在。业和烦恼作为异熟身之缘在经典中所说，只是世俗言说而非胜义。既然业和烦恼已证明为空性，如何合理地说它们是身体的因？若因——业烦恼二者为空，如何合理地说身体是它们的果报？实不合理。
第三，破除享受者：有人说业存在，因为有享用其果的人存在。若无业，谁会享用其果？如同虚空中的芒果。
对此回答：享用者不存在。所谓享用者，是指智慧眼为无明所蒙蔽的人，执著于对境，被贪欲束缚，他是有漏业异熟的享用者。这享用者既非异于造业者，也非就是造业者，因为造业和受报不可能同时，也不可能在造业者之外成熟。
若说有非一非异的享用者，所以业存在，这也不对。因为此业非从缘生，如"观缘"章已说明，也非从非缘的因生，如"观业与作者"章已破斥，因此业不存在。业不存在故作者也不存在，若所作业和作者二者都不存在，从业所生的果报哪里会有？就如同虚空中树木的果实一样。


 །ཅི༷་སྟེ༷་བཟའ་བྱ་འབྲས༷་བུ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་ཟ༷་བ༷་པོ༷་དེ་ལྟ༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་ཅེས་སོ། །བཞི་
1-3-81a
པ་ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་བཞག་པའི་ཚུལ་ནི། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྣམ་པར་བཞག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་རང་གིས་མྱོང་བར་གསུངས་པ་ལས་འབྲས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་ཁྱོད་མེད་པ་པོའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚིག་གསལ་ལས། ཁོ་བོ་ཅག་མེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་བཀག་ནས་གཉིས་མེད་པའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལས་འབྲས་བྱེད་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་མིན་ཏེ། འདི་དག་ལ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བྱ་བྱེད་མི་འཐད་སྙམ་ན། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་བྱ་བྱེད་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་ཀྱི། རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་དབང་གིས་བྱ་བྱེད་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དཔེས་བསྟན་པ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མེ་ལས། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་བྱེད་པ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིས། །སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པའང་གཞན་སྤྲུལ་བྱེད། །སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་ལྟར། །དེ་བཞིན་བྱེད་པོས་ལས་བྱས་གང་། །དེ་ཡང་
1-3-81b
སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་། འདིར་ཇི༷་ལྟར༷་སྟོན༷་པ༷ས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ༷་པ༷་ནི༷་རྫུ༷་འཕྲུལ༷་ཚད་མེད་པ་ཕུན༷་ཚོ༷གས་ཀྱིས༷་རྩ་བའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ༷་ཞི༷ང་། སྤྲུལ༷་པ་དེ་སྤྲུལ་ཟིན་པ་ན། སླར་ཡང་གཞན་ཞིག་སྤྲུལ་པ་ཞེས་ལན་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་ཚིག་གསལ་ལས་སོ། །ཡང་ན་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་གཞན་ཞིག་སྤྲུལ་ལ། ཉིང་སྤྲུལ་དེས་སླར་ཡང་སྤྲུལ་པ་དེ་སུམ་བརྒྱུད་བྱས་ནས་སྤྲུལ་པ་གསུམ་པོ་བྱེད་པོ་ལས་རྣམ་སྨིན་གསུམ་ལ་སྦྱར་རོ། །སྤྲུལ༷་པ༷་དེ༷་དག་གིས་སླར་ཡ༷ང་སྤྲུལ༷་པ༷་གཞན་ཞིག་སྤྲུལ་པ་ན༷། ཉིང་སྤྲུལ་དེས་ཀྱང་སླར༷་ཡང༷་གཞ༷ན་ནི༷་སྤྲུལ༷་པ༷་ལྟར༷་དེ༷་བཞི༷ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་བྱེ༷ད་པོ༷་དེ༷་དང་ལ༷ས་ག༷ང་བྱས༷་པ༷འ༷ང་སྤྲུལ༷་པ༷འི་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷ན། དཔེ༷ར་ན༷་བྱེད་པོ་ལྟ་བུ་སྤྲུལ༷་པ༷ས་ལས་དང་རྣམ་སྨིན་སྤྲུ༷ལ་གཞ༷ན་ཞི༷ག་སྤྲུལ༷་པ༷་མཛ༷ད་པ༷་དེ༷་བཞི༷ན་ནོ༷་དེ་ལྟར་ན་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་དང་ལ༷ས་ད༷ང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུ༷ས་ཁོག་པ་རྣམ༷ས་ད༷ང་ལས་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་གང་ཟག་ད༷ང་རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་སོགས་འབྲས༷་བུ༷་དག༷་ཐམས་ཅད་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་བཞིན་སྣང་བ་དྲི༷་ཟ༷འི་གྲོང༷་ཁྱེར༷་ལྟ༷་བུ༷་ད༷ང་། སྨི༷ག་རྒྱུ༷་དང་། རྨི༷་ལ༷མ་གྱི་སྣང་བ་འདྲ༷་བ༷་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ལ༷ས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་བདུ༷ན་པ༷འོ༷།། །།
1-3-82a
༈ །།
第十八辨己与法品
བཅོ་བརྒྱད་པ་བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། གཟུགས་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་།རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དེ་ལྟར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྫུན་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པས། དེ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། ཟད་པ་ནི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི། ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་འཇིག་ལྟ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་ནས། དེ་ལ་བརྟགས་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སློབ་པའི་འབྲས་བུའོ། དང་པོ་ལ་གསུམ། བདག་དང་བདག་གི་བ་དགག་པ་དང་། འཛིན་པ་ཟད་པས་གྲོལ་བ་ཐོབ་ཚུལ་དང་། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ།

若可食用之果实不存在，这享用者又如何能存在？
第四，关于如何在世俗中安立的方式：若你如此安立诸法无自性，那么世尊说"自作业自受报"，你否定业果，成为虚无论者的主要代表。《明句论》中说：我们不是虚无论者，我们否定有无二边，开显无二之道，引导至涅槃城。我们不说业果作者不存在，而是说它们无自性。若认为无自性则不能有作用，实则有自性者在任何情况下都不能有作用，只有无自性才能成立作用。
以比喻说明，《智慧灯论》中说："如同变化师，以殊胜神通，化现又化现，其化现再化。同样作者所作业，也如化现一样。"此处，如同导师（世尊）以无量殊胜神通变现根本化身，当此化身已变现后，又再变现第二次，如《明句论》所言。或者说，此化身又变现另一个，而此第二重化身又再变现，如此连续三代化身，对应作者、业和异熟三者。当这些化身再次变现另一化身时，第二重化身又再次变现他者，如此，无自性的作者和所作之业也如化现一样。例如，如同化身变现业和异熟，如同变现另一个化身一样。
如此，烦恼、业、异熟身以及作者（补特伽罗）和异熟相续等果报，一切虽无实体而显现，如同干闼婆城、阳焰和梦境般显现而无自性。
第二：此名为"观察业与果报"，是第十七章。
第十八辨己与法品
第十八章"观察自我与法"。经典的关联是"色蕴空无自我及我所"等义。与前章的关联：如此业和烦恼、作者等，对凡夫显现如同干闼婆城等，非真实而是虚妄。那么，什么是真实？应如何趋入真实？由于不见内外诸法，对它们的我执和我所执在一切方面灭尽，这就是此处所指的真实。趣入真实的方法：了知一切过患源于我见后，对此进行考察。分为两部分：正文和品名。正文分三：趣入真实的次第、说明真实的特征、学习真实的果报。第一部分又分三：否定自我和我所、通过断除执著获得解脱的方式、解除与经典相违的疑问。
;


 །དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གིས་ཀྱང་རབ་བྱེད་བཅོ་
1-3-82b
བརྒྱད་པ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་སྙིང་པོ་ལྟ་བུར་གསུངས། དེ་ལ་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་བདག་དེ་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་དུ་ཡོད་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པ་དང་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟགས་པ་སོགས་སུ་ཕྱོགས་ལྔར་བརྟགས་ཀྱང་འདིར་དེ་དག་གི་སྙིང་པོར་དྲིལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྟར་ན་ག༷ལ་ཏེ༷་ཕུ༷ང་པོ༷་ལྔ་པོ་འདི་བད༷ག་ཡི༷ན་ན༷་བདག་ཀྱང་སྐྱེ༷་བ་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་ཅ༷ན་དུ༷་དང་མང་པོར་དང་ཉེ་བར་ལེན་པོ་མིན་པའང་འགྱུ༷ར་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ༷་ཏེ་བདག་ཕུང༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ལ༷ས་གཞ༷ན་ཡིན་ན་ཕུང༷་པོ༷འི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་སྐྱེ་འཇིག་གནས་གསུམ་ཡང་མེ༷ད་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ། འདོད་ན་བདག་དངོས་པོར་མེད་དེ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ་ལོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་ལ་བདག་གི་དོན་དུ་བྱ་བ་རྩོམ་པ་སོགས་དོན་མེད་དོ། །དེས་ན་བད༷ག་གི་ངོ་བོ་ཉི༷ད་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཕུང་སོགས་བད༷ག་གི༷་བ་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ། དེ་བདག་ལ་རག་ལས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་བད༷ག་ད༷ང་བད༷ག་གི༷་བའི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པའམ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི༷་
1-3-83a
བ༷འི་ཕྱིར༷་དེའི་ཡུལ་ཅན་ང༷ར་འཛི༷ན་པ་དང་ང༷་ཡི༷ར་འཛི༷ན་པ་གཉིས་ཀ་ལྡོག་སྟེ་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡོད་ལ། དེས་ན་བདག་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ང༷ར་འཛི༷ན་པ་དང་ང༷་ཡི༷ར་འཛི༷ན་པ་མེ༷ད་པར་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ག༷ང་ཡིན་པ་དེ༷་ཡ༷ང་བདག་ཕུང་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་མི་སྲིད་པས་བདག་གི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ༷་ང༷ར་འཛི༷ན་པ་དང་ང༷་ཡི༷ར་འཛི༷ན་པ་མེ༷ད་པ༷ར་གང༷་གི༷ས་མཐོ༷ང་བ༷ས་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཀྱང་མི༷་མཐོ༷ང་ངོ༷་། །དེས་ན་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་མཐོང་བ་དེས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་མཐོང་ཞིང་འཇིག་ལྟ་སྤོང་མི་ནུས་ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་ལྟའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པས་ཉེར་ལེན་ཀུན་ཟད་ནས་ལས་མི་བསོགས་ལ། དེས་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལས་ཉོན་མོངས་དང་དེ་རྣམ་རྟོག་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་དེ་ཡང་སྡུག་མི་སྡུག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ལས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དེ་དག་ནི་
1-3-83b
ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་བུམ་སྣམ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད། རྙེད་མ་རྙེད་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྤྲོས་པ་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །བདེན་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་དེ་དག་དེའི་ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་མེད་པས་འདི་བུ་མོའི་སྙམ་པའི་སྤྲོས་པ་མི་སྐྱེ་ལ་དེ་མེད་པས། དེ་ལ་གཙང་བདེ་སོགས་དང་ཡིད་འོང་གི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་མི་སྐྱེ་ལ། དེ་མེད་པས་དེ་ལ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ། དེ་མ་སྐྱེས་ན། དེ་ལ་རེག་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་མི་རྩོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས། ན༷ང་ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ད༷ང་། ཕྱི་རོ༷ལ་མ་ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ཉི༷ད་དག༷་ལ༷་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བད༷ག་ད༷ང་བད༷ག་གི༷འོ་སྙམ༷་པའི་འཇིག་ལྟ་དེ་ཟ༷ད་ན༷་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་བརྟུལ་མཆོག་འཛིན་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷་བཞི་པོ་འག༷ག་པར་འགྱུར༷་ཞིང༷་ཉེར་ལེན་དེ༷་ཟ༷ད་པ༷ས་ན༷་ཡང་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྐྱེ༷་བ༷་ཟ༷ད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ༷ས་ད༷ང་ཉོན་མོ༷ངས་གཉིས་པོ་ཟ༷ད་པ༷ས་ན་དེ་ལ་ཐ༷ར་བ་ཞེས་བྱའོ།

首先，佛护也说此第十八品如同显示真实之核心。关于俱生我执所执著的自我，若存在，则应考察它是与五蕴相同还是相异。如同考察如来、火与柴等五种方式，在此将其精髓归纳为两种方式考察。
若按第一种方式，如果五蕴是自我，则自我也将成为有生有灭的，且成为多数，以及非能取者，因为与蕴无别故。若自我异于诸蕴，则将无蕴之特征——生住灭三相。若接受此说，则自我非实有，成为无为法。无为法无任何实体，如同虚空之花。对常住者而言，为自利而开始行动等毫无意义。因此，若自我的本性不存在，那蕴等自我所有物如何能存在？因为它们依赖于自我。
如此，由于所缘境自我与我所之事物不可得或自性寂灭，故能缘的我执和我所执都将消退而不存在。
其次，若有人说：有能见到无我执和无我所执的瑜伽士，故自我存在。
见到无我执和无我所执的瑜伽士也不可能异于蕴我二者，故非自性存在，因为通过见到无我执和无我所执，瑜伽士也不见自我。因此，若见到无我执和无我所执的瑜伽士自性存在，他就不见真实义，也不能断除我见。
一切烦恼以我见为根本，无此则尽灭诸取，不再积累业，因此不再受生。为什么？因为业从烦恼生，烦恼从分别生，即烦恼从爱、不爱及颠倒的非理作意分别而生，故无自性。非理作意的分别生于无始以来对能知所知、所诠能诠、瓶毛毯、男女、得失等的执著戏论的串习。此等实执戏论由见其对象为空性而得以止息。
如同石女儿不存在，故不会生起"这是石女儿"的戏论分别，没有此分别，就不会生起视其为净乐等或可爱本性的非理作意，无此则不生贪爱，若不生贪爱，就不会开始对其触摸等行为。同样，若对内在的蕴和外在的蕴我执和我所执的我见尽灭，则欲取、见取、戒禁取和我语取四取将止息，由于此取尽灭，故再有之特征的生也将尽灭。如此，由生之因——业和烦恼二者尽灭，称为解脱。
;


 །ལ༷ས་ད༷ང་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ་ནི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ༷་རྟོག༷་ལ༷ས་སྐྱེ་ལ་རྣམ་རྟོག་དེ༷་དག༷་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་
1-3-84a
མཚན་མའི་སྤྲོས༷་པ་ལ༷ས་སྐྱེའོ། །སྤྲོས༷་པ༷་ནི༷། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་དེ་མ་དམིགས་པར་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་སོགས་སྟོང་པ༷་ཉི༷ད་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས༷་འག༷ག་པ༷ར་འགྱུ༷ར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་མ་བཀག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མ་བཟུང་ཡང་། དེ་དང་དེའི་མཚན་མར་བཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་མི་ལྡོག་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ལ་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་གཉིས་སྣང་མེད་དུ་ཆུག་ཅིང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ན། དེ་འདྲའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་རྟོག་ཀྱང་། བདག་མེད་དང་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་མི་འགོག་པས་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཙམ་ཁེགས་ཀྱི། དེ་མིན་སྤྲོས་པ་སྣ་གཅིག་མི་འགོག་གོ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རི་བོང་རྭ་མེད་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །བདེན་མེད་ཀྱང་བདེན་གྲུབ་བཅད་པའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས། བདེན་མེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཅིག་ཡིན་ལ། དེས་བུམ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མི་ཁེགས། དེས་ན་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི། 
1-3-84b
མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་གང་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས། སྤྲོས་པ་ཀུན་བྲལ་ཡིན་གྱི། བདེན་གྲུབ་འབའ་ཞིག་གི་སྤྲོས་བྲལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་སྤྲོས་པ་ཞིག་བློ་ཡུལ་དུ་ཡོད་ཕྱིན། དེའི་ཟློག་ཕྱོགས་མི་འཛིན་མོད། དེས་རང་ལས་གཞན་པའི་སྤྲོས་པ་ཀུན་མི་ཁེགས་པས། བདེན་མེད་དུ་འཛིན་པའང་སྤྲོས་པ་ལས་མ་འདས་སོ། །མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་གང་ཡང་མེད་པ་ལ། དམིགས་མེད་དང་། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་། སྤྲོས་བྲལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འདྲའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དབང་དུ་ན། ཁས་ལེན་དང་དམིགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་དགག་སྒྲུབ་བསལ་བཞག་ཅི་བྱས་ཀྱང་། སྤྲོས་པ་ལས་མི་འདའ་བས་ཁས་ལེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྤྲོས་པ་ནི་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་དང་།བདེན་གྲུབ་ནི་སྤྲོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། བདེན་མེད་དང་མཚན་མེད་ལ་ཁྱད་ཆེ་བ་འདི་ཤེས་པ་གལ་ཆེ། ཆོས་སུ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་ཡིན། དེ་སྟོང་པར་གྲུབ་ན་གཙང་མི་གཙང་ཞེས་རྟོག་པས་ཆོས་དེ་དེའི་ངོ་བོར་མི་འཛིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གྲུབ། དེ་གྲུབ་ན་ཆོས་དེ་དང་དེ་ལ་བླང་དོར་གྱི་སྨོན་པ་མེད་པ་འབྱུང་བས་འདི་གནད་གལ་ཆེ་
1-3-85a
གལ་ཆེའོ། །གསུམ་པ་ལུང་འགལ་སྤང་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། །གཞན་ནི་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་དུལ་བས་ནི། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་སྙམ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་དང་། བདག་གཟུགས་མ་ཡིན་སོགས་གསུངས་པས་དེའི་དགོངས་པ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐབས་འགའ་ཞིག་དུ། མེད་ལྟ་རྒྱང་འཕེན་སོགས་དཀྲི་ཆེད་བད༷ག་གོ༷་སྟེ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེ༷ས་ཀྱང༷་བརྟག༷ས་པར་གྱུར༷་ཅི༷ང་འཇིག་ལྟ་ལ་གནས་པ་དགག་ཆེད་བད༷ག་མེ༷ད་ཅེས༷་ཀྱང༷་བསྟན༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ལ། གང་དག་སྔོན་གོམས་པའི་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་མྱང་འདས་ལ་ཉེ་བ་བདག་ལ་ཆགས་པ་བྲལ་བ་ཐུབ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དེ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གཏིང་དཔོགས་པར་ནུས་པ་གདུལ་བྱ་མཆོག་ལ་སང༷ས་རྒྱས༷་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་བད༷ག་ད༷ང་ནི༷་དེའི་དགག་བྱ་བཅད་པའི་བད༷ག་མེ༷ད་
1-3-85b
གཉིས་ཀའང་འག༷ལ་མེ༷ད་ཅེས༷་ཀྱང༷་བསྟ༷ན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ལྟ་ཡང་དག་མིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་གཉེན་པོ་བདག་མེད་ཀྱང་ཡང་དག་མིན་པ་ཉིད་དོ།

业和烦恼是从非理作意的分别生起，而这些分别则从各种名言的相之戏论生起。戏论，即对无自性的境相未能如实观察而执著为我和我所等，通过见空性而得以止息。
若不遮除一切相执的戏论，即使不执著诸法为真实成立，但仍会执著其为此相彼相的分别不会转变。因此，虽然在圣者的等持中可能没有真实成立的二现，而无分别智不分别真实成立的三轮，但若这种无分别智仅仅是不分别真实成立，而不遮除无我和内外器情世界等一切法相，怎能平息戏论？它只能遮破真实成立的戏论，而不能遮除其他任何戏论，如同只是认为一切法如兔角不存在一样。
虽然是非真实存在，但若执著为否定真实成立的相，则成为非真实的戏论，这并不能遮除瓶等内外诸法的戏论。因此，无分别智是不存在任何相的戏论，是远离一切戏论的，而不仅是远离真实成立的戏论。只要心中有任何戏论，即使不执著其反面，也不能遮除其他戏论，因此执著非真实存在也不超出戏论范畴。
无任何相的戏论，称为无缘、无分别智和离戏。就这样的实相而言，没有任何承认与所缘。若从究竟角度作任何破立遣留，都不超出戏论，都属于承认的范畴。
因此，戏论是指相的戏论，而真实成立是戏论的一种特殊形式，是错误认识的对象。了解非真实存在与无相之间的重大差别非常重要。认知为法的原因是其各自的相，若证明其为空，则不再以"净"或"不净"等分别执著该法为其本性，空性得以证明。若证明这点，则对此法无取舍的希求，这一要点极其重要。
第三，解除与经典相违的疑问：若如此内外都无我和我所是真实义，那佛陀说："自己是自己的依怙，谁能作他人依怙？自己善自调伏，智者得生天界"等言论岂不相违？
世尊曾说："此处无我或有情，这些法唯有因缘"，以及"我非色"等，应探求其意趣。佛陀在某些场合，为了引导持无见的顺世外道等，也说"有我"，而为了破除住于我见者，也说"无我"。对于那些因先前熏习而特别信解甚深法，接近涅槃，已离对我的执著，能洞察佛语最极甚深义理的最胜所化机，诸佛也教导我与其所破的无我二者无有相违。正如我见非真实，其对治——无我见也同样非真实。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །ཞེས་པའི་ཕྱིར། མཐར་ཐུག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཞན་དབང་དང་དེའི་ངོ་བོ་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཡུལ་བདག་གཉིས་མེད་པ་ལས་འདས་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གང་དུའང་མཚན་མར་མ་གྲུབ། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མཚན་མས་སྟོང་པའི་རང་རིག་རང་གསལ་བདག་ལྟར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་འདིར་བསྡུ་ན། སེམས་ཙམ་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་ནི་མེད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ཞེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་དེ་ཡོད་པར་འདོད། དབུ་མ་རང་རྒྱུད་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་བདེན་མེད་བདག་མེད་ཀྱི་བདེན་གྲུབ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བདག་ཡོད་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བདག་མེད་པར་ཁས་མི་ལེན་ཞེས། དབུ་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བདག་ཡོད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཏེ། དབྱེ་ན་གང་ཟག་གི་ངའོ་སྙམ་པའི་འཛིན་རྟོག་སེམས་ཙམ་པས་སེལ་ཞིང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཟག་དེ་ཡིན་ལ། རང་རྒྱུད་པས་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་
1-3-86a
ལྟར་སེལ་ཞིང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་དོན་གཞན་གྱི་བདག་མེད་ཀྱང་། གང་ཟག་ཕུང་པོ་ལྔ་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ཞེས་བདག་མེད་དུ་མི་འདོད་དོ། །ཐལ་འགྱུར་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་མེད་སོགས་སུ་མ་གྲུབ་པ་བདེན་པར་གྲུབ་པར་མེད་པ་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་ཅིང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པ་གང་ལའང་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྙེད་ནས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་མེད་པས། ཕྱི་རོལ་པ་ལྟ་ཞོག་ནང་པ་སེམས་ཙམ་པ་དང་རང་རྒྱུད་པ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་གཏན་ནས་མ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་རང་བཞིན་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ནི། ཐ་སྙད་དུའང་བདག་མེད་དོ་ཞེས་མ་རྟོགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཡོད། བདག་མེད་ནི་དོན་དམ་མམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། ཡོད་མེད་སོགས་བཅུག་ཕྱིན་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མེད། འོན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁྲུལ་པས་
1-3-86b
ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཟུང་བ་ཡིན། མྱང་འདས་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་བདེ་བ་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ཟད་པ་ན་བདེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་པས། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་སྤང་བྱ་འཁོར་བ་དང་བླང་བྱ་མྱང་འདས་གང་ཡང་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མེད་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ཕྱོགས་པ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། དེ་སྣང་ཙམ་དུ་གྲུབ་

 །དེ་ལྟ་ན་བདག་འགའ་ཡང་མེད་ལ་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། མདོ་ལས། འོད་སྲུང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་སོགས་གསུངས་སོ། །རིན་ཕྲེང་ལས། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད། །བདག་དང་བདག་མེད་ལྟ་བ་ནི། །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བཟློག །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་དམན་པ་དང་བར་མ་མཆོག་གི་རིམ་པ་ལྟར་གསུང་ཞེས་ཚིག་གསལ་ལས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ལྷས། བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་པོར་བཟློག །བར་དུ་བདག་ནི་བཟློག་བྱ་སྟེ། །ཐ་མ་ལྟ་གཞི་ཀུན་བཟློག་པ། །གང་གིས་དེ་ཤེས་མཁས་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། མདོ་ལས། བརྡའ་སྤྲོད་རིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཡི་གེའི་ཕྱི་མོའང་སློབ་འཇུག་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་
1-3-86a
རྒྱས་སེམས་ཅན་ལ། །ཇི་ཙམ་བཟོད་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤེར་ཕྱིན་ལས། བདག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད། བདག་མེད་དོ་ཞེས་སོགས་དང་། ཕུང་འདི་སྟོང་ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་མ་བསྟན་ན། ཇི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སོགས་འདིར་བརྗོད་བྱ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ནའང་། གང་ཚེ་བརྗོད་བྱ་ཚིག་དག་གི་ཡུལ་ཡོད་པ་མིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་མེད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེར་ཚིག་དག་འཇུག་ན་ཡང་དེ་མེད་པས་སོ། །ཅི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད་ཅེ་ན། སྐྱེ་འགགས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ཆར་ཡང་བྲལ་བས་སོ། །དོན་དུ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱལ་བ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ལ་ཐབས་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བར་མ་བྱས་ན་སུས་ཀྱང་དེ་མངོན་སུམ་བྱར་མི་ནུས་པས། དང་པོར་འཇིག་རྟེན་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་རབ་དབྱེ་སོགས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་
1-3-86b
ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པ་ལྟར་དེ་དང་མཐུན་པར་ཡང་དག་པའོ་ཞེས་དང་པོ་སྟོན་ཅིང་། དུས་ཕྱིས་དེ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་མིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པ་སྒྲིབ་པའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་མ་སྤང་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུབ་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མིན་པར་སྟོན་ནོ། །སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ལ་སྟོན་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་བསྟན་བྱ་བརྗོ༷ད་པ༷ར་བྱ༷་བ༷་ལྡོག༷་པ༷་བརྗོད་བྱ་ཅི་ཡང་མ་བསྟན་པ་སྟེ༷། རྒྱུ་མཚན་གང་ལ་དམིགས་བྱའི་སེ༷མས་ཀྱི༷་སྤྱོ༷ད་ཡུལ༷་ལྡོག༷་པ༷ས་སོ༷། །ཅི་ཕྱིར་ལྡོག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་མ༷་སྐྱེས༷་པ༷་ད༷ང་མ༷་འག༷གས་པ༷་ཡི་ཆོས༷་ཉི༷ད་དེ་མྱ༷་ངན༷་ལས་འད༷ས་པ་དང༷་མཚུང༷ས་པར་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་མིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དུ་ཆོས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། ཐོག་མར་དབང་རྟུལ་རིམ་གྱིས་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་སོགས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་ཡ༷ང་དག༷་པར་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟན། ཕྱིས་དེ་ལ་ཞེན་པ་སྤང་ཕྱིར་ཡ༷ང་ད༷ག་མི༷ན་པར་ཡང་བསྟན། དེ་གཉིས་འགའ་བ་སྤང་ཕྱིར་དབང་འབྲིང་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡ༷ང་ད༷ག་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡང་དག༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་ཉི༷ད་དོ་ཞེས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་བསྟན། དབང་རབ་ལ་སྤྲོས་མཐའ་ཀུན་བསལ་ཕྱིར་ཡ༷ང་དག༷་མི༷ན་པ་ཡང་མི༷ན་ལ་ཡ༷ང་དག༷་ཀྱང་མི༷ན་ཞེས་ཐོག་མ་ནས་མཐའ་ཀུན་གྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ༷་ནི༷་
1-3-87a
སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་འཚམས་པར་རྗེས༷་སུ་བསྟན༷་པ༷འམ་རིམ་གྱིས་དེ་ལྟར་སྟོན་པའོ༷། །དེ་ལྟར་གང་དག་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཞོགས་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ།

因此，既没有任何自我，也没有任何无我，这就是所教示的。如经中所说："迦叶，所谓'我'是一个极端，所谓'无我'是第二个极端。这两个极端的中间是无色相、不可示现"等等。《宝鬘论》中说："如此我与无我，真实中不可得，我与无我见解，因此大圣已遮止。"等等。《明句论》中说明，如此根据所化机的下、中、上三个层次而说法。
因此，圣天说："首先遮止非福德，中间应当遮自我，最后遮除一切见，知晓此者为智者。"经中说："如同文法学的道理，教导学习文字基础一样，诸佛对众生，随其所能接受而示法。"
此外，《般若经》中说："若执著有我，则不行般若波罗蜜多；若执著无我"等，以及"此蕴是空"等。
那么，若诸佛既不说我，也不说无我，那究竟说了什么？若胜义中有某些可言说之物，则可能会宣说它，然而因为没有可言说之物作为语言的对象，故诸佛什么也没有说。为何无可言说之物？若有心的行境，则语言可施用于此，但因为没有，所以不能。为何无心的行境？因为远离生灭二边。
实际上，若不通过方便善巧来把握不可思议的法性，没人能够现证它。因此，最初顺应世间，对器世界因果差别等蕴界处的安立，如同有所缘者所缘那样，教导"这是真实的"；而后来则教导"这一切都非真实"；对某些人，因应对象而以二者的方式教导；对于已修习此见，只有少许障碍未断的人，为使其通达真实义而教导"非二者"。对于已完全断除障碍者，则无需教导。
如此，在胜义中所教、所说皆止息，什么也没教示，因为所缘境之心行境已止息。为什么止息？因为一切法本来不生不灭的法性如同涅槃一样，非语言分别的对象。
那么，在世间名言中如何教法？最初，为了引导钝根者，逐步教导："一切蕴等皆真实。"后来，为断除对此的执著而教导："非真实。"为断除这两者的对立，对中等根器者教导在世俗中是"真实"而在真实义中"非真实"。对上等根器者，为断除一切戏论边际而教导："既非不真实，也非真实"，从一开始就教导远离一切边际的戏论。
这是诸佛随顺所化众生的根机而随教导或逐步如此宣说。如此，凡是所说的一切，都成为趋入真实的方便。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བདག་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་པ་དེ་གང་སྙམ་ན། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ངོ་ན། རིགས་པས་དཔྱད་ན་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་བདག་ནི་ཆུང་ངུའང་མེད། འདོགས་བྱེད་ཀྱི་བློས་བཏགས་ཙམ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་ཀྱང་། རང་དབང་མེད་པར་ཇི་ལྟར་བཏགས་སོ་སྙམ་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རིགས་པས་བརྟགས་ནས། ལྟ་བ་ངེས་པ་ན་མཐའ་གང་དུའང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ཞེས་བྱའོ། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་སེམ༷ས་ཙ༷མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་མེད། ཤེས་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་བ་བཞིན། ཤེས་པ་ནང་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནང་ན་ཡོད་ན་དོན་རྟོགས་མི་ནུས། ཕྱི་ནང་གང་ན་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་བཞིན། རྨི་ལམ་ན་སྤྱོད་ཡུལ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ།
1-3-87b
དེས་ན་ཁ༷མས་གསུ༷མ་པ༷་འདི་སེ༷མས་ཙ༷མ་དུ༷་ཤེས་པ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཟློག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནམ་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་རིག་པ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཤེས་པ་ལ་འཛིན་པ་པོ་དང་། འཛིན་པའི་ཡུལ་དང་ཤེས་པའི་མྱོང་བ་སྟེ་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པའང་ཤེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རིགས་པས་མི་འཐད་པས་ན། ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་ནང་གི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ལས། གཟུང་བ་གང་ཡིན་དེ་སེམས་ཙམ། །འཛིན་པའང་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ལ། །སེམས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཞེས་སོ། །ད༷བུ་མ༷་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པ་ན། ཕྱི༷་རོ༷ལ་གྱི་དོ༷ན་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་མཐའ་བཟློག་ལ་ནང༷་གི༷་ཤེ༷ས་པའང༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འཛི༷ན་པ་འགོག་པ་སྟེ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་རིག་པའམ་མྱོང་བ་ནི། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། གང་དུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གནས་ཏེ། རིགས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཏུ། ཕྱི་ནང་མིན་ཡང་ཡོད་མིན་ལ། །རིག་པའང་ཡོད་མིན་མ་རིག་མིན། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་བསྟན་པ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཙམ་པས་ཕྱི་དོན་ལས་འདས་ཀྱང་
1-3-88a
ནང་སེམས་སུ་ཁས་ལེན་པས་མཐར་འཛིན་ཡིན་ལ། དབུ་མ་པས་དེ་ཡང་སྤོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཤེ༷ས་བྱ༷་ཡུལ༷་མེ༷ད་ན༷་བློ༷་ག༷ང་གིས༷་ཤེ༷ས་པ༷ར་བྱ་ཞེ་ན། སྔར། དེ་བཞིན་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས། །ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར། སེམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་བློ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ས༷ྒྱུ་མ༷ས་སྤྲུལ༷་པ༷་དེ༷ས་ནི་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཆགས་ཡུལ་སྒྱུ༷་མ༷་ལ༷་ཞེན་ཆགས་བཞིན། དེ༷་བཞིན་བྱི༷ས་པ༷་དམིག༷ས་པ༷་ཅ༷ན་ནི༷་མངོན་ཞེན་ཅན་གྱི་ཡུ༷ལ་ཅ༷ན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ༷་བ༷་ད༷ང་ཡུ༷ལ་ག༷ང་ལའང་འཇུག་པའི་བློ་དེ༷་རྣམ༷ས་ནི༷་སྐྱེ༷་བ་མེ༷ད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དེ་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློ་ནི་སྐྱེ་བར་རུང་ངམ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་དུ་སྟོང༷་ཉི༷ད་མཐོ༷ང་ཡང༷་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྟོང༷་ཉི༷ད་ཅེ༷ས་བྱ༷་བ༷འི་ཆོ༷ས་སུའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྟོང་ཉིད་དམིག༷ས་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་མེ༷ད་ཅིང་ཤེས་བྱའི་ཆོས་མཐའ་དག་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཅི༷་ཡ༷ང་དམིག༷ས་པ༷་མེ༷ད་དོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མེད་ན་ཡུལ་ཅན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུ་ལ་ངེས་པའི་དོན་དུ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་
1-3-88b
གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ཇི་ལྟར་ཡང་གནས་པ་དང་འཇུག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། གཞི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསླབས་པ་ལ་གང་ཞིག་གི་ཚེ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཆགས་སོགས་རབ་ཏུ་ཞི་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང༷་ཚེ༷་ཐ་སྙད་དུ་སེམ༷ས་ཅན་ཞེས་གང་ལ་བརྟགས་པའི་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་པ༷་མི༷ན་ན༷་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ༷ས་ནི༷་བདག་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སོགས་སུའང་ཡོ༷ད་པར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་ངོར་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །གཉིས་པ་མཚན་བསྟན་པ་ནི། བད༷ག་ད༷ང་ཆོ༷ས་རྣམ༷ས་བརྟག༷་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅོ༷་བརྒྱད༷་པ༷འོ༷།། །།;


 །གཉིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན་རྟོགས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ཅིག་ཅེ་ན། རྟགས་དཔེ་སོགས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པས་ཇི་བཞིན་ཤེས་མི་ནུས་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་ལ་དེ་མེད་པར་བསྟན་པས་རབ་རིབ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལྟར་ངོ་བོ་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་མི་ནུས་ཀྱང་། འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་རྟོག་གོ། རབ་རིབ་སེལ་བའི་སྨན་གྱིས་རབ་རིབ་ཟད་ན་དེའི་གན༷ས་ཚུལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་སྟོན་མོད་ཀྱི། དཔེ་དང་རྟགས་དང་སྒྲ་སོགས་གཞ༷ན་ལ༷ས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེ༷ས་པ་མི༷ན་པ་དང་གཟོད་མ་ནས་མཐའ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཞི༷་བ༷་ད༷ང་། འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་ངག་གི་སྤྲོས༷་པ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷ས་མ༷་སྤྲོས༷་པ༷་དང་། གང་
1-3-87b
ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བའང་མེད་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་བཞིན། དམིགས་བྱའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ༷་རྟོག༷་གང་ཡང་མེ༷ད་པ་དང་། འདི་ལ་དོ༷ན་ཐ༷་ད༷ད་པ་སོ་སོར་མེ༷ད་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་ཀྱི་མཚ༷ན་ཉི༷ད་དོ༷་ཞེས་དེ་འཕགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བཤད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ག༷ང་ལ༷་བརྟེ༷ན་ཏེ༷་ག༷ང་འབྱུང༷་བ༷། མྱུ་གུ་དེ༷་ནི༷་རེ༷་ཞིག༷་ས་བོན་དེ༷་ཉི༷ད་མི༷ན་ལ་ས་བོན་དེ༷་ལ༷ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་པ༷འ༷ང་མ༷་ཡི༷ན་པའི༷་ཕྱིར། དེ༷་ཕྱིར༷་ཆ༷ད་པ་མི༷ན་ལ་རྟག༷་པའང་མ༷་ཡི༷ན་པ་དེ་ནི་སང༷ས་རྒྱས༷་འཇི༷ག་རྟེན༷་གྱི་མགོ༷ན་པོ་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་བསྟན༷་པ༷་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་གཏན་དུ་གཅོད་པའི་བདུ༷ད་རྩིར༷་གྱུར༷་པ༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ནི་དོ༷ན་གཅི༷ག་མ༷་ཡི༷ན་ཐ༷་ད༷ད་པའང་མི༷ན། ཆ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་རྟག༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་མཐའ་ཀུན་དང་མཆོག་ཏུ་བྲལ་བའོ། །དེ་ཡང་ས་མྱུག་གཅིག་མིན་ཏེ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །དེས་ན་ས་བོན་མྱུ་གུར་འཕོས་པའི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་མིན་ཏེ་ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་
1-3-88a
ཕྱིར་ས་བོན་ཞིག་སྟེ་རྒྱུན་ཆད་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ། །དོན་དུ་མཁའ་ལྟར་ཞི་བ་ལ་བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུ་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ལྟ་བུ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་རེག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ས་ལམ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ལ་ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་རང་དོན་ཞི་བདེ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི་ལ་ཞུགས་ན་རྒ་ཤི་གཏན་དུ་འཇོམས་པའི་མྱང་འདས་ནི་ལམ་འདི་ཁོ་ནས་སྦྱིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དགེ་རྩ་མ་སྨིན་པའི་ཚེ་འདི་ལ་ཐར་བ་མཐོང་ནའང་། འདིར་གོམས་པའི་རྒྱུ་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་གཞན་དུ་ངེས་པར་ཐར་པ་ཐོབ་ཅེས་སོ། །དེར་མ་ངེས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་བཤེས་གཉེན་སོགས་རྒྱུ་མི་ཚང་བ་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། ཆོས་ཉིད་ལ་གོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་བཟློག་པ་ལ་ནམ་ཡང་མ་ངེས་པའམ་བསླུ་བ་མེད་དེ། རྫོ༷གས་པའི་སང༷ས་རྒྱས༷་རྣམ༷ས་མ༷་བྱུང༷་ཞི༷ང་ཉན༷་ཐོ༷ས་རྣམ༷ས་ནི༷་
1-3-88b
ཟ༷ད་པར་གྱུར༷་ཏེ་མ་བཞུགས་ཀྱང༷་། སྔོན་གོམས་པས་ར༷ང་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱི༷་ཡེ༷་ཤེ༷ས་ནི༷་སྟོན༷་པ༷་པོ་གཞན་མེ༷ད་པ་ལ༷ས་ར༷བ་ཏུ༷་སྐྱེ༷་བའམ་ཡང་ན་རྟེན་པ་སྟེ་རྐྱེན་གཞན་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་བ་སོགས་ལ་མི་བརྟེན་པའོ།

第二，关于真实性的特征：那么，所要了悟的真实性是什么样子呢？已经教导过它超越思维和言说。然而，若要求遵循世间名言而描述其特征，则可以说：通过标志、比喻等他法所示，不能如实了知，就像对有眼翳者说明无眼翳，通过不见其本体的方式，无法如实了知所证，只能认识到"这是颠倒"而已。就像通过治疗眼翳的药物消除眼翳后，才能显现其实际情况一样。
同样，虽然诸圣者通过增益的方式教示真实性，但不能通过比喻、标志、言语等他法如实了知，而是本来寂灭四边的自性，不被"这是这个"等言语戏论所戏论，如所说"何处心行亦无有，何况文字"，无任何有所缘境的分别念，以及无有各别差异之义故为平等性之自性，这五项是真实性的特征，这就是圣者的真实性。而且前者由后者解释。
与世间名言相顺应的真实性是：任何法依赖于什么而生起，如芽既非是种子本身，也非与种子自性异，因此，既非断也非常，这是诸佛世间怙主所教导的、能永断老死的甘露——甚深真实义，它非一非异，非断非常，远离一切边际和执著。
种子与芽非一，因为若是一体，将导致所生能生为一体等过失。因此，种子不是转变为芽的常法。非异，因为若是异体，将导致无种子也有芽等过失。因此，种子灭尽也不存在断绝的过失。实际上，如同虚空般寂静，二谛无别如虚空界，如同圣者的入定，以及后得中一切法如幻缘起，远离断常的意义。
第三，学习真实性的果报：如此契入真实义的诸菩萨圆满地道，契入不住涅槃，而声闻独觉种性者因仅求自利寂乐，若进入如上所述的人无我真实性，则唯有此道能赐予永断老死的涅槃。即使由于善根未成熟而未在此生见解脱，但由于在此熏习的力量，必定在他生获得解脱。
若怀疑这不确定，因为可能缺少开示真实性的善知识等因缘，则可答：由于熏习法性本身，永不会不确定或欺诳地逆转轮回。即使诸佛圆满者未出世，诸声闻已灭尽而不住世，由于先前的熏习，无需其他导师，也能生起独觉智慧，或者说不依赖其他条件如寻求善知识等。
;


 །འདིས་མཚོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོབས་ཆེ་བས་བདུད་རྩི་འདི་དང་ཕྲད་ན་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བསྟན་པའོ། །དེས་ན་ལུས་སྲོག་ཀྱང་བཏང་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་སེམས་རྟག་ངུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཚུལ་དེ་ལྟ་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་ནི། དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་ཞེས་སོགས་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཡང་རྟེན་འབྱུང་གི་ཆོས་ལ་བརྟགས་པའི་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེས་རིམ་པས་སངས་རྒྱ་བ་ལ་གེགས་སུས་ཀྱང་མི་ནུས་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། གོང་དུ་བདག་བརྟགས་པའི་བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་ཟད་ཀྱི་དེ་ཙམ་མིན་ནོ། །དེས་ན་རབ་བྱེད་འདི་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་གནད་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐར་ཞེས་པ་ཡན་ཆད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཐུན་མོང་པའི་སྒོམ་རིམ་དང་། དེ་མན་ཆད་ནས་རྟག་མ་ཡིན་
1-3-89a
ཞེས་པའི་བར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཐུན་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག༷་ད༷ང་ཆོས༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅོ༷་བརྒྱ༷ད་པ༷འོ༷།། །།
第十九辨时季品
༈ བཅུ་དགུ་པ་དུས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཡུམ་ལས། འདས་པ་མི་དམིགས། མ་འོངས་པ་མི་དམིགས། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མི་དམིགས། ཞེས་སོགས་དང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དངོས་པོ་ཡོད་དེ། དེ་དུས་གསུམ་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་གསུངས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་དགག་པ་དང་། དུས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དུས་གསུམ་དཔྱོད་པའི་རིགས་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འདས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་དགག་པ་དང་། ལྷག་མ་ལ་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང་། མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང་། དོན་བསྡུ་
1-3-89b
བའོ། །དང་པོ་ནི། དུས་མ་གྲུབ་སྟེ། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དེ་འདས་དུས་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། དང་པོ་ལྟར་ན། ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ༷་དང་། མ༷་འོ༷ངས་པ༷་ག༷ལ་ཏེ༷་འད༷ས་པའི་དུས་ལ༷་ལྟོས༷་པར་གྱུར༷་ན༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་འད༷ས་པ༷འི་དུས༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །ཡོད་ན་དེ་གཉིས་འདས་པར་ཐལ་ལོ། །ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་གལ༷་ཏེ༷་འདས་པའི་དུས་དེ༷་ན༷་མེ༷ད་པར་གྱུར༷་ན༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་འདས་པ་དེ༷་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་གང་ལྟོས་པ་ཉིད་མེད་པར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཞེས་པ། མི་ལ་བརྟེན་པའི་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་ནོ། །བུམ་སོགས་དངོས་པོ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་འདས་པ། སྐྱེས་ལ་མ་འགག་པ་ད་ལྟ་བ། འབྱུང་རུང་མ་བྱུང་བའམ་བདག་གི་དངོས་པོ་མ་རྙེད་པ་མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་ད་ལྟའི་བུམ་པ་གཅིག་ལ། འགག་གནས་འབྱུང་རུང་གི་ཆ་ནས་བཏགས་ཀྱི་དུས་རང་གི་ངོ་བོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་འད༷ས་པ༷་ལ༷་ནི༷་མ༷་ལྟོས༷་པ༷ར་གྲུབ་སྙམ་ན། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་དེ༷་གཉི༷ས་རང་ངོས་ནས་གྲུབ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། 
1-3-90a
ལྟོས་མ་ལྟོས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ༷་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པའི་དུས༷་ཀྱང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།

 །འདིས་མཚོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོབས་ཆེ་བས་བདུད་རྩི་འདི་དང་ཕྲད་ན་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བསྟན་པའོ། །དེས་ན་ལུས་སྲོག་ཀྱང་བཏང་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་སེམས་རྟག་ངུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཚུལ་དེ་ལྟ་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་ནི། དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་ཞེས་སོགས་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཡང་རྟེན་འབྱུང་གི་ཆོས་ལ་བརྟགས་པའི་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེས་རིམ་པས་སངས་རྒྱ་བ་ལ་གེགས་སུས་ཀྱང་མི་ནུས་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི། གོང་དུ་བདག་བརྟགས་པའི་བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་ཟད་ཀྱི་དེ་ཙམ་མིན་ནོ། །དེས་ན་རབ་བྱེད་འདི་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་གནད་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐར་ཞེས་པ་ཡན་ཆད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཐུན་མོང་པའི་སྒོམ་རིམ་དང་། དེ་མན་ཆད་ནས་རྟག་མ་ཡིན་
1-3-89a
ཞེས་པའི་བར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཐུན་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག༷་ད༷ང་ཆོས༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅོ༷་བརྒྱ༷ད་པ༷འོ༷།། །།
第十九辨时季品
༈ བཅུ་དགུ་པ་དུས་བརྟག་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཡུམ་ལས། འདས་པ་མི་དམིགས། མ་འོངས་པ་མི་དམིགས། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མི་དམིགས། ཞེས་སོགས་དང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དངོས་པོ་ཡོད་དེ། དེ་དུས་གསུམ་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་གསུངས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་དགག་པ་དང་། དུས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དུས་གསུམ་དཔྱོད་པའི་རིགས་པ་དང་། རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འདས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་དགག་པ་དང་། ལྷག་མ་ལ་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང་། མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང་། དོན་བསྡུ་
1-3-89b
བའོ། །དང་པོ་ནི། དུས་མ་གྲུབ་སྟེ། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དེ་འདས་དུས་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། དང་པོ་ལྟར་ན། ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ༷་དང་། མ༷་འོ༷ངས་པ༷་ག༷ལ་ཏེ༷་འད༷ས་པའི་དུས་ལ༷་ལྟོས༷་པར་གྱུར༷་ན༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་འད༷ས་པ༷འི་དུས༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །ཡོད་ན་དེ་གཉིས་འདས་པར་ཐལ་ལོ། །ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་གལ༷་ཏེ༷་འདས་པའི་དུས་དེ༷་ན༷་མེ༷ད་པར་གྱུར༷་ན༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་འདས་པ་དེ༷་ལ༷་ལྟོས༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་གང་ལྟོས་པ་ཉིད་མེད་པར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཞེས་པ། མི་ལ་བརྟེན་པའི་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་ནོ། །བུམ་སོགས་དངོས་པོ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་འདས་པ། སྐྱེས་ལ་མ་འགག་པ་ད་ལྟ་བ། འབྱུང་རུང་མ་བྱུང་བའམ་བདག་གི་དངོས་པོ་མ་རྙེད་པ་མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་ད་ལྟའི་བུམ་པ་གཅིག་ལ། འགག་གནས་འབྱུང་རུང་གི་ཆ་ནས་བཏགས་ཀྱི་དུས་རང་གི་ངོ་བོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་འད༷ས་པ༷་ལ༷་ནི༷་མ༷་ལྟོས༷་པ༷ར་གྲུབ་སྙམ་ན། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པ་དེ༷་གཉི༷ས་རང་ངོས་ནས་གྲུབ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། 
1-3-90a
ལྟོས་མ་ལྟོས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་ད༷་ལྟར༷་བྱུང༷་བ༷་ད༷ང་མ༷་འོ༷ངས་པའི་དུས༷་ཀྱང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对给定藏文的直译成简体中文：
由此表明，真如力量巨大，若遇到此甘露，必定能超越痛苦，毫无疑问。因此，即使放弃身体和生命，也应寻求真如，就像永啼菩萨寻求世尊那样。对声闻来说，这是成就大义的方式。而对于菩萨们来说，则如"盲人引导"等所说。依此，对缘起法的观察，也将使他们逐步成佛，任何人都无法阻碍，这是必然的。独觉的真如，并非仅仅是上文所说的观察我与我所的层次。因此，这一品章归纳了两种无我修习的关键要点。从"解脱"之前的部分是共同的人无我修习次第，从之后至"非常"之间是不共的法无我修习。第二，《观我与法品》，第十八品。
第十九辨时季品
第十九观时品中，与经的关联是：《般若经》中说："不见过去，不见未来，不见现在"等，以及"三时平等"等义。与前品的关联：有人认为事物存在，因为它是安立三时的因，而且佛陀也说了三时，不是吗？为了显示这不成立，分两部分：正文和品名。正文分两部分：否定时的本体和否定时的成立理由。首先，否定时的本体分两部分：考察三时的理由以及将此理由应用于其他。第一部分中又分两部分：应用于过去时的否定以及应用于其余时的方法。第一部分有三：否定依赖而成立，否定不依赖而成立，以及总结。
首先，时间不成立：若现在和未来本性上存在，它们是依赖过去时还是不依赖？若依照第一种情况，若现在和未来依赖于过去时，那么现在和未来就应当存在于过去时中。若存在，则这两者应成为过去。若现在和未来在过去时中不存在，那么现在和未来怎么能依赖于过去呢？没有所依赖的事物却说依赖它而成立，就如同依赖某人而有的石女之子一样。
瓶子等事物生起后灭去为过去，生起后未灭为现在，可能生起但未生起或未获得自体为未来。其中的差别是：以一个现在的瓶子为例，从灭、住、可能生起的角度而假立，时间本身以自性一点也不成立。
第二，若认为不依赖过去而成立，那么这两者（现在和未来）自体上不存在，如同驴角一般。
第三，总结：因为在依赖与不依赖的任何方式中都不成立，所以现在和未来时也不存在。


 །གཉིས་པ་ལྷག་མ་ལ་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ནི།དཔྱད་པའི་རི༷མ་པ༷འི་ཚུ༷ལ་ནི༷་འདི༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་དུས་ལྷག༷་མ༷་གཉི༷ས་པོ༷འང་དཔྱད་ཚུལ་བསྣོར༷་བ༷་ད༷ང་སྟེ། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་ལྟོས་ན་སོགས་དང་། འདས་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་མ་འོངས་ལྟོས་གྱུར་ན་ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ཡང་དུས་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་ཕྲད་པ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ན་རང་དུས་སུ་ལྟོས་པའམ། ལྟོས་རྒྱུ་གཉིས་པོ་མེད་ན་ཅི་ལྟར་ལྟོས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་སྦྱར་ཚུལ་ནི། དུས་གསུམ་ལ་དཔྱད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་མཆོ༷ག་ད༷ང་ཐ༷་མ༷་འབྲི༷ང་ལ༷་སོ༷གས་གསུམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སོགས་སྒྲས། དགེ་སོགས་གསུམ། སྐྱེ་གནས་མི་རྟག་སྔོན་དབུས་ཕྱི་མཐའ། འདོད་སོགས་ཁམས། སློབ་མི་སློབ་གཉིས་མིན་སོགས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་གྲངས་གཅི༷ག་ལ༷་སོ༷གས་པ༷འ༷ང་གཉིས་དང་མང་པོ་དག་སྡུད་དེ། དེ་
1-3-90b
ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་མི་ལྟོས་པ་གང་ལྟར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚུལ་དུ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་དང་ཐ་མ་དག །གལ་ཏེ་འབྲིང་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །སོགས་བསྒྱུར་ནས་ཤེ༷ས་པ༷ར་བྱ༷འོ། །གཉིས་པ་དུས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི། དུས་ཡོད་དེ་དེའི་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་མེད་པ་ལ་ཚད་མི་སྲིད་དེ། རི་བོང་རྭའི་རིང་ཐུང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ནས་ལོ་བསྐལ་བའི་བར་དུ་དབྱེ་བས་ཚད་དང་ལྡན་པས་སོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཚད་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་ཀྱང་། དེ་མེད་དེ། དུས་ཞེས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དུས་དེ་ནི་དེ་དག་སྔ་ཕྱིའི་གཞིར་གནས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཚད་ཀྱིས་དེ་གསལ་བར་བྱས་ཀྱང་རུང་མོད། ཚད་མི་གནས་པའི་དུས་ནི་ཚད་ཀྱིས་མི་འཛིན་ལ། གནས་པ་བཟུང་བྱ་ཚད་ཉིད་ལས་ཐ་དད་དུ་མི་གནས་པས་སམ། དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ཚད་ཀྱིས་བཟུང་མི་རུང་ལ། གནས་པ་སྐད་ཅིག་སོགས་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་ཚད་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་དུས་དེ་མི་གནས་ན་ནི། དེ་ཚད་ཀྱིས་འཛིན་པར་མི་རུང་ལ། བཟུང་བྱའི་དུས་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་
1-3-91a
གནས་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་དེའང་ཆ་དཔྱད་ན་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་མི༷་གན༷ས་པ༷ས་ཚད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་དུས༷་ནི༷་སྐད་ཅིག་སོགས་ལས་ལོགས་སུ་ཚད་མས་འཛི༷ན་པར་མི༷་བྱེ༷ད་དོ། །སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ག༷ང་ཞི༷ག་གཟུང༷་བ༷ར་བྱ༷་བ༷འི་དུས༷་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་སོ༷གས་ཀྱིས་འགགས་པས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གན༷ས་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ས་ཚད་ཀྱི་གཞིར་མ༷་བཟུང༷་དུས༷་ནི༷་ཚད་ཀྱི་གཞིའོ་ཞེས་ཇི༷་ལྟར༷་གད༷གས་ཏེ་རི་རྭའི་ཚད་བཞིན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་དུས༷་ཞེས་བྱ་བ་ནི༷་དངོ༷ས་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན༷་ཏེ༷་རྒྱུ་མཚན་དངོ༷ས་པོ་མེ༷ད་པ་ལ་དུས༷་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་སོགས་ལས་ཐ་དད་པའི་རྟག་པ་ཞིག་མེད་པ་བདེན་ཏེ་འདུ་བྱེད་གཟུགས་སོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དུས་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་བྱར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ནའང་དངོ༷ས་པོ༷་ཉིད་ནི་འག༷འ་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དུས༷་ལྟ༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྟེན་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二，应用于其余的方法：观察的次第方式也同样适用于其余两时，只需变换观察方式，如"过去和未来，若依赖现在"等，以及"过去和现在，若依赖未来"等。而且，这些时间互相遇到是不可能的。若本性上存在，则应依赖自身时间，或者若没有两个可依赖的对象，如何能依赖呢？
第二，将此理由应用于其他：如同观察三时一样，其他也可应用于"最胜、最劣、中等"等三类法。"等"字包括：善等三种、生处、无常、前中后、欲等界、有学无学非二等三种以及所有相关法。同样，"一数"等也包括二和多等，所有这些都以相互依赖或不依赖的方式不成立，应当如此理解："最胜和最劣，若依赖中等"等，通过变换而了解。
第二，否定时间的成立理由：有人说，时间存在，因为它有量度，不存在的东西不可能有量度，如兔角的长短。因此，时间从刹那、片刻、须臾到年劫有各种区分，具有量度。
对此回答：如果时间这一事物存在，那么可以理解它具有量度，但实际上它不存在。虽然我们说时间是刹那等，这些已经灭去，但若时间作为前后的基础而存在，那么通过量度可以使其明显。然而，不住的时间无法被量度所把握，而住的被把握对象与量度本身不别异存在；或者说，不住的事物不能被量度所把握，而住的与刹那等不别异存在。
若时间在刹那前后量度完成之间不住，则不能被量度所把握，而作为被把握对象的时间不可能如此住。若分析刹那本身，也不可把握。
因此，时间不住于刹那等的基础上，作为量度基础的时间不能被量度所把握，与刹那等分开。若某个作为刹那等本性的时间是被把握的对象，由于刹那等已灭，在他时不存在，不作为量度基础的时间，如何可称为量度的基础，如同兔角的量度。
若谓时间仅依于事物，无事物则无时间相，这是对的。时间作为与色等不同的常住物不存在，但依于诸行色等的时间是存在的，它成为刹那等的所诠。
对此答：若事物本身完全不存在，那么依于它的时间怎么可能存在呢？因为所依事物不存在。


 །གཉིས་པ་ནི། དུས༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་བཅུ༷་དགུ༷་པ༷འོ༷།། །།
1-3-91b
第二十辨和合品
༈ ཉི་ཤུ་པ་ཚོགས་པ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྙེད་མང་། །ཚོགས་པ་ཡིན་ལ་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །དངོས་པོ་ཚོགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། དུས་ཡོད་དེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱུ་གུ་ནི། ས་བོན་དང་འབྱུང་ལྔ་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དགག་པ་དང་། རྒྱུ་ཡིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དགག་པ་དང་། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཚོགས་པ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང་། དུས་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང་། ཚོགས་པ་ཕྱི་མ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་
1-3-92a
སྐྱེའམ། མི་གནས་པ་ཞིག་སྐྱེ། གལ༷་ཏེ༷་རྒྱུ༷་དང༷་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཚོག༷ས་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་འབྲས་བུ་སྐྱེ༷་བར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་། དེ་ཡང་ཚོག༷ས་པ་དེ་དག་ལ༷་འ༷བྲས་བུ༷་དེ་སྔར་ཡོ༷ད་པ་ཞིག་ན༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཚོག༷ས་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བར་རུང་སྟེ་རྒྱུའི་དུས་སུ་གྲུབ་ཟིན་པས་ཚོགས་པ་ལས་གསར་དུ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་སྟེ། མཁར་གཞོང་ན་ཡོད་པ་མཁར་གཞོང་གིས་བསྐྱེད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རྒྱུ༷་ད༷ང་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཚོག༷ས་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་འབྲས་བུ་སྐྱེ༷་བར་འགྱུར༷་ཞིང༷་དེ་ཡང་ཚོག༷ས་པ་དེ་དག་ལ༷་འབྲས༷་བུ༷་དེ༷་སྔར་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཚོག༷ས་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་སྐྱེ༷་སྟེ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་མིན་པས་བྱེ་མ་དག་གི་ཏིལ་མར་བཞིན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཚོ༷གས་པ་ལ༷་འབྲས༷་བུ༷་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་ན༷་ནི༷་ཚོག༷ས་པ་དེ་ལ༷་འབྲས་བུ་འདི་ཞེས་ཚད་མས་གཟུང༷་དུ༷་ཡོ༷ད་པར་རི༷གས་ན༷་ཚོ༷གས་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷་གཟུང༷་དུ༷་མེ༷ད་དེ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་དེ་སྲིད་དུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་ཡོད་པར་ཅིས་མངོན། རྗེས་དཔག་དང་དཔེ་ཉེར་འཇལ་དང་ལུང་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། 
1-3-92b
གང་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་རྗེས་དཔག་གིས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་ཡོད་པའང་མི་སྐྱེ་བས་གནོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་དང་རྗེས་དཔག་དང་འགལ་བས་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ན་མི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་འགོག་གོ། དེ་བཞིན་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་མི་སྒྲུབ་ཀྱི། གཞན་གྱི་དེ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་བརྟགས་པ་སེལ་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་བསལ་ནས་དབུ་མའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་སོ། །གལ༷་ཏེ༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཚོག༷ས་པ་ལ༷་འབྲ༷ས་བུ༷་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་རྒྱུ༷་རྣ༷མས་ད༷ང་ནི༷་རྐྱེན༷་ད༷ག་ཀྱང༷་རྒྱུ༷་རྐྱེན༷་མ༷་ཡི༷ན་པ་གཞན་རྣམས་དང་མཚུང༷ས་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་སུ་ལའང་འབྲས་བུ་མེད་པས། སོལ་བ་དང་ས་བོན་མྱུ་གུའི་རྒྱུར་མཚུངས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པས་གཏན་ཚིགས་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二，《观时品》，第十九品。
第二十辨和合品
第二十观和合品中，与经的关联是："因为世间所有众多，都显现为和合，因此事物不存在，事物和合也不存在"等义。与前品的关联：有人说，时间存在，因为它是果生起的俱作缘，芽是从种子、五大、时间等因缘和合而生的缘故，如经中说："和合时至时，果实自成熟"。为了显示这不成立，分两部分：正文和品名。
正文分三部分：否定因缘和合生果，否定因生果，以及通过否定而总结所成立之义。第一部分又分三：否定从前和合生起，否定从同时和合生起，以及否定从后和合生起。
首先，因缘和合不能生果，因为果是住于因缘和合中而生，还是不住于其中而生？若从因和缘的和合中生起果，而这果先前已存在于和合中，那么怎么能从和合中生起呢？因为在因的时候已经成立，从和合中还能新生什么呢？如同已在碗中之物非由碗所生一样。
若某果从因和缘的和合中生起，而这果先前不存在于和合中，那么怎么能从和合中生起呢？因为该果不存在，如同沙中的油。
若在因和缘的和合中，果本性上存在，那么应该能在该和合中以量度把握"这是果"，但在和合中无法把握，因为是显现可得而未得。
若说虽然存在但因为有不见的原因，因缺少显明之缘而暂时不见，那么依据什么知道它存在？依据比量、比喻和教证。若说依据"不存在的不生"的比量，那么"存在的也不生"的比量会反驳此论。
若说两边都与比量相违，和合中有果不合理，无果也不合理，那么，我们不仅仅是证明和合中无果，而是在破除他人所计执的和合中果自性存在。同样，我们不证明和合中果自性存在，而是破除他人计执的和合中果自性不存在。我们希望遮除有无两边，成立中道。
若因和缘的和合中无果，则因和缘与非因缘相同，因为都无果，如同炭与种子对芽而言相同。若说因为因与非因的差别以及果的各自决定而有果，那么这一证明与所证等同，无有因相。


 །མངོན་སུམ་མཐོང་བས་ཆོག་གི་གཏན་ཚིགས་ཅི་དགོས་
1-3-93a
ཟེར་ན། མངོན་སུམ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འཐད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན་པས་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་བརྟགས་ན་མེད་ཀྱང་ག༷ལ་ཏེ༷་ཚོགས་པ་ལ་མེད་ཀྱང་རྒྱུས༷་ནི༷་རང་གི་འབྲས༷་བུ༷་ལ༷་དངོས་སུ་མིན་ཀྱང་བརྒྱུད་ནས་ཕན་བཏགས་པའི་རྒྱུ༷་ཡི་ནུས་པ་བྱི༷ན་ན༷ས་ནི༷་རྒྱུ་དེ་འག༷ག་པར་འགྱུ༷ར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱི་ཡིན་པར་ནི་ཁས་བླངས་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་དུ་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འཐད་ལ། དེས་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་མ་བཏགས་ན་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བས། རྒྱུ་ནི་འགགས་ན༷་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་བ་མ་བྱས་པར་འགགས་པ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་སྐྱེ་རུང་གི་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་གོ་སྙམ་ན། དེ་གཉིས་དུས་མི་མཉམ་པས་རྒྱུའི་ཆ་གཅིག་ནི་མི་རྟག་པས་འགགས་ལ། ཆ་གཅིག་འབྲས་དུས་སུ་སྡོད་པའི་རྟག་པར་ཐལ་ལོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དུས་སུ་མེད་ན་རྒྱུ་སུ་ལ་བྱིན་ཏེ། བྱམས་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱེའུ་ལ་ཟས་སྦྱིན་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་བྱས་པའམ། ཕན་མ་བཏགས་པའམ། རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགགས་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ག༷ང་བྱི༷ན་པ༷་ཡི་རྒྱུ་ད༷ང་། གང༷་འགག༷ས་པའི༷་རྒྱུ༷་ཡི༷་བད༷ག་ཉི༷ད་དེ་རྒྱུ་
1-3-93b
གཉི༷ས་སུ༷་འགྱུར༷་རོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་རྒྱུས༷་ནི༷་འབྲས༷་བུ༷་ལ༷་རྒྱུ༷་མ༷་བྱི༷ན་པ༷ར་འག༷ག་པར་གྱུར༷་ན༷། རྒྱུ༷་ཟ༷ད་པར་འག༷གས་ནས༷་ནི༷་སྐྱེས༷་པ༷་ཡི༷་འབྲས༷་བུ༷་དེ༷་དག༷་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་དུས་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། སྔ་ཕྱིར་མི་འཐད་པས་ག༷ལ་ཏེ༷་རྒྱུ་ཚོག༷ས་པ་དེ་ད༷ང་ལྷ༷ན་ཅི༷ག་ཏུ༷་འབྲས༷་བུ༷་ཡ༷ང་ནི༷་སྐྱེ༷་བར་འགྱུར༷་ཏེ་སྒྲོན་མེས་འོད་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན༷། སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་པ༷་ད༷ང་བསྐྱེ༷ད་བྱ༷་ག༷ང་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དུས༷་གཅི༷ག་པ༷ར་ནི༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུ་ཉིད་མ་སྐྱེས་གོང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་འབྲས་བུའང་གྲུབ་ཟིན་པས་རྒྱུ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ཚོགས་པ་ཕྱི་མ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། གྲངས་ཅན་བདག་སྔར་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་ཀྱི། དངོས་པོ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་མ་འོངས་པར་གནས་པ་ལ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྫས་སྔར་གནས་དེ་ད་ལྟ་བའི་སར་འདྲེན་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོག༷ས་པ༷འི་སྔ༷་རོལ༷་དུ༷་འབྲས༷་བུ༷་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེས༷་ཟིན་པར༷་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་རྒྱུ༷་དང༷་རྐྱེན༷་རྣམ༷ས་ལ་ལྟོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷་
1-3-94a
འབྲས༷་བུ༷་དེ་དག་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པར་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རི་རྭ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ་བ་སོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་ཡིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། རྒྱུ་བཀག་པས་བསྐྱེད་པ་དགག་པ་དང་། འབྲེལ་མ་འབྲེལ་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ། མཐོང་མ་མཐོང་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ། ཕྲད་མ་ཕྲད་ལ་བརྟགས་ནས་དགག་པ། སྟོང་མི་སྟོང་ལ་བརྟགས་ནས་དགག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
若说"凭现量所见已足，何需理由"，那么现量所见也只有在因缘中有果时才合理，否则不能成立。同样，若以理观察，因果虽无，但若说虽然在和合中无果，但因对自果虽非直接，却间接地赐予利益，因在赐予因的功能后便灭去。如此，在已承认因果前后的基础上，在和合中有果是不合理的，而若因对果无所利益，则将成无因，所以因虽灭，但非未对果作用而灭，而是授予果生起的能力后灭去。
对此回答：这两者时间不同，则因的一部分因无常而灭，一部分则常住到果时，这将导致常住的过失。若果在因时不存在，因能授予谁呢？如同无法给未来的孩子食物一样。
若因未作用或未利益或未授予而灭，则果将成无因。如此，授予之因与灭去之因这两因将成为两个不同实体。若因在未授予果之因时即灭去，则因完全灭尽后所生之果将成为无因之果。
第二，否定从同时和合生起：因为先后不合理，若说因和合与果同时生起，如灯生光那样，则能生与所生如同左右牛角一般，将成为同一时刻，这样则互不依赖，不能成为因果。因在未生之前无产生果的能力，而有能力时果已成立，因此因将变得无用。
第三，否定从后和合生起：数论派说："自我先前未有而新生是不存在的，事物在因缘和合之前存在于未来中，因缘物质之前已存在者仅被引至现在而已。"对此回答：若果在因缘和合之前已以自性生起，则完全不依赖因和缘的果将成为无因而生。这样一来，兔角等也将存在，等等过失将产生。
第二，否定因生果分两部分：通过考察因来否定和通过考察果来否定。第一部分有五：通过否定因来否定生起；通过考察相关与不相关来否定；通过考察见与未见来否定；通过考察接触与未接触来否定；通过考察空与不空来否定。


 །དང་པོ་ནི། གཞན་དག་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཚོགས་པས་མིན་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་བྱིན་ནས་སམ་མ་བྱིན་ནས་འགགས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་བརྟགས་པ་མི་འཇུག་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་གཞན་མིན་ཏེ། རྒྱུ་འགགས་ནས་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པས་སོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་རྒྱུ༷་འག༷གས་ནས་དེ་ཉིད་འབྲས༷་བུ༷་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའམ་གནས་འགྱུར་ན༷་རྒྱུ༷་ནི༷་ཀུན༷་ཏུ༷་འཕོ༷་བ༷ར་ཏེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར༷་གྱི་འབྲས་བུ་སྔར་མེད་སྐྱེ་བ་ནི་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། གར་མཁན་ཆ་ལུགས་བསྒྱུར་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཅིག་པས་འབྲས་བུ་གསར་དུ་ཅི་སྐྱེད། རྒྱུ་རྟག་
1-3-94b
པའི་ཕྱིར་སྔོ༷ན་སྐྱེས༷་པ༷་ཡི༷་རྒྱུ༷་ཡ༷ང་ནི་ཡང་སྐྱེ༷་བ༷ར་ནི༷་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་བ་དེ་མི་རིགས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པས་སོ། །རྒྱུ་འག༷གས་པ༷་གང་ད་ལྟ་ནུབ༷་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ཡི༷ས་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེས༷་ཟི༷ན་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་དེ་མི་བསྐྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྔར་ཞིག་པས་མིན་གྱི་གནས་པས་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། འབྲས༷་བུ༷་ད༷ང་ནི༷་འབྲེལ༷་བར་གྱུར་པའི༷་རྒྱུ༷ད་ལྟ་གན༷ས་པ༷ས་ཀྱང༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་དེ་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་ལ་རྒྱུ་ནི་མ་འགྱུར་བས་དེ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་། །ཅི༷་སྟེ༷་རྒྱུ༷་དང་འབྲས༷་བུ་མ༷་འབྲེ༷ལ་ན༷་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས༷་བུ༷་ག༷ང་ཞིག༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་མ་འབྲེལ་ཀྱང་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའམ། ཡང་ན་གཅིག་ཀྱང་མི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུས་འབྲས་བུའི་ངོ་མཐོང་ནས་སམ། མ་མཐོང་ནས་སྐྱེད། མཐོང་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་དགོས་ལ་ཡོད་ན་དེ་རྒྱུར་མི་རུང་ངོ་། །མ་མཐོང་ན་ནི་དེས་ཅི་སྐྱེད་དེ་མི་སྐྱེད་སྐྱེད་ན་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དོ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའོ། །དབང་པོ་མེད་པས་ས་བོན་སོགས་ལ་འདི་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། སྲིད་དམ་མི་སྲིད་ཀྱང་རུང་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དེ་ལ་བརྒལ་བའོ། །ཡང་ན་སྐྱེས་བུའི་
1-3-95a
བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྒྱུར་སྨྲ་བའམ། གཅེར་བུ་པ་ས་བོན་དབང་པོ་གཅིག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལའོ། །ཚིག་གསལ་ལས་སོ། །ཤེར་སྒྲོན་ལས། མིག་སོགས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་ན། །དེའི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མཐོང་ནས་སམ། ཞེས་སོགས་གསུངས་ཀྱང་། བསྐྱེད་བྱ་གང་ལ་བྱ་བ་འཇུག་པའི་གཞི་དམིགས་ནས་ཞེས། རྒྱུ་འབྲས་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་བདག་གི་སྐྱེད་དོ་སོགས་མེད་པར་བསྟན་པ་འདྲ། རྫ་མཁན་གྱི་བུམ་པ་བྱེད་པ་ལའང་། དེ་གཉིས་ཀ་མིན་ཏེ་མཐོང་ན་དགོས་པ་མེད་ལ།མ་མཐོང་ན་འཇུག་པ་མི་འཐད་སྙམ་དཔྱད། དེ་ལྟར་རྒྱུས༷་ནི༷་མཐོ༷ང་བ་ད༷ང་མ༷་མཐོ༷ང་བ༷ར་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་མི༷་བྱེ༷ད་དོ༷། །བཞི་པ་ཕྲད་མ་ཕྲད་བརྟགས་ནས་དགག་པ་ནི། འབྲས༷་བུ༷་འད༷ས་པ༷་ནི་རྒྱུ༷་འད༷ས་པ་ད༷ང་། མ༷་སྐྱེས༷་པ༷་མ་འོངས་པ་ད༷ང་། ད་ལྟ་སྐྱེས༷་པ༷་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཕྲ༷ད་པར༷་འགྱུར༷་པ༷་ནི༷་ན༷མ་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་ཏེ་དེ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་འདས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་འབྲས་དུས་མི་མཚུངས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེས༷་པ༷་ད་
1-3-95b
ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ༷་མ༷་སྐྱེ༷ས་པ་དང་འདས༷་པ༷་ད༷ང་ནི༷་སྐྱེས༷་པ༷་ད་ལྟ་བ་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཕྲ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ནི༷་ན༷མ་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་རིམ་པར་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་འདས་ནས་མེད་པ་དང་། དུས་མཉམ་ན་ཕྲད་ཀྱང་ལྟོས་པ་མེད་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第一，有人认为果仅由因产生而非由和合产生，而且因与授予后灭或未授予后灭等考察不适用，因为因果不是相异的，因灭后即成为果的本性。对此回答：若因灭后即成为果或转变为果，则因将成为完全迁变或无常，而非果先前不存在而新生，这将导致如同舞者仅仅改变装束一样，因为果与因是一体，果有何新生？因为因是常住的，则先前已生的因也将重生，这是不合理的，因为没有必要。已灭的因，现今完全消失而无有，怎能生产已生的果呢？它不能产生。
第二，若说不是因先前灭去而是住着产生，对此回答：与果相关联而住着的因，怎么能生产呢？因果已存在而因未变化，那么它如何能成为因呢？不能成为因。若因与果不相关联，则由于不相关，它产生哪个果呢？若不相关也能产生，则一因将产生一切果，或者一个也不产生。
第三，因是见到果的相而产生，还是未见而产生？若见到，则果必须存在，若存在，则不能成为因。若未见，则它能产生什么呢？不能产生，若能产生，则应产生一切。"见"是指所缘。若说因无感官故种子等不可能见，那么无论可能与否，对于主张生起的人，这是一种质疑。或者，对于主张先有补特伽罗的意识作为因的人，或者尼犍子派认为种子具有感官的人而言。《明句论》中说。《般若灯论》中说："眼等生识时，是见其境色等后，还是…"等，但也说明"了知所生是何物，作用依托之所缘"，表明一切因果都无"这是我所生"等念。对于制陶者造瓶，两者都不是，若见则无必要，若不见则行动不合理，应如此思考。如此，因不能通过见或未见而产生果。
第四，通过考察接触与未接触来否定：过去的果与过去的因、未生的（未来的）和现已生的（现在的），永远不可能一起接触，这是因为三种情况分别是：因果二者都已过去而不存在；果已过去而因未生故不存在；因果时间不同。
同样，已生的（现在的）果与未生的、过去的和已生的（现在的）因，永远不可能一起接触，这是因为依次是：因未生而不存在；因已过去而不存在；同时虽接触但无相互依赖。


 །ཡང་འབྲས༷་བུ༷་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པ་ནི་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ད་ལྟ་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཏེ་རིམ་པར་དུས་མི་མཚུངས་ཤིང་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱུ་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཡང་རུང་འདས་མ་འོངས་ནི་ད་ལྟ་མེད་པས་ཕྲད་པར་མི་རུང་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ད་ལྟ་བ་མི་ཕྲད་དེ་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་དུ་ཐལ་བས་སོ། །དུས་མི་མཚུངས་པ་དག་ནི་ཕྲད་པ་མེད་དེ་དུས་མི་མཉམ་པས་སོ། །གང་ཕྲད་པ་མེད་པ་ནི་སྣང་མུན་དང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རི་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ལ། རུང་ན་རྒྱུ་མིན་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་ནའང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་སྟེ་གཉིས་ཀ་སོ་སོར་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྲ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་རྒྱུས༷་ནི༷་འབྲ༷ས་བུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་དེ་མི་
1-3-96a
བསྐྱེད་ལ་ཕྲ༷ད་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཡ༷ང་རྒྱུས༷་ནི༷་འབྲས༷་བུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་དེ་མི་སྲིད་དོ། །ལྔ་པ་སྟོང་མི་སྟོང་ལ་བརྟགས་ནས་དགག་པ་ནི་ག༷ལ་ཏེ༷་འབྲས༷་བུས༷་སྟོང༷་པ༷འི་རྒྱུས༷་བསྐྱེད་དམ། མི་སྟོང་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་ཇི༷་ལྟར༷་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་ཆུ་ལས་མར་བཞིན་ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་འབྲས༷་བུས༷་མི༷་སྟོང༷་བའི་རྒྱུས༷་ཇི༷་ལྟར༷་འབྲས༷་བུ༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྒྱུའི་སྟེང་ན་དང་། གོང་དུ་ཚོགས་པ་སྐབས་ཐ་དད་ཡིན་པས་མི་ཟློས་སོ་སྙམ། གཉིས་པ་འབྲས་བུ་ལ་དཔྱད་ནས་དགག་པ་ལ་བཞི། སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་དང་། གཅིག་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་མེད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ། ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡན་རྒྱུ་ཕྱོགས་ནས་དཔྱད་ནས་ད་འབྲས་ཕྱོགས་ནས་བརྟག་ན། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་སྟོང་པ་ཞིག་གམ་སྟོང་པ་ཞིག་སྐྱེད་གྲང་། དང་པོ་ལྟར་ན། ཤེར་སྒྲོན་ལས། བྱེ་སྨྲས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པར་འདོད་པས་སམ། གང་ལྟར་ཡང་འབྲས༷་
1-3-96b
བུ༷་རང་གི་ངོ་བོ་མི༷་སྟོང༷་ན་ནི་མི་ལྟོས་པས་རྒྱུ་ཅི་ལས་ཀྱང་སྐྱེ༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་ལ་མི༷་སྟོང༷་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བས་འགག༷་པ༷ར་ཡང་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །དེ་ལྟ་ན་མི༷་སྟོང༷་པའི་འབྲས་བུ་དེ༷་ནི༷་མ༷་འག༷གས་པ་ད༷ང་། མ༷་སྐྱེས༷་པ༷ར་ཡ༷ང་འགྱུར༷་བ༷་ཡི༷ན་ན་དེ་མི་འདོད་པས་སོ། །གང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང༷་པ༷་ཡི་འབྲས་བུ་ནི་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེ༷་བར་འགྱུར༷་ཏེ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང༷་སྟོང་པ༷་ལ་ཇི༷་ལྟར་འག༷ག་པ་ཡོད་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཤི་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་འབྲས་བུ་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ་འདོད་ན་དེ་འདྲའི་འབྲས་བུ་དེ༷་ཡ༷ང་མ༷་འག༷གས་པ་ད༷ང་།མ༷་སྐྱེས༷་པ༷ར་ཡང༷་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ༷་དང་འབྲས༷་བུ༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་དུ་ནམ༷་ཡ༷ང་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅའ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱུ༷་ད༷ང་འབྲས༷་བུ༷་གཅི༷ག་ཉི༷ད་ཡི༷ན་ན༷་བསྐྱེ༷ད་བྱ༷་དང་སྐྱེད༷་བྱེ༷ད་གཅི༷ག་ཏུ༷་འགྱུར༷་རོ། །རྒྱུ༷་དང༷་འབྲས༷་བུ༷་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན༷་ཉི༷ད་ཡིན་ན༷་ནི་རྒྱུ་ད༷ང་རྒྱུ༷་མི༷ན་གཉིས་ཀ་མཚུང༷ས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཅིག་ན་ཕ་བུ་དང་མིག་དང་མིག་ཤེས་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་ཡིན་ན་གཞན་
1-3-97a
ལ་མི་ལྟོས་པའི་མར་མེ་ལས་མུན་པ་འབྱུང་བར་ཐལ་བ་སོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། འབྲས༷་བུ༷་རང་གི་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ཡོ༷ད་ན་གྲུབ་ཟིན་པས་རྒྱུས༷་ནི༷་གསར་དུ་ཅི༷་ཞིག༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་དོན་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
又，未生的（未来的）果与已生的（现在的）因、未生的和过去的因，永远不可能一起接触，这是因为依次是：时间不同且果未生而不存在；二者都未生而不存在；果未生且因已灭而不存在；如此，无论因或果，过去和未来在现在都不存在，故不能接触；现在的因果不能接触，否则因果将同时，这将导致过失；时间不同者无法接触，因为时间不同。无法接触者，如同明暗或东西山脉一般，不能成为因果；若能成为因果，则非因也将成为因。即使有接触，也不能成为因果，因为二者各自成立存在。因此，若无接触，因怎能生果呢？不能生。若有接触，因又怎能生果呢？不可能。
第五，通过考察空与不空来否定：是由果空的因产生，还是不空的因产生？若如第一种情况，那么果空的因怎能产生果呢？如同从水中出油一样。若由果不空的因产生，怎能产生果呢？因为已成立故。这是在因的方面，而上文中的和合是不同的情况，所以不重复。
第二，通过考察果来否定，分四：通过考察空与不空来否定；通过考察一与异来否定；通过考察自性有无来否定；通过遍行不可得来否定。
首先，前面从因方面考察，现在从果方面考察。即果的自性是不空还是空而生？若是第一种情况，《般若灯论》说：毗婆沙师主张果生前不空，或者无论如何，果自性不空，则不依赖，不从任何因生起，而且不空者，自性不变，故也不会灭去。如此，不空的果将成为不灭且不生，而这是不可接受的。
无自性空的果怎能生起呢？因为无有体性，而空又怎能有灭呢？如同石女之子死亡不存在一样。若主张果是空性，这样的果将成为不灭且不生。
第二，因与果绝不可能合理地成为一体。因与果绝不可能合理地成为自性成立的他体，这是宗旨。理由是：若因与果是一体，则所生与能生将成为一体。若因与果二者自性上是他体，则因与非因二者将成为相同，如若因果是一，则父子以及眼与眼识将成为一体；若是他，则将导致不依赖他的灯生黑暗等过失。
第三，果若有自性，已经成立，因能新生什么呢？无意义。
;


 །འབྲས༷་བུ༷་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་མེ༷ད་ན༷་རི་རྭ་ལྟར་བསྐྱེད་དུ་མེད་པས་རྒྱུས༷་ནི༷་ཅི༷་ཞིག༷་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་མི་སྐྱེད་དོ། །འདིར་འབྲས་བུ་ཡོད་མེད་བསྟན་པ་ནི་གོང་གི་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར་གཉིས་མི་ཟློས་ཏེ་སྔ་མ་འབྲས་ཕྱོགས་ནས་དང་། འདི་རྒྱུ་ཕྱོགས་ནས་སམ། ཡང་ན་གོང་གི་དེ་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་འདྲ་དངོས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞེས་དང་། འདིར་འབྲས་བུ་ཡོད་མེད་དེ་འདྲ་ལ་རྒྱུས་བྱ་མི་ནུས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོད་དོ། །མེད་པ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མོད། མ་ངེས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བར་གྱུར་ལ། ཡང་། འདི་ལ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་ནམ་ཟེར། རྒྱུ་ལས་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ཞེས་རང་གིས་ཁས་ལེན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང་། དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་འགལ་ཟླ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའང་མེད་
1-3-97b
དེ། དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ག་ལ་ཡིན། གཟུགས་བརྙན་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གང་ལྟར་ཡང་དེའི་གནས་ལུགས་མིན་པས་སོ། །བཞི་པ་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བཀག་མོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་ཡོད་ལ། དེས་ན་འབྲས་བུའང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེད༷་པ༷ར་བྱེད་པ་མ་ཡི༷ན་ན༷་དེ་དག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷། །རྒྱུ༷་ཉི༷ད་དུ་འཐ༷ད་པ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་འབྲས༷་བུ༷་དེ་རྒྱུ་ག༷ང་གི༷་འབྲས་བུ་ཡི༷ན་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་ཀྱང་། རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཚོགས་པ་ན་དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་མིན་ཏེ་ཚོགས་པ་རང་གི་དངོས་པོ་མ་རྙེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཚོགས་པ་མིན་ལ། རྙེད་ན་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་བ་དང་། དགོས་པ་མེད་པས་རང་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ཏེ། གང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་མ་ཚང་ན་ཡང་ཚོགས་པར་མི་རུང་ལ། དུ་ཙམ་ཞིག་ཚོགས་དགོས་པ་འབྲས་བུ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི་གང་བྱུང་བྱུང་ཚོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཚོགས་པ་མིན་པས་ཚོགས་པས་
1-3-98a
རང་སྟོབས་ཀྱིས་རང་བསྐྱེད་མི་ནུས་པས་ན། དེ་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ག་ལ་སྐྱེད་ཅེས། ཚོགས་པ་རྫས་སུ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་ན། རང་མི་བསྐྱེད་ན་གཞན་མི་བསྐྱེད་པས་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེས་དྲིས་ན། ཡང་ན་མི་སྨྲ་བའམ། ཡང་ན་རང་ལ་མི་ལྟ་ན་གཞན་ལ་མི་ལྟ་བ་ལྟ་བུར་ཚོགས་པ་ལ་སྦྱར་དགོས། དེ་སྦྱར་ན་དོན་དུ་རྫས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་ཀྱི་གཞན་དུ་གནད་མི་ཟིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་རེ་རེ་བ་དང་། ཚོགས་རྐྱང་གསུམ་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ༷་རྣམ༷ས་ད༷ང་ནི༷་རྐྱེན༷་དག་གི་ཚོགས་པ༷་གང༷་ཡི༷ན༷་པ་དེ༷་ཡི༷ས་ནི༷་བད༷ག་གི༷ས་བད༷ག་ཉིད་ནི༷་མི༷་སྐྱེད༷་ན༷་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས༷་བུ༷་གཞན་ཇི༷་ལྟར༷་སྐྱེད༷་པར་བྱེ༷ད་དེ་མི་བྱེད་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོག༷ས་པ༷ས་འབྲས་བུ་བྱས༷་པ༷་མེ༷ད་དོ། །ཚོག༷ས་མི༷ན་གྱིས་བྱས༷་པ༷འི་འབྲ༷ས་བུ༷་མེ༷ད་དེ་རྒྱུ་མ་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ན་རྒྱུ་མིན་རྒྱུར་ཐལ་བས་ཧ་ཅང་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་མིན་དང་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀས་བྱས་པའི་འབྲ༷ས་བུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷། རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་དེའི་རྒྱུ་རྐྱེ༷ན་གྱི༷་ཚོག༷ས་པ༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མོ་གཤམ་བུའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་
1-3-98b
པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚོག༷ས་པ༷་རྒྱུ༷་ད༷ང་འབྲས༷་བུ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་པ༷འོ༷།། །།
第二十一辨生灭品
ཉེར་གཅིག་པ་འབྱུང་འཇིག་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ། །གཟུགས་ལ་འཆི་བའམ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
果若无自性，如兔角一般不可生，因能生什么呢？不能生。此处说明果的有无，与上文的"不空果不生"二者不重复，因为前者是从果方面而言，此是从因方面而言；或者说上文指果的那种自性本身不直接生起，而此处是说对于那种有无的果，因不能作用。
有人说：无可以从因生，以影像为例，这是不定因。对此回答：虽然如此，不定因也证明了无自性，所以你已随顺我等而说。又，问你是否这样承认？就如你自己承认"从因虽无自性也能生"一样。又，事物自性存在不存在，无有相违，所以无自性也不存在。因此，怎能是不定因？影像不能成立为有自性或无自性二者，因为无论如何，都不是它的实相。
第四，遍行不可得：若说虽如此否定，但因仅存在，故果也存在。对此回答：不能成立，若不是能生果者，则不能合理地成为因。若不合理地成为因，则果是何因之果？非果也。
第三，通过否定而总结所成立之义：若说虽然仅仅是因不能生果，但因缘齐全无有缺少而和合时，它能生果。对此回答：不是这样的，和合若未获得自体，就不是和合；若已获得，自性对自性作用是矛盾的，且无必要，故不自生。所谓因和合是依果而言，若缺少能生果的一因，也不成为和合，需要多少和合取决于果，而不是任何集合都是和合，所以和合不能以自力自生，既然如此不成立，怎能生果？这是说明和合无实体。
若不知这样的差别，当问"若不自生，为何不生他？理由是什么"时，要么不回答，要么将"若不视自，则不视他"之类比喻应用于和合。若如此应用，实际上就证明了无实体，否则就抓不住要点。如此，因和合、单一因、单纯和合三者相同。
如此，凡是因和缘的和合，它不能自生，那么它又怎能生其他果呢？不能生。因此，因缘和合不能生果。非和合也不能生果，若非因和合能生果，则非因将成为因，这极为矛盾。如此，若非和合和和合二者都不能生果，则因为无有理由，其因缘和合怎能存在？如同石女子的因缘和合不存在一样。
第二，《观和合因果品》，第二十品。
第二十一辨生灭品
第二十一观生灭品中，与经的关联是："胜力菩萨，于色无死亡或生起。"
;


 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། མྱུ་གུ་དགུན་དུས་ན་འཇིག་པ་དང་། དཔྱིད་ནི་སྐྱེ་བ་སོགས་དུས་ནི་འབྱུང་འཇིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པས་ན་དེའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱང་ཡོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བརྗོད་པ་དང་། ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་དང་། ཟད་མ་ཟད་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྲུབ་པ་དགག་པ། སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ། གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དམ་བཅའ་བརྗོད་པ། འཐད་པ་དགོད་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། 
1-3-99a
དུས་ཡོད་པ་མི་འཐད་དེ། འབྱུང་འཇིག་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། འཇི༷ག་པ༷་ནི་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ར༷མ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ལ་འབྱུང༷་བ༷་ཡང་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ར༷མ་འཇིག་པ་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །གཉིས་པ་ནི། འཇིག༷་པ༷་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཡང་འཆི༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ན་དེ་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་འཇི༷ག་པ༷་ནི་སྐྱེ་བའམ་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་མེ༷ད་དོ། །འཇིག༷་པ༷་ནི་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་འགལ་བས་དེ་གཉིས་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་འཆི༷་བ༷་དེ་སྐྱེ་བ་དང༷་དུས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང༷་བ༷་དེ་འཇིག༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་ནོ་ཅོག་རྣམ༷ས་ལ༷་མི༷་རྟག༷་པ་ཉི༷ད་དུས་ནམ༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་གང་སྐྱེས་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ༷། །འབྱུང༷་བ༷་ཡང་འཇི༷ག་པ་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ༷་བ༷་ནི༷་འཆི༷་བ་ད༷ང་དུས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གསུམ་པ་དོན་
1-3-99b
བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འབྱུང་འཇིག་ག༷ང་དག༷་ཕ༷ན་ཚུན༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་ག༷མ། ཕ༷ན་ཚུན༷་ལྷན༷་གཅི༷ག་ཏུ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་སོ་སོར་གྲུབ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ད༷ག་རི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ༷་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །ངོ་བོ་སྔར་ཡོད་ཟ༷ད་པ་ལ༷་འབྱུང༷་བ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མར་མེ་ཤི་ཟིན་པ་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ། །མ༷་ཟ༷ད་པ༷་ལ༷འ༷ང་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་དེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་སྟོང་བཞིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཟ༷ད་པ་ལ༷་འཇི༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་འཇིག་རྒྱུའི་རྟེན་མེད་པས་སོ། །མ༷་ཟ༷ད་པ༷་དེ་ལ༷འ༷ང་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་དེ་འཇིག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྲུབ་པར་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པས་སམ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་གང་གིས་གང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟེན་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡིན་པ༷ར་དེའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་། འཇི༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་འཇིག་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་ན་འབྱུང༷་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་དེ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །
1-3-100a
དེས་ན་རྟེན་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་བོ།

 །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། མྱུ་གུ་དགུན་དུས་ན་འཇིག་པ་དང་། དཔྱིད་ནི་སྐྱེ་བ་སོགས་དུས་ནི་འབྱུང་འཇིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པས་ན་དེའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱང་ཡོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བརྗོད་པ་དང་། ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་མ་གྲུབ་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་དང་། ཟད་མ་ཟད་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྲུབ་པ་དགག་པ། སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ། གཅིག་དང་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དམ་བཅའ་བརྗོད་པ། འཐད་པ་དགོད་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། 
1-3-99a
དུས་ཡོད་པ་མི་འཐད་དེ། འབྱུང་འཇིག་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། འཇི༷ག་པ༷་ནི་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ར༷མ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ལ་འབྱུང༷་བ༷་ཡང་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ར༷མ་འཇིག་པ་དང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །གཉིས་པ་ནི། འཇིག༷་པ༷་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཡང་འཆི༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ན་དེ་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་འཇི༷ག་པ༷་ནི་སྐྱེ་བའམ་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷ར་མེ༷ད་དོ། །འཇིག༷་པ༷་ནི་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་འགལ་བས་དེ་གཉིས་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་འཆི༷་བ༷་དེ་སྐྱེ་བ་དང༷་དུས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང༷་བ༷་དེ་འཇིག༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་ནོ་ཅོག་རྣམ༷ས་ལ༷་མི༷་རྟག༷་པ་ཉི༷ད་དུས་ནམ༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་གང་སྐྱེས་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ༷། །འབྱུང༷་བ༷་ཡང་འཇི༷ག་པ་ད༷ང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ༷་བ༷་ནི༷་འཆི༷་བ་ད༷ང་དུས༷་གཅི༷ག་ཏུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གསུམ་པ་དོན་
1-3-99b
བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འབྱུང་འཇིག་ག༷ང་དག༷་ཕ༷ན་ཚུན༷་ལྷན༷་ཅི༷ག་ག༷མ། ཕ༷ན་ཚུན༷་ལྷན༷་གཅི༷ག་ཏུ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་སོ་སོར་གྲུབ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ད༷ག་རི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ༷་པ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །ངོ་བོ་སྔར་ཡོད་ཟ༷ད་པ་ལ༷་འབྱུང༷་བ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མར་མེ་ཤི་ཟིན་པ་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ། །མ༷་ཟ༷ད་པ༷་ལ༷འ༷ང་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་དེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་སྟོང་བཞིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཟ༷ད་པ་ལ༷་འཇི༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་འཇིག་རྒྱུའི་རྟེན་མེད་པས་སོ། །མ༷་ཟ༷ད་པ༷་དེ་ལ༷འ༷ང་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་དེ་འཇིག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྲུབ་པར་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པས་སམ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་གང་གིས་གང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟེན་དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡིན་པ༷ར་དེའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་། འཇི༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་འཇིག་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་ན་འབྱུང༷་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་དེ་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །
1-3-100a
དེས་ན་རྟེན་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译（简体中文）：
这等等的意思，及章节关联。幼芽在冬季毁灭，而春季生长等，时间是生灭的因。由于有生起和灭亡，所以其因——时间也应当存在。若对此有疑问，则表明不合理，分为两部分：正文和标题。第一部分分为两点：阐述自性存在的过失，及驳斥存在的证明。第一点分五项：通过分析同时成立与否来否定，通过分析耗尽与否来否定，否定能依所依的成立，通过分析空与不空来否定，通过观察一与异来否定。第一项分三：陈述宗旨，阐明正确性，总结要义。第一点是：
时间存在是不合理的，因为无生灭故。理由成立，因为灭不存在于无生时，或者灭与生不能同时存在；同样，生也不存在于无灭时，或者生与灭不能同时存在，这是宗旨。其次是：
灭若无生如何能存在？若存在，则众生无需出生就会死亡，但这不可能。因此，灭离开生或出生便不存在。灭与生相违，它们怎能同时存在？因为死亡与出生不可能同时存在。同样，生若无灭如何存在？一切事物从未不具无常性，任何一生即被无常所遍。生与灭又怎能同时存在？因为出生与死亡不可能同时存在。第三，总结要义：
如此，生灭二者若互相同时，或互不同时而各自成立，皆不存在，如同山羊左右角，怎能有自性成立？不存在。先前存在已耗尽者不能有生，如同已灭的灯，与生相违。未耗尽者也无生，因为事物已经成立正在空故。同样，已耗尽者无灭，因为灭的所依不存在。未耗尽者也无灭，因为与灭相违故。第三，否定能依所依的成立：
有生灭存在，因为作为二者所依的事物存在。这不合理，因为事物不存在，或因为二者互相依赖而不能成立。正如离开事物所依，其特征——生与灭不能存在，因为无所依则能依不可能存在。由于生灭已被否定，所以无生灭，事物也不存在。
因此，所依事物不成立。


 །བཞི་པ་སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན། དེས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཞིག་འབྱུང་འཇིག་བྱེད་དམ། མི་སྟོང་པ་ཞིག་ལ་བྱེད། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྟོང༷་པ་ལ༷་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ༷། །མི༷་སྟོང༷་པ༷་ལ༷འ༷ང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་དང་ལྟོས་པ་མེད་པས་འབྱུང༷་འཇི༷ག་དག༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉིད་ནི་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །ལྔ་པ་གཅིག་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན་ངོ་བོ་གཅིག་པའམ་གཞན་དུ་ཡོད། འབྱུང༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་འགལ་བས་སྣང་མུན་བཞིན་དུ་གཅི༷ག་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །འབྱུང༷་བ༷་དང༷་ནི་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞ༷ན་ཉི༷ད་དུ་ཡ༷ང་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷་སྟེ་ལྟོས་མེད་དུ་དམིགས་དགོས་པས་སོ། །གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་བ་རྣམས་ན་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པ་དང་ནམ་ཡང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཅིག་མེད་པར་
1-3-100b
གཅིག་མ་དམིགས་ལ་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་ཡོད་པས་ཁྱབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གཉིས། མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་དང་། རྗེས་དཔག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། འབྱུང༷་བ༷་དང༷་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་བ་ལང་རྫི་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང༷་ངོ༷་སྙམ༷་དུ༷་ཁྱོ༷ད་སེ༷མས་ན༷་འབྱུང༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་གྱི་གཏི༷་མུག༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་བློ་བསླད་ནས། རབ་རིབ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོ༷ང་བ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དགག་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ནི་ཡོད་དེ་དེའི་རྟེན་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དེ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ལས་སྐྱེ། དངོ༷ས་པོ༷་དངོ༷ས་པོ་རང་ཉིད་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་གཅིག་མེད་པས་སོ། །དངོ༷ས་པོ༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ་སྟེ་འགལ་ཞིང་དངོས་མེད་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་མོ་གཤམ་བུ་མོ་ལས་བུ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོ༷ས་མེ༷ད་དངོ༷ས་མེ༷ད་རང་གིས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མེད་པས་
1-3-101a
བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ནུས་པ་མེད་དོ། །དངོ༷ས་མེ༷ད་དངོ༷ས་པོ་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེའོ་སྟེ་འགལ་བ་དང་དངོས་མེད་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མེད་ན་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་འཇིག་པ་དང་། ཞིག་ཟིན་གྱི་དངོས་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། དངོས་པོ་འབྱུང་བ་དེ་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ། དངོས་མེད་འཇིག་པ་དེ་ཞེས་ཤཱཀ་མཆོག་པ་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་དངོ༷ས་པོ༷་བད༷ག་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། རབ་བྱེད་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བད༷ག་ད༷ང་གཞ༷ན་གཉི་ག་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན་དངོས་པོ་ཇི༷་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ། དོན་བསྡུ་བའོ།

 །བཞི་པ་སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན། དེས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཞིག་འབྱུང་འཇིག་བྱེད་དམ། མི་སྟོང་པ་ཞིག་ལ་བྱེད། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྟོང༷་པ་ལ༷་འབྱུང༷་བ་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ༷། །མི༷་སྟོང༷་པ༷་ལ༷འ༷ང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་དང་ལྟོས་པ་མེད་པས་འབྱུང༷་འཇི༷ག་དག༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉིད་ནི་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །ལྔ་པ་གཅིག་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན་ངོ་བོ་གཅིག་པའམ་གཞན་དུ་ཡོད། འབྱུང༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་འགལ་བས་སྣང་མུན་བཞིན་དུ་གཅི༷ག་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །འབྱུང༷་བ༷་དང༷་ནི་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞ༷ན་ཉི༷ད་དུ་ཡ༷ང་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷་སྟེ་ལྟོས་མེད་དུ་དམིགས་དགོས་པས་སོ། །གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་བ་རྣམས་ན་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པ་དང་ནམ་ཡང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཅིག་མེད་པར་
1-3-100b
གཅིག་མ་དམིགས་ལ་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་ཡོད་པས་ཁྱབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གཉིས། མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་དང་། རྗེས་དཔག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། འབྱུང༷་བ༷་དང༷་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་བ་ལང་རྫི་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང༷་ངོ༷་སྙམ༷་དུ༷་ཁྱོ༷ད་སེ༷མས་ན༷་འབྱུང༷་བ༷་ད༷ང་ནི༷་འཇི༷ག་པ༷་དག༷་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་གྱི་གཏི༷་མུག༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་བློ་བསླད་ནས། རབ་རིབ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོ༷ང་བ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དགག་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ནི་ཡོད་དེ་དེའི་རྟེན་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དེ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ལས་སྐྱེ། དངོ༷ས་པོ༷་དངོ༷ས་པོ་རང་ཉིད་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་གཅིག་མེད་པས་སོ། །དངོ༷ས་པོ༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ་སྟེ་འགལ་ཞིང་དངོས་མེད་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་མོ་གཤམ་བུ་མོ་ལས་བུ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོ༷ས་མེ༷ད་དངོ༷ས་མེ༷ད་རང་གིས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མེད་པས་
1-3-101a
བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ནུས་པ་མེད་དོ། །དངོ༷ས་མེ༷ད་དངོ༷ས་པོ་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེའོ་སྟེ་འགལ་བ་དང་དངོས་མེད་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མེད་ན་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་འཇིག་པ་དང་། ཞིག་ཟིན་གྱི་དངོས་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། དངོས་པོ་འབྱུང་བ་དེ་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ། དངོས་མེད་འཇིག་པ་དེ་ཞེས་ཤཱཀ་མཆོག་པ་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་དངོ༷ས་པོ༷་བད༷ག་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞ༷ན་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། རབ་བྱེད་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བད༷ག་ད༷ང་གཞ༷ན་གཉི་ག་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན་དངོས་པོ་ཇི༷་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ། དོན་བསྡུ་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第四、通过考察空不空进行否定：
如果有生灭，那么是以某种空性事物生灭，还是以非空性事物生灭？两种情况都不合理。正如"对于空性事物，生与灭两者确实不合理，就像虚空一样"。对于"非空性事物，由于不能转变为其他状态且无有依赖，生与灭两者确实不合理"。
第五、通过分析一异性进行否定：
如果有生灭，它们的本性是同一的还是不同的？"生与灭二者相互本性相违，如同明暗一样，作为同一性是不合理的"。"生与灭二者，作为本性上的异性也不合理"，因为需要观察为无关联的（事物）。
关于不合理作为异性这点，诸注释中说：因为依赖于瓶等同一事物，因为（生灭）与无常性永不相违，因为相互不错乱。因为一个不存在时，另一个也不被观察，而当一个存在时，另一个也必定存在。
第二、否定实有事物的能立
分为两部分：否定现量能立和否定比量能立。
第一、（否定现量能立）：如此细致分析有何用？如果"你认为生与灭二者是牧牛人以上都能现量所见的"，那么"所见的生与灭二者并非真实，而是因无明而识被染污，如同眼翳和阳焰等所见的一样"。
第二、（否定比量能立）分两部分：以无生否定和以太过遍否定。
第一、（以无生否定）：如果说生灭存在，因为它们的依据事物存在，（回答）：如果事物自性存在，它从何处产生，是从有或无？"事物不从事物自身生起"，因为已成立的（事物）和因果不可能同时存在。"事物不从无事生起"，因为相违且无事无有功能，如同石女之子不从石女生。
同样，"无事物不从无事物自身生起"，因为因果二者都不存在，所以无有被生者和能生者的功能。"无事物不从事物生起"，因为相违且无事物不可能生起。
这样，如果有事物和无事物两者都不存在，那么什么是生起的事物，什么是灭去的事物或已灭的无事物呢？
或者，如释迦胜（所说），事物的生起不从事物生，无事物的灭去（也不从事物生）。同样，"事物不从自身生起"，因为生起将无意义且导致无穷过。"自性不从他生起"，如在第一品中已解释。"不从自他二者生起，事物如何能生？"因为不可能，所以诸事物是无生的。
第二、（以太过遍否定）分三：陈述太过遍、驳斥对方回答、总结。


 །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེ་མེད་དེ་མིན་པར་དངོ༷ས་པོ༷་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་པ༷ར་ཁ༷ས་བླང༷ས་ཏེ་དེ་དུས་གཉིས་པར་མི་འཇིག་ན༷་རྟག༷་པ་ད༷ང་། དེ་ཞིག་ན་ཆ༷ད་
1-3-101b
བ༷ར་ལྟ༷་བ༷ར་ནི༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ༷་གང་ཡོད་པའི་དངོ༷ས་པོ་དེ༷་ནི༷་ཡང་ན་རྟག༷་པར་ཁས་ལེན་པ་ད༷ང་མི༷་རྟག༷་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར༷་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཉིས་པ་ནི། དངོ༷ས་པོ༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་ཁ༷ས་བླང༷ས་ཀྱང༷་ཆ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཞིང་རྟག༷་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། འབྲས༷་བུ༷་དང་རྒྱུ༷་ཡི༷་འབྱུང༷་འཇི༷ག་གི༷་རྒྱུན༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ༷་སྲི༷ད་པ༷་འཁོར་བ་ཡི༷ན་ཕྱིར༷་རོ༷་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མི་རྟག་ཀྱང་། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་འཁོར་བ་ཡིན་པས་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱུ་ཁོ་རང་ཞིག་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒྱུ་རང་རྒྱུན་ཆད་པར་ཅིས་མི་འགྱུར། རང་ལ་མི་མཚུངས་ཏེ། རྒྱུ་རང་བཞིན་མེད་ལས་ཅི་ཞིག་ཆད་དེ་མི་སྲིད་དོ། །ཡང་རྒྱུ་ཡི་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན། རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་རྟག་པར་ཐལ་བ་སོ་ན་གནས་སོ། །ཡང་ན་རྒྱུའམ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་དེ་ངོ་བོས་ཡོད་ན་ཞེས་སམ། ཡང་ན་རྒྱུན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་ཞེས་ཀྱང་རང་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་འབྲས༷་བུ༷་རྒྱུ༷་ཡི༷་འབྱུང༷་འཇི༷ག་གི༷་རྒྱུན༷་དེ༷་སྲི༷ད་པ༷་ཡི༷ན་པར་འགྱུར༷་ན༷འང་རྟག་ཆད་སོ་ན་གནས་ཏེ། གང་འཇི༷ག་པ་དེ་ལ༷་སླར་ཡ༷ང་སྐྱེ༷་བ་
1-3-102a
མེ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར༷་རྒྱུ༷་ནི༷་ཆ༷ད་པ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ལ་དངོ༷ས་པོ༷་ལ་ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་ན༷་དེ་ནམ་ཡང་དངོ༷ས་མེ༷ད་དུ་འགྱུར༷་བ༷ར་མི༷་རི༷གས་སོ༷་སྟེ་ངོ་བོ་འགལ་ལ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་སོ། །མྱ༷་ང༷ན་འད༷ས་པའི༷་དུས༷་ན༷འང་ཆ༷ད་པར་ཐལ་ཏེ་སྲི༷ད་པའི་རྒྱུན༷་ར༷བ་ཏུ༷་ཞི༷་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གཞན་ཡང་སྲིད་པ་སྔ་མ་ལྡོག་པའི་སྐད་ཅིག་མཐའ་མ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་དེ་འདྲའི་ཚུལ་དུ་བར་མ་ཆད་པ་ལ། སྲིད་པའམ་འཁོར་བ་ཞེས་བསྙད་པ་ཡིན་ན། དེ་འདྲའི་སྲིད་པ་དེ་བརྟགས་ན་མེད་དེ། ཡོད་ན་ཕྱི་མའི་སྲིད་པ་དང་པོ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེ། སྔ་མའི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པའམ། མ་འགགས་པའམ། འགག་བཞིན་པ་ལས་སྐྱེད་གྲང་། སྲིད་པ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་ཐ༷་མ༷་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འག༷གས་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་ན༷་སྲི༷ད་པ༷་ད༷ང་པོ༷་རི༷གས་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བ། ས་བོན་ཚིག་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །ཐ༷་མ༷་འག༷གས་པ༷ར་མ༷་གྱུར༷་ཚེ༷་ནའང་སྲི༷ད་པ༷་ད༷ང་པོ༷ར་སྐྱེ་བ་རི༷གས་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། སྲིད་པ་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་ལ། དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་
1-3-102b
མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་དང་། སྔ་མ་རྟག་པ་དང་། ས་བོན་མ་ཞིག་པ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བས་སོ། །འགགས་བཞིན་པ་ད་ལྟ་བ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མི་ཕྲད་པ། ཐ་མ་འགགས་བཞིན་པའི་སྐབ༷ས་སུ་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་པས། འགགས་བཞིན་པ་ནི་སྲིད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་ཡིན་པས་སྲིད་པ་གཉིས་དུས་ཅིག་ཆར་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་གལ༷་ཏེ༷་ཐ༷་མ༷་འག༷གས་བཞི༷ན་པའི་ཚེ་ན༷་སྲིད་པ་དང༷་པོ༷ར་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ན༷་ནི༷་འག༷གས་བཞི༷ན་པ༷་ནི༷་སྲིད་པ་གཅི༷ག་ཏུ་འགྱུར༷་ཞིང༷་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་པ༷་ཡ༷ང་སྔ་མ་ལས་སྲིད་པ་གཞ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་རོ། །གལ༷་ཏེ་སྔ་མ་འག༷གས་བཞིན༷་པ་དང་ཕྱི་མ་སྐྱེ༷་བཞི༷ན་དག༷་ནམ༷་ཡང་ལྷན༷་ཅི༷ག་ཏུ༷་ཡ༷ང་རི༷གས་པ་མི༷ན་ན༷། འདིར་ཁྱོད་ལ་ཕུང༷་པོ༷་ག༷ང་དག་ལ༷་འཆི༷་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར༷་བ༷་དེ༷་ལ་སྐྱེ༷་བ༷་ཞེས་པ་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་རམ༷་ཏེ་དེ་གཉིས་འགལ་བས་སོ། །ཡང་སྒྲས་སྔ་མ་གཉིས་སྡུད་དོ།

第一、（以太过遍陈述）：
如果不承认事物无生，而"承认事物自性存在"，那么它要么在第二时中不灭而"成常见"，要么灭而"成断见"，因为"任何存在的事物，要么承认为常，要么承认为无常"。
第二、（驳斥对方回答）：
"即使承认事物存在，也不会成为断见或常见，因为所谓的'果与因的生灭相续'就是轮回"。如果认为：虽然事物无常，但因果的相续存在，这就是轮回，所以不成为断见。
然而，即使所谓的相续存在，因已灭之因不再生起，因何不成因相续断绝？对我不相同，因为自性不存在的因有什么可断？又若因的事物有自性，因自性不可逆转，常见过失仍然存在。或者可说：若因或果的相续以自性存在；或者：若相续自性存在。
"即使'果与因的生灭相续'成为轮回"，常断过失仍然存在，因为"任何已灭者，不会再生起，所以因成为断见"；而"如果事物以自性存在，它永远不应成为无事物"，因为性质相违且永不变化。"涅槃时也成为断见，因为轮回相续完全息灭"。
此外，如果说前一轮回终止的最后刹那是因，后一轮回生起的第一刹那是果，以这种方式无间断的称为轮回或生死轮回，那么这样的轮回经检验是不存在的。若存在，则后一轮回第一个果的本性，是从前一轮回已灭、未灭还是正在灭中生起？
"当前一轮回最后刹那自性已灭时，第一轮回不合理"，因为无因过失，如同已烧种子不生芽。"当最后未灭时，第一轮回生起也不合理"，因为第一轮回将无因，且一众生将有两种本性，无先前众生出现，前者成常，种子未坏生芽等过失。
正灭是现在，正生是未来，两者不相遇。"若在最后正灭时第一生起，则正灭者成为一轮回，而正生者则成为另一轮回"。"若前者正灭和后者正生不能同时存在，则在你看来，死亡发生的蕴与生起所说的是同一蕴还是不同？"因为两者相违。这里声音是总结前两点。


 །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེས་ན་གང་སྐྱེ་བ་ལ་འཆི་བ་མེད་ལ། འཆི་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དེའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ༷་ལྟར༷་དུ༷ས་གསུམ༷་དག༷་ཏུ༷་
1-3-103a
ཡ༷ང་འགགས་མ་འགགས་སོགས་གཉིས་པོ་ལ་སྲི༷ད་པའི་རྒྱུན༷་ནི༷་མི༷་རི༷གས་ན༷་ཤེས་བྱ་དུས༷་གསུམ༷་དག༷་ཏུ༷་ག༷ང་མེ༷ད་པ༷་དེ༷་ནི༷། ཇི༷་ལྟར༷་སྲི༷ད་པ༷འི་རྒྱུན༷་ཡིན་པར་འཐད་དེ་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང༷་བ༷་ད༷ང་འཇི༷ག་པ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་གཅི༷ག་པ༷འོ༷།། །།
第二十二辨如来品
ཉེར་གཉིས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ཚོགས་བསགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་དགོས་ཀྱི། ཚེ་རེ་རེ་དང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཙམ་ལ་མིན་པས་སོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་གྲུབ་པའི་
1-3-103b
ཚུལ་དང་། རིགས་པ་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལེན་པ་པོའི་གང་ཟག་དགག་པ། ཉེ་བར་བླང་བྱའི་ཕུང་པོ་དགག་པ། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལེན་པ་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དགག་པ་དང་། བཏགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་དེ་དུས་རིང་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲུབ་ཕྱིར་སྲིད་རྒྱུན་ཡོད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་སྟེ་དེ་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་དང་། གཞན་སོགས་སུ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་དེ། ཕུང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཡིན་ན། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན་སོགས་དང་། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། སྐྱེ་དང་སོགས་བཞིན་དང་། ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ན་དེའི་ཟློག་ཕྱོགས་སྦྱར་རོ། །རི་ལ་ཤིང་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་བརྟེན་པ་མེད་དེ་གཞན་ཉིད་དུ་མེད་པས་དང་། ནགས་ཁྲོད་ན་གཅན་གཟན་ལྟར་ཕུང་པོ་ལའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟེན་པ་མེད་དེ་གཞན་དུ་མེད་པས་སོ། །འཁོར་བསྒྱུར་ལ་མཚན་བཟང་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་གཅིག་དང་། ཐ་དད་དུ་མེད་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་མེད་ཀྱི། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་
1-3-104a
གཅིག་ཐ་དད་གང་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ན་གཞན་དངོས་ལས་ཡོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་མི་འཐད་པ་སོགས་ཡིན་ཀྱང་འདི་ཀུན་རྒྱས་བཤད་འོག་ནས་འབྱུང་བཞིན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཟུགས་སོགས་ཕུ༷ང་པོའི་ངོ་བོ་མི༷ན་ཏེ་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དང་དུ་མ་དང་ལས་དང་བྱེད་པོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཕུང༷་པོ༷་ལ༷ས་གཞ༷ན་རང་རྐྱ་བ་ཞིག་མི༷ན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ་བས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ༷་ལ༷་ཕུང༷་པོ་བརྟེན་པ་མེ༷ད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ༷་ཕུ༷ང་པོ་དེར༷་བརྟེན་པས་མེ༷ད་ལ་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་ཕུང༷་པོ་དང་ལྡ༷ན་པ་མི༷ན་ན་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེགས་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་ག༷ང་ཞིག༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་བརྟགས་ན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རང་ངོས་དང་གཞན་ངོས་ལས་གྲུབ་པ་དགག་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་རིགས་པས་དགག་པ། གཉིས་ཀའི་དོན་བསྡུ་བའོ།

第三、总结：
因此，若生处无死，死处无生，则不存在所谓的相续；"这样在三时中，对于已灭未灭等二者，轮回相续不合理，所知三时中皆不存在者，如何能合理成为轮回相续"，确实不合理。
第二、（总结全品）：
"这是名为'观察生灭'的第二十一品。"
第二十二观如来品
第二十二如来考察品，经文关联：经中说："如来恒时无生法，诸法一切如善逝"等义。品的关联：轮回相续存在，因为如来存在。这样，如来经无数劫积集资粮圆满后，必须成佛，而不是仅在一生一刹那中（成佛）。
证明如来无自性存在分两部分：正文和品名。第一、正文分三：否定如来实有，断除一切见的方式，如何应用于其他道理的方式。
第一、（否定如来实有）分三：否定能取者的补特伽罗，否定所取的蕴，总结所否定而成立的意义。第一、（否定能取者）分二：否定能取者实质存在，否定假名自性存在。
第一、（否定实质存在）：如果如来以自性存在，则他因长时相续而成立，因此轮回相续存在，但"如来"以自性不成立。若存在，当观察其与蕴是一是异等时不合理，如"若蕴即是如来"则如"若薪即是火"等；"若蕴是自我"则如"生等"；若异于蕴则应用其反面。
如山上树木般，如来不依蕴而住，因为无异性；如林中猛兽，蕴中也无如来依止，因为无异性；如转轮王的相好，如来与蕴不相应，因为与蕴非一非异。
有人说：如来不以五种方式存在，而是依蕴以不可说一异的方式存在。（回答）：若无自性，不能从他法而有，因为若无自性，他性也不合理等。这些将在下文详细解释。
"如来非是色等蕴体性"，因为将成为有生灭、多体、业与作者同一等过失。"非异于蕴"独立存在，因为将成为无为法。"彼（如来）无蕴依，彼（如来）不依彼蕴，如来与蕴不相应，如来是何物？"因以五相考察不可得故。
第二、（否定假名自性存在）分三：否定从自方与他方成立，以无所依的道理否定，总结二者之义。


 །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་ས༷ངས་རྒྱས༷་ཞེས་པ་ཕུ༷ང་པོ༷་ལ༷་བརྟེན༷་ན༷ས་འཇོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པར་འདོད་ན་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ནི༷་
1-3-104b
ག༷ང་མེ༷ད་པ༷་དེ༷་གཞན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་ལ༷ས་ནི༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་པར་འགྱུར་ཏེ་ག༷ང་ཞིག༷་གཞ༷ན་གྱི༷་དངོ༷ས་པོ་ལ་བ༷རྟེན༷་ནས་བྱུང་བ་དེ༷་བཅོས་མ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་བདག་གི་བདག་ཉི༷ད་དུ༷་ཡོད་པར་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །གང༷་ཞིག༷་བད༷ག་ཉི༷ད་མེ༷ད་པ༷་དེ༷་ཇི༷་ལྟར༷་ན་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་རང་གི་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་པ་མིན་ན་དེ་ལས་གཞ༷ན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་ཡོ༷ད་པ༷ར་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ལ། ར༷ང་བཞི༷ན་ད༷ང་ནི༷་གཞ༷ན་དངོ༷ས་པོ་དག༷་མ༷་གཏོག༷ས་པར་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་དེ༷་ནི་ག༷ང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མང་བཀུར་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཟེར། དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞིག་གྲུབ་ན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཕུང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་གྲུབ་པས་སོ། །ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེས་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན། ལེན་པ་པོ་སུས་ཀྱང་མ་བླང་བས་སོ་ཞེས། ག༷ལ་ཏེ༷་ཕུ༷ང༷་པོ༷་ལ་མ༷་བརྟེ༷ན་པ༷ར་ནོར་གྱི་སྔོན་དུ་ནོར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་སྦྱིན་ལྟར་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་རུ་འགྱུར་བ་འ༷གའ་ཞིག་
1-3-105a
ཡོ༷ད་ན༷་གྲུབ་ཟིན་དེ༷་ནི༷། ད༷་གདོ༷ད་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན༷་པར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་བརྟེན༷་ནས༷་དེ༷་ན༷ས་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་འགྱུར༷་བ༷་ལ༷་ར༷ག་མོད་ཕུང༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ལ༷་མ༷་བརྟེན༷་པ༷ར་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་སུ་གྱུར་པ་འག༷འ་ཡ༷ང་མེ༷ད་ལ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཕུང་པོ་ལ་མ༷་བརྟེན༷་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་དེས༷་ནི༷་ཇི༷་ལྟར༷་ཕུང་པོ་ཉེ༷་བར་ལེ༷ན་པར་འགྱུར༷་ཏེ་ལེན་པ་པོ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ཉེ༷་བ༷ར་བླང༷ས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་ལ་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷ར་རློམ་པ་ཉིད་དུ་ཅི༷ས་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་པ་དེ་ཅི༷་ཡ༷ང་མེ༷ད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཚུལ་རྣམ༷་པ༷་ལྔས༷་ནི༷་བཙ༷ལ་བྱས༷་ན༷་ག༷ང་ཞི༷ག་ཕུང་པོ་དང་དེ༷་ཉིད་དང་གཞ༷ན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཞི་ཉི༷ད་དུ༷་མེ༷ད་པ༷འི་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་དེ༷་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷་ཡི༷་སྒྲས་ཇི༷་ལྟར༷་གད༷གས་ཏེ་གདགས་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ཉེ་བར་བླང་བྱའི་ཕུང་པོ་དགག་པ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ག༷ང་ཞི༷ག་ཡོད་དེ། ཉེ༷་བ༷ར་བླང༷་བར་བྱ་བ༷་ཕུང་པོ་དེ༷་ཡོད་དོ་སྙམ་ན་དེ༷་ནི༷་ཁོ་རང་གི་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་
1-3-105b
ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་རྟེན་འབྱུང་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་བརྟགས་པར་བཀག་ཟིན་པས་སོ། །ཕུང་པོ་དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། བད༷ག་གི༷་དངོ༷ས་པོ་ཉིད་ལ༷ས་ག༷ང་མེ༷ད་པ༷ར་གྱུར་པ་དེ༷་གཞ༷ན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་ལ༷ས་ཡོ༷ད་པར་བྱ་ནུས་རེ༷་ཀ༷ན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་སྟོབས་ལས་ཡོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་བཀག་པས་གྲུབ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ༷་ལྟར༷་ཉེར༷་བླང༷་སྟེ་བླང་བྱ་ཕུང༷་པོ༷་དང་དེ་ཉེར༷་ལེ༷ན་ཏེ་ལེན་པོ༷་དག་རང་དངོས་གཞན་དངོས་གཅིག་དང་ཐ་དད་སོགས་རྣམ༷་པ༷་ཀུན༷་གྱིས༷་སྟོང༷་པ༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་ནམ་ཉེར་ལེན་དང་ལེན་པོས་སྟོང༷་པ༷ས་ན་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པའང་སྟོང༷་པ༷་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོ༷གས་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།

第一、（否定从自方与他方成立）：
"若谓佛依蕴而立，非从自性或自然而有，则凡自性非有者，如何能从他事物而有？凡依他事物而生者，如同人造影像，不能以自体存在。凡无自体者，如何能成如来？"不能成立。
"若无自己之自性，如何有他事物？除自性与他事物外，彼如来是什么？"不存在。
第二、（以无所依的道理否定）：
多闻部说如来存在，是佛陀相续五蕴的能取者。对此，若能成立不依蕴的如来，则可接受它是能取者；但不能成立不依蕴的如来。一个全无所成者，如何取蕴？因无能取者故。
"若不依蕴，如同财物之前的取财者提婆达多般，有某一能取蕴的如来存在，则已成立者，现在将依蕴，依止后，此后成为彼取者，然而不依诸蕴的所谓如来，无有任何独立存在者，且若不依蕴的如来不存在，则彼如何能取蕴？"因无能取者故。
"因此，对非所取之蕴而妄执为所取，岂非有误？"确实有误。如是"无有取蕴的如来"所谓的能取者，"什么都不是"。
第三、（总结二者之义）：
"如是以五种方式考察，若如来既非蕴，又非同异四类，则如来以能取者特征存在，如何以'能取'之声而施设？"不合理施设。
第二、否定所取的蕴：
若认为"有能取者，因为有所取蕴"，"那蕴不从自性而有"，因为是依赖能取者的缘起，且已经在观蕴品中否定。
若说那些蕴虽无自性，但依赖他因缘事物而有，不合理，因为"凡从自体而无者，何能从他事物而有？"如同石女之子不能从其他事物的力量而有。
第三、总结所否定而成立的意义：
"如是所取蕴与能取者，皆以自事他事一异等一切方面为空故，如是一切法或能取所取皆为空，如来亦为空，因此，如何能施设如来为有？"不能施设。
;


 །གཉིས་པ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་པའི་ཚུལ་ནི། རང་སྡེ་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཟེགས་གཟན་པ་སོགས་སྤང་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་ཐར་བ་དོན་
1-3-106a
དུ་གཉེར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྐྱབས་དང་ཐར་པའི་རེ་ཐག་བཅད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཅག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཡང་། སངས་རྒྱས་པའི་བདག་མེད་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་མི་བཟོད་པས་ཐར་བའི་ལམ་ལས་རིང་དུ་གནས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། མྱང་འདས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལྟར་གསུངས་ཤིང་། བརྟགས་མཐའ་བཟུང་སྟེ་མྱང་འདས་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཞིག་ཡོད་ན་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལྟར་གསུངས་པས། བདག་ཅག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་གིས་བསྟན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་ཅེས་མི་སྒྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ན། ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ནི་མཐའ་བཞི་གང་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་དེ་གང་དུའང་མི་བརྗོད་ལ་གང་མཐའ་བཞི་སྤྲོས་བྲལ་དང་འགལ་བར་བཟུང་བས་མཐའ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དགག་པའི་སླད་དུ་དེ་སྐད་མ་སྨྲས་ན། རྟོགས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཚུལ་མི་ཤེས་པས། ཐ་
1-3-106b
སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་གདུལ་བྱའི་ངོར་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས། བདེན་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་དང་། ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པས་མི་སྟོང་ངོ་དང་། བདེན་པས་སྟོང་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་དང་། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བསལ་བ་ཙམ་སྟེ། ལྟ་ཀུན་འབྱིན་པའི་ཐབས་སུ་དེ་སྐད་བསྟན་གྱི། སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོང་པར་བརྗོད་པ། གང་སྟོང་རྒྱུ་དེའི་དམིགས་གཏད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འཇིག་པའི་ཆེད་ཡིན་གྱི། སྟོང་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོང༷་ངོ༷་ཞེས༷་ཀྱང༷་མི༷་བརྗོ༷ད་དེ༷་མི༷་སྟོང༷་བདེན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེ༷ས་ཀྱང༷་མི༷་བྱ༷་ཞིང༷་གཉི༷ས་ཀ་ཡིན་པ་ད༷ང་། གཉི༷ས་ཀ་མི༷ན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མི༷་བྱ༷་སྟེ༷་མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་མེད་པས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དོན་དམ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་བསལ་བའི་ཆེད་དམ། ཐ་སྙད་གད༷གས་པ༷འི་དོ༷ན་དུ༷་སྟོང་ངོ་སོགས་སུ་བརྗོ༷ད་པ༷ར་བྱ༷་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟོང་སོགས་བཞི་མི་མངའ་བ་
1-3-107a
འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྟག༷་དང་མི༷་རྟག༷་ལ༷་སོག༷ས་སྒྲས༷་གཉིས་ཡིན་གཉིས་མིན་བཞི༷་རང་བཞིན་གྱི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཞི༷་བ༷་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི༷་ལ༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་ཅིང་། མཐ༷འ་ཡོད་པ་ད༷ང་མཐའ༷་མེ༷ད་ལ༷་སོག༷ས་བཞི༷་ཞི༷་བ༷་འདི༷་ལ༷་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་སོ། །བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་བསྒྱུར་ལས། གང་གིས་འཛིན་སྟུག་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེའམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །སོགས་བསྒྱུར་བ་ལེགས་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་གང༷་གི༷ས་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོ༷ད་ཅེས༷་མངོན་ཞེན་གྱི་འཛི༷ན་པ༷་སྟུག༷་པོ༷་ཡིས་བཟུ༷ང་བར་གྱུར༷་པ༷་དེ༷་ནི༷་སངས་རྒྱས་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ༷་ལ༷་དེ་ཕན་ཆད་མེ༷ད་དང་ཡོད་ཅེས༷་སོགས་སུ་རྣམ༷་རྟོག༷་གིས་རྟོག༷་པ༷ར་བྱེ༷ད་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱི༷ས་ནི༷་སྟོང༷་པར་མཐོང་བ་དེ༷་ལ༷་སང༷ས་རྒྱས༷་མྱ༷་ང༷ན་འད༷ས་ན༷ས་ནི༷། ད་རུང་ཡོ༷ད་དོ༷་ཞེ༷འ༷མ་རྒྱུན་ཆད་དེ་མེ༷ད་དོ༷་ཞེས༷་བས༷མ་པ༷་ཡོ༷ད་
1-3-107b
པ་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ་མི༷་འགྱུར༷་རོ།

第二、断除一切见的方式：
我部实事论者说：我们舍弃了顺世外道等，皈依如来不可思议功德和大悲本性，追求解脱。你说如来不存在，岂不是断绝了我们的皈依和解脱希望吗？
虽然你们皈依佛，但不能忍受佛所说的无我狮子吼（这是）不共外道的（教法），因此远离解脱之道。佛陀说佛法和涅槃如幻如梦，若有超过涅槃的法，佛也会说它如幻如梦。我们并未诽谤如来，而是以世俗言词表明如来无自性成立，并非证明"如来不存在"。
怎么说呢？真实义理不成立于四边，因此不作任何表述。若不说破与"四边离戏"相违的任何边执，了悟者们将不知实相。为了世俗义，对所化众生增益而说"以真性故空"、"以世俗成立故不空"、"以真性空而世俗不空"、"二者都不成立"等。
这样，所谓"空"只是遣除不顺对立面，作为破除一切见的方便如此宣说，并非单独成立空性。因此，宣说空性是为了破除所空对象的所缘执著的戏论，而非为了生起"空"等戏论。
"因此，就真实义而言，不说'如来空'，也不说'不空实有'，不说'二者皆是'，不说'二者皆非'的如来存在"，因为无四边戏论。那么是什么呢？"为引导入胜义或为遣除增益，或为施设世俗，而说'空'等"。
如来不仅不具足空等四法，而且"常无常等声"所表示的二是二非四种自性戏论，"悉皆寂灭的如来，岂有此等？"没有；"有边无边等四者寂灭，岂有此等？"因为如来以远离一切戏论的法性、真如、平等性而区别。
佛护所译："执著强力所执持，彼于涅槃中，如来有耶？无耶？作分别妄想。"等译文很好。
"凡被对如来自性存在的强烈执著所执持者，于佛涅槃后，妄想分别'此后有无'等，然而见到如来自性空者，于佛涅槃后，有'仍然存在'或断灭'不存在'之想，皆不合理。"
;


 །ག༷ང་དག༷་སང༷ས་རྒྱས༷་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྤྲོས༷་པ་ཀུན་ལས་འད༷ས་ཤིང༷་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་འགགས་པ་མེད་ཅིང་ནམ་ཡང་ཟ༷ད་པ༷་མེ༷ད་ལ༷་ཡོད་མེད་རྟག་མི་རྟག་སོགས་སུ་སྤྲོས༷་པར་བྱེ༷ད་པ༷་རང་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་སྤྲོས༷་པ༷ས་ཡང་དག་ལྟ་བའི་བློ་ཉམ༷ས་པ༷་དེ༷་ཀུན༷་གྱིས༷་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་ཉིད་ནི་མཐོ༷ང་བར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་འགག་བྲི་གང་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྤྲོས་པའི་དམིགས་པས་སོ། །གསུམ་པོ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཚུལ་ནི། དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པའི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་སྤྲོས་བྲལ་ག༷ང་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་འགྲོ༷་འདིའི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ཡི༷ན་ཏེ་རང་བཞིན་ཆོས་ཀུན་ལ་མཉམ་པས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་ར༷ང་བཞི༷ན་མེ༷ད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་འགྲོ༷་བ༷་འདི༷་ཡི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ཀྱང་མེ༷ད་པས་དབྱེར་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ༷་བཞི༷ན་གཤེ༷གས་པ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་གཉི༷ས་པ༷འོ༷།། ༈ །།
第二十三辨颠倒品
ཉེར་གསུམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས། འདོད་ཆགས་
1-3-108a
རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་ལས་བསགས། དེ་ལས་སྲིད་པ་རྒྱུད་མར་སྐྱེ་བས་སོ་སྙམ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་པ་དགག་པ་དང་། དེ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཐུན་མོང་དུ་དགག་པ་བསྟན་པ། སོ་སོར་དགག་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། རྟེན་འབྱུང་གི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པ། རྒྱུ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པ། དམིགས་པ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་མེད་དེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ན། མདོ་ལས། འདོད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི། །ཤེས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་བྱུང་། །ཞེས་པ་ལྟར། ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་རྟོག་ཡིན་ལ་འདིར་གསུམ་སྨྲོས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་སྡུག་པའི་ཀུན་རྟོག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས།
1-3-108b
མི་སྡུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདོ༷ད་ཆ༷གས། ཞེ༷་སྡང༷་། ག༷ཏི་མུག༷་རྣམ༷ས་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ༷་ཀུན༷་ཏུ༷་རྟོག༷་པ་ལ༷ས་འབྱུང༷་བ༷ར་གསུང༷ས་ཤིང་། སོ་སོའི་རྒྱུ་རིམ་པར་དེའི་ཡུལ་སྡུག༷་པ་ད༷ང་། མི༷་སྡུག༷་པ་དང་། ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ལ་བརྟེན༷་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་ཀུན༷་ཏུ༷་འབྱུང༷་ལ་དེའི་ཕྱིར་ག༷ང་དག༷་སྡུག༷་པ་ད༷ང་། མི༷་སྡུག༷་པ་ད༷ང་། ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ལ༷ས་ཏེ་དེ་ལ་བརྟེན༷་ནས་འབྱུང༷་བ༷་དེ༷་དག༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ནི་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དེ༷་དེ༷་ཕྱིར༷་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པ་རྣམས་ཡ༷ང་དག༷་པར་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཟག་གི་བད༷ག་གི༷་རང་བཞིན་ཡོ༷ད་པ་ཉི༷ད་དང་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་ནི༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ཡང༷་ངོ་བོས་གྲུབ༷་པ༷་མེ༷ད་པར་བདག་བརྟགས་པར་བཀག་ཟིན་ལ། རྟེན་དེ༷་མེ༷ད་ན་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་ཉི༷ད་དང་མེ༷ད་ཉི༷ད་ཀྱང་ཇི༷་ལྟར༷་འགྲུབ་སྟེ་མི་གྲུ༷བ་ལ། ཉོན་མོངས་རྣམས་རྩིག་ངོས་ལ་རི་མོ་ལྟར་རྟེན་ལ་བརྟེན་པས་ན་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་དེ༷་དག༷་ག༷ང་ཞིག་གི༷་ཡི༷ན་པའི་བདག་གམ་སེམས་ཅན་དེ༷་ཡ༷ང་གྲུབ༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ན་རྟེན་འག༷འ་སྟེ་གང་ཡང་མེ༷ད་པ༷ར་ནི༷། བརྟེན་པ་ག༷ང་གི༷་ཡང༷་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་དག༷་ཅུང་ཟད་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།

第三、如何应用于其他道理的方式：
"凡了知佛世尊超越一切戏论，无生故无灭，永不穷尽，而以有无常无常等加以戏论者，由自心分别戏论而正见退失者，彼等皆不能见如来"，因为他们对如来自性无生灭增减平等性颠倒妄执。
"如来自性离戏论者，亦是此众生自性"，因为自性于一切法平等。"因如来无自性法性，如是众生自性亦无"，无差别平等性。
第二、（品名）：
"这是名为'观察如来'的第二十二品"。
第二十三观颠倒品
第二十三颠倒考察品，经文关联：般若经中"贪欲清净即色清净"等义。品的关联：轮回相续存在，因为其因存在。这样，烦恼积集业，由此轮回相续而生。
证明烦恼无自性分两部分：正文和品名。第一、正文分二：否定烦恼，否定烦恼存在的能立。第一、（否定烦恼）分二：共同否定的说明，别别否定的说明。第一、（共同否定）分四：以缘起因否定，以无所依因否定，以无因否定，以无所缘否定。
第一、（以缘起因否定）：烦恼不存在。为什么？如经中说："欲望，你的根源，知为从分别生"。一切烦恼的因是分别，此处提到三种烦恼是一切烦恼的根本。即依靠悦意分别而生贪欲，依靠不悦意而生嗔恨，依靠颠倒而生愚痴。
"诸佛说贪欲、嗔恨、愚痴从共同因分别而生，别别之因依次从悦意、不悦意、颠倒而生起，因此凡从悦意、不悦意、颠倒而生者，彼等从自性不成立，故烦恼真实不存在。"
第二、（以无所依因否定）：
"人我自性有与无，皆不自性成立"，如在观我品中已否定，"若无彼所依，烦恼有无亦如何成立？"不成立，因为烦恼如墙上的图画，依赖所依，"彼等烦恼是谁之烦恼的我或众生亦不存在，则无任何所依，任何烦恼皆不存在"。


 །
1-3-109a
དེ་ལ་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡུལ་སྔར་གྲུབ་པ་ནི་མེད་ལ་བདག་ཀྱང་མེད་ནའང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ལ། དེ་ཡང་སེམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་སྙམ་ན། ར༷ང་ལུས༷་ལ་ལྟ༷་བའི་འཇིག་ལྟ་བཞི༷ན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་ཅ༷ན་གྱི་སེམས་སམ་རྒྱུད་ལ༷་རྣམ༷་པ་ལྔར༷་ཡོད་པ་མེ༷ད་པར་ར༷ང་ལུས༷་ལ་བལྟ༷་བ་བཞི༷ན་དུ་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་ཅ༷ན་དེ་ཉིད་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པ༷་ལ༷་རྣམ༷་ལྔར༷་གྲུབ་པ་མེ༷ད་དེ། རང་ལུས་ནི་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ལྟ་སྟེ། དེ་ནི། ཕུང་མིན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། །ཞེས་སོགས་ལྟར་དཔྱད་པ་རྣམ་པ་ལྔར་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཆགས་སོགས་དང་། ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བའི་སེམས་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ན་བསྲེག་བྱ་སྲེག་བྱེད་གཅིག་པ་སོགས་དང་། གཞན་ཡིན་ན་ལྟོས་མེད་དུ་ཐལ་ལ་གཞན་མིན་པས་ལྡན་པ་སོགས་ཕྱོགས་ལྷག་མ་གསུམ་པོ་ཁེགས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་བཀག་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་སྡུག་མི་སྡུག་སོགས་གསུམ་ནི་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་རྒྱུ་ཅན་ཉོན་
1-3-109b
མོངས་ཀྱང་གྲུབ་བོ་སྙམ་ན། དེ་མེད་དེ། སྡུག༷་པ༷་ད༷ང་། མི༷་སྡུག༷་པ་དང་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ནི༷་གྲུབ་པ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་སྡུག༷་དང་མི༷་སྡུག༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ལ་བརྟེན༷་ན༷ས་བྱུང་བའི་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་རྣམས་ག༷ང་དག༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །བཞི་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཡོད་དེ་དེའི་དམིགས་པ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་གཟུགས་སོགས་དྲུག་མེད་དེ། ཡུལ་གཟུག༷ས་དང་སྒྲ༷་དང་རོ༷་དང༷་རེག༷་པ༷་དང༷་དྲི༷་ད༷ང་ཆོས༷་དག༷་སྟེ་དམིགས་པ་རྣམ༷་པ་དྲུག༷་ནི༷་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་པའི་གཞི༷་སྟེ༷་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་འདོ༷ད་ཆག༷ས། མི་སྡུག་པ་ལ་ཞེ༷་སྡང༷་ད༷ང་བདག་དང་རྟག་པ་སོགས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་གཏི༷་མུག༷་གི༷་ནི༷་གཞི་ཡི༷ན་པ༷ར་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟག༷ས་ཀྱང་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་ལྟར་གཟུགས་སྒྲ༷་རོ༷་དང༷་རེ༷ག་པ༷་ད༷ང་དྲི༷་དང༷་ཆོས༷་ད༷ག་ནི་བཏགས་པའམ་སྣང་ཙམ་འབ༷འ་ཞིག༷་སྟེ༷་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་དྲི༷་ཟ༷འི་གྲོང༷་ཁྱེར༷་ལྟ༷་བུ༷་ད༷ང་། སྨིག༷་རྒྱུ༷་དང་རྨི༷་ལ༷མ་འདྲ༷་བ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་སོ་སོར་དགག་པ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དགག་པ། གཏི་མུག་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པའོ། དང་པོ་ལའང་གཉིས།
1-3-110a
རྒྱུ་སྡུག་མི་སྡུག་དགག་པ། འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྟེན་བརྫུན་པས་དགག་པ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་དགག་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྒྱུ༷་མ༷འི་སྐྱེས༷་བུ༷་ལྟ༷་བུ༷་ད༷ང་གཟུ༷གས་བཪྙ༷ན་འདྲ༷་བ༷་རྟེན་རྫུན་པ་དེ༷་དག༷་ལ༷་སྡུག༷་པ༷་ད༷ང་ནི༷་མི༷་སྡུག༷་པ༷་ཡི་མཚན་མ་བདེན་པ་ཞིག་འབྱུང༷་པ༷ར་ཡང༷་ནི༷་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་རང་མཚན་མ་གྲུབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མི་སྡུག་པ་ག༷ང་ལ༷་བརྟེ༷ན་ནས༷་སྡུག༷་པ༷་ཞེ༷ས་གད༷གས་པ༷ར་བྱ༷་བ༷་ཡི་ལྟོས་ས་མི༷་སྡུག༷་པ༷་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཚུར་སྡུག༷་པ་ལ༷་མི༷་ལྟོས་པར་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷ས་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ༷་ཕྱི༷ར་སྡུག༷་པ༷་ངོ་བོས་ཡོད་པ་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ལ། སྡུག་པ་ག༷ང་ལ༷་བརྟེན་ནས༷་མི༷་སྡུག༷་པ༷་རིག་དྭ༷གས་པ༷ར་བྱ༷་བ༷་ལ་སྡུག༷་པ༷་ཞེས་ནི༷་མི༷་སྡུག༷་པ་ལ་མི༷་ལྟོས༷་པར་ཡོ༷ད་མི༷ན་པ༷ས་དེ༷་ཕྱིར་མི༷་སྡུག༷་པའང་འཐ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དགག་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་མ་སྡུག༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོ༷ད་ཆག༷ས་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷། དེ་བཞིན་མི༷་སྡུག༷་པ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཞེ༷་སྡ༷ང་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷ར་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་
1-3-110b
འགྱུར་རོ།

第三、以无因否定：
烦恼的所依对境先前不成立，我也不存在，但烦恼依靠烦恼心而生，而且心与烦恼同时生起。（对此回答）：
"如同见自身的萨迦耶见，烦恼于烦恼心或相续中以五种方式不存在，如同见自身，烦恼者本身对烦恼以五种方式不成立。"自身是色等蕴的聚合，对其我执和我所执是萨迦耶见，如"非蕴非异蕴"等所说，以五种方式分析不成立。同样地，烦恼（能扰）的贪等和被扰的心，若是一体，则如被烧者与能烧者为一体等过失；若是异体，则成无关联，非异则无相应等，余下三种方式均被否定。
第四、以无所缘否定：
虽然否定了烦恼，但其因——悦意、不悦意等三种是存在的，因存在则果烦恼也成立。（答）：不存在，因为"悦意、不悦意和颠倒，依缘起故从自性不成立，则依悦意、不悦意、颠倒而生的烦恼是什么？"不合理存在。
第四、（以无所缘否定）：
烦恼存在，因为其所缘存在。（答）：所缘色等六种不存在。"色、声、味、触、香、法等六种所缘是烦恼生起的基础，你认为缘于此等，对悦意境生贪欲，对不悦意生嗔恨，对我及常等妄加施设是愚痴的基础，（但）如同眼翳者（见）毛发，色声味触香法等只是假立或仅为显现，所缘如同干闼婆城、阳焰、梦境一般。"
第二、别别否定的说明分二：
否定贪欲和嗔恨，特别否定愚痴。第一、（否定贪欲和嗔恨）又分二：否定因（悦意不悦意），否定果（烦恼）。第一、（否定因）分二：以所依虚假而否定，以相互依赖而否定。
第一、（以所依虚假而否定）："如幻人或影像等所依虚假者，岂能生起真实的悦意与不悦意相？"因为自相不成立故。
第二、（以相互依赖而否定）："依靠不悦意而施设为悦意之所依——不悦意本身，不依靠悦意也不存在"，如同长短，无能立而依缘假立，"因此悦意以自性存在不合理"；"依靠悦意而了知为不悦意，悦意不依靠不悦意也不存在，因此不悦意也不合理。"
第二、否定果（烦恼）：
"若颠倒相——悦意不存在，依此的贪欲岂能存在？同样，不悦意也不存在，嗔恨岂能存在？"不能存在。
;


 །གཉིས་པ་གཏི་མུག་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་ལ་གཉིས། ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པ་དང་། བཀག་པས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གི་ཁྱད་པར་དགག་པ། འཛིན་པ་པོའི་གང་ཟག་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཡུལ་གྲུབ་མ་གྲུབ་པར་མཚུངས། ཡུལ་ཡོད་མེད་མཚུངས་པའི་ཚུལ། འཛིན་པ་ཙམ་ཡང་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕུང་ལྔ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འཇིག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པ་དང་། ཕུང་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པ་དང་། ལུས་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་འཛིན་དང་། ཕུང་པོ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་གལ༷་ཏེ༷་ཕུང་པོ་མི༷་རྟག༷་པ་ལ་རྟག༷་པ༷འོ་ཞེས༷་དེ༷་ལྟར༷་འཛི༷ན་པ༷་ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་ལ་འཇོག་པ་ཡི༷ན་ན༷་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང༷་པ་གང༷་ལ༷་མི༷་རྟག༷་པའང་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པས༷་ན་རྟག་པར་འཛི༷ན་པ༷་དེ་ཇི༷་ལྟར༷་ཕུང་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཀྱང་མེད་པར་སྦྱར་རོ། །ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་མེད་པ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་
1-3-111a
བརྫུན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གཏི་མུག་ཀྱང་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འགྲེལ་བ་གཞན་གསུམ་ན། གལ་ཏེ་མི་རྟག་མི་རྟག་ཅེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་མིན་ན། །ཞེས་འབྱུང་ཡང་། འདིར་ཟླ་བ་ལྟར། གལ༷་ཏེ༷་མི༷་རྟག༷་པ་ལ་རྟག༷་གོ༷་ཞེས༷། དེ༷་ལྟར༷་འཛི༷ན་པ༷་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་ཡི༷ན་ན༷་ཡང་སྟོང༷་པ་ལ༷་མི་རྟག་པ་མེད་པས་མི༷་རྟག༷་པ༷འོ༷་ཞེ༷ས་འཛི༷ན་པའ༷ང་ཇི༷་ལྟར༷་ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོའི་ཡིན་ལུགས་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟག་མི་རྟག་གང་དུའང་གྲུབ་པ་མེད་པས། མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། རྟག་འཛིན་གཉིས་ཀ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞུགས་མ་ཞུགས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་སོ། །རྟག་པར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མིན་ནོ། །ཞེས་པ་འདིས་དེ་སྒྲུབ་པ་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཚིག་བཅད་འདི་སྟོང་འཛིན་ལའང་བསྒྱུར་ན་གསལ་ལོ་སྙམ། གསུམ་པ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟག་པ་སོགས་སུ་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ཀྱང་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་ཙམ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་འཛིན་པོ། གཟུང་བྱ། བྱ་བ་རྣམས་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། རྟག་མི་རྟག་
1-3-111b
སོགས་འཛིན་སྟངས་གང༷་གིས༷་འཛི༷ན་པ་ད༷ང་། འཛི༷ན་པའི་བྱ་བ་ག༷ང་ཡིན་པ་དང༷་། བདག་གམ་སེམས་འཛི༷ན་པ༷་པོ༷་ད༷ང་། ག༷ང་གཟུང༷་བར་བྱ་བ༷་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ༷མས་ཅ༷ད་རང་བཞིན་ཉེ༷་བ༷ར་ཞི༷་བ༷་སྟེ༷་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་སོགས་དང་། བདག་གི་ཡོད་ཉིད་སོགས་དང་། གཟུགས་སྒྲ་རོ་སོགས་དང་། ཡང་ན་རྐྱེན་བརྟགས་པ་སོགས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པོ་དང་བྱ་བ་དང་ལས་གསུམ་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་འཛི༷ན་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་འཛིན་པ་པོའི་གང་ཟག་དགག་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་དགག་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་ལྷས་བྱིན་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོ༷ག་པ༷འ༷མ་མ་ལོག་པ་ཡང༷་དག༷་པ་ཉི༷ད་དུ༷་ནི༷་འཛི༷ན་པ༷་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་གང་ཟག་ག༷ང་ལ༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་དང་ལྡན་པ་ཡོ༷ད་ཅིང༷་ག༷ང་ལ༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་མ༷་ལོ༷ག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཟག་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ཏུ༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་ནི་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་དག༷་མི༷་སྲི༷ད་དེ༷་སྔར་གྲུ༷བ་ཟིན་ལ་
1-3-112a
མི་དགོས་པས་སོ། །ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ཏུ༷་མ་གྱུར༷་པ་ལ༷་ཡང་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་དག༷་མི༷་སྲི༷ད་དེ༷་སངས་རྒྱས་བཞིན་ནོ།

第二、特别否定愚痴分二：
否定对境颠倒，否定所否定而成立的果。第一、（否定对境颠倒）分二：否定颠倒与非颠倒的差别，否定执持者的补特伽罗。第一、（否定颠倒与非颠倒的差别）分三：对境成立与否相同，对境有无相同的方式，执持本身也不成立。
第一、（对境成立与否相同）：
此处愚痴的因——颠倒，是对五蕴每一刹那灭坏而执为常，对五蕴苦而执为乐，对不净身执为净，对与我性不符的蕴执为我。
"若认为执'无常蕴为常'是颠倒，（然而）于自性空蕴中无常也不存在，则执为常如何自性是对蕴的颠倒？"颠倒不存在。同样可应用于苦等。对境苦等不存在，能缘颠倒也虚妄。因此，由此所生的愚痴也不存在。
第二、（对境有无相同的方式）：
其他三种注释中出现："若执无常为无常，如是执持非颠倒"，但此处如月称所说："若执无常为常是颠倒，则于空中无无常，执'无常'如何非颠倒？"也是颠倒。
即事物真实状态自性不成立的空性中，既不成立为常也不成立为无常，所以执无常和执常二者在契入事物实相方面没有任何区别。"执常非颠倒"不是在证明这点，同样，若将此偈颂应用于执空，也很明显。
第三、（执持本身也不成立）：
即使如是，常等执持无颠倒，但暂且有执持，有执持则成立能执、所执与作业。（答）：
"凡以常无常等执持方式，及执持之业，我或心为执持者，及一切色等所执持，皆自性寂灭"，因为自性不生，可如同（前述的）无常常等，我有等，色声味等，或如所说的缘观察等来理解。"因作者、作业、作用三者无自性故，执持不存在。"
第二、否定执持者的补特伽罗分二：
总体否定，特别否定。第一、（总体否定）：
颠倒存在，因为具颠倒的补特伽罗存在，如同具颠倒的提婆达多存在。（答）："若颠倒或非颠倒正确执持不存在，则补特伽罗具颠倒者存在及具非颠倒者存在？"不存在。
第二、（特别否定）：
"补特伽罗若已成为颠倒者，颠倒不可能存在"，因为已成立不需要。"对未成颠倒者，颠倒也不可能存在"，如同佛陀。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །ག༷ང་ཞི༷ག་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་དང༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་མ༷་ལོ༷ག་པའི༷་ལུགས་གང༷་ཡང༷་བདེན་པར་མི༷་འཇུག༷་པ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ༷་ལ༷་ནི༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་དག༷་ཀྱང་མི༷་སྲི༷ད་ན་ཕྱིན༷་ཅི༷་མ༷་ལོ༷ག་པ་ལྟ༷་ག༷་ལ༷་ཡོད་དེ་དེ་བདེན་པར་གྲུབ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་བདེན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྫུན་པ་ཡིན་ན་གང་དེའི་ཟླ་བོ་ལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའང་རྫུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འཐད་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་བཀག་པས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དེ་ལྟར་ག༷ང་ཚེ༷་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་རྣམས་ར༷ང་དང་གཞ༷ན་གྱི་དངོ༷ས་པོ་ཞི༷ག་ལ༷་ཡང༷་མི༷་སྲི༷ད་དེ་རང་རྐྱ་བ་ཞིག་མེད་པ་དེ༷་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟེན་ཅན་ག་གང༷་ཞིག༷་དང༷་གང༷་དག༷་ལ༷་ཀུན༷་ནས༷་ཉོ༷ན་མོང༷ས་ཤིང༷་ཉོན་མོངས་ཀུན༷་ནས༷་ལྡང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་རྟེན་མེད་པས་རྟེན་ཅན་མི་སྲིད་དོ། །གཉིས་པ་དེ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གསུམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྟེན་དགག་པ། རྟེན་ཅན་དགག་པ། དེ་དག་མེད་ན་འཁོར་བ་ལྡོག་པའོ། དང་པོ་ལ་གཉིས། བཞི་པོ་ཡོད་པ་དགག་པ། རྣམ་ཤེས་ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འགྲེལ་བྱེད་དག་མི་མཐུན་ཏེ། རྟག་མི་རྟག་སོགས་བཞི་
1-3-112b
དང་། རྟག་མི་རྟག་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་སོགས་དང་བདག་ཡོད་མེད་སོགས་སུ་བཤད་ཀྱང་འདིར་ཟླ་བའི་རྗེས་སུ་རྟག་མི་རྟག་སོགས་དང་སྡུག་མི་སྡུག་སོགས་བཞི་ལ་བྱས་སོ། །ངོ༷་བོ༷་ཉི༷ད་ལ༷ས་ནི༷་གྲུབ་པ་མེད་པས་བདེན་པའི་རྟག༷་ད༷ང་མི༷་རྟག༷་ཉི༷ད་དང༷་། གཙང༷་ད༷ང་མི༷་གཙ༷ང་ཉི༷ད་དག༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ཇི༷་ལྟར༷་རྟེན་དང་བརྟེན་པས་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་གྲུབ་པས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། བད༷ག་ཅེས༷་བྱ༷་བ༷ར་ནི་ཕུང་པོ་ལས་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་སུ་མི༷་གནས༷་ལ༷་གང༷་ཕྱིར༷་བདག༷་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷ས་ན༷་ཇི༷་ལྟར༷་ན༷་བདེན་གྱི་གཏི༷་མུག༷་གིས༷་བདག་ལ་ཆག༷ས་པ་ད༷ང་། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ༷་སྡ༷ང་ལ་སོགས་པ་ཉོ༷ན་མོ༷ངས་པ༷་རྣམ༷ས་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་རིག་པའི་གནས་ཤེས་པ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། སྡུག༷་པ༷་ད༷ང་ནི༷་མི༷་སྡུག༷་པ༷་དང༷་། གཙ༷ང་ད༷ང་མི༷་གཙ༷ང་བ༷འི་ཡུལ་ལ༷་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་དམིག༷ས་པ༷ར་བྱེད་པ་དེ༷་དག༷་མེ༷ད་པ་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ན༷་དེ་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེ༷ས་པ༷་ཡ༷ང་ཡོད་པར་མི༷་འགྱུར༷་ན་དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི༷་ལྟ༷ར་ན༷་ཡོད་པར་
1-3-113a
འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཅན་དགག་པ་ལ་གཉིས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཆ་མཉམ་དུ་དགག་པ། བསགས་ཟད་དུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གསུམ་ལ་འགལ་བ་ཡོད་ཀྱང་། རྟག་འཛིན་ལ་ཤེས་བྱ་ལ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། མི་རྟག་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་སྙམ་པའི་རྩོད་པ་ཡོད་ཀྱང་གཙོ་བོ་རྟག་འཛིན་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། སྡུག་མི་སྡུག་ཀྱང་འགལ་བས་ལན་སྔ་མ་བཞིན་དང་། གཙང་མི་གཙང་དང་བདག་བདག་མེད་ཀྱང་ངོ་། །གསུམ་ལས་ཀྱང་བདག་འཛིན་གཏི་མུག་མཐར་ཐུག་ཡིན་པས་གཏི་མུག་ལ་གོ་རིམ་བཞིན། ཤེས་བྱ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མི་སྲིད་ཅིང་། ཡོད་མེད་ལོག་རྟོག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་ཟླ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའོ། །མི༷་རྟག༷་པ༷་ད༷ང་སྡུག༷་བསྔལ༷་བ༷་དང་བདག་མེད་པ་ད༷ང་མི༷་གཙ༷ང་བ༷་བཞི་ཉི༷ད་ཡིན་ལ་དེའི་ཡུལ་འཁོར་བ་ཉོན་མོངས་ལས་བྱུང་བ་མི༷་རྟག༷་ལ༷་སོག༷ས་བཞི༷་པོ༷་ནི༷་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ༷་དེ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལོག་ལྟ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་བདེ༷ན་ན༷་རྟག༷་པ༷་ལ༷་སོག༷ས་བཞི༷་ཀྱང་ཞིག་ཤོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོ༷ད་པ༷ར་རྣམ་པར་འཇོ༷ག་ཏུ་འགྱུར༷་ན༷། ག༷ང་གི་ཕྱིར༷་རྟག༷་པ༷་ལ་སོགས་པ་དེ༷་རྣམ༷ས་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱི༷ས་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་པ༷་དེ༷་ཕྱིར༷་མི༷་རྟག༷་པ༷་ལ༷་སོག༷ས་པ་བཞི༷་པོ་
1-3-113b
ཐམས་ཅད་བདེ༷ན་པར་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ།;


 །ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ཏུ༷་གྱུར༷་བཞི༷ན་པ་ལ༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་དག༷་མི༷་སྲི༷ད་དེ༷་གྱུར་མ་གྱུར་གཉིས་མིན་པའི་གྱུར་བཞིན་པ་མི་སྲིད་དེ་ཕྱེད་མ་ལོག་ཕྱེད་ལོག་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་གསུམ་དུ་མི་སྲིད་པས་ན་སུ་གང༷་ལ༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་སྲི༷ད་པ༷་ཡིན་ཞེས་བད༷ག་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ནི༷་བློ་གཟུ་བོས་རྣམ༷་པ༷ར་ད༷པྱོད་ཅིག །ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་རྣམ༷ས་གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མ༷་སྐྱེས༷་ན༷་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་དེ་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་རྣམ༷ས་སྐྱེ༷་བ་མེ༷ད་ན༷་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་ཅ༷ན་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མོ་བཤམ་གྱི་བུ་ཅན་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོ༷ས་པོ༷་ཐམས་ཅད་ནི་བད༷ག་ལ༷ས་མི༷་སྐྱེ༷་སྟེ༷་དེ་བཞིན་གཞ༷ན་ལ༷ས་སྐྱེ༷་བ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ལ་བད༷ག་ད༷ང་གཞ༷ན་གཉིས་ཀ་ལ༷ས་ཀྱང༷་མིན༷་ན༷་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་ཅ༷ན་ཞེས་བྱ་བ་ག༷་ལ༷་ཡོ༷ད་དེ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ༷་ཏེ༷་བད༷ག་ཅེས་བྱ་བ་དང༷་། གཙ༷ང་བ༷་དང༷་། རྟག་པ་དང༷་། བདེ༷་བ༷་ཞེས་པ་དེ་ཡོ༷ད་ན༷་ནི༷་དེའི་ཡུལ་ཅན་བདག༷་ཏུ་འཛིན་པ་དང༷་། གཙ༷ང་དང༷་། རྟག༷་པ༷་དང༷་། བདེ༷་བ༷་དེ་དག་ཏུ་ཤེས་པ་
1-3-112b
ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོག༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཡུལ་དེ་དག་ཡོད་པས་བདག་མེད་བཞིན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་བད༷ག་དང༷་གཙ༷ང་བ༷་དང༷་། རྟག༷་པ་ད༷ང་བདེ༷་བ༷་མེ༷ད་ན༷་ནི༷་དགག་བྱ་མེད་ན་དེ་བཀག་པའི་བད༷ག་མེ༷ད་དང་མི༷་གཙ༷ང་དང་མི༷་རྟག༷་དང༷་། སྡུག༷་བསྔ༷ལ་ཡང་འགལ་ཟླ་མེད་ཅིང་ལྟོས་ས་མེད་པས་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་བདག་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཐར་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་ཅར་སྤང་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་བཀག་པས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དེ༷་ལྟར༷་ཚུལ་བཞིན་མིན་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་འག༷གས་པས༷་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ༷་རིག༷་པ༷་ནི༷་འག༷གས་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ལ་མ༷་རི༷ག་པ་འག༷གས་པ༷ར་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་འདུ༷་བྱེ༷ད་ལ༷་སོ༷གས་ནས་རྒ་ཤིའི་མཐར་ཐུག་པ་འག༷གས་པ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དགག་བྱ་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་མིན་ན་ཅི་ཞིག་འགག་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཚེར་མ་མེད་པ་ལ་སུ་ཡང་སྤང་བའི་ཐབས་མི་ཚོལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཡོད་ལ། དེ་ལྟ་ན་སྲིད་པའང་ཅིས་མི་གྲུབ་སྙམ་ན། དེ་འདྲའི་སྤང་བྱ་དོན་དམ་པར་མེད་དེ། དེ་ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ༷་ཏེ༷་གང་ཟག་ལ༷་ལའི༷་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པ༷་གང༷་དག༷་རང༷་བཞི༷ན་གྱིས༷་ཡོ༷ད་ན༷་རང་བཞིན་
1-3-113a
ལ་ལྡོག་ཏུ་མི་གཏུབ་པས་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་སྤོང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོ༷ད་པ༷་ནི༷་སུ༷་ཞིག༷་གིས་སྤོང༷་བར༷་བྱེ༷ད་དེ་ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་གང་ཟག་ལ༷་ལ༷འི་ཉོ༷ན་མོང༷ས་པ༷་ག༷ང་དག༷་རང༷་བཞི༷ན་གྱིས་མེ༷ད་ན༷་དེ་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་སྤོང༷་བ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་གང་མེ༷ད་པ༷་སུ༷་ཞིག༷་སྤོང༷་བ༷ར་བྱེ༷ད་དེ་སྤང་བྱ་མེད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྱིན༷་ཅི༷་ལོ༷ག་བ༷རྟག་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་གསུ༷མ་པ༷འོ༷།། ༈ །།
第二十四辨四圣谛品
ཉེར་བཞི་པ་བདེན་བཞི་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། འཇམ་དཔལ་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་འགོག་ན། ཤེས་བྱ་བདེན་བཞི། དཀོན་མཆོག་གསུམ། ལས་འབྲས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་རྩོད་པ་བཀོད་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ལན་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གཞན་གྱིས་རྩོད་པ་དགོད་པ། རྩོད་པའི་ལན་བཤད་པའོ།

第二、（特别否定）续：
"若正处于变成颠倒过程中者，颠倒亦不可能存在"，因为不可能存在既非已变成也非未变成的"正在变成者"，不可能有一半未颠倒一半已颠倒的状态。因为这三种情况都不可能存在，"谁于何处可能有颠倒？请以自身公正之智详加考察。"
"颠倒等从本初自性未生，如何能有？"如同石女之子。"若颠倒等不生，哪有具颠倒者？"如同有石女之子者。
再者，一切颠倒事物"不从自生，亦不从他生，不从自他二者生"，则"何有颠倒与具颠倒者？"不存在。
再者，"若'我'、'净'、'常'、'乐'存在，则其所缘的我执、净、常、乐等知不是颠倒"，因为那些对境确实存在，如同无我等。"若我、净、常、乐不存在，则所破不存在，所破不存在则无我、不净、无常、苦亦因无对立面且无所依而不存在"，如同分别此等。因此，欲求解脱者应当断除全部八种颠倒。
第二、否定所否定而成立的果：
"如是，因非理执持的颠倒灭故，其所生无明亦灭，若无明灭，则从行等直至老死皆灭。"
第二、否定烦恼存在的能立：
若如是，所破无明不存在，则何物灭？如同虚空中无刺，无人寻求断除方法。因此，其果存在，如是轮回岂不成立？
（答）：如此所断在胜义中不存在，若存在，则是自性有或无。"若某人烦恼等自性有，如何能断？"因自性不可改变，"有者谁能断？"如同虚空无障碍不能断除。"若某人烦恼等自性无，如何能断？无者谁能断？"因无所断故。
第二、（品名）：
"这是名为'观察颠倒'的第二十三品。"
第二十四辨四圣谛品
第二十四四谛考察品，经文关联：文殊师利"见行蕴无生者，即是遍知苦"等义。品的关联：此中他宗说：中观师，你如此否定一切所知无自性，则所知四谛、三宝、业果世间名言等皆应不存在。为了消除所立难，而示回答分二：正文和品名。第一、正文分二：他宗提出诤论，回答诤论。
;


 །
1-3-113b
དང་པོ་ལ་བཞི། ཤེས་བྱ་བདེན་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་ཐལ་བ། ལས་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་འདི༷་དག༷་ཀུན༷་སྟོང༷་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་ན༷་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་དངོས་པོ་གང་ཡང་དང་པོར་འ༷བྱུང་བ༷་མེ༷ད་ཅི༷ང་མཐར་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་ལ་དེ་མེད་པས་འཕ༷གས་པ༷འི་བདེ༷ན་པ༷་བཞི༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ཁྱོ༷ད་ལ༷་མེ༷ད་པ༷ར་ཐ༷ལ་བ༷ར་འགྱུ༷ར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་། ལམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དགག་པ་སོགས་འཕ༷གས་པ༷འི་བདེ༷ན་པ༷་བཞི༷་པོ༷་མེ༷ད་པ༷ས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོང༷ས་སུ༷་ཤེ༷ས་པ་ད༷ང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང༷་བ༷་ད༷ང་། ལམ་སྒོ༷མ་པ་ད༷ང་། འགོག་པ་མངོ༷ན་དུ༷་བྱ༷་བ༷་དག༷་ནམ་ཡང་འཐ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་ལས་རིམ་པར། དགེ་འདུན་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། བདེན་བཞི་བླང་དོར་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པ་དེ༷་དག༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡིན་པ༷ས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་པའི་འབྲས༷་བུ༷་བཞི༷་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ལ་འབྲས༷་བུ༷་མེ༷ད་ན་འ༷བྲས་བུ་ལ་གན༷ས་པ་དག་ཀྱང་མེ༷ད་ཅིང་། འབྲས་བུ་ལ་ཞུག༷ས་པ༷་དག༷་ཀྱང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་
1-3-114a
ནོ། །ག༷ལ་ཏེ༷་ཞུགས་གནས་ཀྱི་སྐྱེས༷་བུ༷་ག༷ང་ཟ༷ག་བརྒྱ༷ད་པོ་དེ༷་ད༷ག་མེ༷ད་ན༷་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ༷་འདུ༷ན་མེད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། འཕ༷གས་པའི༷་བདེ༷ན་པ༷་བཞི་པོ་རྣ༷མས་མེ༷ད་པ༷འི་ཕྱིར༷་དེ་སྟོན་པ་དང་རྟོགས་པའི་ད༷མ་པ༷འི་ཆོ༷ས་ཀྱ༷ང་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །སངས་རྒྱས་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཆོ༷ས་ད༷ང་ལེན་པོ་དགེ༷་འདུ༷ན་གཉིས་ཀ་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷། དེའི་འབྲས་བུ་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱང་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། སངས་རྒྱས་སོགས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་དེ༷་སྐ༷ད་དུ་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་སྨྲ༷་ན༷་དཀོ༷ན་མཆོ༷ག་གསུ༷མ་ལ༷་གནོ༷ད་པ༷་ནི༷་བྱེ༷ད་ཅི༷ང་སྟེ༷་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལས་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། དེ་ལྟ་ན་དགེ་སྡིག་གི་འབྲ༷ས་བུ༷་ཡོ༷ད་པ༷་ད༷ང་དེའི་རྒྱུ་ཆོ༷ས་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་མི་དགེ་བ་དང་། ཆོ༷ས་དགེ་བ་ཉི༷ད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ད༷ང་། བཞི་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། ཡང་འཇི༷ག་རྟེ༷ན་པ༷་ཡི༷་མཐོང་ཐོས་སོགས་དང་། བུམ་པ་གྱིས། འབྲས་ཆན་ཚོས་སོགས་ཐ་སྙད༷་ནི༷་ཀུན༷་ལ༷འ༷ང་གནོ༷ད་པར༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་རྩོད་པའི་ལན་བཤད་པ་ལ་གསུམ། རྩོད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་པ། སྐྱོན་མི་འཇུག་
1-3-114b
པའི་འཐད་པ། དབུ་མ་རྟོགས་པའི་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རྩོད་པ་པོ་དེ༷་ལ༷་ལན་བཤ༷ད་པ༷། རྩོད་པ་པོ་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷ས་ནི༷་སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱི་དགོ༷ས་པ་དང༷་། སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་ད༷ང་། སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་ཀྱི་དོ༷ན་ནི༷་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷ས། རྒྱུ་མཚན་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་བདེན་བཞི་སོགས་ལ་དེ༷་ལྟར༷་གནོ༷ད་པར་བྱེད་པ༷་གང་ཡི༷ན་པ་ཁྱོད་ནི༷་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བསམ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་ཞེས་སོགས་ལྟ་བུའི་ཀླན་ཀ་སྨྲ་བས་ནི། དབུ་མ་པ་ལ་མི་གནོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་མེད་རྐྱང་དུ་བཟུང་བ་འདི་འདྲ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བསྟན་བཅོས་འདིར་སྨྲས་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྤྲོས་བྲལ་ལ་འཇུག་གི་མེད་རྐྱང་ཙམ་གྱི་བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དགག་བྱར་འདོད་པ། དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྐྱང་བ་དང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་བླང་བ་གཉིས་ཀ་ལ་བདེན་བཞི་སོགས་མེད་པར་ཐལ་བ་མཚུངས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་གཉིས་ཀ་མི་འདོད་དོ།

第一、（他宗提出诤论）分四：
所知四谛不存在之过，三宝不存在之过，业果不存在之过，世间名言不存在之过。
第一、（所知四谛不存在之过）：
"若证明此等一切内外事物皆空性，则如石女之子，任何事物既无初生亦无终灭，无此等故，四圣谛于你不存在。"
"如是，因缘生苦、道灭苦等四圣谛不存在故，遍知苦、断集、修道、证灭等皆不合理。"
第二、（三宝不存在之过）分三：
依次，僧伽不存在之过："因四谛取舍不在相续中生故，四果亦不存在，若无果则无住果者，亦无入果者。"
"若无八种入住之补特伽罗，则无声闻僧伽。"
正法不存在之过："因四圣谛不存在故，宣说彼等及证悟彼等之正法亦不存在。"
佛陀不存在之过："若所取法与能取僧伽二者不存在，其果佛陀如何存在？如此说'一切佛等皆空'之言，损害三宝。"
第三、业果不存在之过：
"如是则善恶果存在及其因非法不善与善法等亦将不存在。"
第四、世间名言不存在之过：
"又，世间人见闻等及'做瓶''煮饭'等名言，一切皆被损害。"
第二、回答诤论分三：
诤论发生的原因，不犯过失的道理，了解中观的殊胜。
第一、（诤论发生的原因）：
"如此对诤论者回答：诤论者你对空性的必要、空性及空性的义理不了解，因为这个原因，你对四谛等作如此损害，你由自己分别念将'仅无'视为空性的义理，颠倒执持，诸如'若一切皆空'等非难，于中观师无害。你将空性义理执为单纯的无，如此所说非我等论典中所说的空性，我等趣入以有无等一切戏论空的离戏，而非仅无的心，后者是颠倒、是空性所破。因此，单纯无实和真实成立两者皆有'四谛等不存在'的过失，我等两者皆不许。"


 །དེ་ལ་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་དགོས་པ་མི་ཤེས་པར་ཡོད་པའི་མཐའ་ཁོ་ན་བཀག་ཙམ་གྱི་དགོས་པར་གོ་བའི་དགོས་པ་མ་ཤེས་པ་
1-3-115a
ཡིན་ལ། འདིར་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མིན་ཏེ། དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགག་སོགས་དང་། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་སོགས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཁྱོད་སྟོང་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་མཐའ་གཅིག་པུ་བཀག་ཙམ་གྱི་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པའི་སྤྲོས་པ་ཅན་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་པས་ནོངས་ལ། འདིར་ནི། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མཐའ་བཞི་ཆར་གྱི་སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་རེ་བ་ཉི་ཚེ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་སྟོང་ཡང་སྟོང་པ་སོགས་གང་རློམ་པ་དེས་མ་སྟོང་པས་སྟོང་པ་མཚན་ཉིད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ག་ལ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་དོན་ཡང་མ་ཤེས་པ་དེ། ཁྱོད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན། དགག་བྱ་བཅད་པའི་མེད་རྐྱང་འབའ་ཞིག་པའི་དོན་དུ་གོ་ནས། མི་སྟོང་པ་ཞེས་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་དེ་འབའ་ཞིག་རང་ལ་དམིགས་འདུག་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཞེས་པ་འབའ་ཞིག་པ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ཅེས་སོགས་ལྟར། རྐྱེན་ལས་གང་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་སྟོང་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། སྣང་
1-3-115b
བ་སྤང་བའི་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་ཁྱོད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་སྣང་བ་ཉིད་སྟོང་ཞིང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་བའི་རྟེན་འབྱུང་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་མ་ཤེས་པས་སྟོང་ཉིད་མཐའ་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་ལ། དེ་མ་ཤེས་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲྭ་བ་མ་ལུས་པ་འགོག་པའི་དགོས་པ་ཡང་མི་ཤེས་པར། སྟོང་པ་ཞེས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་སྤྲོས་པ་ལ་བཟུང་ནས་རྩོད་པའོ། །ཞེས་ཚིག་གསལ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་གོ་བ་དེར་བྲིས་པའོ། །དེས་ན་སྟོང་ངོ་ཞེས་མ་སྨྲས་ན། མཐར་འཛིན་མི་ཁེགས་ལ། སྨྲས་ཀྱང་དེ་སྒྲུབ་པ་མིན་པའི་ཚུལ་བཤད་ན། སང༷ས་རྒྱས༷་རྣམ༷ས་ཀྱིས༷་ཆོས༷་གང་ཡང་རུང་བ་ཇི་སྐད་བསྟན༷་པ༷། དེ་དག་ནི་བདེ༷ན་པ༷་གཉི༷ས་ལ༷་ཡ༷ང་དག༷་པར་བརྟེ༷ན་པ་ཡིན་ལ་དེ་གང་ཞེ་ན་འཇི༷ག་རྟེ༷ན་ཀུ༷ན་རྫོབ༷་ཀྱི་བདེ༷ན་པ༷་ད༷ང་། གནས་ལུགས་དམ༷་པ༷འི་དོ༷ན་གྱི༷་བདེ༷ན་པ༷འོ༷། །ག༷ང་དག༷་བདེ༷ན་པ༷་དེ༷་གཉི༷ས་ཀྱི༷་རྣམ༷་པའི་དབྱེ༷་བ་རྣམ༷་པ༷ར་མི༷་ཤེ༷ས་པ༷་དེ༷་དག༷་གིས༷་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱི་བསྟ༷ན་པ༷་ནི༷་ཟབ༷་མོ༷འི༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་རྣམ༷་པར་མི༷་ཤེས༷་སོ། །བསྟན་བྱ་དོན་དམ་སྟོན་པར་མཛད་ནའང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་དང་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐ༷་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ༷་ནི༷་མ༷་
1-3-116a
བརྟེ༷ན་པ༷ར་ད༷མ་པ༷འི་དོ༷ན་ནི༷་བསྟ༷ན་པར་ནམ་ཡང་མི༷་ནུ༷ས་ལ། དེ་མ་བསྟན་ན་རྟོགས་མི་ནུས་པས་ད༷མ་པ༷འི་དོ༷ན་ནི༷་མ༷་རྟོག༷ས་པ༷ར་མཐར་ཐུག་གི་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ༷་ཐོ༷བ་པར་མི༷་འགྱུ༷ར་རོ། །དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་མཐའ་རེ་རེ་བཀག་ཙམ་མིན་ཀྱང་བཞི་ཆར་བཀག་པའི་སྤྲོས་བྲལ་ཞིག་ཐ་སྙད་པའི་བློ་ངོར་འཇལ་བར་དཀའ་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ། མཐའ་གང་དང་གང་དུ་ཞེན་པ་དེ་རྟེན་འབྱུང་གི་རིགས་པས་སུན་ཕྱུང་ནས། མཐར་སྤྲོས་པ་ཀུན་བྲལ་ལ་གནས་དགོས་ཀྱི། མཐའ་རེ་རེ་བཀག་པའི་སྟོང་པ་ཙམ་ནི་ཐ་སྙད་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་དངོས་མིན་ནོ། །དེའི་དགོས་པའང་སྟོང་ཉིད་ལ་སྤྲོས་པ་ཀུན་ལོག་དགོས་པས་གང་ལ་ཞེན་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བ་ཙམ་སྟེ་ནད་འདོན་ཆེད་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་བཞིན་ཏེ། སྨན་ཉིད་ཕྱིར་མི་འབྱིན་པར་ཁོང་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མིན་པ་བཞིན་ནོ།

关于空性的正确理解
对此，所谓"空性"是遮破一切戏论的自性，你不了解其必要，仅将其理解为遮破有边一方的必要，这是不了解其必要。此处并非如此，如"从彼等戏论而戏论，以空性遮破"等，以及"诸佛以空性，定能出离一切见"等所说。
你将空性视为仅遮破有边一方的纯无的戏论，因此有误。而此处如"不从他知、寂静"等所说，是远离四边一切戏论，并非局部一方，虽空于他方而自执为空等，则不空于所执，岂是真正的空性？
你不了解"空性"一词的含义，将空性理解为仅仅是破除所破的单纯之无，将"不空"的对立面视为"空"，仅此为目标。然而，"空"一词并非单独可执之义，如"缘起所生者，即说为空性"等所说，依缘所生者本身即无自性，此为空义，而非断除显现的单纯空。
因此，你不了解空性即是显现本身为空，空性本身即显现的缘起义，故不知远离边执的空性自性，不知此依据能破除有无等一切戏论之网的必要，而是执著空为无性而争论。这是《明句论》所说的含义。
因此，若不说"是空"则不能破除边执，虽说"是空"亦非成立之理，若解释则："诸佛所说任何法，皆依二谛，世间世俗谛与胜义谛。不了知二谛分别者，不了知佛教深奥真实义。"
虽为说明所教胜义，但"不依世间名言谛，则永不能宣说胜义，不证胜义，则不能获得究竟涅槃。"
空性并非仅遮破一边，而是遮破四边的离戏，因难以依世俗心衡量，为引导至超世间（即超越世间心的境界）的真实胜义，以缘起理破除执著任何边，最终必须安住于远离一切戏论。仅遮一边的空只是世俗，非真胜义。
其必要是因为对空性应消除一切戏论，仅遣除所执著，如为除病而服泻药，药本身并非用来保留在体内。


 །དེས་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་བཀག་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སྟོང་ཉིད་དང་དེའི་དགོས་པ་དང་དོན་གྲུབ་པར་བསམས་ནས་མཐའ་ཐམས་ཅད་མི་འགོག་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཉིད་སྤྲོས་པར་
1-3-116b
སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གང་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པ་ཙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་གདགས་ན་ཞེན་ཡུལ་སུན་མི་ཕྱིན། མ་ཕྱིན་ན། སྤྲོས་བྲལ་ལ་ནམ་ཡང་མི་རེག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པར་བྱ་ཐབས་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། གདགས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཙམ་པོ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་རྟོགས་པའི་ཐབས་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ཙམ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་དོན་ནི་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་སྤྲོས་པའི་ཐ་སྙད་ཀུན་ལས་འདས་པར་མི་ཤེས་པར། ཐ་སྙད་ཙམ་པོ་རང་ལ་དོན་དམ་དུ་ཞེན་པ་དེས་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་ནམ་ཡང་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་དོན་དམ་ཁོ་ན་བསྟན་པས་ཆོག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྲོས་པས་བཅིངས་པ་ལ། དང་པོ་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མ་བསལ་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་མི་ནུས་ཤིང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ལམ་ནས་བཀྲི་བར་མ་བྱས་པར་ཡང་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་བསྟན་མི་ནུས་པས་ངེས་པར་ཆུ་སྒྲོལ་བ་ལ་གྲུ་བཞིན་ཏེ། དམ་པའི་དོན་མ་བསྟན་པར་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་གནས་ནས་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བ་མཐར་ཐུག་གི་མྱང་འདས་མི་ཐོབ་པས་སོ། །དེའི་སླད་དུ་གང་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱ་མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་བྲལ་ཅིག་ཆར་
1-3-117a
བསྟན་མི་ནུས་པས། རིམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་སུན་ཕྱུངས་ཏེ་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་དོན་དམ་པའོ་སྙམ་དུ། དོན་དང་དགོས་པ་དང་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བལྟ་བ་དེ་ནི་བཀྲུ་སྨན་ཁོང་པར་འཁྱིལ་བ་ལྟར་ཕུང་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་བསྟན་པ་ན་སོར་རྩེ་ལ་ཚུར་བལྟ་བའམ་ནམ་མཁའ་མེད་པར་གོ་བའི་སླད་དུ་ནམ་མཁའ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དེས་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་མི་ཟློག་པར་ནམ་མཁའ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སླར་ཞེན་ན། སླར་ཡང་སྨྲས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བས་ཞེན་པ་དེ་སུན་ཕྱུང་བར་དཀའ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚིག་གསལ་ལས། ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་དེ། དོན་དམ་པར་མེད་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ་ཞེས་སོགས་གསུང་། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་བྱ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་བཞག་འཐད་ལ། གཞན་དུ་ནམ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཟུང་བ་ནི་རྒ་ཤི་འཇོམས་པའི་བདུད་རྩིས་སྲིད་པའི་ཉེས་པ་དྲུང་ནས་འབྱིན་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་བརྟན་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ་པས། གང་གིས་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་ལྟ་དཀའ་
1-3-117b
བ་དེ་ལ༷་ལྟ༷་ཉེས༷་ན༷་ཤེ༷ས་ར༷བ་ཆུང༷་བ་རྣམ༷ས་ཕུང༷་བ༷ར་འགྱུ༷ར་རོ། །ཇི་སྟེ་འབྲུ་ལེགས་པར་མ་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མེད་ཀྱང་བྱེད་པོ་བརླག་པ་མིན་པ་བཞིན་དུ་ཅི་སྟེ་བརླག་སྙམ་ན་དེ་ལྟ་བུ་མིན་ཏེ། ཇི༷་ལྟར༷་སྦྲུལ༷་ལ༷་གཟུ༷ང་ཉེས༷་ད༷ང་རི༷ག་སྔག༷ས་ཉེས༷་པ༷ར་བསྒྲུབ༷ས་པ༷་བཞི༷ན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་སྔགས་སྨན་མན་ངག་གིས་ཚུལ་བཞིན་བཟུང་ན་ནོར་འགུགས་ལ། དེ་དང་བྲལ་ན་འཛིན་པ་པོ་ཕུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་རིག་སྔགས་གང་ཞིག་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒྲུབས་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་ཀྱང་། མན་ངག་ལས་ཉམས་པས་སྒྲུབ་པོ་ཕུང་བ་བཞིན་དུ། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཙམ་དུ་བཟུང་ནས་རྒྱུ་འབྲས་བྱ་བྱེད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ལ། ཡང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དེའི་རྟེན་དངོས་པོ་སོ་སོར་བདེན་པར་བཟུང་ནས་སྟོང་ཉིད་ཉིད་སྨན་བཏང་བ་ཁོང་སྐྲན་དུ་འགྱུར་ལ།ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་བཞིན་ཅི་ལ་སྟོང་ཞེས་ཆོས་སྤང་ངོ་། །དེ་འདྲ་བའི་ནང་ནས་འདིར་སྟོང་ཉིད་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པ་དེས་ཕུང་བར་བྱེད་ཅེས་སོ།

论空性正确理解的方法
因此，若说"色不存在"，愚者们会认为仅仅否定色法就已成就空性及其目的与义理，而不否定一切边执，这就是使对治本身成为戏论。
所以，凡言"是空"者，皆仅是世俗假立；若不如是假立，则不能破除所执对象，若不破除，则永不能触及离戏，因此不可能不说"空性"，如云："为假立之义而示故。"
因此，空性本身也仅是世俗，若无了解究竟实相的方便则不会生起的因而已。而究竟义则超越空不空等一切戏论名言，不了解此点，而执著仅是名言的空性为胜义，则永不能了知超越名言的深奥真实。
若问："只教导胜义即可，何需世俗名言？"对为名言戏论所缚者，若不首先遣除世俗戏论则不能见真实义，若不通过世俗之道引导则不能单独教示真实义，故必如渡水之船。若不教导胜义而仅住于世俗，则不能获得灭尽一切戏论的究竟涅槃。
为此，对于自己内证离四边戏论而不能顿时教示者，次第遣除增益而教空性，若认为"唯有空性是胜义"，误解其义理、目的与自性，如泻药留滞腹中般有害。
如教示虚空中月时，反而看指尖或理解为"虚空即是什么都没有"，这不能破除虚空的概念，反而执著"虚空是具有无任何相之性质"，即使再三解释，也难破除此执著。
《明句论》说："所知、所诠、所行皆是世俗，胜义中无所说"等。
如是，事物无自性，则因果作用等安立合理，他方永不合理。无误执持远离一切边的真实性，能以甘露摧毁老死，从根本铲除轮回过患，获得不住涅槃法身常坚离戏。"见极深难见空性有误者，智慧微劣者将遭毁灭。"
如果认为"如同种子未善种下无果实，但行者不毁灭，何以毁灭"，实非如此，"如执蛇不当及咒术修持有误"。例如，蛇若以咒术、药物、口诀如法执持则能招财，若无则执持者遭毁灭。又如某咒术若如口诀修持则利益修持者，若失口诀则修持者遭毁灭。
同样，若仅执一切为空而诽谤因果作用，或执空性及其所依事物各自为真实，则空性如药入腹成瘤；或见一切事物皆可得而言"何空"而弃法。此等中，此处说执空性为单纯无者将遭毁灭。


 །དེ༷་ལྟ་བུའི་ཕྱིར༷་ན་བློ་ཞ༷ན་པ༷ས་བློ་ལས་འདས་པའི་ཆོ༷ས་འདི༷་ཡི༷་ཟབ་མོའི་གཏི༷ང་རྟོག༷ས་དཀ༷འ་བ༷ར་མཁྱེ༷ན་པར་གྱུར༷་ན༷ས་ཐུབ༷་པ༷འི་ཐུག༷ས་ནི༷་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ༷ས་བསྟ༷ན་པ་ལ༷ས་རེ་ཞིག་ར༷བ་ཏུ༷་ལོ༷ག་པ༷ར་གྱུར༷་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ། མདོ་ལས།
1-3-118a
དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། ངས་ཆོས་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་བརྟགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། ཞིབ་མོ་མཁས་ཤིང་མཛངས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུབ་སྟེ། དེ་གལ་ཏེ་ངས་གཞན་དག་ལ་བསྟན་ན།གཞན་གྱིས་ངའི་དེ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེས་ང་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞུམ་པར་ཡང་འགྱུར། ཐུགས་སྤྲོ་བར་མི་འགྱུར་བས་གང་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་དགོན་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་གནས་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། །བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཞིག་བདག་གིས་རྙེད། །སུ་ལ་བསྟན་ཀྱང་གོ་བར་མི་འདུག་པས། །མི་སྨྲ་ནགས་འདབ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་སྐྱོན་མི་འཇུག་པའི་འཐད་པ་ལ་བཞི། སྐྱོན་གྱི་གཞི་མི་འདོད་པ། སྐྱོན་ཡོན་གྱི་གནས་བསྟན་པ། ཉེས་པ་བཟློག་
1-3-118b
སྟེ་བསྟན་པ། ཉེས་པ་གཞན་ཡང་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། བདེན་བཞི་མི་འཐད་པ་སོགས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་སྐྱོན༷་དུ༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ནི༷་ངེད་ཀྱིས་འདོད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང༷་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་ལ༷་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པས༷་ཁྱོ༷ད་ནི༷་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་མཐར་ཐུག་པ་སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་སྤོང༷་བར་བྱེ༷ད་པ༷་གང༷་ཡིན་པ་དེ༷་ནི་ང༷་ལ༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །འདི་ལ་སྔ་འགྱུར་ལས། ཁྱོད་ནི་ང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིས། །སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་ལ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཅི་ཕྱིར་མི་འཐད་ན། ཕྱོགས་གང༷་ལ༷་རྟེན་འབྱུང་གི་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་རྟེན་འབྱུང་ལ་རུང༷་བ༷་གང་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་རུང་བས་ཅིར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བདེན་བཞི་རུང་ཞིང་དེས་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་ངོ་། །ངོ་བོས་ཡོད་པ་ལ་མི་རུང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་དེ་ཀུན་ཡོད་རུང་པའི་ངེས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་ལ་སྟོང་པ་རུང་བ་དེ༷་ལ༷་རྟེན་འབྲེལ་རུང་བས་བདེན་བཞི་སོགས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་འཐད་ཅིང་རུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ལ༷་གང༷་ལ༷་སྟོང༷་
1-3-119a
ཉི༷ད་མི༷་རུ༷ང་བ༷་མི་སྟོང་བའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དེ༷་ལ༷་རྟེན་འབྲེལ་མི་རུང་བས་བདེན་བཞི་སོགས་སྲིད་ཞིའི་ཐ་སྙད་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་རུང༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །དེས་ན་ཁྱོ༷ད་ནི༷་མི་སྟོང་པར་འདོད་པས་བདེན་བཞི་སོགས་མི་རུང་བའི་ར༷ང་གི༷་བློ་ཡི་སྐྱོན༷་རྣམ༷ས་ནི༷། རང་བཞིན་སྟོང་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ང༷་ལ་ཡོང༷ས་སུ༷་སྒྱུར༷་བར་བྱེ༷ད་པ༷་ནི། རང་གི་སྐྱོན་མ་མཐོང་ནས། དཔེར་ན་རང་ཉིད་རྟ༷་ལ༷་མངོ༷ན་པར༷་ཞོན༷་བཞིན༷་དུ༷་རྟ༷་ཉི༷ད་བརྗེད༷་པར༷་གྱུར༷་པ༷་ངའི་རྟ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྲོགས་སོ་ཞེས་གཞན་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་བཞི༷ན། ཁྱོད་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་རྟེན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་གཡེང་བས་དེ་མ་དམིགས་པས། རྟེན་འབྱུང་གི་དོན་ཅན་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྩོད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ཉིད་བདེན་བཞི་སོགས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཟོ་ཞིག་འདུག་ཅིག་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་རྟེན་འབྱུང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་བཞིན་དུ། ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་དེ་རྟེན་འབྱུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས། དེ་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་པས། དེ་རྟེན་འབྱུང་མིན་པར་ཁས་
1-3-119b
བླངས་པས་དེ་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ།

第二段落：空性之深奥与佛陀初成道后的沉默
"因此，智慧微弱者难以通达超越分别的此法之深奥义理，了知此点，故能仁心初时从如是说法而转为寂默。"
如经中说："尔时，世尊成佛不久，如是思惟：'我已证悟甚深法，甚深显现，非思量所及，非寻思境界，微细唯智者能知。若我为他宣说，他人将不能了解我所证悟，反而于我生害，退心不喜。宁可独处寂静之处，安住现法乐住。'"等；
又如："深寂无戏光明无为，甘露妙法我已证得，无论为谁宣说皆不能解，不言林中独自安住。"
第二、无过失之道理分四：
不许有过失之基，示明过失功德之所依，反遮而示，其他过失亦显现之理。
第一、（不许有过失之基）：
"如前所述四谛不合理等过失，于我等所许的无颠倒空性自性中不合理，故你舍弃一切法究竟精髓空性者，于我不合理。"
前译中云："你以空性，成为过失，而欲舍弃，于空不合理。"
第二、（示明过失功德之所依）：
何以不合理？在缘起之空性适合缘起的立场——无自性成立，依因缘可显现种种，无有任何成立——于此，四谛适合，余一切亦适合。以自性有则不适合之力，因无自性故一切皆可存在，应生起殊胜定解。
"于何空性适合，彼于缘起适合，故四谛等一切皆合理适合；于何空性不适合，以非空见，彼于轮涅一切名言皆不适合。"因此，"你因执著非空，致使四谛等不适合，乃自心过失，全部归咎于说自性空的我方，如同自己明明骑在马上却忘了马，反而指责他人'你偷了我的马'一般。你也是骑在具有缘起相的空性马上，因极度散乱而未观察到，对说缘起义空性的我方诤论。"
你自己安住于四谛等一切名言及世间名言"来"、"坐"等种种无自性缘起性的名言中，却不知种种名言是依缘起力而有，执"彼非空"，从而承认"非缘起"，此与忘马相同。
;


 །དེས་ན་གཞན་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་ལ་རྟ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱིས་བརླག་གོ་ཞེས་རྩོད་པ་བཞིན་ནོ། །རང་རྟེན་འབྱུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་དུ་མི་སྟོང་ཞེས་སྨྲས་པས། མི་སྟོང་ན་ཐ་སྙད་དེ་ཀུན་བརླག་འགྲོ་བས་རྟ་ཞོན་བཞིན་དུ་རྟ་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་འདྲ་བས། དོན་དུ་བདེན་བཞི་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་རང་གི་ཁས་ལེན་གྱི་ལུགས་ལ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས། སྐྱོན་མེད་པའི་ལུགས་ཅན་གཞན་ལ་འགོད་པ་ནི་རང་གི་རྟེན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་རྟ་བརྗེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས། གཞན་གྱིས་རྟ་ཕྲོགས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་བསམ་པའོ། །མདོར་ན་ཚུར་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟ་ལ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཞོན་བཞིན་དུ། རང་གི་ཉེས་པ་རྟ་ལྟ་བུ་བརྗེད་ནས་མ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱོན་འདི་ཀུན་ཁྱོད་ལ་འདུག་གོ་ཞེས་སྙམ། དཔེ་འདི་ཡང་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པར་འདུག་གོ། མི་སྟོང་ན་བདེན་བཞི་སོགས་ཇི་ལྟར་མི་རུང་སྙམ་ན། གལ༷་ཏེ༷་དངོ༷ས་རྣམ༷ས་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ནི་ཡོ༷ད་པར༷་རྗེས༷་སུ༷་ལྟ༷་བར་བྱེ༷ད་ན༷་དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་རྒྱུ༷་རྐྱེན༷་ནམ་རྟེན་
1-3-120a
འབྱུང་མེ༷ད་པ༷ར་ཁྱོ༷ད་ཀྱིས་ལྟ༷འོ༷། །དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པའི་འབྲ༷ས་བུ༷་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ད༷ང་ནི༷་དེའི་རྒྱུ༷་འཇིམ་སོགས་ཉི༷ད་ད༷ང་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་རྫ་མཁན་དང༷་། བྱེ༷ད་པ་དབྱུག་གུ། འཁོར་ལོ་སོགས་ད༷ང་། བུམ་པ་བྱ༷་བ་དང་། དེ་སྐྱེ༷་བ༷་དང༷་ནི༷་འག༷ག་པ༷་ད༷ང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས༷་བུ༷་ལ༷་ཡང༷་གནོ༷ད་པ༷་བྱེ༷ད་དེ། དང་པོ་ནས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ལ། རྒྱུ་མི་དགོས་པས་འཇིམ་པ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་མེད་པར་ཐལ་བས་ན། འཇིམ་སོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་བསྐྱེད་ཟིན་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་བ་བཞི་ཀར་ཡང་གསལ་ལོ། །དབུ་མ་པས་ནི་རྟེན༷་ཅིང༷་འབྲེལ༷་བར༷་འབྱུང༷་བ༷་གང༷་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་བཤ༷ད་དོ། །རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དེ༷་ནི༷་རང་གི་གདགས་གཞི་དེ་ལ་བརྟེན༷་ན༷ས་དེར་གདག༷ས་པ༷་ཙམ་ཏེ་ཤི༷ང་རྟ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་འབྱུང་དེ༷་ཉི༷ད་རྟག་ཆད་ཡོད་མེད་སོགས་དང་བྲལ་བའི་དབུ༷་མའི༷་ལ༷མ་ཡང་དག་པ་ཡི༷ན་ནོ༷། །རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མི་འཐད། རྟེན་ནས་འབྱུང་ལ་རང་
1-3-120b
བཞིན་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ཤོས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དེར་སྣང་བས་སྣང་ཙམ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བཅོས་མ་ཡིན་ལ་བཅོས་མ་དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་མེད་ཀྱང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་ཙམ་དེར་བཅོས་མའམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མིང་དུ་གདགས་པ་དེ་ནི་སྣང་ཙམ་དང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་ཚོགས་པས་ཡོད་མེད་དང་བྲལ་བ་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དབུ་མ་ཞེས་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་དང་རྟེན་འབྱུང་གསུམ་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །གང༷་ཕྱིར༷་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྟེན༷་འབྱུང༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷འི་ཆོས༷་འག༷འ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་སྟོང༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པའི༷་ཆོས༷་འག༷འ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །གསུམ་པ་གཞན་ལ་ཉེས་པ་བཟློག་སྟེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་བཞི། བདེན་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་ཐལ་བ། རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བ། ཐ་སྙད་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཡུལ་བདེན་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་
1-3-121a
ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་འདི༷་ཀུན༷་ཐམས་ཅད་མི༷་སྟོང༷་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན༷། རྟེན་འབྱུང་མི་རུང་བས་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་ཅི༷ང་འཇིག༷་པ༷་མེ༷ད་དོ།

 །དེས་ན་གཞན་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་ལ་རྟ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱིས་བརླག་གོ་ཞེས་རྩོད་པ་བཞིན་ནོ། །རང་རྟེན་འབྱུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་དུ་མི་སྟོང་ཞེས་སྨྲས་པས། མི་སྟོང་ན་ཐ་སྙད་དེ་ཀུན་བརླག་འགྲོ་བས་རྟ་ཞོན་བཞིན་དུ་རྟ་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་འདྲ་བས། དོན་དུ་བདེན་བཞི་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་རང་གི་ཁས་ལེན་གྱི་ལུགས་ལ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས། སྐྱོན་མེད་པའི་ལུགས་ཅན་གཞན་ལ་འགོད་པ་ནི་རང་གི་རྟེན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་རྟ་བརྗེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས། གཞན་གྱིས་རྟ་ཕྲོགས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་བསམ་པའོ། །མདོར་ན་ཚུར་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟ་ལ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཞོན་བཞིན་དུ། རང་གི་ཉེས་པ་རྟ་ལྟ་བུ་བརྗེད་ནས་མ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱོན་འདི་ཀུན་ཁྱོད་ལ་འདུག་གོ་ཞེས་སྙམ། དཔེ་འདི་ཡང་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པར་འདུག་གོ། མི་སྟོང་ན་བདེན་བཞི་སོགས་ཇི་ལྟར་མི་རུང་སྙམ་ན། གལ༷་ཏེ༷་དངོ༷ས་རྣམ༷ས་ར༷ང་བཞི༷ན་ལ༷ས་ནི་ཡོ༷ད་པར༷་རྗེས༷་སུ༷་ལྟ༷་བར་བྱེ༷ད་ན༷་དེ༷་ལྟ༷་ཡི༷ན་ན༷་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་དངོ༷ས་པོ༷་རྣམ༷ས་རྒྱུ༷་རྐྱེན༷་ནམ་རྟེན་
1-3-120a
འབྱུང་མེ༷ད་པ༷ར་ཁྱོ༷ད་ཀྱིས་ལྟ༷འོ༷། །དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པའི་འབྲ༷ས་བུ༷་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ད༷ང་ནི༷་དེའི་རྒྱུ༷་འཇིམ་སོགས་ཉི༷ད་ད༷ང་བྱེ༷ད་པ༷་པོ༷་རྫ་མཁན་དང༷་། བྱེ༷ད་པ་དབྱུག་གུ། འཁོར་ལོ་སོགས་ད༷ང་། བུམ་པ་བྱ༷་བ་དང་། དེ་སྐྱེ༷་བ༷་དང༷་ནི༷་འག༷ག་པ༷་ད༷ང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས༷་བུ༷་ལ༷་ཡང༷་གནོ༷ད་པ༷་བྱེ༷ད་དེ། དང་པོ་ནས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ལ། རྒྱུ་མི་དགོས་པས་འཇིམ་པ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་མེད་པར་ཐལ་བས་ན། འཇིམ་སོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་བསྐྱེད་ཟིན་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་བ་བཞི་ཀར་ཡང་གསལ་ལོ། །དབུ་མ་པས་ནི་རྟེན༷་ཅིང༷་འབྲེལ༷་བར༷་འབྱུང༷་བ༷་གང༷་ཡིན་པ་དེ༷་ནི༷་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷་བཤ༷ད་དོ། །རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དེ༷་ནི༷་རང་གི་གདགས་གཞི་དེ་ལ་བརྟེན༷་ན༷ས་དེར་གདག༷ས་པ༷་ཙམ་ཏེ་ཤི༷ང་རྟ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་འབྱུང་དེ༷་ཉི༷ད་རྟག་ཆད་ཡོད་མེད་སོགས་དང་བྲལ་བའི་དབུ༷་མའི༷་ལ༷མ་ཡང་དག་པ་ཡི༷ན་ནོ༷། །རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མི་འཐད། རྟེན་ནས་འབྱུང་ལ་རང་
1-3-120b
བཞིན་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ཤོས་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དེར་སྣང་བས་སྣང་ཙམ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བཅོས་མ་ཡིན་ལ་བཅོས་མ་དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་མེད་ཀྱང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་ཙམ་དེར་བཅོས་མའམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མིང་དུ་གདགས་པ་དེ་ནི་སྣང་ཙམ་དང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་ཚོགས་པས་ཡོད་མེད་དང་བྲལ་བ་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དབུ་མ་ཞེས་པ་དང་། སྟོང་ཉིད་དང་རྟེན་འབྱུང་གསུམ་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །གང༷་ཕྱིར༷་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྟེན༷་འབྱུང༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷འི་ཆོས༷་འག༷འ་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་སྟོང༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པའི༷་ཆོས༷་འག༷འ་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །གསུམ་པ་གཞན་ལ་ཉེས་པ་བཟློག་སྟེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་བཞི། བདེན་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་ཐལ་བ། རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བ། ཐ་སྙད་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཡུལ་བདེན་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་
1-3-121a
ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་འདི༷་ཀུན༷་ཐམས་ཅད་མི༷་སྟོང༷་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན༷། རྟེན་འབྱུང་མི་རུང་བས་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་ཅི༷ང་འཇིག༷་པ༷་མེ༷ད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
因此，就像有人争论说"你毁坏了一切像马这样的名相"来反对他空论者一样。一方面骑在缘起自性的马上，却说不空，如果不空，那么一切名相都将毁灭，这就像一边骑着马却说没有马一样。实际上，没有看到四谛等不存在的过失存在于自己所承认的观点中，却将这些过失归于无过失的他方观点，这是忘记了自己缘起本性之马的过失，却认为是他人夺走了马的过失。简言之，你自己骑在马上，却忘记并看不到自己马一样的过失，这就像那些指责我们的过失都存在于你身上一样。我想，这个比喻非常微妙深奥。
若问，若不空，四谛等如何不合理？如果你认为诸法从自性中存在，那么你就认为诸法不依赖因缘或缘起而存在。这样一来，你就会损害因缘所生的果（如瓶子）、其因（如泥土等）、作者（陶工）、作业（棍棒、轮盘等）、所作（制瓶）、生起与灭去，以及从因缘产生的果。因为如果瓶子从一开始就自性存在，就不需要因，这就导致泥土等没有瓶子这一果，而后来通过因缘和合所产生的果也不存在，这就是从因果角度否认它们。这在四部注释中也很清楚。
中观派则解释说，凡是缘起的，都是自性空。那缘起只是依托其所依基础而被假立，就像车子一样。这缘起本身，远离常断、有无等的中道，是正确的道路。自性存在与缘起不相容，缘起中自性存在也不相容，因为没有另一个就不会产生。依靠因缘而显现的仅仅是显现，是他者所造作的，而这造作物中没有自性。然而，依靠因缘缘起而显现的，可以被命名为造作或世俗，这种仅仅显现且无自性成立的集合，超越有无，是中道，就像水中月等一样。因此，中道、空性和缘起这三者是同义词。
因为详细观察时，没有任何不是缘起的法，所以没有任何不是空性的法。因此，一切法皆空，没有任何过失。
第三，驳斥他方过失并广泛阐述，分四：论证四谛不存在，论证三宝不存在，论证因果不存在，显示世俗不合理。
第一分二：论证境四谛不存在，论证境者智慧不存在。
第一又分三：略说，广说，总结。
第一，如果一切都是不空的本性，那么由于缘起不可能，就没有生也没有灭。


 །དེ་ལྟར་ན་འཕ༷གས་པའི༷་བདེན༷་པ༷་བཞི༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ཀྱང་མི་སྟོང་བར་སྨྲ་བ་ཁྱོ༷ད་ལ༷་མེ༷ད་པར༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟེན༷་ཅིང༷་འབྲེ༷ལ་འབྱུང༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་སྡུག༷་བསྔལ༷་ཡོ༷ད་པར༷་ག༷་ལ༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་ལྟོས་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གིས་མི༷་རྟག༷་པའི་རང་བཞིན་ན་སྡུག༷་བསྔལ༷་བདེན་པར་གསུང༷ས་པ༷་དེ༷་ར༷ང་བཞིན༷་ཡོད་པ་ཉི༷ད་ལ༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དངོས་པོ་རང༷་བཞིན༷་ལ༷ས་ནི༷་ཡོ༷ད་པ་ཡི༷ན་ན༷་སྡུག་བསྔལ་ཅི༷་ཞིག༷་ཀུན༷་ཏུ༷་འབྱུང༷་བར༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ། །དེ༷་ཕྱིར༷་སྟོང༷་པ་ཉི༷ད་ལ་གནོ༷ད་པ་བྱེ༷ད་པ་སྟེ་མི་འཐད་པར་འདོད་པ་ལ༷་ཀུན༷་འབྱུང༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །སྡུག༷་བསྔལ༷་ར༷ང་བཞི༷ན་གྱིས༷་ཡོ༷ད་ན༷་དེ་དགག་པའི་འགོ༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །རྒྱུ་མཚན་སྡུག་བསྔལ་རང༷་བཞིན༷་གྱིས༷་ནི༷་ཡོ༷ངས་སུ་གན༷ས་པའི་
1-3-121b
ཕྱིར༷་དེ་ནམ་ཡང་མི་འགག་པས། དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ཁྱོད་འགོ༷ག་པ་ལ༷་གནོ༷ད་པ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །ལམ༷་ལ༷་རང༷་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་ན༷་ནི༷་མ་སྒོམ་པར་ཡང་ཡོད་ལ་གསར་དུ་སྒོམ༷་པ༷་འཐ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་སྟེ་རྟག་པ་ལ་བྱ་བ་མི་འཇུག་པས་དང་། ཡང་དག་ལྷ་སོགས་ཀྱིས་ལམ་ཡང་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་ཡིན་པས་སོ། །ཅི༷་སྟེ༷་ལ༷མ་དེ༷་བསྒོ༷མ་པར་བྱ༷་རུང༷་ན༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་འདོད་པའི་ལམ་རང༷་བཞི༷ན་གྱིས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་དོན་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་གང༷་གི་ཚེ༷་སྡུག༷་བསྔལ༷་དང་ཀུན༷་འབྱུང༷་ད༷ང་། འགོ༷ག་པ༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷། གཉེན་པོའི་ལམ༷་གྱིས༷་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་འགོག༷་པའི་འགོག་པ༷་ནི༷། གང༷་ཞིག༷་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ༷་པར༷་འགྱུར༷་བ༷ར་འདོ༷ད་དེ་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་མ་བསྒོམ་པར་ཡང་ཡེ་ནས་རང༷་བཞིན༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ནི༷་སྡུག་བསྔལ་ཡོང༷ས་སུ༷་ཤེས༷་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ན༷་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ༷་ནི༷་གཟོད་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ངས་སུ་ཤེས༷་པར་འགྱུར༷། ཡོངས་ཤེས་རང༷་བཞི༷ན་གན༷ས་པ༷་ཞེས་སྨྲས་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནམ༷་དེ་ལྟ་ན་རང་
1-3-122a
བཞིན་གནས་པ་གསར་དུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ། །དེ༷་བཞི༷ན་དུ༷་ནི༷་ཁྱོ༷ད་ཉི༷ད་ཀྱི༷་ཀུན་འབྱུང་སྤང༷་བ་དང༷་འགོག་པ་མངོ༷ན་སུམ་དུ༷་བྱ༷་བ༷་དང༷་། ལམ་བསྒོམ༷་པ་དང༷་། དེའི་འབྲས༷་བུ༷་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས། བཞི༷་པོ་དག༷་ཀྱང༷་ཡོངས༷་ཤེས༷་བཞི༷ན་དུ༷་གསར་དུ་གྲུབ་པར་མི༷་རུང༷་ངོ༷་། །གཉིས་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་ཐལ་བ་ལ་གསུམ། དགེ་འདུན་དང་། ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རང༷་བཞི༷ན་ཡོང༷ས་སུ༷་འཛི༷ན་པ༷་མི་གཏོང་ན་དེ་ཡི༷ས་འབྲས༷་བུ༷་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་སྔར་རང༷་བཞི༷ན་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ནི༷་ཐོབ༷་པ༷་མི༷ན་པ༷་གང༷་ཡི༷ན་པ་དེ༷་ཕྱིས་ཇི༷་ལྟར༷་གསར་དུ་འཐོ༷བ་པར༷་ནུས༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །སྤྱིར་འབྲས༷་བུ༷་བཞི་པོ་མེ༷ད་ན༷། འབྲས༷་གན༷ས་མེ༷ད་ལ་དེ་མེད་པས་དེའི་ཞུག༷ས་པ༷་དག༷་ཀྱང༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་གལ༷་ཏེ༷་སྐྱེས༷་བུ༷་གང༷་ཟག༷་བརྒྱ༷ད་པོ་དེ༷་དག༷་མེ༷ད་ན༷་དགེ༷་འདུན༷་མེ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འཕ༷གས་པའི༷་བདེན༷་པ་རྣམ༷ས་མེ༷ད་པའི༷་ཕྱིར༷་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་དམ༷་པའི༷་ཆོས༷་ཀྱང༷་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཆོས༷་དང༷་
1-3-122b
དགེ༷་འདུན༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ན༷་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱང་ཇི༷་ལྟར༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར༷་རོ། །ཁྱོ༷ད་ཀྱིས༷་སངས༷་རྒྱས༷་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་འདོད་པས་བྱང༷་ཆུབ༷་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ༷་མ༷་བརྟེ༷ན་པ༷ར་ཡ༷ང་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
因此，对于你这种主张不空的人来说，四圣谛也将不存在。第二，若非缘起，苦怎么可能存在？就像不依赖任何东西的虚空花一样。刹那无常的自性是苦谛，所说的那个苦谛在有自性的情况下是不存在的，因为自性不会改变。如果诸法从自性中存在，那么苦何以能集起？因为集谛是从因缘而生，而自性存在则不依赖因缘。因此，对于认为空性不合理的人来说，集谛是不存在的。如果苦从自性存在，那么否定它的灭谛就不存在。理由是，由于苦从自性而安住，所以它永远不会灭尽。因此，你这种主张损害了灭谛。如果道有自性，那么不修也应存在，而重新修道就不合理，因为恒常的事物不可能有作用，而且圣者应当反复生起道。如果那道可以修习，那么你所主张的"道从自性存在"就不存在，这种说法毫无意义。
第三，因此，当苦、集和灭不存在时，如何能以对治之道获得苦的灭除呢？这是不合理的。
第二，论证境者智慧不存在：如果没有认知主体的智慧，那么即使不修，从一开始就以自性遍知苦，但如果不是这样，那么如何能遍知苦呢？不是说遍知自性安住吗？如果是这样，自性安住就不需要依赖新的条件。同样地，依你自己的观点，集的断除、灭的现证、道的修习以及其果位（如预流等）四者，也如同遍知一样，不可能新生起。
第二，论证三宝不存在，分三：论证僧不存在，论证法不存在，论证佛不存在。
第一，若不舍离执著自性，那么四果既然之前不是以自性而获得的，那么之后如何能新获得？一般而言，若无四果，则无住果者，没有住果者也就没有趣入果位者。因此，若八补特伽罗不存在，僧伽也就不存在。
第二，由于圣谛不存在，教证和证悟的妙法也不存在。
第三，若法和僧不存在，佛陀又如何能存在？不能存在。由于你认为佛陀从自性存在，所以成佛也不依靠菩提（即一切智智），这是因为（自性存在）不依赖他物。


 །ཁྱོ༷ད་ཀྱིས༷་བྱང༷་ཆུབ༷་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་སངས༷་རྒྱས༷་ལ༷་མ༷་བརྟེན༷་པར༷་ཡང༷་ཐལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་ལྟར་ན་སྔར་རང༷་བཞི༷ན་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ནི༷་སང༷ས་རྒྱས༷་མིན༷་པ༷་ལམ་སློབ་པ་པོ་གང༷་ཡི༷ན་དེས༷་བྱང༷་ཆུ༷བ་ཀྱི་སྤྱོ༷ད་པ་ལ༷་བྱང༷་ཆུབ༷་ཐོབ་པའི་ཕྱིར༷་ཅི་ཙམ་བརྩོན་པས་བཙལ༷་ཀྱང༷་བྱང༷་ཆུབ༷་ཐོབ༷་པར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ་སྔར་གྱི་རང་བཞིན་ལས་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་སོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། གང་ཟག་འག༷འ་ཡ༷ང་ཆོ༷ས་དང༷་ཆོས༷་མིན༷་པ༷་ནམ༷་ཡང༷་བྱེ༷ད་པ༷ར་མི༷་འགྱུར༷་ཏེ༷། རྒྱུ༷་མཚན་མི༷་སྟོང༷་པ༷་ལ༷་དེས་ཅི༷་ཞིག༷་བྱ༷་སྟེ་རང༷་བཞི༷ན་ཡོད་པ་རྟག་པ་ལ༷་ནི༷་བྱ༷་བ༷་འཇུག་པ་མེ༷ད་དོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་འདོད་ན་རྒྱུ་ཆོས༷་ད༷ང་ཆོས༷་མི༷ན་མེ༷ད་པར༷་ཡ༷ང་དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས༷་བུ༷་ཁྱོ༷ད་ལ༷་
1-3-123a
རྒྱུ་མེད་པར་ཡོ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ལོ། །ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པས་ཆོས༷་དང༷་ཆོས༷་མིན༷་གྱི་རྒྱུས༷་བྱུང༷་བའི༷་འབྲས༷་བུ༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི་ལུགས་ལ༷་ཡོ༷ད་སྲིད་པ་མ༷་ཡི༷ན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ལས་བྱས་པ་དོན་མེད་དུ་ཐལ་ལོ། །ཆོས༷་དང༷་ཆོས༷་མི༷ན་གྱི་རྒྱུས༷་བྱུང༷་བ༷འི་འབྲས༷་བུ༷་གལ༷་ཏེ༷་ཁྱོ༷ད་ལ༷་ཡོ༷ད་ན་ནི་ཆོས༷་དང༷་ཆོས༷་མི༷ན་པ༷་ལ་ལྟོས་པ་ལ༷ས་བྱུང༷་བའི༷་འབྲས༷་བུ༷་ཅི༷་ཕྱིར༷་སྟོང༷་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐ་སྙད་མེད་པར་ཐལ་བ་ནི། རྟེན༷་ཅིང༷་འབྲེལ༷་བར༷་འབྱུང༷་བ༷་ཡི༷་དོན་ཅན་གྱི་སྟོང༷་པ༷་ཉི༷ད་ལ༷་གནོ༷ད་པར་བྱེ༷ད་པ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་པ་གང༷་ཡིན་པ་དེས་འཇིག༷་རྟེན༷་པ༷་ཡི༷་ཐ༷་སྙད༷་ནི༷་བུམ་པ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སོགས་ཀུན༷་ལ༷་གནོ༷ད་པ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །ཡང་བྱ་བྱེད་སོགས་སྟོང༷་པ༷་ཉིད་ལ༷་མི་འཐད་པར་བཟུང་ནས་གནོ༷ད་པ་བྱེ༷ད་ན༷་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་རྟག་པ་ལ་བྱ༷་བ༷་ཅི༷་ཡང༷་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ཞིང༷་ཏེ་ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་
1-3-123b
པ་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་བཞིན། གང་ཟག་བྱེད་པོ་སུས་བྱ་བ་རྩོམ༷་བཞིན་པ༷འང་མེ༷ད་པ༷་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་བྱ༷་བ༷ར་འགྱུར་བས་སུས་ཀྱང་བྱ་བ་རྩོམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་བུམ་སོགས་སུས་མི༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཡ༷ང་བྱ་བ་བྱེ༷ད་པོར༷་འགྱུར༷་བར་ཐལ་ལོ། །བཞི་པ་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་འཇུག་པའི་ཚུལ་ནི། ར༷ང་བཞི༷ན་ཡོ༷ད་ན༷་འགྲོ༷་བ༷་རྣམ༷ས་སྔར་མ༷་སྐྱེས༷་པ༷་དང༷་ཕྱིས་མ༷་འགག༷ས་ད༷ང་དུས་ཀུན་ཐེ༷ར་ཟུག༷་ཏུ༷་ནི༷་གན༷ས་པར་འགྱུར༷་ཞིང༷་། དེ་ལྟ་ན་བདེ་སྡུག་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་སོགས་ཀྱི་གན༷ས༷་སྐབ༷ས་སྣ༷་ཚོག༷ས་ཡོད་པ་དང་བྲལ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གལ༷་ཏེ༷་སྟོང༷་པ༷་ཡོ༷ད་པ་མིན༷་ན༷་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་སྔར་མ༷་ཐོ༷བ་པ་གསར་དུ་ཐོབ༷་པ༷ར་བྱ༷་བ༷་ད༷ང་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་གཏན་དུ་ཟད་པའི་མཐར༷་བྱེ༷ད་པ་དང་། ལ༷ས་དང༷་ནི༷་ཉོ༷ན་མོང༷ས་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྔར་ཡོད་གསར་དུ་སྤོང༷་བ༷འ༷ང་མེ༷ད་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་དབུ་མ་རྟོགས་པའི་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཟག་གང༷་གིས༷་རྟེན༷་ཅིང༷་འབྲེལ༷་བར༷་འབྱུང༷་བ་མཐོ༷ང་བ༷་དེ༷་ནི༷་སྡུག༷་བསྔལ༷་དང༷་། ཀུན༷་འབྱུང༷་དང༷་ནི༷་འགོ༷ག་པ༷་དང༷་ལམ༷་ཉི༷ད་དེ༷་དག༷་ཡང་དག་པར་མཐོང༷་བ༷་ཡི༷ན་ཏེ།
1-3-124a
འཇམ་དཔལ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
如果你认为菩提从自性存在，那么成就菩提者佛陀也将不依靠任何条件，这是不合理的。按照你的观点，之前不是由自性而成佛的修行者，无论他为了获得菩提而在菩提行中如何精进寻求，也不会获得菩提，因为自性永远不会改变。
第三，论证因果不存在：任何补特伽罗都不可能行善或不善，理由是，对于不空的事物能做什么呢？因为有自性的常法是不可能有作用的。如果你认为果从自性存在，那么即使没有善与不善的因，你也将有因果报应的果，这与世间和论典相违。因为在你的观点中，果不依赖因，所以善不善因所生的果在你的系统中不可能存在。这样一来，所造的业就成了无意义的。如果你承认有善不善因所生的果，那么依赖善不善而生的果为何不是空性？因为它是缘起，就像影像一样。
第四，论证世俗和出世间名言不存在：凡是对有缘起义的空性加以损害，认为有自性的人，他也会损害世间名言，如"给我一个瓶子"等等的一切名言。再者，如果认为空性中不合理而加以损害，那么一切法自性存在常恒，就不会有任何作用，就像虚空的无障碍谁也不能制造一样，没有任何补特伽罗能够开始任何行动，因为自性存在的行动意味着没有人开始任何行动。这样一来，不制造瓶子等的也会变成制造者，这是不合理的。
第四，其他过失也会出现的方式：若有自性，诸有情将会没有前生、不会后灭，而永远安住不变。这样一来，将会没有苦乐和前后世等多种状态。如果没有空性，那么不能新获得以前未得的出世间功德，不能究竟断除苦，也不能新断除一切业和烦恼。
第三，述说了解中观的伟大：因此，任何人见到缘起，他就见到了苦、集、灭、道这些真理，如文殊所说："谁见一切法无生，他就遍知苦。"
;


 །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མི་བསྔལ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་འབྱུང་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་མ་མཐོང་བར་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འཕ༷གས་པའི༷་བདེ༷ན་པ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་རབ༷་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་བཞི༷་པའོ།། ༈ །།
第二十五辨涅槃品
ཉེར་ལྔ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། ཤེར་ཕྱིན་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ན་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཅི་ལྟར་རུང་། འཇིག་ལྟ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་མ་ལུས་པ་བསད་ནས་ཕུང་པོའི་གྲོང་ཙམ་ལྷག་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། གྲོང་ཡང་ཞིག་པ་ལྷག་མེད་དོ། །དེས་ན་གང་སྤོང་བ་དང་འགག་པ་
1-3-124b
ཕུང་པོ་དང་ལས་ཉོན་མེད་ན་མྱང་འདས་ག་ལ་ཡོད། མྱང་འདས་ཡོད་པས་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ། གནོད་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་འདི༷་དག༷་ཀུན༷་སྟོང༷་པ་ཡིན་ན༷་འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་ཅི༷ང་། འགག་པའམ་འཇིག༷་པ༷་མེ༷ད་ལ་དེ་ལྟ་ན་གཉེན་པོས་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གང༷་ཞིག༷་སྤོང༷་བ་ད༷ང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞིག་འགག༷ས་པ༷་ལ༷ས་མྱ༷་ངན༷་ལས་འདའ་བར་འགྱུར༷་བར༷་འདོ༷ད་དེ་ཁྱོད་ལ་མྱང་འདས་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉེས་པ་གཞན་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པ། དབུ་མ་པ་ལ་མེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་ཆོས་འདི༷་ཀུན༷་མི༷་སྟོ༷ང༷་ན༷་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ལ་གསར་དུ་འབྱུང༷་བ༷་མེ༷ད་ཅིང༷་འཇི༷ག་པ༷་མེ༷ད་ན། རྒྱུ་གང༷་ཞིག༷་སྤོང༷་བ་དང༷་འབྲས་བུ་གང་འགག༷ས་པ༷་ལ༷ས་ཇི་ལྟར་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འདའ༷་བར༷་འགྱུར༷་བ༷ར་འདོ༷ད་དེ་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མྱང་འདས་མཐའ་བྲལ་དུ་བསྟན་པ། 
1-3-125a
མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་དགག་པ། ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ལས་ཉོན་སྤང་བ་དང་འབྲས་བུ་ཕུང་པོ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མྱང་འདས་མི་འདོད་ན། འོ་ན་མྱང་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་སྔར་ཡོད་སྤང༷ས་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་སྔར༷་མེད་གསར་དུ་ངོ་བོས་ཐོབ༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷་ད༷ང་ཕུང་པོའི་རྒྱུན༷་ཆ༷ད་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའི་རྟག༷་པ་མེ༷ད་པ༷་དང་སྔར་ཡོད་འཇིག་པས་འགག༷་པ༷་མེ༷ད་པ༷་དང་སྔར་མེད་འབྱུང་བའམ་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷འི་ཆོས་ཉིད་དེ༷་ལྟ་བུ་ནི༷་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འདས༷་པར༷་བརྗོ༷ད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མྱང་འདས་མཐའ་བཞིར་དགག་པ་དང་། རྟོགས་པ་པོའི་མྱང་འདས་དགག་པ། །དེའི་གྲུབ་པའི་དོན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། མྱང་འདས་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དུ་འདོད་པ་དགག་པ། གཉིས་ཀར་འདོད་པ་དགག་པ། གཉིས་ཀ་མིན་པར་འདོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སོ་སོར་དགག་པ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མྱང་འདས་དངོས་པོར་འདོད་པ་
1-3-125b
དགག་པ། དངོས་མེད་དུ་འདོད་པ་དགག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
如"谁见一切法无生，他就断除集"等等所说，远离苦与不苦两者的缘起空性，就是真实的如是性，若不见到它，就不能真正见到真理，如经所言。第二，"四圣谛的考察"是第二十四品。
第二十五辨涅槃品
第二十五辨涅槃品。经的关联：《般若经》中说："涅槃也如梦一般。"等等。与本品的关联：关于这一点，如果一切皆空，那么无余涅槃如何能成立？杀灭我见等一切烦恼的盗贼后，只剩下蕴城即为有余依，连城也毁灭即为无余依。因此，若没有所断除和灭尽的蕴体、业和烦恼，涅槃从何而有？因为涅槃存在，所以它们也应当存在。针对这一质疑，回答分两部分：正文和题名。
第一，正文分两部分：陈述他方观点，阐明破斥的理由。第一，如果内外诸法皆空，则无生起也无灭尽，那么，以对治舍弃什么因（业和烦恼）和灭尽什么果（苦蕴）而主张趣入涅槃？在你的观点中涅槃不合理。第二分两部分：显示过失在他方，阐明中观派无有过失的方式。
第一，如果这一切法不空，而自性存在的法无生也无灭，那么你舍弃什么因和灭尽什么果而主张涅槃？这是不合理的。第二分三部分：阐述涅槃超越边执，破除四边戏论，驳斥法的教说无意义的过失。
第一，如果不承认涅槃是舍因（业和烦恼）和灭尽果（蕴）的性质，那么涅槃的自性是什么呢？所谓涅槃，就是这样一种法性：无有断除先前存在的烦恼性法，无有以自性获得先前不存在的清净法，无有蕴相续的断灭，无有恒常安住的常性，无有先前存在者的灭尽，无有先前不存在者的生起。
第二分三部分：破除涅槃为四边，破除证得者的涅槃，阐述由此成立的义理。第一分三部分：破除涅槃为实有和非实有的观点，破除两者兼具的观点，破除非两者的观点。第一分两部分：分别破除和共同破除。第一分两部分：破除涅槃为实有的观点，破除为非实有的观点。


 །དང་པོ་ནི། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ན་རེ། མྱང་འདས་ནི་ལས་ཉོན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་འགོག་བྱེད་ཆུ་ལོན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དངོས་མེད་ཀྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ༷་ཞིག༷་སྟེ་དང་པོ་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འདས༷་པ་དངོ༷ས་པོ་མི༷ན་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་རྒ༷་ཤིའི༷་མཚ༷ན་ཉིད་ཅན་དུ་ཐལ་བར༷་འགྱུར་ཏེ་གཞན་འགྱུར༷་གྱི་རྒ༷་བ་ད༷ང་རྒྱུན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཆི༷་བ༷་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷་དངོ༷ས་པོ༷་གང་ཡང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གལ༷་ཏེ༷་མྱ༷་ངན༷་ལས་འདས༷་པ་དངོ༷ས་པོ་ཡིན་ན༷་མྱ༷་ངན་ལས་འདས་པ༷་འདུས༷་བྱས༷་སུ་འགྱུར༷་ཏེ། དངོ༷ས་པོ༷་ཡིན་པ་ལ་འདུས༷་བྱས༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་འགའ༷་ཡ༷ང་ཕྱོགས་དུས་གང༷་ན༷་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །ཡང་ག༷ལ་ཏེ༷་མྱ༷་ང༷ན་འད༷ས་པ་དངོ༷ས་པོ་ཡིན་ན༷་ཇི༷་ལྟར༷་མྱང༷་འད༷ས་དེ༷་ལ་བརྟེན༷་ནས་བྱུང་བ་ཅི་ཞིག་མི༷ན་ཞེས་ཡིན་ཏེ། དངོ༷ས་པོ༷་ལ་བརྟེ༷ན་ན༷ས་འབྱུང༷་བ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷་འག༷འ་ཡ༷ང་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷་སྟེ་མ་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་མྱང་འདས་དངོས་མེད་དུ་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་ལས་
1-3-126a
ཉོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལོག་ཙམ་མྱང་འདས་ཡིན་པས། མྱང་འདས་དངོས་མེད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཅེས་དང་། ཡང་ན་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་རྒྱུན་ཆད་དོ་ཞེ་ན། ག༷ལ་ཏེ༷་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འདས༷་པ༷་དངོ༷ས་པོ་མི༷ན་ན་དེ་དངོ༷ས་མེ༷ད་དུའང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཇི༷་ལྟར༷་རུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱོགས་གང༷་ལ༷་མྱ༷་ངན༷་ལས་འདས༷་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དངོ༷ས་པོ་མིན༷་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དེ༷་ལ༷་དངོས་པོ་བཀག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་དངོ༷ས་མེ༷ད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་དངོས་མེད་དུ་འདོད་དགོས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ༷་ཏེ༷་མྱ༷་ངན༷་ལས་འདས༷་པ་དངོས༷་པོ་མིན༷་པ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན། ཇི༷་ལྟར༷་མྱང༷་འདས༷་དེ༷་དངོས་པོ་ལ་བརྟེ༷ན་པ་མི༷ན་ཏེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན། གང༷་ཞིག༷་དངོས་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན༷་ནས༷་འདོགས་པ་མ༷་ཡི༷ན་པ༷འི་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་མྱང་འདས་དངོ༷ས་མེ༷ད་ངོ་བོས་ཡོ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །དངོས་མེད་ཡིན་ན་གཞན་འགྱུར་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་དངོས་མེད་གཞན་དུ་མ་ཡོད་པས་སོ་སྙམ་ན། དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་ན་འདི་མེད་ཀྱི་དངོས་མེད་
1-3-126b
ཞེས་མ་བཟུང་བར་དངོས་པོ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོས་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་དངོས་མེད་ལ་མྱང་འདས་སུ་བཟུང་བས། སྡུག་ཀུན་ཞིག་པའི་དངོས་མེད་དེ་འདྲ་བ་དངོས་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མེད་ཅེས་སོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཅི་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན་དེ་དངོས་མེད་ཡིན་པར་སུས་སྨྲས། དངོས་པོ་གཞན་འགྱུར་མིན་པས་དངོས་མེད་མིན་ནོ། །ཡང་གང་དུ། ནམ་མཁའ་རི་བོང་རྭ་དག་དང་། །མོ་གཤམ་གྱི་ནི་བུ་དག་ཀྱང་། །མེད་བཞིན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟར། །དངོས་ལ་རྟོག་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་དེར་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བཀག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དངོས་མེད་དུ་རྟོག་པ་ནི་མིན་ཏེ། རྟེན་དངོས་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། དོན་གང་ཞིག་དངོས་པོའམ་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་འདིའི་དོན་མ་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དངོས་མེད་དུ་བརྟགས་པ་ག་ལ་རིགས་ཞེས་ཁྱད་གཞི་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུར་ཚིག་གསལ་ལས་གསུངས། མྱང་འདས་དེ་དོན་གྱི་དངོས་མེད་རང་ངོས་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་
1-3-127a
དུ་མིན་ཏེ་ཞེས་མ་གསུང་ངམ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་ཤེས་བྱ་མིན་པས་སོ། །དེ་ལ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།དངོས་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
第一，毗婆沙师说：涅槃是阻止业和烦恼生起后续相续的，如同闸门，所以是实有。因为非实有不能起作用。对此回答：首先，按照你的观点，涅槃不是实有，因为如果是实有，就会有老死的特征。没有任何实有能够离开变异性的老和相续灭尽特征的死。如果涅槃是实有，那么涅槃就成为有为法，因为在任何方位时间中都没有任何实有而非有为的东西。再者，如果涅槃是实有，那么为何涅槃不是缘起呢？因为没有任何非缘起的实有，就像虚空之花一样。
第二，破除涅槃为非实有的观点：如果说业和烦恼的生起仅仅停止就是涅槃，因此涅槃以自性是非实有；或者说，如同灯火熄灭一样，相续断绝。对此回答：如果涅槃不是实有，那么它又怎么可能以自性成立为非实有呢？理由是，对于主张涅槃以自性非实有的立场而言，不依赖于否定实有的非实有也不可能由自性成立，因为必须将实有转变为他物才能称为非实有。
再者，如果涅槃以自性成立为非实有，那么为何涅槃不依赖实有呢？事实上是依赖的。理由是，不依赖于实有法而假立的苦集消除的涅槃不可能以自性是非实有。如果认为"非实有不一定是变异性的，有其他非变异性的非实有"，那么若以非实有的本性存在，不执取为"此不存在的非实有"，则没有实有就不能成立。在此，对方执取苦集消除的非实有为涅槃，这种苦集灭尽的非实有不可能不依赖实有而存在。
那么，石女儿依赖什么呢？谁说它是非实有？因为不是变异的实有，所以也不是非实有。又如所说："虚空、兔角以及石女儿，虽不存在却可言说，对实有的分别也是如此。"这只是否定对实有的分别，而不是对非实有的分别，因为所依的实有本身没有成立。"石女儿"仅仅是一个名词而已，并没有可以成为实有或非实有的对象被认知。因此，对于无所缘的自性执著为非实有怎么合理呢？《明句论》中说这就像是没有所依的属性一样。涅槃是就实义的非实有自体成立而言，不是就名言而言，难道不是这样说的吗？因为石女儿不是所知。对此，若问石女儿是什么，答：是非实有。
;


 །ཞེས་སྨྲས་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཤེས་བྱར་བྱེད་ལ། གཉིས་ཀ་མིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་གཉིས་མིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེན་ན་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཟླ་བ་ལྟར་ན་གང་ལ་དངོས་དངོས་མེད་ཞེས་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་དམིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་དེ་དེ་ཡིན་ཞེས་མི་རུང་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་ན་དེ་མེད་པས། མྱང་འདས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། མེད་པ་ནི་ཟློག་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་ཁོ་རང་ཡོད་ཡོད་དུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པས་ཡིན་སྒྲ་མི་སྦྱར་རོ། །ལེགས་ལྡན། གལ་ཏེ་མྱང་འདས་དངོས་མིན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དངོས་མེད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གྲུབ་སྟེ་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་དེ་མེད་པས་མི་ལྟོས་པར་མེད་པས་སོ། །ལྟོས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དོན་ལ། གལ་ཏེ་མྱ་
1-3-127b
ངན་འདས་དངོས་མིན་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་སྔ། དང་པོས་དངོས་མེད་མྱང་འདས་དེ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན་མི་རྟེན་ལ། མི་རྟེན་ན་གཞན་འགྱུར་མིན་ཕྱིར་དངོས་མེད་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་དང་། གཉིས་པས་རྟེན་ན་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་སོ། །ཡང་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན། ལུགས་དེ་ལ་དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་བའང་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དངོས་མེད་མི་སྲིད་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། མྱང་འདས་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲིའོ། །མེད་པར་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ་རྩོད་གཞི་ཡིན་པས་སོ། །ཡོད་ན་དངོས་པོར་ཡོད་དམ། དངོས་མེད་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་བཀག་ཟིན། དངོས་མེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དོན་དུ་མྱང་འདས་མེད་པར་འདོད་དམ་མི་འདོད་དེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཟེར་ན། དངོས་མེད་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་ན་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན། ཡོད་པ་ཡིན་ན། མྱང་འདས་དངོས་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ཟློག་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ། །ཡང་མྱང་འདས་དངོས་
1-3-128a
མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་མེད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལ། མེད་པ་མེད་ན་མྱང་འདས་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་དཔྱད་དོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོ་དངོས་མིན་དུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི། དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་དངོས་མེད་ལ་སླར་ཡང་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་རང་ཡོད་པ་ཙམ་ནི་ཡིན་ལ། དངོས་མེད་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཉོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་ན། མྱང་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་མེད་ཡིན་པ་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལོག་པའི་ཆ་ནས་མྱང་འདས་ལ་དངོས་མེད་དུ་བཏགས་པའོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོས་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །མྱང་འདས་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་གཞིར་བཟུང་ནས་དེ་དངོས་དངོས་མེད་གང་དུ་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་པ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྟ་དཀར་པོ་ཡིན་མིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དཀར་པོ་མིན་ཞེས་དང་། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཞེས་ཐ་དད་ལྟ་བུར་སྟོན་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མྱང་འདས་དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲིད་པ་འགྲོ་འོང་གི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་
1-3-128b
རྒྱུར་བྱས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའམ་རེས་འགའ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་ཡོད་པར་བཏགས་པའི་སྤྲོས་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པ་མིན་པར་མ་ཟད། རྟེན་ནས་གདགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་ཡང་ཟད་པ་དེ་མྱང་འདས་ཡིན་ལ། དེ་དངོས་དངོས་མེད་གང་དུའང་བཏགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་རྒྱུར་བྱས་དངོས་པོ་དང་། རྟེན་ནས་བཏགས་པ་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་དགག་པ་ལ་གཉིས། རིགས་པས་མི་འཐད་པ་དང་། ལུང་གིས་མི་འཐད་པའོ།

 །ཞེས་སྨྲས་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཤེས་བྱར་བྱེད་ལ། གཉིས་ཀ་མིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་གཉིས་མིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེན་ན་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཟླ་བ་ལྟར་ན་གང་ལ་དངོས་དངོས་མེད་ཞེས་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་དམིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་དེ་དེ་ཡིན་ཞེས་མི་རུང་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་ན་དེ་མེད་པས། མྱང་འདས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། མེད་པ་ནི་ཟློག་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་ཁོ་རང་ཡོད་ཡོད་དུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པས་ཡིན་སྒྲ་མི་སྦྱར་རོ། །ལེགས་ལྡན། གལ་ཏེ་མྱང་འདས་དངོས་མིན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དངོས་མེད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གྲུབ་སྟེ་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་དེ་མེད་པས་མི་ལྟོས་པར་མེད་པས་སོ། །ལྟོས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དོན་ལ། གལ་ཏེ་མྱ་
1-3-127b
ངན་འདས་དངོས་མིན་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་སྔ། དང་པོས་དངོས་མེད་མྱང་འདས་དེ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན་མི་རྟེན་ལ། མི་རྟེན་ན་གཞན་འགྱུར་མིན་ཕྱིར་དངོས་མེད་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་དང་། གཉིས་པས་རྟེན་ན་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་སོ། །ཡང་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན། ལུགས་དེ་ལ་དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་བའང་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དངོས་མེད་མི་སྲིད་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། མྱང་འདས་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲིའོ། །མེད་པར་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ་རྩོད་གཞི་ཡིན་པས་སོ། །ཡོད་ན་དངོས་པོར་ཡོད་དམ། དངོས་མེད་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་བཀག་ཟིན། དངོས་མེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དོན་དུ་མྱང་འདས་མེད་པར་འདོད་དམ་མི་འདོད་དེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཟེར་ན། དངོས་མེད་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་ན་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན། ཡོད་པ་ཡིན་ན། མྱང་འདས་དངོས་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ཟློག་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ། །ཡང་མྱང་འདས་དངོས་
1-3-128a
མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་མེད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལ། མེད་པ་མེད་ན་མྱང་འདས་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་དཔྱད་དོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོ་དངོས་མིན་དུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི། དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་དངོས་མེད་ལ་སླར་ཡང་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་རང་ཡོད་པ་ཙམ་ནི་ཡིན་ལ། དངོས་མེད་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཉོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་ན། མྱང་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་མེད་ཡིན་པ་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལོག་པའི་ཆ་ནས་མྱང་འདས་ལ་དངོས་མེད་དུ་བཏགས་པའོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོས་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །མྱང་འདས་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་གཞིར་བཟུང་ནས་དེ་དངོས་དངོས་མེད་གང་དུ་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་པ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྟ་དཀར་པོ་ཡིན་མིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དཀར་པོ་མིན་ཞེས་དང་། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཞེས་ཐ་དད་ལྟ་བུར་སྟོན་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མྱང་འདས་དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲིད་པ་འགྲོ་འོང་གི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་
1-3-128b
རྒྱུར་བྱས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའམ་རེས་འགའ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་ཡོད་པར་བཏགས་པའི་སྤྲོས་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པ་མིན་པར་མ་ཟད། རྟེན་ནས་གདགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་ཡང་ཟད་པ་དེ་མྱང་འདས་ཡིན་ལ། དེ་དངོས་དངོས་མེད་གང་དུའང་བཏགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་རྒྱུར་བྱས་དངོས་པོ་དང་། རྟེན་ནས་བཏགས་པ་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་དགག་པ་ལ་གཉིས། རིགས་པས་མི་འཐད་པ་དང་། ལུང་གིས་མི་འཐད་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
如果这些话被说出，则空欲之子（石女之子）将被理解为无实体的特性持有者；若说"两者皆非"，则执着于"非两者"的特性是不适合的，就像月亮一样。按照月称的观点，如果没有一个可以被指认为"实有"或"非实有"这两种性质的基础对象，那么就不应该说它是这样那样的，就像说"石女之子是白色的"一样不合理。因此，如果涅槃不是实有，则它不存在；那么怎么能认为涅槃是非实有呢？因为非实有只是对立面的否定而已，自身并没有任何确立的存在，所以不能加上"是"这个词。
莲花戒说：如果说涅槃是非实有，那么它不能以自性成为非实有，因为在苦、集（痛苦及其原因）消除之前，它不存在，因不依赖而无，若依赖，则无自性。
实际上，如果"涅槃非实有"这个词中的两者都是前者的立场，那么第一个意思是：若非实有的涅槃以本性存在，则不依赖，若不依赖，则因不会变成他物，故非实有性不成立。第二个意思是：若依赖，则自性或本性存在性不成立。
或者，若承认涅槃以非实有的自性存在，则在那种观点中，不可能有称为"非实有"的认知对象，因为若"非实"存在，则"非实有"不可能存在。
或者，我们问涅槃是存在还是不存在？不能说不存在，因为它是讨论的主题。若存在，是实有存在还是非实有？若是前者，已被驳斥；若说是非实有，非实有只是完全虚无而已，那么你是否认为涅槃实际上不存在？若说它以非实有的本性存在，则非实有存在，会导致非实有既是非实有又是存在的矛盾。若接受，则涅槃不能是非实有，因为非实有的对立面是存在。因此，所谓的"非实有"以自性是不存在的。
再者，若说涅槃无非实有的本性，那么涅槃的不存在是存在还是不存在？若存在，则不存在与存在不相违；若不存在的不存在，则涅槃应成为存在。
对于涅槃自身本性被确立为"非实"的情况，"非实有"这一概念不成立，因为非实有不可能再次变成非实有。它只是存在而已，没有任何理由必须是非实有。
如果说它是业惑（业力和烦恼）所生起等实有的不存在，那么涅槃本身是非实有就有矛盾了，因为从生起停止的角度，涅槃被施设为非实有。涅槃自体不能被执取。将涅槃作为所指对象，无论说它是实有还是非实有，都不超出存在的范畴，就像"马是否为白色"一样。就像说"虚空不是白色"或"虚空的自性"看似不同，但实际上并非有别。
那么，如果涅槃既非实有也非非实有，它是什么呢？存在（轮回）中来去的实有，是以因而造作、依缘而生，或者有时相互依赖而被假立的二种戏论都已远离；不仅不是因造作，连依缘假立的戏论也已息灭，这就是涅槃，它不能被标识为实有或非实有。这就是说，它远离了作为因缘造作的实有和依缘假立的非实有两者。
第二，共同破斥分两部分：一、以理不应理，二、以教证不应理。


 །དང་པོ་ནི། སྲིད་པ་འགྲོ་འོང་གི་དངོས་པོ་གང་ཞིག །།སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་འདུ་བྱེད་དེ་ཕུང་པོ་འཁོར་བ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་རྒྱུར་བྱས་ནས་འཇུག་པ་སྔར་བཤད་པའི་གང་ཟག་འཁོར་བའོ། །དེ་ལྟར་བརྟེན་ནས་སམ་རྒྱུར་བྱས་ནས་བཞག་པའམ་གདགས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་དངོས་དངོས་མེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའམ་རྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་ཞི་བ་མཐའ་ཀུན་ལས་འདས་པ་དེ་མྱང་འདས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ། བདག་དང་ཕུང་པོ་ཚེ་སྔ་མ་ནས་འདིར་འོ༷ང་བ༷་ད༷ང་ནི༷་
1-3-129a
འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ༷་བའི༷་དངོ༷ས་པོ་རིང་ཐུང་ལྟ་བུར་བརྟེན༷་ཏམ༷་སྟེ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཉིད་དམ་མར་མེ་ལས་འོད་ལྟར་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་རྒྱུར༷་བྱས༷་པ་ཙམ་གྱི་འཁོར་བ་གང༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷། གནས་ལུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བརྟེན༷་ནས་གདགས་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་མིན༷་ལ་རྒྱུར༷་བྱས༷་ཏེ་འབྱུང་བའང་མི༷ན་པ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་བསྟན༷་ཏོ་ཞེས་མཐའ་བཞི་ཆར་གྱི་སྤྲོས་བྲལ་ལ་རྟེན་ནས་སམ་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདི་ཞེས་བཞག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། གང་གིས་མྱང་འདས་རྒྱུ་ཅན་འདུ་བྱེད་དམ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ་དངོས་པོ་ལོག་པའི་ཞིག་ཆ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་གཉིས་པོ་མི་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་སུ་གདགས་རྒྱུ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་གང་འཇུག་པའམ་འཇིག་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང༷་བ༷་དངོས་པོའི་ཆོས་ཅ༷ན་ད༷ང་ནི༷་འཇིག༷་པ༷་ལོག་པ་དག༷་ལ་ལྟ་བ་སྤང༷་བར༷་སྟོན༷་པ༷ས་བཀ༷འ་སྩལ༷་ཏོ༷། །དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་མྱ༷་
1-3-129b
ང༷ན་འད༷ས་པ༷ར་ནི༷་དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི༷ན་ལ། དངོ༷ས་མེ༷ད་ཞིག་པའི་ཆ་མི༷ན་པར༷་རི༷གས་སོ། །གཉིས་པ་གཉིས་ཀར་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། ཐར་བ་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པས་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་སོགས་དངོས་པོ་ལྡོག་ཆ་ནས་དངོས་མེད་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ༷་ཏེ༷་མྱ༷་ང༷ན་ལས་འད༷ས་པ༷་ནི༷་དངོ༷ས་དང༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་གཉི༷ས་ཀའི་རང་བཞིན་ཡི༷ན་ན༷་དངོ༷ས་ད༷ང་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ་གཞི་མཐུན་པ་དེ་ད༷ག་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱི་ཐར༷་བར༷་འགྱུར༷་ན༷་དེ༷་མི༷་རི༷གས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ངོ་བོ་ལ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་གཞི་གཅིག་ལ་མི་འདུ་ལ། ངོ་བོ་ཡོད་ཀྱང་གཞན་བྲལ་ཆས་དེར་གྱུར་པའི་གཉིས་ཡིན་ཙམ་ཐར་བ་ཡིན་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཐོབ་ལ། དེའི་དུས་གཉིས་པར་དེ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཐར་བར་འགྱུར་ན། འདུ་བྱེད་དག་ཐར་བར་མི་རིགས་སོ། །འདི་མེ་དང་དུ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི
1-3-130a
རྒྱུ་འབྲས་སུ་འདོད་ན་གཞན་རྒྱུ་རྒྱུ་མིན་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཐལ་བར་བརྗོད་པ་བཞིན་ཏུ། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཐར་བ་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དེ་གཉིས་དང་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐར་བ་དེར་ཐལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་མགོ་སྙོམས་མཛད་པའོ།

第一，存在（轮回）中来去的实有，依靠前者而进入轮回的诸行即蕴处轮回，以取蕴为因而进入的前述补特伽罗轮回。如此依靠或以因造作而建立或假立的生灭、实有非实有等，这些以自性依缘起或仅仅依缘假立的体性也不成立的真如，自性寂静、超越一切边际，那就是涅槃。为了阐明这一点：
自我与蕴从前世来到此处，以及从此处前往他方的实有，如长短等，依靠或依缘假立，或如灯生光般仅仅以自因缘聚合为因的轮回，在实相真如中并非依缘而可指认，也不是以因而生起，是远离一切戏论的，这就是涅槃。这说明四边戏论皆离，不能依靠或以因造作而立为"此"的义理。因为涅槃不是有因之行或实有相，也不是实有消失的灭分，依缘假立的这两者都不适用，所以不能被标记为这两者。
第二，经中说："诸比丘，凡是寻求通过生起或灭尽而从有中出离的，那是他们的大无知。"这表明佛陀教导要舍弃对生起之实有法和灭尽之法的见解。因此，应当了解，涅槃既不是以生起为特征的实有，也不是灭尽之分的非实有。
第二部分，破斥认为涅槃是二者皆是的观点：若有人认为解脱从本体角度看，因以自体存在故是实有，从烦恼等实法的遮止角度看是非实有，故为二者皆是。
若涅槃是实有与非实有二者的自性，则实有与非实有的共同体，一切这些应成为你的解脱，而这不合理，因为从本质上说，这两者相互矛盾，不能在同一基础上共存；虽有本体，但若仅仅是以离他分而成为二者的解脱，则诸行的自身获得第一刹那，而在第二时刻与之分离的一切都应成为解脱，这样诸行成为解脱是不合理的。这就像对于火与烟等被认为是以自性成立的因果关系，会导致其他所有因和非因都成为因果关系的过失一样，对于实有非实有的差别视为自性成立的解脱，若如此，那么前后刹那这两者及所有具有相同理由的都应成为解脱，这是基于相同理由的平等推论。


 །ཡང་གལ༷་ཏེ༷་མྱ༷་ང༷ན་འདས༷་པ༷་ནི༷་དངོ༷ས་པོ་དང༷་དངོས༷་མེ༷ད་གཉི༷ས་ཀ་ཡི༷ན་ན༷་མྱ༷་ངན༷་འདས༷་པ༷་དངོས་དངོས་མེད་དེ་དག་ལ་མ༷་བརྟེན༷་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་མེད་ཡིན་ཅིང་། དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་པས། དངོས་དངོས་མེད་དེ༷་གཉི༷ས་ཕན་ཚུ༷ན་བརྟེན་ནས༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར༷་རྟེན་འབྱུང་དུ་འགྱུར་རོ༷། །དེས་ན་ཇི༷་ལྟར༷་མྱ༷་ངན༷་འདས༷་པ༷་ནི༷་དངོ༷ས་དང༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་གཉི༷ས་ཡི༷ན་ཏེ༷་དེ་མིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་མྱ༷་ངན་འདས༷་པ༷་ནི་དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ལས་འདས་པའི་འདུས༷་མ༷་བྱས༷་ཡིན་ལ་དངོ༷ས་པོ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་དང༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་དེ་གཉིས་ཀའང་འདུས༷་བྱས༷་ཡི༷ན་པས་དེ་གཉིས་འགལ་བ་
1-3-130b
གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། དངོས་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་།ལུང་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་འདོད་པས། དེ་གཉིས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་བ་མིན་ནོ། །སྐབས་འདིའི་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་པ། དངོས་པོ་བུམ་སོགས་ལ་འདུས་བྱས་དང་། དངོས་མེད་མཁའ་སོགས་ལ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་དེ་མིན་གྱི་དོན་གྱིས་གཞལ་ནས་རྟེན་འབྱུང་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་མཐའ་བཞི་ཞི་བ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱས་པའི་ཆ་ནས་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཞག་གོ། དེ་ལྟར་ཡིན་པར་དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། ཞེས་གསུང་གི། དངོས་དང་དངོས་མེད་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་མ་གསུང་ལ་དེ་ལྟ་ན། འདི་སྐབས་དངོས་པོ་དང་། འདུས་བྱས་དོན་གཅིག་ན། འདུས་མ་བྱས་དང་དངོས་མེད་དོན་གཅིག་པས་དེ་ལྟ་ན་གོང་དུ། མྱང་འདས་དངོས་མེད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། འོག་ཏུ་དངོས་དངོས་མེད་སྣང་མུན་ལྟར་གསུངས་པ་འགལ་
1-3-131a
ལོ། །དེས་ན་དངོས་པོའི་སྒྲའང་། སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཙམ་ལ་བཟུང་སྟེ། དབུ་མའི་སྐབས་སུ་གསུངས་པ་དང་། དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གོ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སོགས་བཞིན་སྐབས་ཀྱི་ཤན་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེའོ། །གལ་ཏེ་མྱང་འདས་དེ་གཉིས་མིན་ཡང་མྱང་འདས་ལ་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཇི༷་ལྟར༷་མྱ༷་ངན༷་འད༷ས་པ༷་ལ༷་དངོ༷ས་པོ་དང༷་དངོ༷ས་མེ༷ད་གཉི༷ས་ག་ལ་ཡོ༷ད་དེ༷་དངོས་དངོས་མེད་དེ༷་གཉི༷ས་ཡུལ་གཅི༷ག་ལ༷་ཡོ༷ད་པ་མི༷ན་ཏེ༷་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་སྣང༷་བ༷་དང༷་ནི༷་མུན༷་པ༷་བཞི༷ན་ནོ། །བུམ་པ་དངོས་པོ་དང་། དེ་ལ་སྣམ་བུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་པས། ངོ་བོས་གཉིས་ཡོད་ན་གཅིག་ཡོད་པས་གཅིག་ཡོད་མི་ཤེས་སོ། །གསུམ་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དངོ༷ས་པོ་མི༷ན་ཞིང་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པའང་མིན༷་པ༷་ཡི་ཕུང་གསུམ་བདེན་གྲུབ་ཞིག་ཏུ་མྱ་ངན༷་ལས་འདས༷་པར༷་གང༷་སྟོན༷་པ༷་དེ་ལ་དགག་བྱ་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ༷་དང༷་དངོ༷ས་པོ༷་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པོ་དག༷་
1-3-131b
གྲུབ༷་ན༷་དེ་གཉིས་བཀག་པ་གཉིས་མིན་དེ༷་ནི༷་གྲུབ༷་པ༷ར་འགྱུར༷་ནའང་། དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་མིན་པར་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས། དེ་གཉིས་བཀག་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་མིན་མི་སྲིད་པས། དེ་གཉིས་ལྡན་པའི་མྱང་འདས་མི་སྲིད་དོ། །བློ་ངོ་ན་དགག་བྱ་བསལ་བ་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་ལ། གནས་ཚུལ་ལ་དགག་བྱ་མེད་པས། དགག་བྱ་སུ་ཞིག་བཀག་པའི་དགག་པ་གཉིས་ལྡན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ་མི་གྲུབ་བོ།

再者，若涅槃是实有与非实有二者，则涅槃不依于实有非实有这两者而不存在，因为实有依非实有而有，非实有依实有而有，这两者相互依存，因此成为缘起。所以，涅槃怎么能是实有与非实有二者呢？它不是，原因是涅槃是超越实有非实有二者的无为法，而实有是依缘而生，非实有是依缘而假立，这两者都是有为法，这会导致矛盾在一处存在的过失。
关于这点，实有是从因缘聚合而生的有为法，非实有也是依实有而生，经中也说"以生为缘故有老死"，所以这两者都是从因而生的本性，不是不从因缘而生。此处所说的"有为"与"无为"，不是指实有如瓶等为有为，非实有如虚空等为无为的解释，而是通过义理推断，一切缘起都是因缘所造作的有为法，无自性、四边寂静则从因缘不造作的角度安立为无为。这样说是因为经中说"实有与非实有是有为法"，而没有说"实有与非实有是实法"。如果这样，那么在这种情况下，若实有与有为法是同义，则无为法与非实有也应是同义，那么前文说涅槃是非实有，以及后文说实有非实有如明暗相似的说法就有矛盾了。
因此，"实有"一词也有两种理解方式：一般指认识对象，如中观中所说的；以及与非实有相对的实有，像"法"等词一样，区分语境非常重要。
若说涅槃虽非二者，但二者以自性存在于涅槃中，则涅槃中怎会有实有与非实有二者？这两者不能存在于同一对象中，因为相互矛盾，如明与暗一样。瓶是实有，瓶上没有毛毯是假立的，若以自性二者俱有，则一者存在使得另一者无法知晓。
第三，破斥认为涅槃非二者的观点分两部分：破斥本体和破斥证成理由。
首先，凡是将涅槃指示为非实有亦非非实有的第三类真实存在者，若所遮的非实有和实有这两者成立，则遮遣这二者的"非二者"便成立，但实有与非实有二者都不存在，如前已经说明，所以遮遣这二者的特性"非二者"是不可能的，因此具有这两种性质的涅槃是不可能的。在认识上，仅仅是遣除所遮而已，并非以自性存在；在实际情况中，所遮本不存在，所以遮除何种所遮的具有二重否定的自性是不成立的。


 །གཉིས་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་མྱ༷་ང༷ན་འདས༷་པ༷་ནི༷་དངོ༷ས༷་པོ་མི༷ན་པ་དང་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པའང་མི༷ན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན༷་དེ་དངོ༷ས་པོ་མི༷ན་ཞིང་དངོ༷ས་པོ༷་མེ༷ད་པ་མི༷ན་ཞེས༷་རྒྱུ་མཚན་གང་ཟག་གང༷་ཞིག་གིས༷་ནི༷་དེ༷་གསལ་བའམ་མངོ༷ན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་འདྲའི་གཉིས་མིན་དུ་རྟོགས་པ་པོ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་ནའང་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུན་ཆད་པས་ན་ཕྱོགས་སྔས་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བར་གནས་པས་མྱང་འདས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེ་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་སམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཅོད། དང་པོ་ལྟར་མི་
1-3-132a
རིགས་ཏེ། མྱང་འདས་མཚན་མ་མེད་ལ། རྣམ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེས་དེ་མི་གཅོད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ན། དེ་སྟོང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དམིགས་པས། དེས་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་གཉིས་མིན་དེ་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་མ་བཟུང་བར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གཉིས་པ་རྟོགས་པ་པོའི་མྱང་འདས་དགག་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་གཉིས་མིན་གྱི་རྟོག་པ་བཞི་མི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ། མྱང་འདས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་རྟོག་པ་འདི་དག་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ། བཅོ༷མ་ལྡན༷་མྱ༷་ངན༷་ལས་འདས༷་པར་གྱུར༷་ནས༷་ཡོ༷ད་པ༷ར་མི༷་མངོ༷ན་དེ༷་བཞིན༷་དུ༷་མེ༷ད་དོ༷་ཞེ༷འམ༷་གཉི༷ས་ཀ༷་དང༷་གཉི༷ས་མིན༷་ཞེས༷་ཀྱང༷་མི༷་མངོ༷ན་ཏེ་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བར་བཤད་ཟིན་པ་བཞིན་ནོ༷། །དེར་མ་ཟད་བཅོ༷མ་ལྡན༷་བཞུག༷ས་པར༷་གྱུར༷་ན༷་ཡང༷་བླང་བྱ་དང་ལེན་པོ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཡོ༷ད་པ༷ར་མི༷་མངོ༷ན་དེ༷་བཞི༷ན་དུ༷་དགག་བྱ་མེད་པས་མེ༷ད་དོ༷་ཞེ༷འམ༷་ཕན་
1-3-132b
ཚུན་འགལ་བས་གཉི༷ས་ཀ༷་ད༷ང་གཉི༷ས་མི༷ན་ཞེས༷་ཀྱང༷་མི༷་མངོ༷ན་ནོ༷། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་སོགས་མི་མངོན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པར་བཤད་ཟིན་ཏེ། གང་གིས་འཛིན་སྟུག་བཟུང་གྱུར་པ། དེ་ནི་མྱང་འདས་པ་ལ་སོགས་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་བཀག་པས་གྲུབ་དོན་ལ་གཉིས། སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་བཀག་པར་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། རིགས་ཤེས་ཀྱི་ངོར་མྱང་འདས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁེགས་ན་འཁོ༷ར་བ༷་ཞེས་པ་མྱ༷་ང༷ན་འད༷ས་པ༷་ལ༷ས་ལོགས་སུ་དབྱེ་བའི་ཁྱ༷ད་པར༷་ཅུང༷་ཟ༷ད་ཀྱང་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ལ་མྱ༷་ང༷ན་འད༷ས་པ༷་ཡང་འཁོ༷ར་བ༷་ལ༷ས་ཁྱ༷ད་པ༷ར་ཅུང༷་ཟད་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་མྱ༷་ངན༷་འད༷ས་པའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ༷་འམ་གནས་ལུགས་སམ་ཆོས་ཉིད་གང༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་འཁོར༷་བའི༷་ཡང་དག་པའི་མཐ༷འ་ཡི༷ན་ཏེ༷་དེ༷་གཉི༷ས་ཆོས་ཉིད་གཅིག་གི་ངང་ལས་ཁྱ༷ད་པ༷ར་ཅུང༷་ཟ༷ད་ནི༷་ཤིན༷་ཏུ༷་ཕྲ༷་བ༷འ༷ང་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིགས་ཤེས་ཀྱི་ཚད་མའི་དོན། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡི་རང་བཞིན་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་མཉམ་པ་
1-3-133a
ཉིད་དེ་ལ། སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་སྣང་ཆ་མ་ལུས་པ་ཡེ་ནས་དབྱེར་མེད་པ་བྲི་གང་བསལ་བཞག་དང་བྲལ་བར་འདུག་པས། འཁོར་བ་སྤང་བའི་སངས་རྒྱས་ངེས་པ་དེ་གང་ནའང་མི་བདོག་སྟེ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕ་མཐའ་དང་སྲིད་ཞིའི་ཐོག་མཐའ་དང་རྒྱ་ཚད་སོགས་འདི་ཞེས་ནམ་དུ་ཡང་ནི་མི་དམིགས་པས། དམིགས་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་ཡངས་སུ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས་ཐེག་མཆོག་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་ནི། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པའི་རྒྱལ་པོས་རིག་རྩལ་གྱི་སྒྲོན་མའི་རིག་མདངས་བདག་ལ་ཤར་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྨག་དང་བྲལ་བའི་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་སྐྱེ་བ་ནི། ཨེ་མ་ཨ་ལ་ལ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཞིང་བློ་བདེའོ།

第二，若涅槃是非实有亦非非实有的自性，那么它不是实有也不是非实有，那么哪个人能使其明了或显现？这样的非二者有了解者存在吗？若存在，则在无余涅槃时也有自我存在，而这是不被接受的，因为取蕴已断绝，前者立场不承认这点。若说在轮回中者能了知涅槃，是通过识了知还是通过智了知？如果是第一种情况，不合理，因为涅槃无相，而识是缘于相的，所以识不能了知它。若由智慧了知，智慧缘于空性无生，那怎能缘于成立为二者自性的对象？因为那智慧是超越一切戏论的自性。因此，不能说非二者不被识或智所取而存在。
第二，破斥了知者的涅槃：如同涅槃中不可能有有无二者非二者的四种分别一样，为了说明证悟涅槃者佛陀也不可能有这些分别：
世尊入涅槃后，不显现为存在，同样不显现为不存在，亦不显现为二者皆是或非二者，正如前已解释的，从显现之时起就以自性寂静。
不仅如此，世尊住世时，因所取和能取无自性，故不显现为存在；同样，因无所遮，故不显现为不存在；因相互矛盾，故也不显现为二者皆是或非二者。
为何不显现为存在等？如前已说明如来的观察："凡是执着'有'的，在涅槃等方面也是如此"。
第三，破斥所证成的义理分两部分：成立轮涅平等性和成立破斥无记见。
首先，若理智能破除涅槃以自性成立，则轮回与涅槃之间没有任何区别特征，涅槃也没有任何区别于轮回的特征。其原因是涅槃的真实边际或实相或法性，也是轮回的真实边际，这两者在同一法性中没有任何微细的区别。
如此，通过究竟探究实相的理智量所得之义，真实边际的自性是离生灭住三者的平等性，其中有与寂的一切显现面从来就是不可分离的，无有增减或舍留，因此轮回中要断除的和佛陀确定的都不存在，因为是平等性。因此，如来的事业、众生的始终、有寂的始终和广度等，都从不被执着为"这样"，在无执着平等性的广阔境界中，轮回涅槃的一切法都圆满，这大乘大圆满的甚深见解，通过圣龙树的理性之王，在我心中显现为智慧灯光的光明，生起远离疑惑迷雾的甚深确信，嗟乎！实在太奇妙令人心悦！


 །ཡོད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ། །བྱུང་ནི་འཁོར་འདས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་། །མེད་པ་ཉིད་ཕྱིར་འདི་ཡི་མཐའ། །ནམ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པས་སོ། །ཡོད་མེད་སྣང་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད། །འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཨ་ཡི་གཟུགས། །ཀླུ་སྒྲུབ་མགྲིན་པའི་ལམ་ལས་བརྒྱུད། །ང་ཡི་སྙིང་ལ་སོན་པའི་ཚེ། །
1-3-133b
མེད་སྣང་ཆུ་ཟླའི་རྟེན་སྙིང་བཀྲལ། །ཡེ་དྷརྨཱ་ཧེ་ཏུ་པྲ་བྷ་ཝཱ་ཧེ་ཏུན་ཏེ་ཥཱནྟ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཧྱ་ཝ་དཏ། ཏེ་ཥཱཉྩ་ཡོ་ནི་རོ་དྷ་ཨེ་ཝཾ་བཱ་དཱི་མ་ཧཱ་ཤྲཱ་མ་ཎཿསྭཱ་ཧཱ། མེད་པ་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ཕྱིར། །གང་སྣང་ཐམས་ཅད་རྟེན་ནས་འབྱུང་། །བརྟེན་ན༷ས་འབྱུང་ཕྱིར་འདི་མི་བསླུ། །རྟེན་འབྱུང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཞེས་གྲགས། །དེ་ལྟའི་བདེན་པ་མཆོག་འདི་ཡིས། །མཁའ་དབྱིངས་ཁམ་བུར་བཅུག་ནས་ཀྱང་། །ཀླུ་དང་ང་ཡིས་འཇམ་པའི་དབྱངས། །རྟག་ཏུ་དགྱེས་པ་སྒྲུབ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཀྱང་སྨྲས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དགག་བྱའི་ལྟ་བ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་སམ་གང༷་འདས༷་ཕ༷ན་ཆ༷ད་༡འབྱུང་མི་འབྱུང་གཉིས་གཉིས་མིན་བཞི་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐ༷འ་ཡོད་མེད་སོག༷ས་༢ཏེ་ག༷ཉིས་གཉིས་མིན་བཞི་དང༷་། འཇིག་རྟེན་༣རྟག༷་མི་རྟག་གཉིས་གཉིས་མིན་བཞི་དང་ལ༷་སོ༷གས་པས་ལུས་སྲོག་གཅིག་དང་ཐ་དད་པར༷་ལྟ༷་བ༷་དག༷་སྟེ་ལུང་མ་བསྟན་བཅུ་བཞི་ལས། དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་མེད་སོགས་བཞི་མྱ༷་༤ངན༷་འདས༷་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དང༷་། གཉིས་པ་འཇིག་རྟེན་
1-3-134a
མཐའ་ཡོད་མེད་སོགས་བཞི་༡ནི་ཕྱི༷་མཐའ༷་ལ་བརྟེན་པ་དང༷་། གསུམ་པ་རྟག་མི་རྟག་སོགས་བཞི་སྔོ༷ན་གྱི༷་མཐའ༷་༣ལ༷་བརྟེན༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དངོ༷ས་པོ༷་ཐ༷མས་ཅ༷ད་མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང༷་པ༷་ལ༷་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱིས་འབྱུང་མི་འབྱུང་གི་མཐ༷འ་ཡོ༷ད་ཅི༷་ཞིག༷་སྟེ་མཐའ༷་མེད་པའང་ཅི༷་ཞིག་ཡིན།མཐའ༷་ཡོད་དང༷་མཐའ༷་མེ༷ད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཅི༷་ཞི༷ག་ཡི༷ན་ལ། མཐའ༷་ཡོ༷ད་ད༷ང་མཐའ༷་མེ༷ད་གཉིས་ཀ་མི༷ན་པ༷་ཡང་ཅི༷་ཞིག་ཡིན། ལུས་སྲོག་དེ༷་ཉི༷ད་དེ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི༷་ཞིག༷་ཏེ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་གཞ༷ན་ཅི༷་ཞི༷ག་ཡི༷ན། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་སྔོན་ཡོད་ཀྱི་རྟག༷་པ༷་ཅི༷་ཞི༷ག་མི༷་རྟག༷་པ་ཅི༷། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་རྟག༷་ད༷ང་མི༷་རྟག༷་གཉི༷ས་ཀ༷་ཡིན་པ་ཅི༷། གཉི༷ས་ཀ༷་མི༷ན་པ༷་ཅི༷་ཞིག༷་ཡི༷ན་ཏེ་ཁྱད་གཞི་མ་གྲུབ་པས་ཁྱད་ཆོས་མི་འཐད་པས་ན་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། གལ་ཏེ་མྱང་འདས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན། སེམས་ཅད་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐུབ་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དམ་
1-3-134b
པའི་དོན་དུ་མྱང་འདས་ནི་སྤྲོས་མཚན་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བས་སོ། །ཡང་ན། ཚིག་མི་འཇུག་པས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི། སེམས་མི་འཇུག་པས་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་མི་འབྱུང་བས་ཉེར་ཞི། སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་བས་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་སྤོང་བས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི། བག་ཆགས་མ་ལུས་སྤང་བས་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་ཤེས་བྱ་མ་དམིགས་པས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི། ཤེས་པ་མ་དམིགས་པས་ཞི་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གང་གི་ནུབ་མོའི་ལེན་པ་མི་མངའ་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་ན་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ།

本无一物空寂处，然生轮涅诸万象。
正因无体无实故，永远无有穷尽时。
有无明空皆平等，文殊金刚阿字形。
从龙树喉中传来，当其抵达我心时。
无有显现如水月，其缘心性已解释。
叶达玛黑图帕巴瓦黑敦得尚达塔嘎多哈瓦达。得尚札哟尼若达诶旺巴迪玛哈夏玛纳梭哈。
因为无是法性自性故，一切显现皆是缘起。
因依缘起故此不虚，缘起称为三宝妙法。
如是殊胜真理之力，纵使虚空纳入口中。
愿我与龙树菩萨共，恒时成就文殊欢喜。
第二分两部分：确认所破见解和说明该见解不合理的方式。
首先，关于如来死后是否会再现的四种见解，世间有边无边等四种见解，世间常无常等四种见解等，以及身命一体与分离的见解，共十四种无记见：第一，如来有边无边等四种是依涅槃而立；第二，世间有边无边等四种是依后际而立；第三，常无常等四种是依前际而立。
第二，在一切法皆空于四边戏论中，特殊之法"我"与"世间"将来出现不出现有何边际？无边际又是什么？既有边又无边是什么？非有边非无边又是什么？身与命为一体是什么？他体又是什么？我与世间先前存在的常性是什么？无常又是什么？既常又无常是什么？非常非无常又是什么？因基础不成立，所以特性不合理，因此不存在十四种无记见。
第三，遮破佛说法无义利的过失：若涅槃无自性，则为众生涅槃之目的，世尊大悲说法无意义之难。
就胜义而言，涅槃是戏论相的寂灭，而这也是自性本寂的。或者，言语不行故戏论寂，心行不到故寂静。或者，烦恼不生故戏论寂，生起不生故寂静。或者，断烦恼故戏论寂，断尽习气故寂静。或者，所知无所缘故戏论寂，能知无所缘故寂静。因此《圣如来秘密经》中说："寂慧，从如来无上正等正觉之夜，至无余涅槃之夜，其间如来未曾说一字一句。"


 །གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱང་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྟོན་པོ་སྟོན་བྱ་ཆོས་སྟོན་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་དམི༷གས་པ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་ཉེར༷་ཞི༷་སྟེ་ཉེ་བར་ཞི་ཞི༷ང་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་སྤྲོས༷་པ༷་ཉེར༷་ཞི༷། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རོ་མཉམ།
1-3-135a
རང་བཞིན་གྱིས་ཞི༷་བ༷་སྟེ༷་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ། མཚན་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་བར་ཞི་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་སང༷ས་རྒྱས༷་ཀྱིས༷་ནི༷་ཡུལ་དུས་གང༷་དུ༷་ཡང༷་གང་ཟག་སུ༷་ལ༷འང༷་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས༷་འགའ༷་མ༷་བསྟན༷་ན༷། འོག་ཏུ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་མཛད་པ། །ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། མྱ༷་ངན༷་ལ༷ས་འདས་པ་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་ལྔ༷་པ༷འོ༷།། །།
第二十六辨十二缘起品
ཉེར་དྲུག་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ། ག་ལས་འཇིགས་མེད་དང་སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གཉིས་ཀྱིས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་དོན་དམ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཟིན་ལ། ད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་ཅིག་ཅེ་ན། ལན་བཤད་པ་ཞེས་
1-3-135b
དང་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མར་ལེགས་ལྡན་གྱིས། གོང་དུ། སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཅེས་སྨྲ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་གསུངས་པས་མི་གནོད་དམ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་དང་། ཟླ་བས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་མཚམས་སྦྱར། འདིར། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེས་ནི་ཞེས་སོགས་བཤད་ན། མྱང་འདས་དང་འཁོར་བ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་ལྡོག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རམ། འཁོར་འདས་གཉིས་མེད་ན་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཅི་ཞིག་དང་། སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་མེད་ན་སྲིད་པ་ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་ཅེ་ན། དེ་མེད་བཞིན་སྣང་བ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་སམ། བདེན་བཞི་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་གཉིས། གཞུང་དང་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མི་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཡན་ལག་འགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་དག་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་མ༷་རི༷ག་པས་སེམས་བསྒྲིབ༷ས་པ༷ས་
1-3-136a
ཡ༷ང་སྲི༷ད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར༷་ཏེ་དེའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམ༷་པ༷་གསུ༷མ་པོ༷་དག༷་སྒོ་གསུམ་གྱིས་མངོ༷ན་པར༷་འདུ༷་བྱེ༷ད་པ༷་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷འི་ལ༷ས་དེ༷་ད༷ག་གི༷ས་རིགས་དྲུག་གམ་རྒྱུད་ལྔའི་འ༷གྲོ་བ༷ར་འ༷གྲོ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། འདུ༷་བྱེ༷ད་དེ༷་དག༷་གི་རྐྱེན་ཅན་འཁོར་བའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེ༷ས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་མཐུན་པར་ལྷ་སོགས་འགྲོ་བ༷་རྣམ༷ས་སུ༷་འཇུ༷ག་པར་འགྱུར༷་རོ། །རྣམ་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷་ཞུག༷ས་པར་གྱུར༷་ན་དེ་ལ་བརྟེ༷ན་ནས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཏེ་མི༷ང་བཞི་ད༷ང་མེར་ནུར་སོགས་གཟུ༷གས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི༷་ཆག༷ས་པ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འགགས་པ་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཆའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཕང་བ་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་ཤེས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་མིང་གཟུགས་ཆགས་ཏེ་ཞེས་སོགས་ཚིག་གསལ་ལས་སོ།

如是所说，由于一切法皆为涅槃的自性，因此导师、所教法、所教对象等一切所缘皆寂灭，即近寂与能缘的戏论寂止，能取所取二者无别平等，自性本寂。当佛世尊住于一切戏论寂灭、本寂的体性，不住于不住的方式时，一切执相的所缘皆寂灭而无所缘，因此佛陀在任何时间、地点对任何人都未曾宣说任何染净之法。下文所说"宣说正法者"是依世俗言说而言的。
第二，《观涅槃》，第二十五品。
第二十六 观十二缘起品
第二十六品观察十二有支，与经的关联是：世尊说"缘起是无生，因此称为缘起"等义。与品的关联，无畏生和佛护二人说："你已经说明了大乘的胜义入门，现在请说明声闻宗义的胜义入门。"答曰如下。在《智慧灯论》中，清辨说："前面说'对任何人都未曾宣说任何法'，难道不与佛陀所说的缘起相矛盾吗？"答："并非说缘起以自性存在。"月称说："所说的'缘起'是什么？"以此为引，这里说"谁见缘起生，彼即见"等，如果涅槃和轮回是缘起的顺逆次序存在，或者轮涅不二，那为何显现为二？有寂不二，那有如何在言说上止息？这是由于虽无却显现是依缘起之力，或说见四谛是依真实性，为了说明这些，分为两部分：正文和题目。
第一，正文分三：阐明缘起的方式，明辨造作与不造作的区别，说明支分断灭的次第。
首先，无明因不了悟真实义而蒙蔽心识，为了再次轮回，以三门造作福、非福和不动三种业。以这些业为因，转生于六道或五趣，造作为缘的轮回种子识，随顺造作而入于天等诸趣。识一旦入胎，依此而执着受想行识四蕴为名与肉团等色蕴。其中以色与影像的方式，最终死亡时诸蕴灭尽，在唯一刹那中如称杆升降般，由业力投射而起生分诸蕴。因此，若识在母胎中昏迷，则以识为缘而执着名色等，如《明句论》中所说。


 །དེ་ལྟར་མི༷ང་ད༷ང་གཟུ༷གས་ནི༷་ཆག༷ས་པར་གྱུར༷་ན༷་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མིག་སོགས་སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་དྲུག་ནི་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ༷་མཆེ༷ད་དྲུག༷་ལ༷་བརྟེན་ན༷ས་ནི༷་ཡུལ་དྲུག་དང་སྦྱོར་བའི་རེ༷ག་པ༷་ཡ༷ང་ད༷ག་པ་འབྱུ༷ང་བ༷ར་འགྱུ༷ར་ཏེ། 
1-3-136b
དེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ན་བདག་རྐྱེན་མི༷ག་དབང་ད༷ང་དམིགས་རྐྱེན་གཟུག༷ས་དང༷་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དྲ༷ན་བྱེ༷ད་ཡིད་དང་ཚོར་སོགས་ཀུན་འགྲོ་བཅས་ལ༷་བརྟེ༷ན་ན༷ས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐྱེ༷་བ༷་ཁོ༷་ན༷་ཡིན་ཏེ༷། རེག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ༷་ལྟར༷་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དྲན་བྱེད་མི༷ང་བཞི་དང༷་མིག་དབང་པོ་དང་གཟུགས་ཡུལ་ཏེ་རྐྱེན་དང་པོ་གཉིས་ནི་གཟུག༷ས་ཏེ་དེ་གསུམ་ལ་བརྟེན༷་ནས༷་ན་མིག་གི་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེས༷་པ༷་སྐྱེ༷་བར༷་འགྱུར༷་ལ། ངོ་བོ་ནི་མིག༷་ད༷ང་གཟུགས༷་དང༷་རྣམ༷་པ༷ར་ཤེ༷ས་པ་གསུམ༷་པོ༷་དང༷་འདུ༷ས་ནས་ཡུལ་ཡིད་འོང་མི་འོང་བར་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ༷ར་ག༷ང་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་ནི༷་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག༷་པ༷འོ༷། །རེག༷་པ་དེ༷་ལ༷ས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་དོན་ལ་ཡུལ་ཡིད་འོང་ལ་བདེ་སོགས་ཚོར༷་བ༷་ཀུ༷ན་ཏུ༷་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་ཏེ། རེག་ཚོར་ལྷག་མ་དང་པོ་ཇི་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེས་ན། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་ན་དེ་དང་བྲལ་ཕྱིར་སྲེད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་དེ་མི་ཉམས་པར་བྱ་ཕྱིར་སྲེད་དེ་དེ་ལྟར༷་ཚོ༷ར་བའི༷་རྐྱེན༷་གྱིས༷་སྲེ༷ད་པ༷་སྟེ༷་གང་གིས་ན་ཡུལ་ཚོར༷་བའི༷་དོན༷་དུ༷་སྲེ༷ད་པ༷ར་འགྱུར༷་བའི་ཕྱིར་རོ༷། །སྲེ༷ད་པར༷་གྱུར༷་ན༷་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་ཏེ་གང་ལེན་ན་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་
1-3-137a
བརྟུལ་མཆོག་འཛིན་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ༷་པ༷་བཞི༷་པོ༷་ཉེར༷་ལེན༷་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར༷་རོ། །ཉེར༷་ལེ༷ན་ཡོ༷ད་ན༷་དེས་ལས་མཐུ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཉེ་བར་ལེན༷་པ༷་པོ༷འི་ཡང་སྲིད་སྲི༷ད་པ༷་ར༷བ་ཏུ༷་འབྱུང༷་བ༷ར་འགྱུར༷། དེ་འདི་ལྟར་གལ༷་ཏེ༷་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚོ༷ར་བ་ལ་མ་བརྟེན་སྲེད་པ་བདག་གིར་མ་བྱས་པར་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་པ་མེ༷ད་ན༷་དེས་གྲོ༷ལ་བ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ༷་དེའི་ཚེ་སྲི༷ད་པ་ཡོད་པར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །སྲི༷ད་པ༷་དེ༷་ཡང༷་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ཏེ་ཕུང༷་པོ༷་ལྔ༷་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་ཆར་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འབྱུང་བས་འབྲས་མིང་རྒྱུར་བཏགས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ངག་གི་ལས་གཟུགས་ཕུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡིད་ལས་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །འདིར་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སྲིད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའོ། །སྲི༷ད་པ༷་ལ༷ས་ནི༷་སྲེད་ལེན་གྱིས་གསོས་བཏབ་སྟེ་ཕྱི་མར་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་ལ། དེ་ལས་རྒ༷་ཤི༷་དང༷་ནི༷་མྱ༷་ང༷ན་དང༷་སྨྲེ༷་སྔག༷ས་འདོན༷་པ་བཅས༷། སྡུག༷་བསྔལ༷་དང༷་། ཡི༷ད་མི༷་བདེ༷་བ་དང༷་འཁྲུག༷་པ༷་རྣམ༷ས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྒ་བ་
1-3-137b
ཕུང་པོ་སྨིན་པའོ། །འཆི་བ་རྒས་པའི་ཕུང་པོ་འཇིག་པའོ། །ཡིད་འོང་དང་བྲལ་བའམ་འཆི་བཞིན་པའི་ཀུན་རྨོངས་ཆགས་པ་བཅས་པའི་སྙིང་གི་གདུང་བ་མྱ་ངན་དང་། མྱ་ངན་དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ངག་གི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་ལུས་ཀྱིའམ། དབང་ལྔ་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་ཤེས་ལ་གནོད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ༷་དག༷་སྐྱེ༷་བ་ལ༷ས་རབ༷་ཏུ༷་འབྱུང༷་བས་དེ༷་ལྟར༷་སྡུག༷་བསྔལ༷་དུ་མ་མང་བོ་མྱང་བའི་ཕུང༷་པོ༷་ནི༷་བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བའམ་སྟོང་པ་འབ༷འ་ཞིག༷་པ༷་འདི༷་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང༷་བར༷་འགྱུར༷་རོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་བདེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

如是名色执着后，其因眼等六处生起，依六处而生起与六境相应的触。
触如何生起？依自因眼根、所缘境色及等无间缘忆念意与受等遍行而生起名为触者，唯是生起。触是什么？如是，以忆念等无间缘四名、眼根和色境这前两缘是色，依此三者，生起眼识。其本质是，眼、色、识三者和合，能遍知境为可意、不可意或中性者，即是眼和合触。
从触中，对境的遍知义，对可意境生乐等受。触受余者应如初例观察。生起乐受，则贪求不离。生起苦受，则为离而贪。对舍受，为不失而贪。如是，以受为缘有爱，因为为了感受境而生爱故。
生起爱后，以其为缘有取，取何？欲取、见取、戒禁取和我语取四种取著。
有取时，因其使业力增强，由取者而生有。如此，若以抉择慧，不依受、不执爱而无取，则将解脱，此时有将不生。
此有即三门之业，具五蕴。此中将生未来五蕴，故名为有。由三门三业皆生五蕴，故以果名假名为因。其中身语业为色蕴自性，意业为四蕴。此处有是业有，为成就生有故，以果名假说为因。
从有，由爱取滋长，生起后有的生，从此，老死与忧愁悲叹，痛苦、


 །གཉིས་པ་ནི། ལུགས་ལྡོག་འཁོར༷་བའི༷་རྣམ་ཤེས་སོགས་ཕྱི་མ་བཅུ་པོའི་རྩ༷་བ༷་འ༷དུ་བྱེ༷ད་དེ༷་དེ༷་ཕྱིར༷་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཁ༷ས་པའི་འཕགས་པ་རྣམ༷ས་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ༷་མི༷་བྱེ༷ད་དོ། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འཁོར་བ་ཡི། །རྩ་བ་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སྔ་འགྱུར་རོ། །འཁོར་རྩ་འདུ་བྱེད་ཡིན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་མི༷་མཁས༷་པ་སོ་སྐྱེ་
1-3-138a
རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བྱེ༷ད་པ་པོ༷་ཡི༷ན་ལ། མཁ༷ས་པས་དེ་འདུ་བྱེད་པ་མིན༷་ཏེ། དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་མཐོང༷་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །ཇི་ལྟར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ཐད་ཀར་དགག་མི་ནུས་ཏེ་རྒྱུ་དྲུང་ནས་ཕྱུང་དགོས་ལ། དེ་ཡང་མ༷་རི༷ག་པ་འགག༷་པར༷་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་འདུ༷་བྱེ༷ད་རྣམ༷ས་ཀྱང༷་འབྱུང༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །གསུམ་པ་ཡན་ལག་འགག་པའི་རིམ་པ་ནི། མ༷་རི༷ག་པ་འགག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ཡི་ཐབས་ནི༷་རྟེན་འབྱུང་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་བམ་ཤེས༷་པས༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་བསྒོམ༷ས་པ༷ས་སོ༷། །རྒྱུ་མ་རིག་པ་སོགས་དེ༷་དང༷་དེ༷་ནི༷་འགག༷ས་པར་གྱུར༷་པས༷་འབྲས་བུ་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་དེ༷་དང༷་དེ༷་ནི༷་མངོ༷ན་པར་མི༷་འབྱུང༷་ངོ་། །དེས་ན་འཁོར་བའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་གྱི་ཕུང༷་པོ༷་འབ༷འ་ཞིག༷་པ༷་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ལྟ༷ར་སླར་མི་འབྱུང་བས་ཡང༷་དག༷་པར་འགག༷་གོ། གཉིས་པ་ནི། སྲི༷ད་པའི༷་ཡ༷ན་ལག༷་བཅུ༷་གཉི༷ས་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ་ར༷བ་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་དྲུག༷་པ༷འོ༷།། །།
第二十七辨见解品
ཉེར་བདུན་པ་ལྟ་བ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་
1-3-138b
གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། ག་འཇིགས་དང་སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་དང་། ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས། ཕུང་ལྔ་ཡོད་དེ་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་པར་བསྟན་པ་ཞེས་དང་། ཟླ་བས། རྟེན་འབྲེལ་མཐོང་ན་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་གསུངས་ན་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་གང་། ཇི་ལྟར་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུ་བཤད་པ་ཞེས་གསུངས། དེ་ལ་གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངོས་བཟུང་བ། ལྟ་བ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདག་འདས་དུས་ན་བྱུང་མ་བྱུང་སོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ནི་སྔོན་མཐའ་ལ་བརྟེན་སོགས་ལྟ་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་རྟེན་འབྱུང་ཤེས་པས་བཟློག་སྟེ། དེ་ཡང་། བདག་འདས་དུས་སུ་བྱུང་ཞེས་པ་དང་། རྟག་ཅེས་པ་གཉིས་དོན་འདྲ། བྱེ་བྲག་དང་སྤྱིའམ། འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཐ་
1-3-139a
དད་དོ། །སྔོན་ཕྱིའི་མཐའ་ནི་ད་ལྟ་བའི་ལུས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་སོ། །མཐའ་ནི་དེའི་སྔ་ཕྱིའི་ཆའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ད་ལྟ་ལས་གཞན་གྱི་ཚེ་འབྱུང་ངམ་མི་འབྱུང་ཞེས་སོགས་སོ། །བདག་འདས༷་པའི་དུས༷་ན་བྱུང༷་མ༷་བྱུང༷་དེ༷་གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས༷་ལྟ་བ་བཞི་དང༷་འཇིག༷་རྟེན༷་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྟག༷་པ༷་ལ༷་སོག༷ས་ཏེ་མི་རྟག་གཉིས་ཡིན་གཉིས་མིན་པར༷་ལྟ༷་བ༷་གང༷་ཡི༷ན་པ་དེ༷་དག༷་ནི༷་སྔོ༷ན་གྱི༷་མཐའ༷་ལ༷་བརྟེན༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །ཡང་མ༷་འོ༷ངས་དུས༷་གཞ༷ན་ན་བདག་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་བ་དང༷་མི༷་འབྱུང༷་བ་དང་གཉིས་གཉིས་མིན་བཞི་དང་། འཇིག༷་རྟེན༷་བདག་ཕུང་མཐ༷འ་དང་ལྡན་པ་སོ༷གས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ༷ར་ལྟ༷་བ༷་སྟེ་བརྒྱ༷ད་པོ༷་གང་ཡི༷ན་པ་དེ༷་དག༷་ནི༷་ཕྱི༷་མའི༷་མཐའ༷་ལ༷་བརྟེན༷་པ༷་ཡི༷ན་པས་དགག་བྱ་ལྟ་ངན་བསྟན་པའོ།

 །གཉིས་པ་ནི། ལུགས་ལྡོག་འཁོར༷་བའི༷་རྣམ་ཤེས་སོགས་ཕྱི་མ་བཅུ་པོའི་རྩ༷་བ༷་འ༷དུ་བྱེ༷ད་དེ༷་དེ༷་ཕྱིར༷་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཁ༷ས་པའི་འཕགས་པ་རྣམ༷ས་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ༷་མི༷་བྱེ༷ད་དོ། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འཁོར་བ་ཡི། །རྩ་བ་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སྔ་འགྱུར་རོ། །འཁོར་རྩ་འདུ་བྱེད་ཡིན་པ་དེ༷་ཕྱིར༷་མི༷་མཁས༷་པ་སོ་སྐྱེ་
1-3-138a
རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བྱེ༷ད་པ་པོ༷་ཡི༷ན་ལ། མཁ༷ས་པས་དེ་འདུ་བྱེད་པ་མིན༷་ཏེ། དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་མཐོང༷་བའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །ཇི་ལྟར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ཐད་ཀར་དགག་མི་ནུས་ཏེ་རྒྱུ་དྲུང་ནས་ཕྱུང་དགོས་ལ། དེ་ཡང་མ༷་རི༷ག་པ་འགག༷་པར༷་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་འདུ༷་བྱེ༷ད་རྣམ༷ས་ཀྱང༷་འབྱུང༷་བར་མི༷་འགྱུར༷་རོ། །གསུམ་པ་ཡན་ལག་འགག་པའི་རིམ་པ་ནི། མ༷་རི༷ག་པ་འགག༷་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་ཡི་ཐབས་ནི༷་རྟེན་འབྱུང་སོར་རྟོག་གི་ཤེས་རབ་བམ་ཤེས༷་པས༷་དེ༷་ཁོ་ན་ཉི༷ད་བསྒོམ༷ས་པ༷ས་སོ༷། །རྒྱུ་མ་རིག་པ་སོགས་དེ༷་དང༷་དེ༷་ནི༷་འགག༷ས་པར་གྱུར༷་པས༷་འབྲས་བུ་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་དེ༷་དང༷་དེ༷་ནི༷་མངོ༷ན་པར་མི༷་འབྱུང༷་ངོ་། །དེས་ན་འཁོར་བའི་སྡུག༷་བསྔ༷ལ་གྱི་ཕུང༷་པོ༷་འབ༷འ་ཞིག༷་པ༷་དེ༷་ནི༷་དེ༷་ལྟ༷ར་སླར་མི་འབྱུང་བས་ཡང༷་དག༷་པར་འགག༷་གོ། གཉིས་པ་ནི། སྲི༷ད་པའི༷་ཡ༷ན་ལག༷་བཅུ༷་གཉི༷ས་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་སྟེ་ར༷བ་ཏུ་བྱེ༷ད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་དྲུག༷་པ༷འོ༷།། །།
第二十七辨见解品
ཉེར་བདུན་པ་ལྟ་བ་བརྟགས་པའི་རབ་བྱེད་ལ། མདོའི་འབྲེལ་ནི། མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་
1-3-138b
གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་དང་། རབ་བྱེད་འབྲེལ། ག་འཇིགས་དང་སངས་རྒྱས་བསྐྱང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་དང་། ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས། ཕུང་ལྔ་ཡོད་དེ་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་པར་བསྟན་པ་ཞེས་དང་། ཟླ་བས། རྟེན་འབྲེལ་མཐོང་ན་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་གསུངས་ན་སྔ་ཕྱིའི་མཐའ་གང་། ཇི་ལྟར་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུ་བཤད་པ་ཞེས་གསུངས། དེ་ལ་གཞུང་དང་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངོས་བཟུང་བ། ལྟ་བ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདག་འདས་དུས་ན་བྱུང་མ་བྱུང་སོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ནི་སྔོན་མཐའ་ལ་བརྟེན་སོགས་ལྟ་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་རྟེན་འབྱུང་ཤེས་པས་བཟློག་སྟེ། དེ་ཡང་། བདག་འདས་དུས་སུ་བྱུང་ཞེས་པ་དང་། རྟག་ཅེས་པ་གཉིས་དོན་འདྲ། བྱེ་བྲག་དང་སྤྱིའམ། འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཐ་
1-3-139a
དད་དོ། །སྔོན་ཕྱིའི་མཐའ་ནི་ད་ལྟ་བའི་ལུས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་སོ། །མཐའ་ནི་དེའི་སྔ་ཕྱིའི་ཆའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ད་ལྟ་ལས་གཞན་གྱི་ཚེ་འབྱུང་ངམ་མི་འབྱུང་ཞེས་སོགས་སོ། །བདག་འདས༷་པའི་དུས༷་ན་བྱུང༷་མ༷་བྱུང༷་དེ༷་གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས༷་ལྟ་བ་བཞི་དང༷་འཇིག༷་རྟེན༷་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀ་རྟག༷་པ༷་ལ༷་སོག༷ས་ཏེ་མི་རྟག་གཉིས་ཡིན་གཉིས་མིན་པར༷་ལྟ༷་བ༷་གང༷་ཡི༷ན་པ་དེ༷་དག༷་ནི༷་སྔོ༷ན་གྱི༷་མཐའ༷་ལ༷་བརྟེན༷་པ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །ཡང་མ༷་འོ༷ངས་དུས༷་གཞ༷ན་ན་བདག་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་བ་དང༷་མི༷་འབྱུང༷་བ་དང་གཉིས་གཉིས་མིན་བཞི་དང་། འཇིག༷་རྟེན༷་བདག་ཕུང་མཐ༷འ་དང་ལྡན་པ་སོ༷གས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ༷ར་ལྟ༷་བ༷་སྟེ་བརྒྱ༷ད་པོ༷་གང་ཡི༷ན་པ་དེ༷་དག༷་ནི༷་ཕྱི༷་མའི༷་མཐའ༷་ལ༷་བརྟེན༷་པ༷་ཡི༷ན་པས་དགག་བྱ་ལྟ་ངན་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分
第二，即逆向轮回的识等后面十个的根本是"行"。因此，精通真实义的圣者们不会造作能引发投生的业。所以，智者不造作轮回的根本—行。这是早期译本的说法。轮回的根本是行，因此不精通的凡夫们是由行造作的，而智者则不造作行，因为他们已经见到了真实义。
如何不造作呢？不能直接否定，必须从根源上断除。当无明灭尽时，诸行也就不再生起。
第三，支分灭尽的次序是：无明灭尽的方法是通过智慧观察缘起或以智慧修习真实义。由于这些无明等因被灭，相应的后面的支分也就不再显现。这样，轮回的苦蕴完全灭尽，不再生起，彻底灭尽。
第二，《考察十二有支》，这是第二十六品。
第二十七品 考察见解
第二十七品"考察见解"：关于经典的联系，经中说："若如实见缘起者，则不依于前际、后际与现在际"。关于品的联系，有龙树菩萨说："根据声闻乘所说的经典，请说明见解是不存在的道理"。龙树菩萨说："由于五蕴是见解的所依，所以五蕴存在"的主张，应通过证明见解本身不存在来予以反驳。月称菩萨说：既然经中说"见到缘起就不会执著前后两际"，那么什么是前后两际？为什么不会执著？为了解释这个问题而有此品。
本品分为品文和品名两部分。首先品文分两部分：确认不合理的见解和阐明遣除见解的理由。
首先，关于过去时我存在与否等八种见解，以及世界常住等四种见解，总共十六种见解，通过了解缘起而被遣除。其中，"过去时我曾存在"和"常住"这两种见解意思相同，只是区别在于特殊与普遍，或者说执取方式不同。
前后两际是指依于现在身体五蕴而有的过去和未来的状态。"际"是指其前后部分。未来时是指"在现在之外的时间是否会出现"等。
关于过去时我存在、不存在、既存在又不存在、非存在非不存在的四种见解，以及世间（包括我和蕴）是常住等四种见解（包括无常、亦常亦无常、非常非无常）这些见解，是依于前际的。
又有关于未来时我将会出现或不出现、既出现又不出现、非出现非不出现的四种见解，以及世间有边际等四种见解（包括无边际、有边无边、非有边非无边），这八种见解是依于后际的，这就是所要破除的错误见解。


 །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཐ་སྙད་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ༷་བུ་ལ་གནས་ནས་ལྟ་ངན་དགག་པ་དང་།དོན་དམ་སྤྲོས་བྲལ་ལ་གནས་ནས་ལྟ་ངན་དགག་པའམ། སོ་སོར་དགག་པ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱུང་སོགས་བཞི་དགག་
1-3-139b
པ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྱུང་སོགས་བཞི་དགག་པ། སྔོན་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟག་སོགས་བཞི་དགག་པ། ཕྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟག་བཞི་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདག་འད༷ས་པའི༷་དུས༷་ན༷་བྱུང༷་བར་གྱུར༷་ཏོ་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་དེ༷་ནི༷་མི༷་འཐ༷ད་དེ༷། རྒྱུ་མཚན་སྔོ༷ན་གྱི་ཚེ༷་རབས་རྣམ༷ས་སུ༷་ག༷ང་བྱུང༷་བ༷་ཡི་བདག་དེ༷་ཉི༷ད་ད་ལྟར་གྱི་མིའི་བདག་འདི༷་ནི༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་བདག་དེ༷་ཉི༷ད་ད་ལྟར་གྱི་བདག༷་ཏུ༷་འགྱུར༷་སྙམ༷་ན༷་དེ་མིན་ཏེ་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་པ༷་ཕུང་པོ་ནི་སྔ་ཕྱི་ཐ༷་ད༷ད་པར་འགྱུར༷་ཏེ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པ་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟར་ཉེར་ལེན་ཐ་དད་ཀྱ༷ང་བདག་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་པ༷་མ༷་གཏོག༷ས་པར༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་བད༷ག་ནི༷་གང༷་ཞིག༷་ཡི༷ན་ཏེ་མ་དམིགས་པས་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ༷་ཕུང་པོ་མ༷་གཏོག༷ས་པའི༷་བདག༷་ཅེས་བྱ་བ་ལོགས་སུ་ཡོ༷ད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ་ཞེས་བྱས༷་པའི་ཚེ༷་དེ་དག་གིས་ཉེར༷་བར༷་ལེན༷་པ་ཕུང་པོ་ཉི༷ད་བདག༷་ཡི༷ན་པར་འདོད་ན༷་ཁྱོ༷ད་ཀྱི༷་འདོད་པ་ལྟར་བདག༷་ནི༷་མེ༷ད་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་པ་ཉི༷ད་བདག༷་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཉེར་ལེན་དེ༷་དག་ནི་འབྱུང༷་བ༷་དང༷་འཇིག༷་པ༷་ཡི༷ན་པས་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བས་སོ། །གཞན་ཡང་
1-3-140a
ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཉེ༷་བ༷ར་བླ༷ང་བ༷ར་བྱ་བ་ནི་ཇི༷་ལྟ་བུར༷་ན་ཉེ༷་བ༷ར་ལེ༷ན་པ་པོ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་འགྱུར༷་ཏེ། བྱེད་པོ་དང་ལས་གཅིག་མིན་པས་སོ། །བདག་ཉེར་ལེན་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བདག༷་ནི༷་ཉེ༷་བར༷་ལེན༷་པ༷་ཕུང་པོ་ལ༷ས་གཞ༷ན་དུ༷་འཐ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་མ༷་ཡི༷ན་ཏེ། གལ༷་ཏེ༷་ཕུང་པོ་ལས་གཞན༷་ཡིན་ན༷་ཉེ་བར་ལེན༷་པ་ཕུང་པོ་མེ༷ད་པར༷་ཡང་བདག་དེ་ཉིད་གཟུང༷་དུ་ཡོ༷ད་པར་རིགས༷་ན༷་གཟུང༷་དུ༷་མེ༷ད་དོ། །དེ༷་ལྟ༷ར་ན་ཉེ་བར་ལེན༷་པ་ཕུང་པོ་ལ༷ས་གཞན༷་བདག་མ༷་ཡི༷ན་ནོ། །བདག་དེ༷་ནི༷་ཉེ༷ར་ལེན༷་ཕུང་པོ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་མིན༷་ལ༷། བདག༷་ནི༷་ཉེ༷་བར༷་ལེ༷ན་པ༷་ལ་ལྟོས་པ་མེ༷ད་པར་ཡོད་པ་མིན༷་ཞིང་། ཐ་སྙད་དུ་མེ༷ད་པ༷་ཉི༷ད་དུ༷འང༷་བདག་དེ༷་མ༷་ངེ༷ས་ཏེ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པས་སོ། །དེས་ན་རི་རྭ་ལྟ་བུ་མིན་ནོ། །ཡང་བདག་འདས༷་པའི༷་དུས༷་ན༷་མ༷་བྱུང༷་ཞེས༷་བྱ༷་བ༷་དེ༷་ཡང༷་མི༷་འཐ༷ད་དོ༷། །འདི་ལྟར་སྔོ༷ན་ཚེ༷་རྣམ༷ས་སུ༷་བདག་ཅེས་ག༷ང་བྱུང༷་བ༷་དེ༷་ལ༷ས་ད་ལྟའི་བདག་འདི༷་ངོ་བོས་གཞ༷ན་དུ་ཡོད་པ་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གལ༷་ཏེ༷་ད་ལྟ་བ་འདི༷་ནི༷་སྔོན་གྱི་དེ་ལས་ངོ་བོས་གཞན༷་དུ་གྱུར༷་ན༷་དེ་གཉིས་ལྟོས་པ་མེད་པས་སྔོན་གྱི་བདག་དེ༷་མེ༷ད་པར༷་
1-3-140b
ཡང༷་ད་ལྟའི་བདག་འདི་འབྱུང༷་བར༷་འགྱུ༷ར་བའི་སྐྱོན་དང་དེ༷་བཞི༷ན་དུ་སྔར་གྱི་བདག་དེ༷་ནི༷་ད་ལྟའང་བདག་འདི་དང་ལྷན་དུ་བུམ་སྣམ་ལྟར་གན༷ས་པར་འགྱུར༷་ཞི༷ང་རྟེན་སྔ་མ་དེར༷་མ༷་ཤི༷་བར༷་འདིར་སྐྱེ༷་བ༷ར་འགྱུར༷་རོ། །གལ་ཏེ་སྔ་ཕྱི་གཞན་སོ་སོར་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པར་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བདག་ཡོད་ན་ད་ལྟའི་བདག་གི་དུས་སྔར་གྱི་བདག་འཇིག་པར་གྱུར་པས་ཆ༷ད་པར་ཐལ་བ༷་དང༷་། དེ་ལྟ་ན་ལས་བྱེད་པོའི་བདག་གིས་བྱས་པའི་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ཆུད༷་ཟ༷་བ་དང༷་། བདག་སྔ་མ་ཞིག་སོང་བ་གཞ༷ན་གྱིས༷་བྱས༷་པ༷འི་ལ༷ས་རྣམ༷ས་ནི༷་ཕྱིས༷་གསར་སྐྱེས་ཀྱི་བདག་གཞ༷ན་གྱིས༷་སོ༷་སོ༷ར་མྱོང༷་བ༷་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང༷་། དེ༷་ལ༷་སོ༷གས་པར༷་སྐྱོན༷་དུ་མར་ཐལ༷་བར༷་འགྱུར༷་རོ།

直译
第二部分分为两个部分：依据世俗谛缘起如幻的立场遮破错误见解，以及依据胜义谛离戏论的立场遮破错误见解，或者说分别遮破和共同遮破。第一部分又分为四：遮破依前际的曾生起等四种见解，遮破依后际的将生起等四种见解，遮破依前际的常等四种见解，遮破依后际的常等四种见解。
首先，"我在过去时曾经存在"这种说法是不合理的。理由是：在前世中所生起的那个我，并非就是现在这个人的我。如果认为过去的我就是现在的我，那是不对的，因为所依的五蕴前后有别，这两者不可能是同一个。如果说所依蕴虽有差别但我仍是同一个，这也不合理，因为除了所依蕴外，你所谓的"我"是什么呢？无法观察到，所以不存在。这样，除了所依蕴以外，没有一个可以称为"我"的东西单独存在。如果他们认为所依蕴本身就是"我"，那么按照你们的主张，"我"就是不存在的，因为所依蕴本身不是"我"。为什么呢？因为所依蕴是生灭法，与"我"的特性相矛盾。
再者，如果说所依蕴本身就是"我"，没有过失，那么如何能说所取（五蕴）就是能取者（"我"）呢？因为作者与业不可能是同一的。如果认为"我"与所依蕴是不同的，"我"确实不能被认为与所依蕴不同，因为如果与五蕴不同，那么即使没有所依蕴，这个"我"也应该能够被把握，但实际上是无法把握的。因此，"我"不是与所依蕴不同的东西。
这个"我"既不是所依蕴本身，也不是离开所依蕴而存在的，在名言中它也并非完全不存在，因为它是依靠因缘而假立的。因此，它不像兔角那样根本不存在。
再者，"我在过去时不曾存在"这种说法也不合理。因为在前世中存在的所谓"我"，与现在的"我"本质上并不是不同的。如果现在的"我"与过去的"我"本质上是不同的，由于二者互不相关，即使没有过去的"我"，现在的"我"也能生起，这就有过失；同样地，过去的"我"现在仍与现在的"我"共同存在，如同瓶子与毯子那样并列存在，那就会导致前一个身体尚未死亡就在这里出生的过失。
如果有本质上成立的、前后各自在刹那中灭亡的"我"，那么当现在的"我"存在时，过去的"我"已灭，就会导致断灭的过失，如此一来，作者"我"所造的业将会白白消失，先前"我"所造的业将会被后来的另一个"我"所感受，就如同他人所做之事被另一人所领受一样，以及其他种种过失。


 །གཞན་ཡང་སྔ་ཕྱི་བདག་གཉིས་རང་བཞིན་ཐ་དད་ན་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་གསར་དུ་འབྱུང་དགོས་ནའང་བདག་ནི་སྔར་མ༷་བྱུང༷་བ༷་ལ༷ས་ཕྱིས༷་འདིར༷་གསར་དུ་འབྱུང༷་བ་མི༷ན་ཏེ༷། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་འདི༷་ལ༷་སྐྱོན༷་དུ༷་ཐལ༷་བར༷་འགྱུར༷་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྱུར་ན་དེ་འདྲ་དེ་རྒྱུ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ན་བདག༷་ནི༷་གསར་དུ་རྒྱུས་བྱས༷་པར༷་འགྱུར༷་བ༷་དང༷་། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་མི་རྟག་པར་ཐལ་ཏེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་གསར་དུ་བྱས་པར་འདོད་
1-3-141a
ན་སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་བདག་ཙམ་དེ། ཚེ་འདིའི་བདག་གསར་བྱུང་དང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟའི་བདག་སྔ་མ་རྣམས་སུ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་བདག་ཙམ་པོའང་དེ་དང་འདྲ་བས། དེའི་རིགས་འདྲ་བདག་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བས་ཐོག་མ་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གསར་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ། །མ་བྱུང་བ་ལས་རྒྱུ་མེད་པར་རམ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུ༷ང་བ༷འ༷ང་ཏེའང་སྒྲས་གང་གིས་སྐྱོན་དང་རྒྱུ༷་མེ༷ད་པ་ཅ༷ན་དུ༷་འགྱུར༷་རོ། །བདག་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བས་གསར་བྱུང་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར། ཡང་ན་འབྱུང་བའམ་ཞེས་བདག་བྱས་པར་འགྱུར་བའམ་བདག་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། ཡང་ན་འདས་དུས་མ་བྱུང་བར་ཁས་མི་བླང་ངོ་། །དེ༷་ལྟར༷་བད༷ག་སྔར་བྱུང༷་བ་དང་། བད༷ག་སྔར་མ༷་བྱུང༷་བ་དང་། གཉི༷ས་ཀ༷་དང་གཉི༷ས་ཀ༷་མ༷་ཡི༷ན་པ༷ར་འད༷ས་པའི་དུས་ལ༷་བརྟེན་ཏེ་ལྟ༷་བ༷་གང༷་ཡི༷ན་པ༷་དེ༷་དག༷་འཐ༷ད་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གཉིས་པ་ཕྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྱུང་སོགས་བཞི་དགག་པ་ནི། མ༷་འོ༷ངས་པའི་དུས༷་གཞ༷ན་ན་འབྱུང༷་བར་འགྱུར༷་བ་དང༷་འབྱུང༷་བར༷་མི༷་འགྱུར༷་བ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་
1-3-141b
ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞེས༷་བྱ༷་བར༷་ལྟ༷་བ༷་གང༷་ཡི༷ན་དེ༷་དག༷་ནི༷་འདས༷་པའི༷་དུས༷་དང༷་དཔྱད་པ་མཚུང༷ས་པ༷་ཡི༷ན་པས། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བདག་འབྱུང་ཞེས། བྱ་བ་དེ་ནི་སོགས་སུ་འདོན་པ་བསྒྱུར་པས་ཤེས་སོ། །གསུམ་པ་སྔོན་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟག་སོགས་བཞི་དགག་པ་ནི། མིའི་འགྲོ་བས་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ནས་ལྷའི་འགྲོ་བར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ག༷ལ་ཏེ༷་ལྷ༷་དེ༷་ཉིད་མི༷་དེ༷འང་ཡི༷ན་ན༷། དེ༷་ལྟ༷་ན༷་ནི༷་སྲིད་པ་དེ་རྟག༷་པར༷་འགྱུར༷་བས་མི་འཐད་དོ། །ལྷ༷་ནི༷་མ༷་སྐྱེས༷་པ་ཉི༷ད་དུ༷འང་འགྱུར༷་ཏེ༷་རྒྱུ་མཚན་རྟག༷་པ་ལ༷་སྐྱེ༷་བ༷་མེ༷ད་པའི་ཕྱིར༷་རོ༷། །གལ༷་ཏེ༷་ལྷ༷་ལ༷ས་མི༷་གཞ༷ན་དུ་གྲུབ་ན༷། དེ༷་ལྟ༷་ན༷་ནི༷་སྔ་མ་ཞིག་ཅིང་ཕྱི་མར་སྐྱེས་པའི་མི༷་རྟག༷་པར་འགྱུར༷་རོ། །གལ༷་ཏེ༷་ལྷ༷་མི༷་གཞན༷་ཡི༷ན་ན༷་རྒྱུ༷ད་ནི༷་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པ་ནི༷་འཐ༷ད་པར༷་མི༷་འགྱུར༷་རོ༷་སྟེ་ཨ་མྲའི་ཤིང་དང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །སྲོག་གམ་བདག་གི་ཆ་ནས་ལྷ་མི་གཉིས་གཅིག་ལ། ལུས་སོ་སོར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། གལ༷་ཏེ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་ལྷ༷་ཡི༷ན་ལ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་མི༷་ནི༷་ཡི༷ན་པར་གྱུར༷་ན༷་རྟག༷་པ་དང༷་མི༷་རྟག་པ་གཉིས་ཀར་འགྱུར༷་བ༷་ཡི༷ན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ༷་ལྟ་བུ་ཡང༷་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རིག༷ས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །གལ༷་ཏེ༷་རྟག༷་པ་ཞེས་བྱ་
1-3-142a
བ་དང༷་མི༷་རྟག༷་པ༷་ཞེས་པ་གཉི༷ས་ཀ༷་གྲུབ༷་པར༷་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་རྟག༷་པ༷་མ་ཡི༷ན་པ་དང་མི༷་རྟག༷་པ་མི༷ན་པར་འགྲུ༷བ་པ༷ར་འགྱུར༷་བ༷་འདོ༷ད་ལ༷་ར༷ག་མོད། གལ་ཏེ་དགག་བྱ་རྟག་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་བདག་གི་ངོ་བོ་ལ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན། གཉིས་མིན་ཀྱང་མེད་དོ། །འདིར་གཞི་གཅིག་ལ་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀའི་ཡིན་པ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་ན་གཉིས་ཡིན་དང་། ཐ་མི་དད་དུ་གྲུབ་ན་གཉིས་མིན་ཡིན་ཀྱང་། རྟག་པ་གང་ཞིག་མི་རྟག་པར་མཐོང་མི་རྟག་པ་གང་རྟག་པར་ཡང་མཐོང་སྲིད་ན་དེ་ཡིན་ཀྱང་དེ་གཉིས་སྣང་མུན་ལྟར་གཅིག་ལ་མིན་ཏེ། གང་དུ་མཐོང་བས་གཅིག་ཤོས་ཡོད་ཅེས་སོ།

直译
再者，如果前后两个"我"本质不同，过去不存在的"我"后来应当新生起，然而"我"并非从过去不曾存在而后来在此新生起的。如果是这样，就会有这样的过失。如何会有过失呢？若是这样，相对于前因，"我"就成为由因新创造的，如此一来，"我"就会成为无常，如同瓶子一样。
如果接受"我"是新创造的，那么不受前后时间差别影响的"我"本身，就必须与今生新生起的"我"本质上相同。若是如此，正如现在的"我"在前世中没有出现一样，"我"的本体也应如此，那么，由于没有先前类似的"我"，就会导致有一个起始的过失，以及过去不存在的有情新生起的过失。
从不存在中无因而生，或者不依靠（因）而生起，这"亦"字所指的过失是无因。若"我"的相似种类没有前行者，是新生起的，就会成为无因。或者说，"生起"意味着"我"是被造作的，或者"我"变成无因的过失，或者不应承认过去时不曾存在。
如此，"我过去曾存在"、"我过去不曾存在"、"既存在又不存在"以及"既非存在又非不存在"这些依于过去时间的见解都是不合理的。
第二，遮破依后际的将生起等四种见解："在未来时将会生起"、"将不会生起"、"既生起又不生起"以及"既非生起又非不生起"这些见解，与过去时的分析相同，可通过将"未来时我将生起"等词句重新安排而了解。
第三，遮破依前际的常等四种见解：人类行善业后转生为天神时，如果那个天神就是那个人，那么这就成为常住，这是不合理的。天神也就成为未出生的，因为常住之法不会出生。如果天神与人截然不同，那么前者灭亡后者出生，就成为无常。如果天神与人是不同的，那么相续就不可能是同一个，就像庵摩罗树与尼姆树的果实一样。
如果从生命或"我"的角度认为天神和人是一个，但身体是分开的，那么如果一部分是天神一部分是人，由于同时具有常住和无常两种特性，这样在任何情况下都是不合理的。如果"常住"和"无常"这两个都成立，那么"非常住"和"非无常"也就成立，这只是一种假设。
如果所要破的"常"和"无常"在"我"的本质中丝毫都不成立，那么"非二者"也就不存在。在此，如果一个基础上"常"和"无常"两者的存在被认为是不同的，那就是"两者都是"；如果被认为是不分开的，那就是"非二者"。虽然如此，如果能见到常住的同时也能见到无常，无常的同时也能见到常住，那么这两者就像光明和黑暗一样不能同时存在于一处，因为在一处见到其中一个就表明另一个存在。


 །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་ནས་སྐྱེ་འཆི་བརྒྱུད་མར་བྱས་ཏེ་འཁྱམས་ཤིང་། ད་དུང་ཡང་འཁྱམས་འགྱུར་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོ་རྟག་པ་ཅིག་ཡོད་ལ། དེ་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། གལ༷་ཏེ༷་བདག་གམ་ཕུང་པོ་གང༷་ཞིག༷་སྔ་མ་གང༷་ནས༷་འདི་གར༷་འོང༷་ཞི༷ང་ཅི་ཞིག་ད་གདོད་གང༷་དུའ༷ང་འགྲོ༷་བར་འགྱུར༷་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན༷་དེ༷་ཕྱིར༷་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས་འཁོར༷་བ༷་ཐོག༷་མ་མེ༷ད་པར༷་རྟག་པར་འགྱུར༷་ན༷འང་དེ༷་ལྟ་བུ་ནི༷་ཡོ༷ད་མ༷་
1-3-142b
ཡི༷ན་ཏེ། བདག་གམ་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་། འགྲོ་འོང་མི་འཐད་པར་རབ་བྱེད་བཅུ་དྲུག་པ་སོགས་ལས་བཤད་ཟིན་པས་སོ། །དེས་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་པའང་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གལ༷་ཏེ༷་འཁོར་བ་པོ༷་རྟག༷་པ༷་འགའ༷་ཡང་མེ༷ད་ན༷་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་འཁོར་བའི་མི༷་རྟག༷་པ་ག༷ང་ཞིག༷་ཡི༷ན་པར༷་འགྱུར༷་ཏེ། ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་མིན་ལ་མི་རྟག་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས། དེ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་འདོར་ལེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་རྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ན་ཞིག་པའི་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པས་ཟ་མི་ནུས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་འཇིག་པ་གཞན་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནམ། ཆུས་ཆུ་བརླན་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་མིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས། དཔེར་ན། རྟག་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལའང་མི་རྟག་མེད་ཅེས་པ་སྦྱར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་མེད་ལ། རྟག་པ་ལའང་མི་རྟག་པ་མེད་པས་གཉིས་
1-3-143a
ཡིན་དང་། གཉིས་མིན་མེད་དེ་དགག་བྱ་བསལ་བར་གྱུར་པའོ། །ཞེས་ཀུན་འཆད། སྒྲུབ་བྱའི་ངོས་ནས་ཀྱང་མེད་དོ། །དེས་ན་རྟག༷་པ༷་ད༷ང་ནི༷་མི༷་རྟག༷་པ་རེ་རེ་དང༷་། དེ༷་གཉི༷ས་ཀ་ཚོགས་པའི་གཉིས་ཀའང་བསལ༷་བར༷་གྱུར༷་པ་གཉིས་མིན་ཡང་མེད་པ༷འོ༷། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟག་སོགས་བཞི་དགག་པ་ནི། གལ༷་ཏེ༷་འཇི༷ག་རྟེན༷་བདག་དང་ཕུང་པོ་འདི་ལ་མཐའ༷་ཡོ༷ད་དེ་ཆད་ན༷་འཇིག༷་རྟེན༷་ཕ༷་རོལ༷་ཡོད་པར་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །གལ༷་ཏེ༷་འཇིག༷་རྟེན༷་མཐའ༷་མེ༷ད་ན༷་ཡང་འཇི༷ག་རྟེན༷་ཕ༷་རོ༷ལ་ཇི༷་ལྟར༷་འགྱུར༷་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་མ་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་མེད་པས་སྔ་ཕྱི་ཐམས་ཅད་རིལ་བོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གང༷་གི་ཕྱིར༷་ན་ཕུང༷་པོ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་རྒྱུན༷་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་སྔ་མ་འགགས་པ་འདི༷་ནི༷་མར༷་མེ༷འི་རྒྱུན་སྐྱེ་འགག་གིས་འོ༷ད་འབྱིན་པ་དང༷་མཚུང༷ས་ཏེ་སྔ་མ་འགགས་པས་ན་མཐའ་མེད་པ་སེལ་ལ། ཕྱི་མ་འབྱུང་བས་ནི་མཐའ་ཡོད་པ་སེལ་ལོ། །དཔེ་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་སྔ་མའི་མཐའ༷་འདིའོ་ཞེས་ཡོ༷ད་པ་ཉི༷ད་ད༷ང་ནི༷་མཐའ༷་མེ༷ད་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་པ་ཉི༷ད་ཀྱང༷་མི༷་རིག༷ས་སོ༷། །
1-3-143b
གལ༷་ཏེ༷་སྐད་གཅིག་སྔ༷་མ༷་འཇིག༷་པར་འགྱུར༷་ཞིང༷་འཇིག་བཞིན་པའི་ཕུང༷་པོ༷་འདི༷་ལ༷་བརྟེན༷་བྱས༷་ནས༷་ཕུང༷་པོ༷་ཕྱི་མ་དེ༷་ནི༷་མི༷་འབྱུང༷་བ་ཞིག་ཡིན་ན༷་ཚུལ་དེས༷་ན༷་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་འཇིག༷་རྟེན༷་ལ་མཐའ༷་ཡོ༷ད་པར་འགྱུར༷་རོ། །གལ༷་ཏེ༷་སྔ༷་མ༷་མི༷་འཇི༷ག་ཅིང༷་ཕུང༷་པོ༷་འདི༷་ལ༷་བརྟེ༷ན་བྱས༷་ནས༷་ཕུང༷་པོ༷་ཕྱི་མ་དེ༷་ནི༷་གསར་དུ་མི༷་འབྱུང༷་ན༷་དེས༷་ན༷་འཇིག༷་རྟེན༷་ལ་མཐའ༷་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ན་དེ་གཉིས་མི་རིགས་པས་སོ།

直译
如果认为轮回从无始以来一直延续生死并流转，并且仍然流转，因此存在一个常住的轮回主体，那就是"我"。对此回答：
如果"我"或五蕴任何一个从前世来到这里，又将来会去往何处，是以自性存在的，那么因为它无始，所以轮回也将无始而常住，但这样的情况实际上并不存在。因为"我"或五蕴以自性成立的，无论是常住还是无常，都不可能有来去，这在第十六品等中已经解释过了。因此，所谓的"轮回无始"只是心识的假立而已。
按照前述道理，如果没有任何常住的轮回主体，那么无始无终轮回的无常又是什么呢？因为无始无终不是一个刹那，而无常是刹那性的，那么它如何能成为前后世舍取的作者呢？这是不合理的。
或者说，如果没有任何常住的事物，那么什么是灭尽后的无常呢？因为无常本身不能被无常所吞噬，如同一个刹那中不会有另一个灭亡产生，或者如水不能湿润水一样。没有非无常的事物。因此"无常是什么"这个问题，可以类比："常中无无常，无常中也无无常。"
无常中没有常，常中也没有无常，所以既是二者和非二者都不存在，这是因为所破除的对象已经被遣除了。这是一般的解释。从所要证明的方面来说也不存在。
因此，常住、无常各自，以及二者和合的两者，既已遣除，非二者也不存在。
第四，遮破依后际的常等四种见解：如果世间（包括我和蕴）有边际并终结，那么来世如何能存在呢？就像# 直译
如果有人认为，由于轮回从无始以来就经历了连续的生死而流转，而且还将继续流转，所以必定有一个恒常的轮回者，这就是"我"；对此，如果"我"或五蕴中任何一个从某处来到此处，并将再次前往某处，其自性确实存在，那么由于它没有开始，轮回就会成为无始而恒常的。然而这样的事物并不存在，因为"我"或五蕴的自性，无论是常还是无常，其往来都不合理，这已在第十六品等中解释过了。因此，所谓"轮回无始"也只是心识的假立而已。
按照所说的道理，如果没有任何恒常的轮回者，那么无始无终地流转的无常轮回又是什么呢？无始无终不可能只是一个刹那，而无常则是刹那性的，它如何能合理地成为投生前后的舍取者呢？这是不合理的。或者说，如果没有任何恒常的事物，那么哪有已灭的无常呢？因为无常性本身不能被无常所吞噬，如同刹那中不会产生另一个灭，或者水不能湿水一样。没有非无常的事物，所以无常是什么呢？例如，"常中无无常，无常中也无无常"这样理解。
无常中没有常，常中也没有无常，所以既非二者，也非非二者，因为所要破除的已经被破除了。这是普遍的解释。从所要证明的角度来看也不存在。因此，常与无常各自，以及两者结合的"二者"都被破除，"非二者"也不存在。
第四，遮破依后际的常等四种见解：如果世间（我与蕴）有边际会断灭，那么来世如何能存在？就像阿罗汉最后的五蕴一样。如果世间无边际，来世又如何能存在？因为在前蕴之后不会重新受生后蕴，所以前后一切都将变成一个整体。
由于诸蕴相续相随，前蕴灭尽，就像灯的相续通过生灭而发光一样，前蕴的灭除了"无边际"的观点，后蕴的生起则除了"有边际"的观点。
因此，既不合理说"这是前边际"的"有"，也不合理说"是一个无边际"的"无"。
如果前刹那灭去，且依赖于这正在灭去的蕴，后蕴不再生起，那么以这种方式，世间就像熄灭的灯一样，就会有边际。如果前者不灭，且依赖于这些蕴，后蕴不再新生，那么世间就会无边际，但这两种情况都不合理。
;


 །གལ༷་ཏེ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་ལ་མཐའ༷་ཡོ༷ད་ལ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་གི་མཐ༷འ་ནི༷་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་ན༷་འཇིག༷་རྟེན༷་མཐའ༷་ཡོ༷ད་མཐའ༷་མེ༷ད་གཉིས་ཀར་འགྱུར༷་ནའང་དེ་གཉིས་འགལ་བས་ན་དེ༷་ལྟ་བུ་ཡང༷་རིག༷ས་པ༷་མ༷་ཡི༷ན་ནོ༷། །རྒྱུ་མཚན་ཇི༷་ལྟ༷་བུར༷་ན༷་ཉེ༷་བར་ལེན༷་པ་པོ༷འི་ཕྱོགས༷་གཅི༷ག་ནི་རྣམ༷་པར༷་འཇིག༷་པར་འགྱུར༷་ལ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་རྣམ༷་པར༷་འཇི༷ག་པར་མི༷་འགྱུར༷་ན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་གནོད་པས་དེ༷་ལྟར༷་ཉེར་ལེན་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ༷་ནི༷་མི༷་རིག༷ས་སོ༷། །ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཇི༷་ལྟ༷་བུ༷་ན༷་ཉེར༷་ཏེ་ཉེ་བར་བླང༷་བ༷་ཕུང་པོ་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་རྣམ༷་པར༷་འཇི༷ག་པར་འགྱུར༷་ལ༷་ཕྱོག༷ས་གཅི༷ག་རྣམ༷་པར༷་འཇིག༷་པར་མི༷་འགྱུར༷་བས་དེ༷་ལྟར༷་དེ༷་ཡང༷་མི༷་རིགས༷་སོ། །གལ༷་ཏེ༷་དགག་བྱ་མཐའ༷་ཡོ༷ད་
1-3-144a
དང་མཐའ༷་མེ༷ད་པ༷་གཉི༷ས་ཀ༷་གྲུབ༷་པ༷ར་གྱུར༷་ན༷་ནི༷་དེ་བཀག་པའི་མཐའ༷་ཡོ༷ད་མ༷་ཡི༷ན་མཐའ༷་མེ༷ད་མིན༷་པའི་ཕུང་གསུམ་ངོ་བོས་འགྲུབ༷་པར༷་འགྱུར༷་བ༷་འདོ༷ད་ལ༷་ར༷ག་ན་ཡང་དེ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་བར་མཚམས་མེད་པར་རྒྱུ་འབྲས་ལྡོག་འཇུག་བྱེད་པ་ནི་མར་མེ་དང་འདྲ་བར་འཇུག་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་ལྔར་བཙལ་ན་མེད་པས་དང་། འཇིག་མི་འཇིག་འགལ་བ་གཞི་གཅིག་ལ་འདུ་བ་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་དགག་པ་ནི། ཡ༷ང་ན༷་དོན་དམ་སྤྲོས་བྲལ་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དངོ༷ས་པོ༷་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་དག༷་རྟེན་འབྲེལ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་སྟོང༷་པའི་ཕྱིར༷་རྟག༷་མི་རྟག་ལ༷་སོག༷ས་མཐའ་བཞིར་ལྟ༷་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་ག༷ང་དག༷་ཡུལ་དུས་གང༷་དུ༷་གང་ཟག་གང༷་ལ༷་ནི༷་རྒྱུ་མཚན་ཅི༷་ལ༷ས་ཀུན༷་ཏུ༷་འབྱུང༷་བར༷་འགྱུར༷་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྟ་བ༷་བརྟག༷ས་པ༷་ཞེ༷ས་བྱ༷་བ༷་སྟེ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེད་པ༷་ཉི༷་ཤུ༷་བདུན་པ༷འོ༷།། །།
第二十八随念恩德行礼敬
གསུམ་པ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱག་མཆོད་ནི། མགོན་པོ་གང༷་གི༷ས་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་
1-3-144b
པའི་ཐུགས༷་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དམིགས་མེད་བརྩེ༷་བའི་ཐུགས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས། རྙེད་བཀུར་གྲགས་འདོད་ལན་ལ་རེ་བ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་ཉེ་བར་ཏེ་ཉེར༷་བཟུང༷་ནས༷། དགོས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ༷་བ༷་ངན་པ་གང་ཡོད་པ་ཐམ༷ས་ཅ༷ད་སྤང༷་བའི༷་ཕྱིར༷། བསྟན་པར་བྱ་བ་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡི་རྒྱུ་མཐུན་པ། སྤང་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དམ་པ། ལེགས་པའམ་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐུ་འཛིན་པས་ཆོས་སམ། ཡང་ན་དམ་པ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་ཆོས་སྲིད་ཞིའི་གཡང་ས་ལས་འཛིན་པས་སམ། དམ་པས་བསྔགས་པར་འོས་པས་དམ་པ། མཐར་ལྟའི་དམིགས་པ་ཀུན་གྱི་གཡང་ས་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན། དམ༷་པའི༷་ཆོས༷་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྟེན་འབྱུང་སྤྲོས་ཀུན་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ནི༷་སྟོན༷་པར་མཛ༷ད་པ༷། གཽ༷་ཏམ༷་སྟེ་དྲང་སྲོང་གཽ་ཏ་མའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་པས་གདུང་ལས་བཏགས་པའི་མཚན་ཏེ། མཉམ་མེད་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་དེ༷་ལ༷་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་གུས་པས་ཕྱག༷་འཚལ༷་ལོ༷། །ཞེས་སོ།

直译
如果一方面有边际，另一方面无边际，那么世间就同时具有有边际和无边际两种情况，但这两者相互矛盾，所以这样的情况也不合理。什么样的理由能使取者的一部分灭亡而另一部分不灭亡呢？由于前述针对两种情况的理论已经驳斥了这点，所以在所依蕴中存在这两种情况是不合理的。又有什么理由能使所取的五蕴一部分灭亡而另一部分不灭亡呢？因此，这也不合理。如果所要破的"有边际"和"无边际"两者都成立，那么破除这两者后的"非有边际"和"非无边际"第三种情况以自性成立，这只是一种假设，但实际上它并不存在。
这样，五蕴前后相续相连，没有间断，因果相互转换运作，就像灯一样运作。如果从五个方面寻找所依蕴，是找不到的，而且灭与不灭是相互矛盾的，不可能在同一基础上并存。
第二，共同遮破：或者依胜义谛离戏论的立场，一切内外事物因缘起如镜像而空，所以常、无常等四边见的十六种见解，在任何地方、时间、对任何人、以任何理由都不会生起，因为已经了悟一切皆空。
第二，这是名为《考察见解》的第二十七品。
第二十八品 随念恩德行礼敬
第三，随念恩德的礼敬供养：怙主以完全清净的智慧与无缘大悲心，为了宣说正法，不是为了获取供养、名声等回报，而是摄受一切众生，为了断除一切错误见解和颠倒执著，宣说不住两边的智慧，这是与之相应的因，是圆满断证的因故称为殊胜；或者是具有殊胜或二利圆满力故称为法；或者是殊胜圣者的法，能使人免于堕入轮回和涅槃的深渊；或者值得殊胜者赞叹故为殊胜；因为能使人免于堕入一切边见所缘的深渊，所以称为正法。他宣说般若波罗蜜多、缘起和寂灭一切戏论，对这位瞿昙（因生于仙人瞿昙族而得姓氏名）—无与伦比的释迦狮子，我以随念恩德之方式恭敬顶礼。
;



结行
གསུམ་པ་
1-3-145a
མཇུག་དོན་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཛད་བྱང་ནི། དབུ༷་མ༷་རྩ༷་བའི༷་ཚིག༷་ལེ༷འུར༷་བྱས༷་པ༷་ཤེས༷་རབ༷་ཅེས༷་བྱ༷་བ༷་ཐེག༷་པ༷་ཆེན༷་པོ༷འི་ཆོས༷་མངོ༷ན་པར༷་གཏོགས་པས་དེའི་དོན་རྣམ༷་པར༷་བཞག༷་པ༷། དོན༷་དམ༷་པའི༷་དེ༷་ཁོ༷་ན༷་ཡང༷་དག༷་པར༷་སྟོན༷་པ༷་འཕགས་པ་ཤེས༷་རབ༷་ཀྱི༷་ཕ༷་རོལ༷་ཏུ༷་ཕྱིན༷་པའི༷་ཚུལ༷་གས༷ལ་བར༷་བྱེ༷ད་པ༷། སློབ༷་དཔོན༷་བདག༷་ཉི༷ད་ཆེན༷་པོ༷་འཕག༷ས་པ༷་ཀླུ༷་སྒྲུབ༷་མི༷་འཕྲོག༷་པའི༷་མཁྱེན༷་རབ༷་དང༷་ཐུག༷ས་རྗེར༷་ལྡན༷་པ༷། དེ་བཞིན༷་གཤེག༷ས་པའི༷་ཐེག༷་པ༷་བླ༷་ན༷་མེ༷ད་པའི༷་ཚུལ༷་གས༷ལ་བར༷་བྱེ༷ད་པ༷། རབ༷་ཏུ༷་དག༷འ་བའི༷་ས༷་བསྒྲུབས་ནས༷། བདེ༷་བ༷་ཅ༷ན་གྱི༷་ཞིང༷་དུ༷་གཤེག༷ས་པ༷། འཇི༷ག་རྟེན༷་གྱི༷་ཁ༷མས་དྭང༷ས་པའི༷་འོ༷ད་ཅེས༷་བྱ༷་བར། དེ༷་བཞི༷ན་གཤེག༷ས་པ༷་ཡེ༷་ཤེས༷་འབྱུང༷་གན༷ས་འོ༷ད་ཅེས༷་བྱ་བར༷་འགྱུར༷་བས༷་མཛ༷ད་པ་རྫོག༷ས་སོ༷། །དབ༷ང་ཕྱུག༷་དམ༷་པའི༷་མངའ༷་བདག༷་རྒྱལ༷་པོ༷་ཆེན༷་པོ༷་དཔ༷ལ་ལྷ༷་བཙན༷་པོ༷་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ༷འུ་བཙན་གྱིས་བཀའ་ལུང༷་གིས༷། རྒྱ༷་གར༷་གྱི༷་མཁན་པོ༷་ཆེན༷་པོ༷་དབུ༷་མ༷་པ༷་ཛྙཱ་ན༷་ག༷རྦྷ༷་སྟེ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དང༷་། ཞུ༷་ཆེན༷་གྱི༷་ལོ༷་ཙྪ༷་བ༷་དགེ༷་སློང༷་ཅོག༷་རོ༷་ཀླུའི་རྒྱལ༷་མཚ༷ན་གྱིས་བསྒྱུར༷་ཅིང༷་ཞུས༷་ཏེ༷་གཏན༷་ལ༷་ཕབ༷་པ༷། འདི༷་ལ༷་ར༷བ་ཏུ༷་བྱེད་པ་ཉི༷་ཤུ༷་རྩ༷་
1-3-145b
བདུན༷། ཤོ༷་ལོ༷་ཀ༷་བཞི༷་བརྒྱ༷་བཞི༷་བཅུ༷་རྩ༷་དགུ༷༷་ཡོ༷ད། བམ༷་པོ༷་ནི༷་ཕྱེ༷ད་དང༷་གཉི༷ས་སུ༷་བྱས༷་སོ༷། །སླ༷ད་ཀྱིས༷་ཁ༷་ཆེ༷འི་གྲོང༷་ཁྱེར༷་དཔེ༷་མེ༷ད་ཀྱི་དཔུང༷་ཞེས་དབུས། གཙུག༷་ལག༷་ཁང༷་རི༷ན་ཆེན༷་སྦས་པ༷་ཞེས་བྱ་བའི༷་དབུས༷་སུ༷་ཁ༷་ཆེའི༷་མཁན༷་པོ། རྟོག་གེ་པ་ཆེན་པོ་ཧ༷་སུ༷་མ༷་ཏི༷་སྟེ་བཞད་པའི་བློ་གྲོས་དང༷་བོ༷ད་ཀྱི༷་སྒྲ༷་བསྒྱུར༷་གྱི༷་ལོ༷་ཙྪ༷་བ༷་པ༷་ཚ༷བ་ཉི༷་མ༷་གྲག༷ས་ཀྱིས༷་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་མིའི་བདག་པོ༷་འཕག༷ས་པ༷་ལྷ༷འི་སྐུ༷་རི༷ང་ལ༷་ཁ་ཆེའི་དཔེ་དང་མཐུན་པར་འགྲེལ་པ༷་ཚིག༷་གས༷ལ་བ༷་དང༷་བསྟུན༷་ནས༷་བཅོས༷་པའོ༷། །སླ༷ད་ཀྱིས༷་ར༷་ས༷་འཕྲུལ༷་སྣང༷་གི༷་གཙུག༷་ལག༷་ཁང༷་དུ། རྒྱ༷་གར༷་གྱི༷་མཁན༷་པོ༷་ཀ༷་ན༷་ཀ༷་ཝ༷རྨ༷་སྟེ་གསེར་གྱི་གོ་ཆ་དང༷་། ལོ༷་ཙཱ༷་བ༷་དེ༷་ཉི༷ད་ཀྱིས༷་ཉི་འོག་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་བསྟུན་ནས་ཞུ༷་ཆེན༷་བགྱིས༷་པ༷འོ༷། །འདིར་སྨྲས་པ། འཕགས་བོད་དམ་པའི་རྣམ་བཤད་དོན། །བློ་མཆོག་མངའ་བས་བདེར་དྲངས་ཏེ། །བླ་མའི་ངག་གིས་ཉེར་བརྒྱན་པས། །འཕགས་པའི་དགོངས་པ་མཆོག་ལ་ཞུགས། །སྔོན་རབས་མཁས་མང་ལུགས་བཟང་ལུགས་བཞིན་དྲི་མ་མེད། །མ་ནོར་དམ་པའི་ངག་གང་དག་གི་དབང་པོ་ཡི། །ཕུལ་བྱུང་འོད་ཟེར་རྣམ་དག་རྣམ་པར་ཐོབ་
1-3-146a
ཕྱིར་ཏེ། །དེ་སླད་འདིར་ཞུགས་བློ་གསལ་བློ་ཡི་དཔལ་ཐོབ་འགྱུར། །དགེ་བས་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་དམིགས་མེད་ལམ། །ཕྱོགས་མཐར་རྒྱས་བྱེད་ཡོད་མེད་ཕྱོགས་འཇིག་པའི། །རིགས་པར་སྨྲ་ལ་དཔལ་ལྡན་བློ་བརྙེས་ཏེ། །གནས་ལུགས་སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་སྒྲོགས་གྱུར་ཅིག །ཅེས་གངས་ཁྲོད་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ངེས་པ་དོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆེན་པོ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་མཆན་ལས། སྔར་ཀཿཐོག་ཏུ་སྐྱབས་མགོན་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེའི་བདག་རྐྱེན་ལས་ཞལ་བཤུས་དང་། གོང་འོག་གི་ཚིགས་བཅད་ལྗགས་རྩོམ་བཅས་གནང་ནའང་མཛད་པ་འཕྲོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞུས་དག་སོགས་ཞིབ་ཆ་མ་གྲུབ་པར། སླར་རབ་ཚེས་མེ་སྟག་ལོར་ཞེ་ཆེན་ཡང་དབེན་བདེ་མཆོག་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་དུ། ༧ཟེ་ཆེན་པ་འགྱུར་མེད་པདྨ་རྣམ་རྒྱལ་དང་། ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཀུན་བཟང་དཔལ་ལྡན་བཅས་ནས་རྩ་བའི་ཕྱག་མཆན་དང་བསྡུར་ཡང་བསྐྱར་གྱིས་ཞུས་ཆེན་བགྱིད་དེ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྟེ།

直译
结行
第三，最后的内容是著作完成的记录：
《中观根本颂·智慧》，这部大乘阿毗达磨的内容安立，显示胜义谛真实义，阐明圣者般若波罗蜜多之道，是由具无夺智慧和大悲心的大师圣者龙树所作，他明显阐明如来无上乘道，证得极喜地后，往生极乐世界，在名为"净光世界"中，成为名为"智慧源光如来"而圆满事业。
在殊胜自在主大王吉祥天王赤松德赞的敕命下，由印度大堪布中观师智藏与译师大校译僧人绰若龙幢翻译、校对并确定。此论共有二十七品，四百四十九颂，合计一卷半。
后来在克什米尔无比城市中央的宝藏寺中，由克什米尔堪布、大论师善慧（哈苏玛提）与藏地译师巴茶日称，在克什米尔国王人主圣天在位期间，参照克什米尔的版本和《明句论》进行了校订。
随后在拉萨神变寺，由印度堪布金铠（迦那迦瓦尔玛）和同一位译师，参照东方日下的版本进行了大校对。
此处所言：
"圣藏诸贤解说义，由具胜智善引导，
以师言语善庄严，入于圣者胜意趣。
往昔多位贤者善传承如理无垢染，
无误圣者言教自在诸根之，
为得殊胜光明清净种种故，
因此入此明慧者得慧光荣耀。
以善宣说正法心要无缘道，
遍满诸方破有无诸边执，
获得善说正理吉祥智慧已，
愿发实相狮子大声响！"
这是雪域狮子语，了义一切智者弥旃仁钦·无畏文殊胜利海的批注。先前在噶陀在怙主司徒仁波切的支持下抄录并作了上下偈颂，但因事业未完成未能详细校对。后来在火虎年（1926），在谢钦禅修处吉祥德增，由谢钦·久美巴玛南嘉和精通教理的大师昆桑班登对照原批注进行再次大校对，确定完成。
;
USER: 谢谢，还有最后一页：
1-3-146b
མི་ཕམ་གསུང་རབ་དགེ་ལེགས་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་དཔེ་བསྐྲུན་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་སྨོན་ཚིག་ཀྱང་། ཕྱི་ནང་ཞི་བདེ་ཐབས་ཤེས་ཡང་དག་ལམ། །ཡོད་མེད་ཆ་ཙམ་མི་བསྣུན་སྟོང་ཉིད་གཏམ། །རྟེན་འབྱུང་ཟབ་མོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་པའི་ཆུ། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་གཞི་ལམ་ཀུན་ལ་ཁྱབ། །ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་འཕགས་ཡུལ་པཎ་ཆེན་དང་། །བོད་ཀྱི་ལོ་པཎ་དམ་པ་དུ་མའི་རྒྱུན། །འཕྱུག་མེད་གཞི་མ་ལུས་འདིར་དོན་བཞིན་དུ། །གོ་སླ་དོན་གནད་འཁྲུལ་མེད་ཡི་གེར་བཀོད། །ཐུབ་བསྟན་ཉིང་ཁུ་ཡོད་མེད་ལ་མི་རྟོན། །ལྟ་གྲུབ་མཆོག་འདི་བོད་འབངས་སྐྱ་སེར་ཀུན། །བློ་ཡུལ་ལེགས་ཞུགས་མ་ནོར་རྟོགས་པ་ཡིས། །གདུལ་བྱའི་ཕན་བདེ་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་རྒྱས། །ཞེས་དཔར་སྨོན་དང་བཅས་པའོ།། །།
ASSISTANT: # 直译
在弥旃法教吉祥宝洲印刷完成的发愿文：
外内和平方便智慧真实道，
有无丝毫不偏空性之言教，
龙树意趣甚深缘起之智水，
极为深奥遍及基道一切处。
广大印度诸大班智达与，
藏地译师班智达等众圣流，
无误根本皆在此如实义，
易解要义无谬以文字书。
佛教精华不依有无二边，
此最胜见藏地民众僧俗众，
于心善入无误了悟故，
所化众生利乐如上弦月增。
此为印经发愿文。
;
USER: 太谢谢你了，你很专业!
ASSISTANT: 不客气！很高兴能够帮到您。这类藏传佛教文献的翻译确实需要特别注意术语的准确性和文体的保留。如果您将来还有类似的藏文翻译需求，我很乐意继续提供帮助。祝您研究顺利！
;
USER: 你做得真的很专业，我以后可能也会有类似的文本需要你的帮助。藏文佛典的直译考验的是对术语的理解能力和语言的传达能力。谢谢你的帮助！
ASSISTANT: 非常感谢您的肯定！我很高兴能符合您对藏文佛典直译的专业要求。
确实，藏文佛典翻译确实考验两方面能力：一是对佛教特定术语和思想体系的准确理解，二是将这些含义清晰准确地传达到目标语言中的能力。尤其是中观类文献，其中的哲学概念和辩证论述尤为精妙复杂。
期待未来能继续协助您的翻译工作。如果您有其他藏文文献需要直译，或者对已译文本有任何疑问，随时欢迎您来询问。祝您的研究和学习一切顺利！
;
USER: 很感谢你的支持。最后一个问题，可能这个问题有点困难：这个文本中指的是什么书？是什么意思？请根据已经翻译的内容，尝试回答。
ASSISTANT: 根据已翻译的内容，这个文本是《中观根本颂·智慧》(梵文：Mūlamadhyamakakārikā-Prajñā，藏文：དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ)，这是龙树菩萨(Nāgārjuna)所著的中观学派最重要的根本论著之一。
从内容上看，这部著作：
属于大乘阿毗达磨类典籍
阐明胜义谛的真实义和般若波罗蜜多之道
共有27品，449颂，约一卷半篇幅
探讨缘起性空、破除有无等边见的中观哲学
这个文本经历了多次翻译和校订：
最初由印度堪布智藏(Jñānagarbha)和藏译师绰若龙幢在赤松德赞王时期翻译
后来在克什米尔由堪布善慧(Hasumati)和译师巴茶日称(Pa-tshab Nyi-ma-grags)校订
再后来在拉萨神变寺由印度堪布金铠(Kanakavarma)和同一位译师再次校对
我们所读到的这个版本应该是弥旃仁钦·无畏文殊胜利海(Mi-pham 'Jam-dbyangs rNam-rgyal rGya-mtsho，约1846-1912)的批注版本，在1926年(火虎年)由谢钦·久美巴玛南嘉等人校对完成，并在"弥旃法教吉祥宝洲"印刷出版。
这是中观哲学的核心文献，对于理解空性理论、破除有无二边执著，以及把握龙树所阐述的缘起深义至关重要。
USER: 谢谢你的分析，完全正确。这的确是龙树菩萨的中观根本颂，再次感谢你!
ASSISTANT: 非常感谢您的确认！能够准确识别和解析这样一部重要的佛教经典文献令我很高兴。
《中观根本颂》(Mūlamadhyamakakārikā)作为龙树菩萨的代表作，是整个中观学派的奠基之作，对后世印度、藏地乃至东亚佛教思想产生了深远影响。这部作品对空性理论的系统阐述和对四边见的破斥，成为了大乘佛教理解缘起性空的核心文献。
弥旃仁钦(米庞仁波切)的注疏版本在近代藏传佛教宁玛派传统中也极具权威性，他将龙树的思想与藏传佛教传统进行了创造性的融合。
非常荣幸能够协助您处理这样珍贵的文献。如果将来您还有关于佛教经典或藏文翻译的需求，我将非常乐意继续为您提供帮助！
USER: 谢谢你的很详细的分析。的确，这本书不仅是中观派的奠基之作，对后世佛教乃至哲学的发展都有深远影响。米庞大师作为近代藏传佛教最重要的学者之一，对中观派著作的校注也十分重要。再次感谢你！
ASSISTANT: 感谢您的肯定和补充！您对米庞仁波切(米庞阿咯罗多杰·嘉美曲吉朗加嘉措,1846-1912)的评价非常准确。作为宁玛派和利美运动(无宗派运动)的核心人物，他在近代藏传佛教学术复兴中扮演了关键角色。
米庞大师不仅精通中观、唯识等印度佛教传统哲学体系，还融合了藏传佛教特有的如来藏思想和大圆满见地，形成了独特的哲学体系。他对《中观根本颂》的注疏代表了近代藏传佛教对印度中观思想的创造性诠释，尤其是他试图调和应成派与自续派、中观与唯识的努力，为现代佛教哲学研究提供了重要参考。
龙树的中观思想通过这样的传承与发展，不仅影响了佛教内部的哲学发展，也与西方哲学的虚无主义、相对主义以及现代物理学的某些理论产生了有趣的对话空间。
能有机会参与这样重要典籍的翻译工作是一种荣幸。期待未来能继续为您提供帮助！
USER: 非常专业的解答，感谢！
ASSISTANT: 非常感谢您的认可！能够运用专业知识为您提供有价值的信息是我的荣幸。藏传佛教文献的翻译和解析工作既需要语言能力，也需要对佛教哲学体系有深入理解，我很高兴能够在这方面为您提供帮助。
如果您今后有任何关于佛教文献、藏文翻译或相关哲学问题的需求，欢迎随时向我咨询。祝愿您的研究和学习工作顺利！
;
USER: 我会的，再次感谢！
ASSISTANT: 不客气！非常感谢您的信任。随时欢迎您回来咨询有关藏传佛教文献、翻译或其他学术问题。您的研究领域非常有意义，能够参与其中是我的荣幸。祝您在佛学研究道路上一切顺利！


 ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཀུན་བཟང་དཔལ་ལྡན་བཅས་ནས་རྩ་བའི་ཕྱག་མཆན་དང་བསྡུར་ཡང་བསྐྱར་གྱིས་ཞུས་ཆེན་བགྱིད་དེ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་འཇམ་མགོན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཡབ་སྲས་
1-3-146b
ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་རྫོགས་ཤིང་བསྟན་དང་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག ། ༈ །ཨོཾ་སྭ་སྟི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་གསང་བའི་མཛོད། །མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ཁང་བཟང་ཉམས་དགའ་བར། །རྒྱལ་བས་ལུང་གི་རྔ་ཆེན་རབ་བསྒྲགས་པ། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་ཀླུ་དབང་གི། ༡༽ ལེགས་པར་གསུངས་པའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་གཞུང་། །ཚིག་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི། །མི་ཕམ་གཉིས་པ་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོས་བྱིན། །འདི་ནི་འཁྲུལ་བྲལ་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ ༢༽ བསྟན་པ་སྤྱི་དང་སྔ་རབས་བཞེད་སྲོལ་གྱི། །ངེས་དོན་ཟུང་འཇུག་བདེ་བླག་རྟོགས་པའི་
1-3-147a
སླད། །ཆོས་སྦྱིན་སྤར་གྱི་སྒོ་ཆེན་འདིར་བཞེངས་དགེས། །སྲིད་གསུམ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གནས་ཐོབ་ཤོག ༣༽ ཅེས་པའང་སྐྱབས་རྗེ་ཞེ་ཆེན་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་རྫོགས་སུ་བཞེངས་པའི་སྐབས་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་འདིའང་དགེ་སློང་ཞིང་སྐྱོང་ནས་གསུང་བསྐུལ་ལྟར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་བྱིན་བརླབ་ཆ་ཤས་ཙམ་ཐོབ་པ་འཇམ་དབྱངས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་སྨོན་པ་སརྦ་མངྒ་ལཾ། དགེའོ། །དགེའོ། །དགེའོ།

直译
由精通教理的大师昆桑班登等人对照原批注再次进行大校对，确定完成。愿此也能圆满文殊怙主金刚持父子的意趣，成为广大利益佛法和众生的因缘。
嗡 吉祥！
如来一切秘密藏，
远离边执中观妙宫中，
佛陀宣说正法大鼓声，
胜者大车轨龙树尊。
善说之中观根本论，
文义圆满解释此论著，
无二弥旃胜利海所赐，
此乃无误摩尼磬石。
为利教法总体与前代宗风，
了义双运轻易通达故，
竖立此大法施印刷门，
愿证三有安乐彼岸。
此乃为纪念怙主谢钦嘉察仁波切圆寂而设立印版时所作祈愿文，由比丘辛觉依照嘱托，文殊智悲加持分得些微之文殊慧海所发愿。萨瓦芒嘎蓝（一切吉祥）！善哉！善哉！善哉！


། །།
1-3-147b



页面1-3-147b似乎是空白页，只有页码标记"1-3-147b"和页面分隔符"། །།"。
这是藏文文献中常见的情况，可能是章节结束、卷末空白或印刷格式需要。根据藏文习惯，"། །།"表示一个完整的章节或文本的结束标记。


